document

Cấu trúc của mô đun đào móng bao gồm 8 bài trong đó 4 bài lý thuyết giúp sinh viên nắm được các kiến thức cơ bản đề vận dụng vào các công việc trong xây dựng, nắm được tính năng, tác dụn

BỘ-©IAOTHÔNGVẬN TẢI

TRƯÙNG §ñ0-ĐĂNG 6IA0 THÔNG VẬN TẢI TRUNG ƯỚNG I

2

TRINH DO CAO DANG

NGHE: KY THUAT XAY DUNG

Ban hanh theo Quyét dinh sé 1955/QD-CDGTVTTWI-DT ngay 21/12/2017

của Hiệu trưởng Trường Cao đẳng GTVT Trung ương l

_BO GIAO THONG VAN TAL TRUONG CAO DANG GIAO THONG VAN TAI TRUNG UONG I

TUYEN BO BAN QUYÈN Tài liệu này thuộc loại sách giáo trình nên các nguồn thông tin có thể được

phép dùng nguyên bản hoặc trích dùng cho các mục đích về đào tạo và tham

khảo

Mọi mục đích khác mang tính lệch lạc hoặc sử dụng với mục đích kinh doanh thiếu lành mạnh sẽ bị nghiêm cam

LỜI GIỚI THIỆU

Mô đun Đào móng là mô đun học bắt buộc trong chương trình đào tạo nghề

Kỹ thuật Xây dựng, Thời gian học bao gồm cả phần lý thuyết và thực hành Các bài học thực hành được biên soạn theo phương pháp tích hợp giữa lý thuyết

nghề và thực hành giúp sinh viên sau khi học lý thuyết kết hợp với thực hành sẽ hình thành kỹ năng nhanh hơn và ghi nhớ sâu phan lý thuyết sau khi thực hành các bài luyện tập

Cấu trúc của mô đun đào móng bao gồm 8 bài trong đó 4 bài lý thuyết giúp

sinh viên nắm được các kiến thức cơ bản đề vận dụng vào các công việc trong

xây dựng, nắm được tính năng, tác dụng của các loại dụng cụ để vận dụng vào

công việc trong công tác làm móng công trình và các công việc khác, 5 bài tích hợp giữa lý thuyết và thực hành giúp sinh viên sử dụng thành thạo được các

dụng cụ thông thường để thực hiện công việc và giác được móng những công

trình đơn giản

Các tác giả hy vọng rằng sau khi hoàn thành, bộ tài liệu nói chung và Mô đun Đào móng nói riêng sẽ trở nên hữu ích và được sử dụng rộng rãi trong giảng

dạy của các trường đào tạo nghề Kỹ thuật xây dựng

Vì đây là lần xuất bản đầu tiên nên cuốn tài liệu chắc chắn không tránh

khỏi nhiều thiếu sót Do vậy, chúng tôi cũng rất mong sẽ nhận được nhiều ý kiến đóng góp đề lần xuất bản tiếp theo sẽ được hoàn thiện hon

Xin chân thành cảm ơn quí độc giả !

Lời giới thiệu

Bài 1: Giới thiệu các loại dụng cụ

3.1 Cấu tạo ni vô thước

3.2 Tính năng tác dụng của ni vô thước

3.3 vật liệu làm ni vô thước

3.4 Cách sử dụng mi vô thước

4 Ni vô ống nhựa mềm

4.1 Cấu tao ni vô ống nhựa mềm

4.2 Tính năng, tác dụng của nỉ vô ống nhựa mềm

4.3 Cách sử dụng ni vô ống nhựa mềm

5 Quả dọi

5.1 Cấu tạo quả đọi

5.2 Tinh nang, tac dung cua qua doi

5.3 Vật ligu ché tao doi

5.4 Cách sử dụng dọi

Bài 2: Xác định, kiểm tra đường thắng đứng

1 Khái niệm đường thắng đứng

2 Xác định đường thắng đứng

2.1 Xác định đường thắng đứng qua một điểm bằng doi

2.2 Xác định đường thắng đứng qua một điểm bằng ni vô

3.1 Dùng dây dọi đê kiêm tra đường thắng GUTS: n srsssornnengenssonnneonsassenaveonns 17 3.2 Dùng ni vô kết hợp với thước tầm dé kiểm tra đường thắng đứng

4 Do độ cao trên đường thắng CUED si sti6iatooigiidoN0SG 0030040044 GR(QQGIGGUGS 4.1 Do độ cao từ cốt chuẩn

4.2 Dẫn cốt cao độ

Bài tập thực hành của học viên

Bài 3: Xác định, kiểm tra đường nằm ngang

1 Khái niệm đường nằm ngang

4

2.3 Xác định đường nằm ngang dựa vào một đường nằm ngang hoặc một mặt

3: Kiém tra đường nằm ngang

3.1 Kiểm tra đường nằm ngang bằng ni vô ống nhựa mềm

3.2 Kiểm tra đường nằm ngang bang ni vô kết hợp với thước tầm

4 Đo độ dài đường nằm ngang 31

Bài tập thực hành của học viên 32 Bài 4: Xác định, kiểm tra góc vuông

1 Xác định góc vuông

1.1 Xác định góc vuông qua một điểm của đỉnh góc vuông và một cạnh cho

1.2 Xác định góc vuông theo định lý PITAGO

1.3 Xác định góc vuông trên thực địa

2 Kiểm tra góc vuông

2.1 Kiểm tra góc vuông bằng thước vuông

2.2 Kiểm tra góc vuông bằng thước đo độ dà

2.3 Kiểm tra góc vuông bằng thước đo độ

3 Kiểm tra hình chữ nhật

3.1 Dựa vào tính chất của hình chữ nhật

3.2 Kiểm tra 2 đường chéo và 1 góc

3.3 Kiểm tra một góc và hai cặp cạnh đối diệ

3.4 Kiểm tra hình chữ nhật trên thực địa

Bài tập thực hành của học viên

Bài 5: Xác định vị trí móng trên thực địa

1 Yêu cầu khi giác móng

Bài tập thực hành cle hye Vien wcscsssstosccssescasssasspnsvsussvssccsssersesavasceosseccacassassens

Bài 6: Giới thiệu phương pháp đào móng bằng thủ công và bằng máy

1 Giới thiệu phương pháp đào móng bằng thủ công -

1.1 Xác định kích thước hỗ móng

1.2 Phương pháp đào móng bằng thủ công

1.3 Phương pháp thu nước hố móng

1.4 Phương pháp chống sạt lở vách dat

3 Một số sự cố thường gặp trong công tác đào đất và cách khắc phục

Bài 7: Giới thiệu một số biện pháp gia cố nền móng thông thường

1 Gia cố nên móng bằng cọc tre, cọc chàm

1.1 Gia cố nền móng bằng cọc tre 76 1.2 Gia cố nền móng bằng cọc chàm

2 Gia cố nền móng bằng đệm cát

2.1 Rải, đổ cát

2.2 Phương pháp đầm nén

Bài 8 Kiểm tra chất lượng hố móng

1 Kiểm tra kích thước móng trên mặt bằng

1:1; Kiểm tra khoảng cách giữa tim các trục

1.2 Kiểm tra kích thước hỗ móng 81

2 Kiểm tra cao độ

2.1 Kiểm tra độ sâu hỗ móng (So với cốt chuẩn)

3 Kiểm tra chất lượng nền móng -

3.1 Kiểm tra cọc -

3.2 Kiểm tra chất lượng đầm cát ng 3.3 Kiểm tra hệ thống thoát nước và hệ thống chống sạt lở thành hồ móng 83 TãIiTiệu That Midd scm 83

6

MO DUN DAO MONG

Mã mô đun: MĐ12

Vị trí, tính chất, ý nghĩa và vai trò của mô đun

- Vị trí: Mô đun MĐI2 được giảng dạy sau khi người học đã học xong các

môn học chung và các môn học kỹ thuật cơ sở

- Tính chất: Là mô đun học chuyên môn quan trọng Thời gian học bao

gồm cả lý thuyết và thực hành

- Ý nghĩa, vai trò của mô đun:

Mô đun đào móng giúp cho người học sau khi ra trường có thể đảm nhiệm thi công tự chủ trong các công việc sau:

+ Định vị được đúng công trình theo mặt bằng tổng thẻ

+ Giác được móng công trình đơn giản bằng phương pháp thủ công đúng yêu cầu kỹ thuật

+ Có biện pháp gia có nền móng thông thường

+ Kiểm tra được chất lượng hỗ móng sau khi đào và gia cố nền móng Mục tiêu của mô đun

Kiến thức: Trình bày được trình tự, yêu cầu kỹ thuật, phương pháp kiểm tra đánh giá các công việc giác móng, đào móng, gia cố nền móng,

Kỹ năng: Làm được các công việc giác móng, mô tả được trình tự phương pháp đào móng bằng thủ công và bằng máy, gia cố nền móng bằng cọc tre (Cọc

chàm ), đệm cát, và biết kiểm tra chất lượng hố móng sau khi đào

Thái độ: Có trách nhiệm trong công việc, hợp tác tốt với những người cung lam, can than dé dam bảo an toàn cho người và công trình

Nội dung của mô đun

Be Tên các bài trong mô đun Tong | Lý | Thực| Kiểm

số | thuyết |hành| tra”

1| Giới thiệu các loại dụng cụ 1 1

2_ | Xác định kiểm tra đường thắng đứng | 8 1 5 2

3 | Xác định, kiểm tra đường nằm ngang 8 1 5 2

Xác định, kiểm tra góc vuông § 1 5 2 Xác định vị trí móng trên thực địa 22 3 14 5

Giới thiệu phương pháp đào móng| 3 3

băng thủ công và băng máy

Giới thiệu một số biện pháp gia cố| 3 3

nên móng thông thường

Kiểm tra chất lượng hố móng 2 2

Cộng 55 15 29 11

§

BÀI 1: Giới thiệu các loại dụng cụ

Mã bài: MĐ12-01

Giới thiệu:

Bài Giới thiệu các loại dụng cụ giúp sinh viên nắm được tác dụng của

từng loại dụng cụ để áp dụng vào công việc trong xây dựng và sử dụng thành thạo từng loại dụng cụ phù hợp với từng công việc trong xây dựng đặc biệt là công việc giác móng bằng phương pháp thủ công

Mục tiêu của bài:

- Trình bày được tính năng, tác dụng của từng loại dụng cụ;

- Sử dụng được các loại dụng cụ trong công tác làm móng;

- Nghiêm túc, cần thận, chu đáo trong từng công việc và trong việc phối

hợp với mọi người

Các cạnh theo chiều dài thước thẳng, sắc cạnh

Mặt cắt của thước được vát đi một cạnh để phù hợp với mục đích sử dụng (Hình 1-1) hoặc hình chữ nhật nếu thước được làm bằng kim loại (Hình 1-2)

HÌNH DÁNG THƯỚC MẬT CẮT NGANG THƯỚC

Hình 1-1: Thước tầm bằng gỗ

HÌNH DÁNG THƯỚC MAT CATNGANG THUGC

Hình 1-2: Thước tầm bằng nhôm 1.1.2 Chiều dài thước tầm

Thước tầm làm bằng gỗ thường có chiều dài từ 1.2 m đến 3,0 m

1.1.3 Tiết diện của thước

Theo mặt cắt ngang thước tiết diện của thước tầm thường là hình chữ nhật

(Hình 2) hoặc hình đa giác có một cạnh vát (Hình 1) để phù hợp với mục đích sử dụng

Vật liệu làm thước:

Thông thường thước tầm được làm bằng 2 chất liệu chính:

Thước tầm bằng gỗ thường được làm bằng gỗ lim hoặc gỗ thông dầu

Thước tầm bằng kim loại thường được làm bằng nhôm.Do nhôm nhẹ nên

thước có thể làm được dài, mặt khác ít chịu ảnh hưởng của điều kiện thời tiết

như độ âm, nhiệt độ làm thước bị cong, vênh

1.2 Tác dụng của thước tẦm

Thước tầm có nhiều tác dụng: Dùng để cán phẳng lớp vữa khi trát trên mặt

tường, trần hoặc nền, dùng để kiểm tra độ phẳng của mặt tường khi xây hoặc

của mặt trát, dùng để trát các cạnh, góc của các cấu kiện Nếu thước tầm kết

hợp với một sé dụng cụ khác như Ni vô, dây dọi thì có thể xác định được đường nằm ngang, thắng đứng khi cần thiết

1.3 Cách sứ dụng thước tầm

Để thoả mãn mục đích trên thước tầm cần phải thẳng, phẳng, các cạnh phải

sắc, không bị cong vênh Do vậy trước khi sử dụng thước tầm phải kiểm tra và

sau khi sử dụng xong phải vệ sinh thước sạch sé va bao quan can thận

2 Thước vuông

Mục tiêu: Biết cách kiểm tra được thước vuông, trình bày được tính năng, tác

10 dụng của thước vuông và sử dụng thành thạo thước vuông trong công tác giác móng băng thủ công và các công việc khác trong xây dựng công trình

2.1 Hình dáng của thước vuông

%

Hình 1-3: Hình dáng thước vuông 2.2 Vật liệu làm thước

Thước vuông được làm bằng gỗ lim hoặc kim loại nhẹ (hình 1- 3) Cạnh

thước có chiều dài từ 0,3 + 1,2m

2.3 Tác dụng của thước vuông

Thước vuông dùng đề xác định, kiểm tra góc vuông như xác định, kiểm tra

góc vuông của trục tường ngang, dọc trước khi xây, xác định, kiểm tra góc

vuông của trụ trước và sau khi trát

2.4 Cách sử dụng thước vuông

Trước khi sử dụng thước vuông phải tiến hành kiểm tra độ chính xác của

thước bao gôm:

- Kiểm tra độ thang của cạnh thước ( Cả 2 cạnh thước )

- Kiểm tra khả năng có thể làm cho thước bị biến hình

- Kiểm tra góc vuông của thước ( Hình 1- 4 )

A

Hình 1-4: cách kiểm tra thước vuông

11

Đặt thước trên mặt phẳng (Mặt nên, sản )

Trên đường kéo dài của cạnh OB về phía O lấy và đánh dấu điểm C

(OC>OB)

Lấy cạnh OA làm trục lật cạnh OB về phía điểm C

Nếu cạnh OB trùng với đường OC thì thước có góc AOB = 90°

3 Ni vô thước

Mục tiêu: Biết cách kiểm tra được độ chính xác của nỉ vô thước, trình bày được

tính năng, tác dụng của nỉ vô thước và sử dụng thành thạo nỉ vô thước trong công tác giác móng bằng thủ công và các công việc khác trong xây dựng công trình

._ ống thuỷ kiểm tra thẳng đứng

1 2x ống thuỷ kiểm tra ngang bằng

3 ông thuỷ kiêm tra góc nghiêng

3.1 Cấu tạo nỉ vô thước

Hình 1-5: Cấu tạo nỉ vô thước

3.2 Tính năng tác dụng của nỉ vô thước

Ni vô thước có tác dụng kiểm tra và xác định đường thẳng đứng, nằm ngang hay góc nghiêng của bộ phận hay công trình ( Hình 1- 5 a;b )

3.3 vật liệu làm nỉ vô thước

Ni vô thước thường được làm bằng gỗ hoặc bằng kim loại nhẹ ( Nhôm, hợp kim nhôm )

3.4 Cách sử dụng nỉ vô thước

Trước khi sử dụng phải kiểm tra chất lượng của ni vô cách kiểm tra như Sau:

* Đối với ống thuỷ kiểm tra nằm ngang

- Áp ni vô lên mặt nằm ngang ( Hình 1- 6 )

I5

Hình1-6: Kiểm tra ống thuỷ nằm ngang của nỉ vô

- Điều chỉnh cho bọt nước của ống thuỷ nằm ngang vào giữa (Óng thuỷ C)

_ - Vạch đường thẳng theo cạnh trên hoặc dưới của ni vô, đánh dấu vị trí 2

đâu của ni vô trên đường thăng đó tại 2 điêm A và B

- đảo đầu ni vô đặt đúng vào vị trí A và B đã đánh dấu (Hình I- 6b)

- Nếu bọt nước của ông thuỷ nằm đúng giữa thì ni vô đạt yêu cầu về chất lượng

*Đối với ống thuỷ dé kiểm tra thắng đứng:

Hình1-7: Kiểm tra ông thuỷ thẳng đứng của nỉ vô

- Ap ni vô vào mặt thắng đứng ( Hình 1- 7 a)

- Điều chỉnh bọt nước của ống thuỷ D vào giữa

- Vạch đường thẳng theo cạnh đứng của ni vô lên mặt thắng đứng đánh

dấu 2 điểm đầu và cuối của ni vô tại 2 điểm A và B

- Dao chiều ni vô áp vào mặt thẳng đứng đúng vào vị trí cũ ( Hình 1- 7 b )

- Nếu bọt nước của ống thuỷ nằm đúng giữa thì ni vô đạt yêu cầu chất lượng có thê dùng đê kiêm tra đường thăng đứng

4 Ni vô ống nhựa mềm

Mục tiêu: Biết cách sử dụng hợp lý nỉ vô Ống nhựa mèm, tác dụng của nỉ vô Ống nhựa mêm và sử dụng thành thạo nỉ vô ông nhựa mêm trong công tác giác móng băng thủ công và các công việc khác trong xây dựng công trình

13

4.1 Cấu tạo nỉ vô Ống nhựa mềm

Hinh 1-8: Cdu tao nỉ vô ống nhựa mễm

Ni vô ống nhựa mềm được làm bằng nhựa trong suốt, đường kính của ống

từ 10 đến 15 mm bên trong ống chứa nước ( Hình 1-8 )

4.2 Tính năng, fác dụng cúa nỉ vô Ống nhựa mềm

Ni vô ống nhựa mềm làm việc dựa theo nguyên lý bình thông nhau đề xác định, kiểm tra đường nằm ngang Ni vô ống nhựa mềm rất thuận tiện khi kiểm tra và lấy dầu ngang bằng ở 2 vị trí cách xa nhau

4.3 Cách sử dụng nỉ vô Ống nhựa mồm

Khi sử dụng ni vô ống nhựa mềm phải tiến hành chứa nước vào trong lòng

ống và đặt 2 đầu ống ( Vị trí ngắn nước )vào vị trí cần kiểm tra, xác định đường nằm ngang để xác định và lưu ý một số điểm sau:

- Không dé ống bị xoắn, gập

- Không dé cặn lắng trong ống làm tắc đường lưu thông của nước trong ống

- Không để bọt không khí nằm trong ống

- Có thể sử dụng nước pha màu đưa vào ống để dễ quan sát

- Hai đầu ống phải đề tự do ( Không nút kín ) trong quá trình sử dụng và

khi sử dụng xong phải có biện pháp giữ để không cho nước chảy ra ngoài để bảo

quản ống

5 Qua doi

Muc tiéu: Trinh bay dugc cấu tạo qua doi, tac dung cua qua doi va sw dung thành thạo quả dọi trong công tác giác móng bằng thủ công và các công việc khác trong xây dựng công trình

5.1 Cấu tạo qua doi

14

Hình 1-9: Cấu tạo quá dọi

5.2 Tính năng, tác dụng của quả đọi

Người ta dùng phương của day doi dé kiểm tra, xác định đường thang đứng Phương của dây dọi được tạo ra bởi một dây mềm treo quả doi va treo qua

doi 6 vi trí tự do

5.3 Vat ligu ché tao doi

Quả dọi được làm bằng kim loại tiện tròn đồng trục theo hình côn, nhọn một đầu ( Hình 9 )

Trọng lượng của quả dọi thường từ 300 đến 400 gam

- Bằng mắt ngắm và rê dây dọi từ từ vào cạnh

của bộ phận cần kiểm tra thẳng đứng ( Cạnh cột,

mép tường, cạnh cửa )

~ Giữ ồn định qua doi lam cho dây treo không ry

chuyển động Dùng mắt ngắm, nếu dây doi trùng Y

với cạnh của bộ phận cần kiểm tra thì bộ phận đó

thẳng đứng Hình 1-10

15 BÀI 2: Xác định, kiểm tra đường thẳng đứng

Ma bai: MD 12-02 Giới thiệu

Bài xác định, kiểm tra đường thẳng đứng giúp sinh viên nắm được phương

pháp xác định được đường thẳng đứng trong thực tế bằng các dụng cụ thông thường (Dọi, ni vô thước ) và kiểm tra được đường thắng đứng để áp dụng vào công việc trong xây dựng đặc biệt là công việc giác móng bằng phương pháp thủ công, công tác xây, hoàn thiện công trình

Mục tiêu của bài

~ Nêu được khái niệm về đường thẳng đứng

- Xác định được đường thẳng đứng và kiểm tra được đường thẳng đứng trong không gian

- Ðo được độ cao của một điểm, dẫn được cốt cao độ của điểm đó tới vị trí

khác

- Nghiêm túc, cần thận trong từng thao tác xác định, kiểm tra

Nội dung chính

1 Khái niệm đường thẳng đứng

Mục tiêu: Trình bày được khái niệm đường thẳng đứng trong không gian

Trong xây dựng thường phải xác định và kiểm tra độ thang đứng của một số bộ phận công trình như góc vuông của tường, cột, cạnh cửa v.v

Ta biết phương của dây dọi là phương thắng đứng Vậy tất cả những đường

song song với phương dây doi là đường thẳng đứng Hay nói cách khác đường thắng đứng là đường vuông góc với mặt phẳng nằm ngang (Hình 2-1)

16

2 Xác định đường thắng đứng

Mục tiêu: Xác định được đường thẳng đứng trong không gian bằng các dụng cụ thông thường

2.1 Xác định đường thắng đứng qua một điểm bằng dọi

Muốn xác định đường thẳng đứng qua một điểm bằng dọi ta thả dây doi di qua điểm đó (Hình 2-2)

Hình 2-2: Thả dây dọi qua điểm A cho trước

Với một số bộ phận công trình khi đi thi công yêu cầu phải thắng đứng như

góc tường, cạnh cửa v.v Ta xây một, hai hàng gạch chuẩn rồi dựng thước hay

căng lèo thắng đứng Có định lại, làm cữ để xây những hàng tiếp theo (hình 2- 3) Để dựng thước được thẳng đứng ta làm như sau: Dựng cho cạnh thước qua

điểm góc tường Đứng ở một vị trí nào đó không vuông góc với mặt phẳng nào

của thước, dùng đọi điều chỉnh thước thẳng đứng, rồi cố định lại để làm chuẩn

xây góc tường

Hình (2-3 ): Dựng thước căng dây thẳng đứng để xây góc tường

17 2.2 Xác định đường thắng đứng qua một điểm bằng nỉ vô

Để xác định đường thắng đứng qua một điểm bằng ni vô thước ta làm như Sau:

Hình 2-4: Cách xác định đường thẳng đứng bang ni v6 thước

Từ điểm đã cho ta áp ni vô sao cho 1 điểm đầu ni vô tiếp xúc với điểm đã cho

Điều chỉnh đầu ni vô còn lại sao cho bọt nước của ống thuỷ nằm vào chính

giữa như vậy ta đã xác định được điểm nằm trong mặt phẳng đứng thứ nhất chuyển ni vô sang mặt phẳng đứng thứ 2 ( vuông góc với mặt thứ nhất ) và

thao tác tương tự ta xác định được đường thẳng đứng nằm trong mặt phẳng đứng

thứ 2

Giao tuyến của hai mặt phẳng vừa xác định cho ta một đường thắng đứng

đi qua một điểm đã cho ( Hình 2-4 )

3 Kiểm tra đường thắng đứng

Mục tiêu: kiểm tra được đường thăng đứng trong không gian bằng các dụng cụ thông thường

3.1 Dùng dây dọi để kiểm tra đường thẳng đứng:

Cầm dọi, đứng ở một vị trí không vuông góc với bề mặt nào của cấu kiện,

bộ phận công trình cần kiểm tra Rê day doi tir tir vào cạnh A của cấu kiện (Giao tuyến của 2 mặt phẳng cau kiện Nếu giao tuyến đó trùng với dây doi thi

bộ phận đó thẳng đứng (hình 2-5)

Hình 2-5: Sứ dụng dọi để kiểm tra đường thắng đứng 3.2 Dùng øử vô kết hợp với thước tầm để kiểm tra đường thắng đứng

- Ap thước tầm vào một mặt của cấu kiện

- Ap nivô vào thước tầm (hình 2-5) và quan sát vị trí của bọt nước trong

ống thuỷ

- Cũng làm như vậy với mặt kể bên của cấu kiện

Kết luận: Nếu bọt nước trong ống thuỷ của nivô ở cả 2 lần làm đều nằm ở

chính giữa thì cấu kiện đó thẳng đứng

Nếu chỉ một trong 2 lần bọt nước không nằm vào chính giữa thì cấu kiện đó không thắng đứng

Hình 2-6: Kiển ra đường thẳng đứng bằng nỉ vô kết hợp thước tầm

4 Đo độ cao trên đường thẳng đứng