CHỦ đề 1 VĂN 8

Đọc hiểu: Biết đọc diễn cảm và hiểu được nội dung của các văn bản văn học, cụ thể: - Nêu được nội dung khái quát của văn bản Tôi đi học, Trong lòng mẹ: Về tác giả, tác phẩm, hoàn cảnh s

TRUYỆN KÍ VIỆT NAM TRƯỚC 1945

Thời gian: 8 tiết

I MỤC TIÊU BÀI HỌC

1 Phẩm chất: Góp phần giúp học sinh yêu thương, tôn trọng, trách nhiệm, trung

thực

2 Qua bài học, HS luyện tập để có các kĩ năng và kiến thức sau:

a Đọc hiểu:

Biết đọc diễn cảm và hiểu được nội dung của các văn bản văn học, cụ thể:

- Nêu được nội dung khái quát của văn bản Tôi đi học, Trong lòng mẹ: Về tác giả,

tác phẩm, hoàn cảnh sáng tác

- Nhận biết và phân tích được nét độc đáo của truyện thể hiện qua bố cục, kết cấu, ngôn ngữ, cách xây dựng tình huống truyện và xây dựng nhân vật

- Nhận biết và phân tích tình cảm, cảm hứng chủ đạo thể hiện qua văn bản

- Tích hợp kiến thức tập làm văn phần tính thống nhất của chủ đề, bố cục văn bản

b Kĩ năng viết:

- Viết được một đoạn văn biểu cảm nêu ấn tượng về ngày đầu tiên đi học

- Viết được một bài văn nghị luận về một tác phẩm truyện ( hoặc đoạn trích) : Phân tích được nội dung, chủ đề, nhân vật, những nét đặc sắc về hình thức nghệ thuật

c Kĩ năng nói và nghe

+ Nói:

- Trình bày được quan điểm, ý kiến của bản thân về vấn đề được đặt ra trong văn bản

- Trình bày được giá trị, ý nghĩa của tác phẩm

+ Nghe:

- Nhận biết và trả lời các câu hỏi liên quan bài học

- Có khả năng phản biện, trao đổi nhóm để giải quyết vấn đề đặt ra

3 Năng lực:

- Năng lực chung: Tự học và tự chủ, giao tiếp và hợp tác, giải quyết vấn đề và sáng tạo

- Năng lực đặc thù: Năng lực ngôn ngữ, năng lực văn học

II Phương tiện và hình thức tổ chức dạy học

1 Phương tiện dạy học

- Máy tính, máy chiếu, bộ loa

- Bài soạn

- Sách giáo khoa, sách giáo viên, phiếu học tập

- Hs xem phim tư liệu về Thánh Gióng, tìm đọc thêm trên sách báo, internet

2 Phương pháp, hình thức dạy học chính

- Phương pháp : Nêu và giải quyết vấn đề; trực quan; đàm thoại; Phân tích, vấn đáp, quy nạp, dạy học theo nhóm…

- Hình thức: hoạt động cá nhân, hoạt động nhóm, hoạt động tập thể

- Kĩ thuật: Đặt câu hỏi, động não, Giao nhiệm vụ; thảo luận nhĩm, đĩng vai, nghiên cứu tình huống; khăn trải bàn; ……

III Kế hoạch tổ chức

IV Tiến trình tổ chức các hoạt động

1 Tổ chức

1 /9/2020

2 /9/2020

3 /9/2020

4 /9/2020

5 /9/2020

6 /9/2020

7 /9/2020

8 /9/2020

2 Kiểm tra bài cũ:

- Gv căn cứ vào ND đã được học trong tiết trước đĩ kiểm tra HS theo các mức độ (nhận biết, thơng hiểu, vận dụng, vận dụng cao) một cách phù hợp

- Hình thức: Trắc nghiệm kết hợp với tự luận

- Cách thức: Dùng máy chiếu, bảng phụ, phiếu học tập/ vấn đáp trực tiếp

3. Dạy học chủ đề

Yêu cầu cần đạt và kết quả dự kiến Hoạt động của giáo viên và học sinh

ĐỌC HIỂU VĂN BẢN ( 6 tiết) Văn bản “Tơi đi học”

1 Hoat động khởi động

Huy động những tri thức cần

thiết liên quan đến văn bản đọc

hiểu

Kết quả dự kiến:

- Ngày đầu tiên đến trường

- Bồi hồi, nhớ lại kỉ niệm về

ngày đầu tiên đi học của mình

1 GV tổ chức hoạt động khởi động:

Cho HS xem đoạn video, hình ảnh về ngày đầu tiên đến trường và trả lời câu hỏi

- Đoạn video, hình ảnh diễn tả sự việc gì?

- Chia sẻ cảm nhận của em khi xem video và

những hình ảnh đĩ?

2 GV dẫn dắt vào bài:

Trong cuộc đời mỗi con người, kỉ niệm trong sáng nhất, tươi đẹp nhất, bền lâu nhất đĩ là ngày đầu tiên đi học Kỉ niệm bâng khuâng khĩ tả ấy khơng chỉ đi vào những câu hát, lời thơ mà cịn được diễn tả đầy chân thật, thấm đấm cảm xúc, giá chất thơ qua ngơn ngữ văn xuơi trong văn bản “Tơi đi học”

2 Đọc tổng quan văn bản

* Kết quả dự kiến:

- Khi đọc hiểu 1 văn bản truyện,

ta cần nắm được cốt truyện,

phân tích nhân vật chính, xác

định và chỉ ra được tác dụng của

ngôi kể…

* Dự kiến kết quả:

* Tác giả:

- Thanh Tịnh ( 1911-1988) Tên

khai sinh là Trần Văn Ninh, sau

đổi thành Trần Thanh Tịnh

- Phong cách văn xuôi nhẹ

nhàng, tình cảm êm dịu, trong

trẻo, giàu chất thơ và toát lên vẻ

đẹp đằm thắm

- Ông có những đóng góp cho

nền VHVN hiện đại ở thể loại

truyện và kí

b Tác phẩm:

- "Tôi đi học" sáng tác vào năm

1941 Là truyện ngắn đâm chất

hồi kí in trong tập “Quê mẹ”

* Bố cục: 3 phần

- Phần 1: Từ đầu ngọn núi:

Tâm trạng của nhân vật tôi trên

đường cùng mẹ tới trường

- Phần 2: Tiếp nào hết: Tâm

trạng của nhân vật tôi khi mới

đến trường

- Phần 3: Còn lại: Tâm trạng khi

vào lớp học

- Trước khi đọc văn bản: GV cho HS thực hiện Phiếu học tập số 1 bằng chiến thuật dự đoán:

Phiếu học tập số 1

Từ nhan đề “Tôi đi học”, em hãy dự đoán nội dung văn bản và ghi vào cột thứ nhất trong bảng sau:

Dự đoán nội dung văn bản

Nội dung (sau khi học xong văn bản)

1 Từ nhan đề, tôi

dự đoán câu chuyện này nói về

…………

2 Nhân vật có thể là………… ………

3 Kết thúc tác phẩm có thể là……

Câu chuyện này khác

so với dự đoán ban đầu của tôi Bây giờ tôi nghĩ là:…………

- GV hướng dẫn HS những lưu ý khi đọc hiểu văn bản truyện:

+ Khi đọc hiểu một văn bản truyện, ta cần chú ý điều gì?

- GV cho HS đọc diễn cảm đoạn trích trong văn bản

- GV yêu cầu HS nêu ấn tượng nổi bật về văn bản trích học ( Truyện đã mang lại cho em cảm xúc gì?)

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu từ ngữ khó: Trao đổi với bạn bên cạnh về những từ ngữ em không hiểu hoặc hiểu chưa rõ bằng cách dự đoán nghĩa của từ trong ngữ cảnh, có thể tham khảo phần chú thích trong sách giáo khoa

Thực hiện hoạt động cặp đôi:

- GV yêu cầu HS tìm hiểu những nội dung cơ bản của văn bản:

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu những thông tin chung về văn bản qua các câu hỏi gợi mở:

+ Truyện do ai sáng tác? Em biết gì về tác giả ấy?

+ Tác phẩm được sáng tác trong hoàn cảnh nào?

+ Văn bản có thể chia thành mấy phần, nội dung cụ thể của từng phần?

+ Em đã đọc toàn bộ tác phẩm “Tôi đi học” chưa? Em hãy tóm tắt lại tác phẩm (có thể dựa vào phần chú thích trong SGK)

3 Đọc hiểu chi tiết văn bản

* Kết quả dự kiến ( 3.1 và 3.2)

- Câu chuyện được kể theo theo

ngôi thứ 1.Việc kể chuyện đó

tạo nên sự gần gũi giữa người kể

và bạn đọc, thuận lợi cho việc

thể hiện tâm trạng, cảm xúc, ý

nghĩ, thái độ của nhân vật đối

với những gì xảy ra xung quanh

và xảy ra chính mình

* Kết quả dự kiến ( 3.2.1):

- Thời điểm: cuối thu

+ Lá rụng nhiều

+Mây bàng bạc

+ Mấy em nhỏ rụt rè tới trường

=> Cảnh thiên nhiên và con

người trong hiện tại có nhiều

điểm tương đồng với quá khứ=>

gợi nhớ những kỉ niệm mơn

man của buổi tựu trường

- Tâm trạng: náo nức, mơn man,

tưng bừng, rộn rã

* Kết quả dự kiến ( 3.2.2):

- Trên đường đến trường:

+Cảnh vật xung quanh: Con

đường đã quen nhưng lại thấy lạ,

mấy cậu nhỏ áo quần tươm tất,

nhí nhảnh,

+ Tâm trạng, cảm xúc: Thay

đổi về hành động và suy

nghĩ :không lội sông, thả diều,

nô đùa, cảm thấy mình trang

trọng, đứng đắn, thèm tự nhiên

như người đã đi học, có ý nghĩ

3.1 Tìm hiểu về nhân vật và ngôi kể trong tác phẩm truyện

- GV yêu cầu HS làm việc theo cặp và trả lời câu hỏi:

+ Nhân vật trong câu chuyện này là những ai? + Ai là người kể lại câu chuyện? Điều đó có tác dụng gì?

3.2: Tâm trạng của “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên

3.2 1 Hoàn cảnh khơi nguồn kỉ niệm:

*( Kĩ thuật trình bày 1 phút) : Nguổn cảm xúc của tác giả được khơi gợi từ những hình ảnh, chi tiết nào? Nhân vật tôi có tâm trạng như thế nào?

3.2.2 Tâm trạng nhân vật tôi

- GV hướng dẫn HS tìm hiểu về tâm trạng nhân vật tôi qua phiếu bài tập số 2:

Cảnh vật xung quanh

Tâm trạng

Trên đường tới trường……

Khi ở sân

non nớt, thơ ngây

-> Tâm trạng háo hức, hăm

hở xen hồi hộp, ngỡ ngàng Đó

là cảm giác rất tự nhiên của một

đứa trẻ lần đầu đi học cùng với

sự thay đổi trong nhận thức bản

thân

- Khi ở sân trường:

+ Cảnh vật xung quanh:

Quang cảnh sân trường: Dày đặc

người, ăn mặc sạch sẽ, nét mặt

vui tươi, sáng sủa Ngôi

trường:xinh xắn, oai nghiêm như

đình làng, sân rộng, mình cao

hơn

+Tâm trạng, cảm xúc: lo sợ

vẩn vơ,:ngập ngừng, e sợ ; thèm

vụng, ước ao thầm; chơ vơ, vụng

về, lúng túng; hai chân dềnh

dàng, hết co lại duỗi; toàn thân

run run theo nhịp bước rộn ràng

Khi nghe gọi tên vào lớp: cảm

thấy như quả tim ngừng đập; tự

nhiên giật mình lúng túng; thấy

người nặng nề một cách lạ; dúi

đầu vào lòng mẹ khóc nức nở

=>miêu tả cụ thể tâm trạng

hồi hộp, thấp thỏm của cậu học

trò nhỏ (Tiếc nuối, lưu luyến

những ngày vui chơi Lo lắng

tr-ước những thử thách, khó

khăn).Vừa lo sợ, vừa sung

sướng

- Khi vào lớp học:

+ Cảnh vật xung quanh : thấy

bạn ngồi cạnh không hề xa lạ,

một con chim liệng trên cửa sổ

hót mấy tiếng rồi rụt rè bay đi

+ Tâm trạng, cảm xúc: Cảm thấy

trường…… Khi vào lớp học……

vừa xa lạ vừa gần gũi với mọi

vật và với mọi người, cảm thấy

cuộc đời mình bước sang 1 giai

đoạn mới

* Kết quả dự kiến ( 3.3):

- Phụ huynh : Chuẩn bị chu đáo,

tham dự buổi tựu trường đầu tiên

của con em

- Ôn đốc: Từ tốn, bao dung (Cặp

mắt hiền từ, cảm động, nhẫn nại)

- Thầy giáo trẻ: tươi cười đón

các em vào lớp

- Mẹ: ân cần dịu dàng

-> Cả nhà trường và gia đình đều

quan tâm đến thế hệ tương lai

3.3.Hình ảnh những người lớn trong buổi học đầu tiên của các em

Gv cho học sinh thực hiện Phiếu học tập số 4 Nhân vật Đặc điểm nhân vật

1………

2………

3………

4………

4 Tìm hiểu khái quát giá trị

của văn bản

*Kết qủa dự kiến:

- Nội dung: Ghi lại kỷ niệm

trong sáng của tuổi học trò trong

ngày tựu trường hết sức chân

thực, tinh tế qua dòng hồi ức của

nhà văn

- Nghệ thuật: Bố cục được viết

theo dòng hồi tưởng nêu lên cảm

nghĩ của nhân vật theo trình tự

thời gian; kết hợp hài hoà giữa

kể, tả, bộc lộ cảm xúc; sử dụng

nhiều hình ảnh so sánh, từ

láy,động từ: bộc lộ tâm trạng; lời

văn nhẹ nhàng, êm ái, giàu chất

thơ

GV hướng dẫn HS đánh giá khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản bằng các câu hỏi gợi mở:

+ Văn bản Tôi đi học ghi lại những cảm xúc gì?

+Những yếu tố nghệ thuật nào đã tạo nên sức hấp dẫn của văn bản?

5 Hướng dẫn cách đọc hiểu

văn bản truyện.

* Kết quả dự kiến:

- GV hướng dẫn HS những lưu ý khi đọc hiểu văn bản truyện:

+ Khi đọc hiểu một văn bản truyện, ta cần chú

- Khi đọc hiểu 1 văn bản truyện,

ta cần nắm được cốt truyện,

phân tích nhân vật chính, xác

định và chỉ ra được tác dụng của

ngôi kể…

ý điều gì?

6.Liên hệ, mở rộng - Dựa vào nội dung văn bản đọc hiểu, em hãy

vẽ bức tranh ghi lại một cảnh của nhân vật tôi?

- Em có suy nghĩ gì về sự quan tâm của nhà trường và gia đình đối với giáo dục?

7, Thực hành đọc-hiểu

- Biết vận dụng kiến thức và

cách đọc đã có ở giờ đọc hiểu

văn bản vào các văn bản tương

tự

- GV hướng dẫn HS thực hành đọc hiểu văn bản “Trong lòng mẹ”( trích hồi kí “Những ngày thơ ấu) của Nguyên Hồng bằng một số hoạt động và câu hỏi gợi mở bên dưới

1 Nêu hiểu biết về tác giả, xuất xứ của đoạn trích

2 Từ nội dung của đoạn trích em hãy cho biết đoạn trích chia làm mấy phần? Nội dung chính của từng phần?

3 Câu chuyện được kể từ ngôi thứ mấy? Tác dụng?

4 Phân tích nhân vật bà cô qua các khía cạnh: lời nói, cử chỉ, thái độ với bé Hồng? Qua đó,

em hiểu nhân vật người cô của bé Hồng là người ntn?

5.Nêu những ý nghĩ, cảm xúc của nhân vật bé Hồng:

- Trong cuộc đối thoại với bà cô?

- Khi được gặp mẹ và trong lòng mẹ?

Qua đó nhận xét về tình cảm của chú bé Hồng đối với người mẹ của mình?

6 Nêu khái quát giá trị nội dung và nghệ thuật của văn bản?

8 Tích hợp kiến thức về tập

làm văn

* Dự kiến kết quả

- Tác giả nhớ lại những kỉ niệm

sâu sắc và trong sáng về buổi

tựu trường đầu tiên trong đời

8.1 Tính thống nhất về chủ đề của văn bản.

Gv yêu cầu HS đọc lại văn bản Tôi đi học và thực hiện các yêu cầu sau:

- Nhân vật tôi nhớ lại những kỉ niệm sâu sắc

nào trong thời thơ ấu của mình? Sự hồi tưởng

ấy gợi lên những ấn tượng gì?

Đó là cảnh vật, tâm trạng cảm

xúc của tác giả trên đường theo

mẹ đến trường, khi ở trường, xếp

hàng được gọi tên vào lớp và khi

ngồi trong lớp học bài học đầu

tiên.Sự hồi tưởng ấy gợi lên

những ấn tượng, kỉ niệm sâu sắc

về ngày đầu tiên đi học

- Chủ đề của văn bản Tôi đi học

là: dòng hồi tưởng của tác giả về

những kỉ niệm trong sáng, hồn

nhiên trong ngày đầu tựu trường

của mình

- Nhận xét chung về:

+ Nhan đề: Tập trung làm rõ chủ

đề văn bản: “Tôi đi học”

+Các đoạn văn đều có quan hệ

mật thiết với nhau, cùng làm rõ

chủ đề chung của văn bản

+Các từ ngữ: Tập trung miêu tả

nhân vật tôi trong ngày đầu tiên

đến trường: đại từ “tôi”, các từ

ngữ biểu thị ý nghĩa đi học được

lặp lại nhiều lần Các câu văn

đều nhắc đến kỉ niệm của buổi

tựu trường đầu tiên của “tôi”

(Hằng năm, cứ lại

Quên thế nào được

Lòng tôi lại tưng bừng rộn rã

con đường, cảnh vật chung

quanh thay đổi

thấy mình trang trọng, đứng đắn

lo sợ vẩn vơ

cảm thấy chơ vơ, vụng về, lúng

túng

- Từ đó rút ra:

+ Chủ đề là đối tượng và vấn đề

chính mà văn bản biểu đạt

+ Văn bản có tính thống nhất về

- Từ nội dung trả lời cho câu hỏi mục(a), hãy phát biểu chủ đề của văn bản này

- Nhận xét về việc thể hiện chủ đề của văn bản Tôi đi học ở:

+ Nhan đề của văn bản + Quan hệ giữa các phần của văn bản + Các từ ngữ các câu thể hiện tâm trạng của nhân vật" tôi" trong buổi tựu trường đầu tiên

- Từ việc thực hiện các yêu cầu trên hãy cho biết: Chủ đề của văn bản là gì? Thế nào là tính thống nhất về chủ đề của văn bản? Làm thế nào để đảm bảo tính thống nhất đó?

d Chủ đề của VB: Là đối tượng và vấn đề

chính (chủ yếu) được tác giả nêu lên, đặt ra trong VB

- Tính thống nhất về chủ đề của VB: là chỉ biểu đạt nội dung mà chủ đề đã xác định không

xa rời hay lạc sang chủ đề khác

- Đề đảm bảo tính thống nhất chủ đề của VB cần xác định chủ đề qua nhan đề của VB, đề mục, quan hệ giữa các phần của VB, các từ

chủ đề là văn bản tập trung biểu

đạt đối tượng và vấn đề chính đã

định, không xa rời hay lạc sang

chủ đề khác Khi viết hoặc hiểu

một văn bản cần xác định chủ đề

được thể hiện ở nhan đề, quan hệ

giữa các phần của văn bản và

các từ ngữ thường lặp đi lập lại,

các câu thể hiện chủ đề

* Kết quả dự kiến (8.2)

- 3 phần:

+ Phần 1: đoạn 1

+ Phần 2: đoạn 2, 3

+ Phần 3: đoạn 4

-3 phần: + Giới thiệu ông Chu

Văn An

+ Công lao, uy tín và

tính cách của ông Chu

Văn An

+ Tình cảm của mọi

người đối với ông

- Mối quan hệ gắn bó chặt chẽ

với nhau, phần trước là tiền đề

cho phần sau, còn phần sau là sự

nối tiếp phần trước

- Đều tập trung làm rõ chủ đề

của văn bản là: Người thầy đạo

cao đức trọng

=> Bố cục gồm 3 phần:

MB: Có nh/vụ nêu ra chủ đề VB

TB: Thường có 1 số đoạn nhỏ

trình bày các khía cạnh của vấn

đề

KB: Tổng kết chủ đề của VB

Trong 3 phần của bố cục phần

nào phức tạp, khó tổ chức sắp

xếp? (phần TB)

*Vb Tôi đi học:

8.2 Bố cục của văn bản

* Bố cục văn bản

- Phân tích ngữ liệu SGK trang 24 + 2 học sinh đọc văn bản – Trả lời các câu hỏi SGK bằng cách thảo luận trong bàn

Văn bản trên có thể chia làm mấy phần? Tìm ranh giới giữa các phần đó?

Hãy cho biết nhiệm vụ của từng phần trong văn bản?

* Cách bố trí, sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản.

Nhóm 1: Phần thân bài văn bản “tôi đi học” kể

về sự kiện nào? Sự kiện ấy được sắp xếp theo trình tự nào?

Nhóm 2: Phần thân bài văn bản “ Trong lòng mẹ” trình bày diễn biến tâm trạng bé hồng ntn ? Các ý trong phần thân bài này được sắp xếp theo thứ tự nào?

- Những kỉ niệm đáng nhớ trong

buổi tựu trường đầu tiên:

+ Trên đường đến trường

+ Đứng ở sân trường, ông đốc

gọi tên vào lớp

+ Bước vào lớp học

-> Sắp xếp theo sự hồi tưởng

những kỉ niệm về buổi tựu

trường đầu tiên Các cảm xúc lại

được sắp xếp theo thứ tự thời

gian

* Vb Trong lòng mẹ:

- Tình thương mẹ, thái độ căm

ghét những cổ tục đã đày đọa

mẹ

- Niềm vui sướng cực độ của cậu

bé Hồng khi được ở trong lòng

mẹ

-> Thời gian trước - sau: phù

hợp, làm nổi bật tình thương mẹ

và niềm sung sướng hạnh phúc

khi được ở trong lòng mẹ

* Khi tả người, vật, phong cảnh:

- Tả phong cảnh: trình tự không

gian

- Tả người, vật, con vật: chỉnh

thể -> bộ phận

* Vb Người thầy đạo cao đức

trọng:

- Các sự việc nói về Chu Văn An

là người tài cao: học trò đông,

đỗ cao, giữ những trọng trách

vua vời ra dạy thái tử

- Các sự việc nói về Chu Văn An

là người đạo đức được học trò

kính trọng: trả mũ áo từ quan

Học trò thăm đều giữ lễ

-> Nổi bật chủ đề

- ND phần thân bài trình bày tùy

Nhóm 3: Khi tả người, con vật, phong cảnh

em sẽ lần lượt miêu tả theo trình tự nào?

? Hãy kể một số trình tự thường gặp mà em biết?

Nhóm 4: Phần thân bài trong văn bản “Người thầy đạo cao đức trọng” được sắp xếp theo trình tự nào?