Choi_chu_2

Em hãy đọc một bài thơ có sử dụng điệp ngữ và chỉ ra dạng điệp ngữ đó?... Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm, hài hước … làm câu văn hấp dẫ

1

TRƯỜNG THCS TÂN BÌNH

LỚP: 7/3

Môn Ngữ Văn

Lớp:7

Thế nào là điệp ngữ?

Nêu tác dụng của điệp

ngữ.

Khi nói hoặc viết, người ta dùng biện pháp

lặp lại từ ngữ (hoặc cả một câu ) để làm nổi

bật ý, gây cảm xúc mạnh Cách lặp lại như

vậy gọi là phép điệp ngữ, từ ngữ được lặp

lại gọi là điệp ngữ

Tìm điệp ngữ trong đoạn thơ sau:

Có mấy dạng điệp ngữ? Hãy kể tên?

Em hãy đọc một bài thơ có sử dụng

điệp ngữ và chỉ ra dạng điệp ngữ đó?

Bài 14, Tiết 59:

CHƠI CHỮ

GV thực hiện : Trương Thị Thúy

Liễu

NỘI DUNG TRỌNG TÂM CỦA BÀI HỌC

Giúp học sinh hiểu rõ :

I Khái niệm chơi chữ.

II Các lối chơi chữ.

Thầy bói xem quẻ nói rằng:

Lợi thì có lợi nhưng răng không còn.

Em có nhận xét gì

về nghĩa các từ lợi

trong bài ca dao trên ?

Lợi 1:

Vd:

Lợi 2, 3: nướu răng

Hiện tượng đồng âm

ví dụ:

Còn trời còn nước còn non

Còn cô bán rượu anh còn say sưa say sưa

(ca dao)

Qua 2 ví dụ trên, em hiểu thế nào là chơi chữ?

Lợi 1:

Vd:

Lợi 2, 3: nướu răng

Hiện tượng đồng âm

I.Thế nào là chơi chữ?

*Vd: SGK tr 163

Lợi 1: lợi ích, lợi lộc

Lợi 2, 3 : nướu răng

Tạo sắc thái dí dỏm, hài

hước, làm câu văn hấp dẫn

Qua tìm hiểu ví dụ,

em hãy cho biết thế nào là chơi chữ?

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về

âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo

sắc thái dí dỏm, hài hước … làm

câu văn hấp dẫn và thú vị

I.Thế nào là chơi chữ?

*Vd: SGK tr 163

Lợi 1: lợi ích, lợi lộc

Lợi 2, 3 : nướu răng

Hiện tượng đồng âm

Tạo sắc thái dí dỏm, hài

hước, làm câu văn hấp dẫn

*Ghi nhớ (SGK)

Tiết 59 CHƠI CHỮ

I.Thế nào là chơi chữ?

II.C¸c lèi ch¬i ch÷.

Vd:

,

1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

1) Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đông Dương

(Tú mỡ)

2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

2) Mênh mông muôn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

3) Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em (Ca dao)

4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lòng

Mời cô mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hóa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

m

mm

3) Con cá đối bỏ trong cối đá, Con mèo cái nằm trên mái kèo, Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em (Ca dao)

cá đối cối đámèo cái mái kèo,

3 cá đối- cối đá

mèo cái- mái kèo

nói lái

Tiết 59 CHƠI CHỮ

I.Thế nào là chơi chữ?

II.Các lối chơi chữ:

Sầu riêng vui chung

4 Sầu riêng -

vui chung

Đồng âm và trái nghÜa

Em hãy cho biết có những lối chơi chữ nào?

C¸c lèi ch¬i ch÷ th êng gÆp lµ:

II Các lối chơi chữ

- Dùng lối nói lái

- Dùng từ ngữ trái nghĩa, đồng nghĩa, gần nghĩa

Tieỏt 59 CHễI CHệế

Trên trời rớt xuống mau co

(lµ c¸i g×)

Mau co Mo cau Nói

lái

Tiết 59 CHƠI CHỮ

24

Khi đi cưa ngọn khi về cũng cưa ngọn

( Câu đố)

Tiết 59 CHƠI CHỮ

Chị Xuân đi chợ mùa hè

Mua cá thu về, chợ hãy còn đông

=>Dùng từ đồng âm

+ Cồn Cỏ có con cá đua là con cua đá

(Lời bài hát Con cua đá của Ngọc Cừ)

Chơi chữ đ ợc sử dụng trong cuộc sống th ờng ngày, trong văn thơ, đặc biệt là trong thơ văn trào phúng,

trong câu đối, câu đố…

Qua cỏc VD vừa tỡm hiểu,

em hóy cho biết chơi chữ thường được sử dụng trong những trường hợp nào?

Ráo mép chỉ quen tuồng nĩi dối,Lằn lưng cam chịu dấu roi tra.

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đơn)

Sử dụng từ cĩ nghĩa, gần gũi chỉ các lồi rắn: liu điu, rắn, hổ lửa, mai

gầm,ráo, lằn, trâu lỗ, hổ mang

Tiết 59 CHƠI CHỮ

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lịng mẹ,Nay thét mai gầm rát cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nĩi dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đơn)

Bài tập 2:

Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?

* Trời mưa đất thịt trơn như mỡ, dò đến

hàng nem chả muốn ăn.

* Bà đồ Nứa, đi võng đòn tre, đến

khóm trúc, thở dài hi hóp Đây là cách chơi chữ gần nghĩa:

Bài tập 4: Năm 1946, bà Hằng Phương

biếu Bác Hồ một gói cam, Bác Hồ đã làm một bài thơ tỏ lòng cảm ơn như

sau: Cảm ơn bà biếu gói cam,

Nhận thì không đúng, từ làm sao

đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng

cây, Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này Bác Hồ đã dùng lối chơi chư õnhư thế nào?

từ trái nghĩa

Tiết 59 CHƠI CHỮ

5 Tìm các từ được dùng theo lối chơi chữ trong bài thơ sau

và cho biết đĩ là lối chơi chữ nào?

chuộc

Tiết 59 CHƠI CHỮ

1 2

3 4

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nào được sử dụng trong câu đố sau?

Cái cây xanh xanh Cái lá cũng xanh

Có bông trên cành

Có trái cận mây.

(Đố là cây gì?)

Có 6 chữ: Lối chơi chữ nàođược sử dụng trong câu sau:

Kiến bò đĩa thịt, đĩa thịt bò

Có 6 chữ: Lối chơi chữ được sử dụngtrong câu thơ sau:

Chữ tài liền với chữ tai một vần (Nguyễn Du)

Có 6 chữ: Đây là lối chơi chữ gì trong câu sau:

Cô Cẩm cầm cái chổi chọc chú chuột chù chết cứng

Có 9 chữ: Lối chơi chữ được sử dụng trong câu thơ sau:

Nhớ nước đau lòng con quốc quốc Thương nhà mỏi miệng cái gia gia…

Kính chúc sức

khỏe quí thầy cô.