II- Duong Thanh Mai

CEDAW- Các nguyên tắcNguyên tắc Không PBĐXPN điều 1 - Hành vi PBĐX = loại trừ, phân biệt, hạn chế rõ ràng hoặc ẩn - Cơ sở PBĐX = giới tính - Đối tượng bị PBĐX = người phụ nữ - Hậu quả

Công ước về xoá bỏ mọi sự phân biệt đối với phụ nữ (CEDAW) và nữ

đại biểu Hội đồng nhân dân

Trình bày tại toạ đàm của UBVHXH – QH, 2/2006

TS Dương Thanh Mai

12/ 1979 - Đại hội đồng LHQ thông qua 12/ 1981 - CEDAW có hiệu lực

12/ 2004 - 179 quốc gia phê chuẩn,

tham gia (đứng thứ 2/7ĐƯQT về QCN,còn

CEDAW sau 25 năm

- Cơ chế, thiết chế hành pháp, tư pháp

bảo đảm thực thi CEDAW;

- Vai trò của các tổ chức dân sự của PN

CEDAW sau 25 năm

Hạn chế:

- Chưa QG nào đạt được BĐG toàn diện

- + Về PL:

Các điều khoản PBĐXPN, đặc biệt quyền DS-KT (tài sản và

nhân thân); quyền CT,VHXH…

Các chế tài HC,HS chưa đủ mạnh

+Thực tiễn: PN tiếp tục bị PBĐX

CEDAW sau 25 năm

Nguyên nhân:

- Rào cản phong tục, tập quán, định kiến giới;

- Thiếu quyết tâm chính trị của Nhà

nước; việc tiếp tục bảo lưu các điều

CEDAW- cấu trúc nội dung

Lời nói đầu - 30 điều

Điều 1-16: Khái niệm PBĐXPN; các biện pháp chung; loại trừ PBĐXPN trong từng lĩnh vực của đời sống xã hội, gia đình;

Điều 17-22: Uỷ ban CEDAW;

Điều 23-30: hành chính và thủ tục khác của CEDAW

3 nguyên tắc-

+ Bình đẳng nam - nữ;

+ Không PBĐXPN;

+ Trách nhiệm quốc gia

6 lĩnh vực chính: giáo dục, lao động, kinh

tế, dân sự;chăm sóc sức khoẻ, hôn nhân

và gia đình, tham chính ;

3 nhóm biện pháp: xây dựng pháp luật;

thực hiện pháp luật; vận động thay đổi tập quán

CEDAW- Các nguyên tắc

Nguyên tắc Không PBĐXPN (điều 1 )

- Hành vi PBĐX = loại trừ, phân biệt, hạn chế

rõ ràng hoặc ẩn

- Cơ sở PBĐX = giới tính

- Đối tượng bị PBĐX = người phụ nữ

- Hậu quả PBĐX = tổn hại, vô hiệu hoá việc phụ nữ được công nhận, hưởng thụ, thực

hiện quyền con người và tự do cơ bản

CEDAW- Các nguyên tắc

Các mô hình bình đẳng :

+ Bình đẳng hình thức = không phân biệt giới và giới tính;

tế;

+

+ Bình đẳng thực chất của CEDAW = thừa nhận khác biệt

khắc phục =

- Các quy định chung cho cả hai giới

- Quy định riêng cho nữ

CEDAW- Biện pháp đặc biệt tạm

Làm như thế nào? Đặt các câu hỏi khi làm luật

Quy định chung t/đ từng giới ntn? Có

bình đẳng thực chất? Quy định nào

riêng cho một giới để BĐ thực tế? Điều kiện, hoàn cảnh KT-XH, KTh?

CEDAW- các nguyên tắc

Nguyên tắc nghĩa vụ quốc gia

Nghĩa vụ tạo quyền = chính sách, pháp luật

Nghĩa vụ bảo đảm kết quả thực tế;

Nghĩa vụ huy động các nguồn lực XH

Các biện pháp :

Biện pháp PL = lập pháp, hành pháp, tư pháp

Biện pháp vận động, giáo dục;

Biện pháp đặc biệt tạm thời

CEDAW- biện pháp giáo dục, vận

động

Điều 5

- Sửa đổi khuôn mẫu văn hoá, tập

quán, hành vi; loại trừ định kiến giới

về vai trò nam, nữ;

- Giáo dục gia đình về chức năng làm

mẹ, trách nhiệm chung của cha mẹ vì lợi ích con cái

CEDAW- Loại trừ PBĐXPN trong các lĩnh

vực

Điều 6- Bạo lực trên cơ sở giới tính

Điều 7- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực chính trị;

Điều 8- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực hoạt động quốc tế;

Điều 9- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực quốc tịch;

Điều 10- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực giáo dục;

Điều 11- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực lao động;

Điều 12- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực CSSK;

Điều 13- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực kinh doanh;

Điều 14- Loại trừ PBĐX đối với Phụ nữ nông thôn

Điều 15- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực dân sự

Điều 16- Loại trừ PBĐX trong lĩnh vực hôn nhân- gia đình

THỰC HIỆN CEDAW Ở VIỆT NAM

Quan điểm của Đảng và Nhà nước:

- QBĐ của phụ nữ = quyền cơ bản của

CD Nhà nước công nhận và bảo vệ bằng hệ thống pháp luật QG;

- Quyền phụ nữ là quyền con người 

Nhà nước ghi nhận và thực hiện nghĩa

vụ quốc gia thành viên của các CƯQT

về quyền con người nội luật hoá

CEDAW.

THỰC HIỆN CEDAW Ở VIỆT NAM

Phổ biến,tập huấn về CEDAW; nâng cao nhận thức

về bình đẳng giới; lồng ghép giới trong hoạch định chính sách.

Xây dựng và hoàn thiện pháp luật phù hợp yêu cầu bình đẳng thực chất của CEDAW;

Tổ chức thực thi pháp luật, bảo đảm bình đẳng giới trên thực tế;

Thực hiện báo cáo quốc gia định kỳ trước Uỷ ban CEDAW; huy động các nguồn lực trong nước và quốc

tế hỗ trợ việc thực hiện CEDAW

CEDAW Vµ ph¸p luËt VIỆT NAM

Xây dựng và hoàn thiện pháp luật phù hợp yêu cầu bình đẳng thực chất của

- Đặc biệt tạm thời (theo điều 4 CEDAW)

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

Hệ thống văn bản pháp luật Việt Nam

Hiến pháp -  Quốc hội

Luật

Pháp lệnh -  UBTVQH Nghị định/QĐ - BP/ TTg

QĐ,TT,TTLT - Bộ, TATC,VKSTC

Nghị quyết - HĐND

Quyết định - UBND

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

QCN, QCD trong Hệ thống pháp luật VN

Hiến pháp - quyền cơ bản của CD.

Hành chính, Giáo dục - quyền cụ thể của

CD trong từng lĩnh vực, cơ chế và điều kiện thực thi quyền

các chế tài xử lý, các thủ tục bảo vệ quyền công dân bị xâm phạm

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

Hiến pháp 1992:

Điều 50- QCN về CT, DS, KT,VH,XH được tôn

trọng, thể hiện ở QCD, được quy định trong HF

- Lao động nữ và nam việc làm như nhau thì

tiền lương ngang nhau; LĐ nữ có quyền hưởng chế độ thai sản;

- Nhà nước và xã hội thực hiện các biện pháp chăm lo, tạo điều kiện cho phụ nữ phát huy vai trò xã hội và làm tròn bổn phận của người mẹ

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

Quyền chính trị -

Điều 7 CEDAW:

- Quyền bầu, ứng cử, trưng cầu dân ý;

- Tham gia XD và thực hiện c/s, giữ các

chức vụ NN & ch/n cộng đồng ở mọi

cấp;

- Tham gia tổ chức, hiệp hội phi CP

trong đời sống cộng đồng và chính trị đất nước

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

Quyền chính trị -

các v/đ chung, biểu quyết khi NN trưng cầu dân ý;

Luật ban hành VBQPPL; Luật trưng cầu dân ý (dt); Quy chế DC ở cơ sở

Tiếp cận BĐG hình thức: không có

quyđịnh PBĐX  đã đạt bình đẳng ? Tiếp cận BĐG thực tế -

Quy định “trung tính về giới” có t/đ như nhau đ/v nam - nữ ? Có năng lực tiếp cận như nhau ? Có năng lực sử

dung như nhau ?

Nếu không ? Vì sao ? Có cần biện pháp đặc biệt tạm thời không ? Là gì ? Như thế nào ? T?

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

Quyền Lao động - Điều 11 CEDAW

- Quyền làm việc và cơ hội có việc làm;

- Quyền tự do lựa chọn ngành nghề,

việc làm , đ/k LĐ, đào tạo nghề

- Quyền BĐ về thù lao, phúc lợi;

- Quyền được bảo vệ SK, an toàn LĐ, chế độ thai sản ;

- Xem xét lại các biện pháp bảo vệ đặc biệt theo tinh thần điều 4

CED AW v à PHÁP LUẬT VIỆT NAM

Bỡnh đẳng giới trong lao động Hiến phỏp 1992- bỡnh đẳng, chế độ thai sản

BLLĐ: -Bình đẳng nam n ữ về quyền

làm việc, cơ hội làm việc, trong sử

dụng, nâng bậc l ơng, đào tạo, nâng cao ch/m, tay nghề ;

- Lao động nữ = lao động đặc thự do thiờn chức làm mẹ - Chương X (chế độ thai sản, hợp đồng lao động, khuyến khớch sử dụng nhiều lao động nữ…)

CEDAW v à PHÁP LUẬT VIỆT

NAM

Quyền lao động:

Biện pháp đặc biệt tạm thời:

- Danh mục ngành nghề không được sử dụng lao động nữ;

- Tuổi hưu, lương hưu của nam và nữ,

vấn đề BHXH và quyền lợi của lao động nữ

(Nam 60 tuổi + 30 năm BHXH= nữ 55 tuổi +25 năm BHXH) –

Đã đến lúc thay đổi chưa?

THỰC HIỆN CEDAW Ở VIỆT

THỰC HIỆN CEDAW Ở VIỆT

NAM

Những khó khăn, hạn chế:

- Nhận thức truyền thống về thiên

kiến giới; tư tưởng trọng nam khinh

nữ, thói quen, tập quán lạc hậu ở một

số vùng, miền;

- Tác động, đòi hỏi của kinh tế thị

trường, hội nhập quốc tế và năng lực của phụ nữ;

THỰC HIỆN CEDAW Ở VIỆT

NAM

Những khó khăn, hạn chế:

Tồn tại, bất cập trong hệ thống pháp luật (tuổi hưu, ưu đãi thuế cụ thể đối với DN sử dụng

nhiều lao động nữ; BHXH tự nguyện; );

Hạn chế về hiệu lực, hiệu quả thực hiện pháp luật (tổ chức bộ máy; nhận thức và năng lực đội ngũ cán bộ; thủ tục hành chính và tố tụng phức tạp, khó tiếp cận; hệ thống DV, TGPL

chưa đáp ứng yêu cầu; hệ thống kiểm tra,

thanh tra, xử lý chưa đủ mạnh và nghiêm )

THỰC HIỆN CEDAW Ở VIỆT

- Phụ nữ nông thôn, miền núi;

- Thông tin, thống kê tách biệt theo giới tính

 tăng cường lồng ghép giới

Lồng ghép giới- biện pháp chiến lược để đạt

mục tiêu BĐG trên quy mô toàn xã hội

Lồng ghép giới = đưa yếu tố giới vào tập hợp các ý tưởng, giá trị, quan

niệm, thái độ, mối quan hệ và cách

thức tiến hành hoạt động của tất cả các thể chế gia đình, nhà nước và xã hội  đưa yếu tố giới vào “dòng chảy chủ đạo” của đời sống xã hội

Lồng ghép giới- biện pháp chiến lược để đạt

mục tiêu BĐG trên quy mô toàn xã hội

Chủ thể = cá nhân, gia đình, nhà nước, XH Lĩnh vực = tinh thần (ý tưởng, giá trị,

quan niệm, nguyên tắc…);

vật chất (các quan hệ xã hội, hoạt động

và cách thức tiến hành hoạt động…)

Cách tiếp cận =

HĐND về KT-XH, GDĐT, YT, bộ máy chính quyền, nhân lực…

- Yêu cầu UBND rà soát VBPL hiện hành, phát hiện mâu thuẫn, thiếu PL dẫn đến bất BĐG; các thủ tục HC hạn chế BĐG trong tiếp cận PL; các tập

đổi, bổ sung VBQPPL địa phương

Nữ ĐBHĐND và việc thực hiện

CEDAW

- Đưa các điều khoản về biện pháp đặc

biệt tạm thời vào các văn bản hiện hành của địa phương trong các lĩnh vưc, rà

soát tính phù hợp của các điều khoản đã có

- Định hướng và quyết định “Ngân sách

nhạy cảm giới”của địa phương (phân bổ

và sử dụng NS có tính đến sự khác biệt

về cơ hội, khả năng tiếp cận nguồn TC

giữa nam và nữ để giảm bớt khoảng cách thực tế).

Nữ ĐBHĐND và việc thực hiện

CEDAW

2 Hoạt động giám sát (GS HĐND, TTrực HĐND, các ban và đại biểu HĐND)

Yêu cầu UBND thực hiện đúng trách nhiệm

báo cáo về thực hiện các chính sách, pháp luật BĐG theo tinh th ần CEDAW; -

Chất vấn UBND; TAND, VKSND về việc thực

hiện BĐG theo chức năng

Yêu cầu UBND, TAND, VKSND báo cáo về thực hiện các kết luận giám sát của HĐND về

việc thực hiện BĐG

Hỗ trợ các chương trình, kế hoạch của

chính quyền địa phương liên quan đến