Ngu-van7Choichu_Hien1

“Trùng trục như con bò thui Chín mắt,chín mũi,chín đuôi,chín đầu” Câu này chơi chữ chỗ nào ?Dựa trên hiện tượng gì?. Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc

* Kiểm tra bài cũ:

Thế nào là điệp ngữ? Cho ví dụ? Cho biết đó là dạng điệp ngữ gì?

Tiết 58

I Thế nào là chơi chữ ?

Đọc bài ca dao sau :

Bà già đi chợ Cầu Đơng,

Bĩi xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thầy bĩi xem quẻ nĩi rằng:

Lợi thì cĩ lợi nhưng răng khơng cịn

1.Từ ngữ nào được lặp lại trong bài ca dao trên?

lợi lợi

Lợi

lợi1

Lợi2 lợi3

2 Em cĩ nhận xét gì về nghĩa của từ lợi trong bài ca dao?

Lợi 1: thuận lợi, lợi lộc,lợi ích Lợi 2, 3: bộ phận chứa răng

3.Việc sử dụng từ lợi ở câu cuối của bài ca dao là dựa vào hiện tượng gì của từ ngữ?

Hiện tượng: Đồng âm

4.Việc sử dụng từ lợi như trên cĩ tác dụng gì?

Tạo sắc thái dí dỏm, hài hước, làm cho câu văn hấp dẫn, thú vị

5 Thế nào là chơi chữ ?

“Trùng trục như con bò

thui Chín mắt,chín mũi,chín

đuôi,chín đầu”

Câu này chơi chữ chỗ nào ?Dựa trên hiện tượng

gì ?

Chơi chữ là lợi dụng đặc sắc về âm, về nghĩa của từ ngữ để tạo sắc thái dí dỏm hài hước Làm câu văn hấp dẫn và thú vị

Ví dụ:

“ Trùng trục như con bò thui

Chín mắt, chín mũi, chín đuôi, chín đầu”

- Chín : không phải con số 9 mà là thui chín

- Hiện tượng đồng âm

Đọc các bài ca dao, thơ sau :

(1).Sánh với Na-va “ranh tướng” Pháp

Tiếng tăm nồng nặc ở Đơng Dương

(Tú mỡ)

(2).Mênh mơng muơn mẫu một màu mưa

Mỏi mắt miên man mãi mịt mờ

( Tú mỡ)

(3).Con cá đối bỏ trong cối đá,

Con mèo cái nằm trên mái kèo,

Trách cha mẹ em nghèo, anh nỡ phụ duyên em

(Ca dao)

(4) Ngọt thơm sau lớp vỏ gai,

Qủa ngon lớn mãi cho ai đẹp lịng

Mời cơ mời bác ăn cùng,

Sầu riêng mà hĩa vui chung trăm nhà

(Phạm Hổ)

Em hãy chỉ rõ lối chơi chữ trong những câu trên?

trại âm (gần âm)

điệp âm nĩi lái

Đồng âm và trái nghĩa

“ranh tướng”

M

M

m

m m m m m m

m m m m m

cá đối cối đá

mái kèo

Sầu riêng vui chung

mèo cái

II.Các lối chơi chữ:

III LUYỆN TẬP:

1.Đọc bài thơ dưới đây và cho biết tác giả đã dùng những từ ngữ nào để chơi chữ

Chẳng phải liu điu vẫn giống nhà,

Rắn đầu biếng học chẳng ai tha

Thẹn đèn hổ lửa đau lòng mẹ,

Nay thét mai gầm thét cổ cha

Ráo mép chỉ quen tuồng nói dối,

Lằn lưng cam chịu dấu roi tra

Từ nay Trâu Lỗ chăm nghề học,

Kẻo hổ mang danh tiếng thế gia

(Lê Quí Đôn)

liu điu Rắn

hổ lửa mai gầm Ráo

Lằn

Trâu Lỗ

hổ mang

2 Mỗi câu sau đây có những tiếng nào chỉ các sự vật gần gũi nhau? Cách nói này có phải là chơi chữ không?

-Trời mưa đất thịt trơn như mỡ,dò đến hàng nem chả muốn ăn

-Bà đồ Nứa,đi võng đòn tre,đến khóm trúc,thở dài hi hóp

3.Sưu tầm một số cách chơi chữ trong sách báo (Hoa học trị,Thiếu

niên tiền phong,văn nghệ, )

4.Năm 1946,bà Hằng Phương biếu Bác Hồ một gĩi cam,Bác Hồ đã làm một bài thơ cảm ơn như sau:

Cảm ơn bà biếu gĩi cam,

Nhận thì khơng đúng, từ làm sao đây?

Ăn quả nhớ kẻ trồng cây,

Phải chăng khổ tận đến ngày cam lai?

Trong bài thơ này, Bác Hồ đã dùng lối chơi chữ như thế nào?

Chơi chữ bằng các từ đồng âm

cam cam

Khổ(đắng),tận(hết),cam(ngọt),lai(đến):he

BÀI TẬP BỔ SUNG

2.Tìm các từ được dùng theo lối chơi chữ trong bài thơ sau và cho biết

đó là lối chơi chữ nào?

Chàng Cóc ơi! Chàng Cóc ơi!

Thiếp bén duyên chàng có thế thôi

Nòng nọc đứt đuôi từ đây nhé

Ngàn vàng khôn chuộc dấu bôi vôi

(Hồ Xuân Hương)

Chàng Cóc

Chàng Cóc

Nòng nọc

chuộc

Bài tập bổ

sung

Thử giải câu đố sau đây:

Cĩ con mà chẳng cĩ cha

Cĩ lưỡi, khơng miệng, đĩ là vật chi?

Phân tích lối chơi chữ trong câu đĩ trên?

Con dao chơi chữ đồng âm:con (cái),con (dao)

Củng cố :

1 Thế nào là chơi chữ

2 Thấy được cái hay của lối chơi chữ

Về nhà:

-Tìm hiểu trên các trang sách báo mà em được đọc những cách chơi chữ

- Chuẩn bị trước bài làm thơ lục bát

CHÚC QUÝ THẦY CÔ SỨC KHOẺ

CÁC EM HỌC TIẾN BỘ

TRÂN TRỌNG KÍNH CHÀO