Sinh 9 - Bai 12_ Cơ chế xác định giới tính

Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính: Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp: - Số lượng nghiên cứu phải đủ lớn - Không bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch bệnh - Trứng và t

Sinh Học 9

TRƯỜNG THCS HỒNG HÀ

Năm học 2019 - 2020 GV: Khắc Thị Xuân Nhung

2n 2n

2n 2n

2n

n n

n n

Nguyªn ph©n

Gi¶m ph©n 1

Gi¶m ph©n 2

Khác nhau ở cặp NST giới tính.

Câu 2 Ở loài đơn tính, bộ NST của con đực và cái khác nhau như thế nào? 2đ

Hãy quan sát hình: Nêu

những điểm giống và khác

nhau của bộ NST ở: ruồi giấm

đực và ruồi giấm cái

Ruồi giấm cái

- Con đực: 1 chiếc hình que,

1 chiếc hình móc ( XY)

- Con cái: 1 cặp hình que (XX)

I Nhiễm sắc thể giới tính:

? Bộ NST lưỡng bội ở

người có bao nhiêu cặp?

- Trong tế bào lưỡng

Giới tính ở nhiều loài phụ thuộc vào sự có mặt của cặp XX hoặc XY trong tế bào.

- Ở

Giống cái: XX– Giống đực : XY

Giống cái: XY- Giống đực: XX

v v…

I Nhiễm sắc thể giới tính:

Người Động vật có vú Ruồi giấm

Ếch nhái Chim Bò sát

NST THƯỜNG

- Tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY).

- Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng.

- Mang gen qui định các tính trạng thường.

- Mang gen qui định giới tính và các tính trạng liên quan giới tính

NST THƯỜNG

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

22A +X ( n)

22A +Y

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

Con trai Con gái

Cơ chế NST xác định giới tính ở người

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

22A +X ( n)

22A +Y (n)

22A +X (n)

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

Con trai Con gái

Cơ chế NST xác định giới tính ở người

Câu 1: Qua giảm phân, mẹ cho

mấy loại trứng? Bố cho mấy loại

tinh trùng?

Câu 2: Sự thụ tinh, tinh trùng

loại nào kết hợp với trứng để

sinh con trai? Tinh trùng loại nào

kết hợp với trứng để sinh con

gái?

- Qua giảm phân mẹ cho 1 loại

trứng X, ba cho 2 loại tinh trùng

là X và Y

- Sự thụ tinh:

+ Tinh trùng X kết hợp với trứng

X tạo ra hợp tử XX (sinh con

gái)

+ Tinh trùng Y kết hợp với trứng

X tạo ra hợp tử XY (sinh con

trai)

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

22A +X ( n)

22A +Y (n)

22A +X (n)

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

Con trai Con gái

Cơ chế NST xác định giới tính ở người

I Nhiễm sắc thể giới tính:

II Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính:

- Qua giảm phân mẹ cho 1 loại

trứng X, ba cho 2 loại tinh trùng

là X và Y

- Sự thụ tinh:

+ Tinh trùng X kết hợp với trứng

X tạo ra hợp tử XX (sinh con

gái)

+ Tinh trùng Y kết hợp với trứng

X tạo ra hợp tử XY (sinh con

trai)

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

22A +X ( n)

22A +Y (n)

22A +X (n)

44A + XY (2n)

44A + XX (2n)

Con trai Con gái

Cơ chế NST xác định giới tính

Câu 1: Tại sao tỉ lệ con trai và

con gái sơ sinh xấp xỉ 1:1?

- Qua giảm phân ba cho 2 loại

tinh trùng là X và Y với tỉ lệ

ngang nhau, khả năng thụ tinh

của 2 loại tinh trúng này với

trứng X là ngang nhau

I Nhiễm sắc thể giới tính:

II Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính:

Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp:

- Số lượng nghiên cứu phải đủ lớn

- Không bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch bệnh

- Trứng và tinh trùng thụ tinh hoàn toàn ngẫu nhiên

GiớiLứa tuổi

Dùng Metyl testosteron

(hormon sinh dục) tác động

vào cá vàng cái có thể

làm cá cái biến thành cá

đực

Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới 28 0 C sẽ nở thành con đực, trên 32 0 C

thì nở thành con cái

Một số ví dụ về điều chỉnh đực cái Một số ví dụ về điều chỉnh đực cái

III CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HĨA GIỚI TÍNH:

Hãy đọc các thơng tin sau đây:

Dùng Metyl testosteron (hoocmon sinh dục) tác động vào cá

vàng cái có thể làm cá cái biến thành cá đực

Trứng rùa ủ ở nhiệt độ dưới

280 C sẽ nở thành con đực,

trên 320C thì nở thành con cái

Ghép tinh hoàn gà trớng (chứa hooc mơn sinh dục đực) vào dưới

da gà mái có thể làm gà mái biến đởi thành gà trớng: cựa, mào dài; biết gáy…

TÍNH

Thầu dầu trồng trong

ánh sáng cường độ yếu thì số hoa đực giảm

III CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN SỰ PHÂN HĨA GIỚI TÍNH

BÀI 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH

giới tính:

III Các yếu tố ảnh hưởng

đến sự phân hóa giới tính

? Sự phân hóa giới tính

có hoàn toàn phụ thuộc vào cặp NST giới tính ?

- Sự phân hóa giới

tính không hoàn toàn

phụ thuộc vào cặp

NST giới tính mà phụ

thuộc vào các nhân tố

bên trong và bên

ngoài cơ thể:

III Các yếu tố ảnh hưởng

đến sự phân hóa giới tính

? Nhân tố bên trong ảnh

hưởng đến sự phân hóa giới tính?

- Sự phân hóa giới

tính còn phụ thuộc

vào các nhân tố bên

trong và bên ngoài cơ

thể:

+ Nhân tố bên trong:

Hoocmon, rối loạn

trao đổi chất

? Nhân tố bên ngoài ảnh

hưởng đến sự phân hóa giới tính?

+ Nhân tố bên trong:

Hoocon, rối loạn trao

đổi chất

+ Nhân tố bên ngoài:

Nhiệt độ, ánh sáng,

chế độ dinh dưỡng

Heo (lợn)

III Các yếu tố ảnh hưởng

đến sự phân hóa giới tính

II Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính:

III Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:

- Tiêm hooc môn sinh dục cái vào trứng gà trước khi ấp, trứng sẽ nở ra toàn gà mái

- Cắt tinh hoàn gà trống, gà sẽ biến đổi: màu lông bớt sặc sỡ, cựa ngừng phát triển, không còn giao

phối với gà mái nữa

- Dưa chuột trồng nơi có nhiều cacbonic sẽ cho tỉ lệ hoa cái cao hơn

Sử dụng hooc môn sinh dục kết hợp với giải phÉu, con người có thể chuyển đổi giới tính

Ca sĩ Lâm Chí Khanh

Bài 5- SGK trang 41:

Ở những loài mà giới đực là giới dị giao tử thì những trường hợp nào sau đây đảm bảo tỉ lệ đực : cái xấp xỉ là 1:1?

a Số giao tử đực bằng số giao tử cái

b Hai loại giao tử mang NST X và NST Y có số lượng tương đương

c Số cá thể đực và số cá thể cái trong loài vốn đã bằng

nhau

d Xác suất thụ tinh của hai loại giao tử đực (mang NST X và NST Y) với giao tử cái tương đương

BÀI TẬP CỦNG CỐ

NST giới tính NST thường

Tồn tại 1 cặp trong tế bào

lưỡng bội Tồn tại nhiều cặp trong tế bào lưỡng bội

Tồn tại thành cặp tương

đồng(XX) hoặc không tương

đồng ( XY)

Luôn tồn tại thành cặp tương đồng

Quy định giới tính và các

tính trạng thường liên quan

đến giới tính

Mang gen quy định tính trạng thường

(1) (2)

(3)

Em có biết – CÁ BIỂN CÓ THỂ THAY ĐỔI

GIỚI TÍNH

Những con cá biển đầu xanh nhỏ tuổi sống trong các rặng san hơ cĩ thể thay đổi giới tính tuỳ theo bầy đàn mà chúng chung sống.

"Rõ ràng ảnh hưởng xã hội quan trọng với cá biển

đầu xanh khi chúng quyết định trở thành đực hay cái

từ khi cịn nhỏ", Philip Munday, tại Trung tâm nghiên

cứu rặng san hơ tại Đại học James Cook ở Australia,

cho biết.

• Loài cá đã phát triển mợt cấu trúc giới tính linh hoạt để gia tăng cơ hợi sinh sản của chúng Ban đầu chúng chỉ là những ấu trùng khơng có giới tính xác định, khi phát triển chúng sẽ trở thành con đực hay con cái.

• Những con non sẽ dễ chuyển thành cái hơn khi chỉ có mợt ít con khác trong khu vực bởi chúng sẽ có cơ hợi giao phới nhiều hơn Cịn nếu có nhiều con

cá cái trong cợng đờng, chúng sẽ chuyển sang thành đực.

• "Điều này cho thấy giới tính khơng hề được xác định trước như ở đợng vật có

vú và chim", Munday giải thích.

• Ngoài ra, mợt sớ con cá có thể chuyển đởi giới tính cho dù đã lớn, phụ thuợc vào mơi trường sinh sản.

• "Khi cá chuyển từ con cái trưởng thành sang con đực trưởng thành, cuợc thay đởi rất khớc liệt Chúng sẽ trơng hoàn toàn khác, bợ phận sinh dục thay đởi, hành vi thay đởi và toàn bợ cuợc sớng cũng đởi khác", Munday nói.

• M.T (theo AFP)

* Đối với tiết học này:

- Học nội dung:

+ Nhiễm sắc thể giới tính.

+ Cơ chế NST xác định giới tính.

HƯỚNG DẪN HỌC TẬP:

* Đối với tiết tiếp theo:

- Tìm hiểu và soạn các yêu cầu của bài: “Di truyền liên kết”

-Xác định các chú thích hình 13

-Tìm hiểu kĩ các thông tin của hình.

- Ôn lại nội dung lai 1 cặp và 2 cặp tính trạng của Menđen.