Microsoft Word Thuc hanh CAD trong ky thuat TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH VIỆN KỸ THUẬT VÀ CÔNG NGHỆ TÀI LIỆU HƯỚNG DẪN THỰC HÀNH HỌC PHẦN CAD TRONG KỸ THUẬT MÃ HỌC PHẦN AUT20001 PHẦN 2 THỰC HIỆN BẢN VẼ KỸ THUẬT NGÀNH ĐIỆN (LƯU HÀNH NỘI BỘ) NGHỆ AN 2022 MỤC LỤC Trang Bài 7 CÁC KÝ HIỆU DÙNG TRONG BẢN VẼ ĐIỆN 04 Bài 8 VẼ THIẾT KẾ MẶT BẰNG CẤP ĐIỆN CHO CĂN HỘ CHUNG CƯ 13 Bài 9 VẼ THIẾT KẾ TỦ ĐIỆN MÁY BƠM 23 Bài 10 VẼ THIẾT KẾ MẠCH LỰC VÀ ĐIỀU KHIỂN MÁY BƠM 25 Bài 11 GIỚI THIỆU PHẦN MỀM CADE SIMU ỨNG DỤNG TRO.
VẼ THIẾT KẾ MẶT BẰNG CẤP ĐIỆN CHO CĂN HỘ CHUNG CƯ
VẼ THIẾT KẾ MẶT BẰNG CẤP ĐIỆN CHO CĂN HỘ
Bài viết cung cấp cho sinh viên kiến thức cơ bản về bản vẽ điện dân dụng, bắt đầu từ các khái niệm và ký hiệu phổ biến, tiếp tục hướng dẫn cách đọc hiểu bản vẽ để nhận diện các thành phần và sơ đồ lắp đặt, và kết thúc bằng ứng dụng phần mềm AutoCAD nhằm vẽ thiết kế điện cho một căn hộ điển hình; thông qua các bước đọc bản vẽ và phân tích sơ đồ, sinh viên học cách xác định cấp điện, bố trí ổ cắm, công tắc, dây điện và thiết bị điện sao cho an toàn và hiệu quả; việc sử dụng AutoCAD cho thiết kế điện giúp mô phỏng, hiệu chỉnh và tối ưu bố trí hệ thống điện trước khi thi công, từ đó nâng cao tính chính xác của dự án và tiết kiệm thời gian triển khai.
1.2.1 Tổng quan về bản vẽ điện dân dụng
Một dự án cấp điện và chiếu sáng thành công phụ thuộc vào việc lập kế hoạch hiệu quả ở dạng các bản vẽ thiết kế điện, bản liệt kê vật tư và các bản chi tiết kỹ thuật Tùy theo quy mô của dự án, một bản vẽ điện dân dụng có thể bao gồm các bản vẽ chi tiết như sơ đồ nguyên lý, mặt bằng bố trí hệ thống điện, sơ đồ nối tủ phân phối và hệ thống chiếu sáng, bảng tính toán tiết diện dây và biện pháp bảo vệ, cũng như danh mục vật tư và bảng dự toán Việc kết hợp hài hòa giữa các loại bản vẽ này giúp xác định phạm vi công việc, tuân thủ tiêu chuẩn và tối ưu hóa chi phí thi công.
- Bản vẽ mặt bằng, mặt cắt bố trí thiết bị điện phù hợp với mặt bằng bố trí tổng thể của công trình
- Bản vẽ mặt bằng, mặt cắt bố trí điện trạm biến áp
- Bản vẽ thiết kế chế tạo tủ bảng điện
- Sơ đồ nối điện chính và sơ đồ điện dự phòng
- Sơ đồ nguyên lý các thiết bị điều khiển, đo lường, tin học và thông tin phục vụ quản lý vận hành…
Mục đích của bản vẽ điện:
Mô tả chi tiết hệ thống điện của dự án, bao gồm thông số kỹ thuật, sơ đồ lắp đặt và danh mục vật tư, nhằm cung cấp cho các nhà thầu điện nguồn dữ liệu đầy đủ để sử dụng bản vẽ thiết kế và bản vẽ thi công trong ước tính chi phí vật liệu, nhân công và dịch vụ khi chuẩn bị bỏ thầu Nội dung này còn làm rõ phạm vi công việc, tiêu chuẩn lắp đặt và yêu cầu nghiệm thu, giúp quá trình chuẩn bị hồ sơ dự thầu diễn ra hiệu quả và cạnh tranh hơn.
Chúng tôi cung cấp chỉ dẫn và hướng dẫn cho thợ điện về việc mắc nối dây và lắp đặt thiết bị điện đúng yêu cầu kỹ thuật, đồng thời nhấn mạnh sự tuân thủ quy trình và an toàn trong thi công Nội dung bài viết đưa ra các nguyên tắc làm việc an toàn, kiểm tra trước khi thao tác và sử dụng đầy đủ thiết bị bảo hộ để giảm thiểu rủi ro Đồng thời, bài viết cảnh báo các nguy cơ tiềm ẩn như sự hiện diện của đường dây điện gần các đường ống gas hoặc hệ thống ống nước, yêu cầu thợ điện nhận diện, thông báo và xử lý kịp thời bằng các biện pháp an toàn phù hợp Người làm việc được khuyến cáo rà soát vị trí lắp đặt, ưu tiên cách điện và tuân thủ các quy chuẩn để bảo vệ bản thân, thiết bị và toàn bộ công trình.
- Cung cấp cho chủ sở hữu một biên bản ghi nhận “hiện trạng” của đường dây điện và
14 thiết bị điện đã được lắp đặt nhằm phục vụ cho công tác bảo dưỡng định kỳ và lên kế hoạch mở rộng trong tương lai Chủ công trình có trách nhiệm ghi nhận mọi thay đổi liên quan đến đường dây điện và các thiết bị để đảm bảo hồ sơ dự án được cập nhật và an toàn.
1.2.2 Hướng dẫn đọc hiểu bản vẽ điện dân dụng
1.2.2.1 Bố cục bản vẽ điện dân dụng
Bản vẽ mặt bằng và mặt cắt bố trí điện phải phù hợp với mặt bằng bố trí tổng thể của công trình và thể hiện đầy đủ các nội dung chính như vị trí cấp nguồn và phân phối điện cho các khu vực, hệ thống chiếu sáng, ổ cắm và thiết bị điện; sơ đồ đấu nối, cấp điện dự phòng và hệ thống tiếp địa; các tuyến dây, vị trí tủ điện và thiết bị quan trọng; các yêu cầu về an toàn điện, bảo vệ quá tải và chống rò điện; đồng thời phối hợp với các hạng mục khác để đảm bảo thi công thuận tiện và tuân thủ các tiêu chuẩn, quy chuẩn điện; bản vẽ cần có thuyết minh, chú thích rõ ràng và các thông tin cần thiết phục vụ kiểm tra, nghiệm thu và vận hành công trình.
- Hướng tuyến đường dây cao thế và vị trí đặt trạm biến áp;
- Vị trí các công trình được lắp đặt hệ thống điện;
Xác định vị trí các tuyến đường dây hạ thế và tuyến cáp điện, cùng với bố trí thiết bị điện tại các gian phân phối điện, phòng điều khiển trung tâm và gian máy nhằm tối ưu hóa vận hành, tăng tính sẵn sàng của hệ thống cấp điện và đảm bảo an toàn cho quá trình quản lý, bảo trì và bảo vệ thiết bị.
- Vị trí đặt hệ thống tiếp địa an toàn, chống sét, hệ thống điện chiếu sáng (trong nhà và ngoài trời)
Bố cục bản vẽ điện dân dụng bao gồm nhiều bản vẽ chi tiết như sau: a) Mặt bằng, mặt cắt bố trí điện trạm biến áp
Mặt bằng, mặt cắt bố trí điện trạm biến áp phải thể hiện được các nội dung chính sau:
Bố trí các máy biến áp và thiết bị đóng cắt, đo lường, bảo vệ;
Bố trí hệ thống xả dầu sự cố và phòng cháy;
Bố trí các tuyến cáp dẫn điện từ trạm biến áp đến tủ phân phối điện;
Bố trí hệ thống chống sét;
Bố trí hệ thống nối đất an toàn b) Sơ đồ nguyên lý cấp điện chính và sơ đồ điện tự dùng
Sơ đồ nguyên lý cấp điện chính và sơ đồ điện tự dùng phải thể hiện được các nội dung sau:
Cấp điện áp của đường dây cung cấp điện (cao thế) và cấp điện áp phía hạ thế;
Loại và đặc tính kỹ thuật của các thiết bị đóng cắt, đo lường, bảo vệ phía cao thế và phía hạ thế của các máy biến áp;
Loại và đặc tính kỹ thuật của các máy biến áp chính và máy biến áp tự dùng;
Loại và đặc tính kỹ thuật của các thiết bị đóng cắt, điều khiển, đo lường và bảo vệ của các phụ tải;
Đặc tính kỹ thuật, chức năng và nhiệm vụ của các phụ tải;
Đặc tính kỹ thuật của các cáp điện lực, dây dẫn và thanh cái c) Bản vẽ hệ thống điện chiếu sáng
Bản vẽ hệ thống điện chiếu sáng trong nhà và điện sinh hoạt cần thể hiện rõ vị trí và chiều cao lắp đặt thiết bị, đồng thời mô tả phương pháp đi dây từ bảng điện đến từng thiết bị, bao gồm loại dây được sử dụng và hình thức đi dây chìm hay nổi Các thông tin này giúp thi công thuận lợi, đảm bảo an toàn cho người sử dụng và dễ dàng vận hành, bảo trì hệ thống điện, đồng thời tăng tính rõ ràng cho hồ sơ thiết kế.
Để đảm bảo thi công đúng chuẩn hệ thống điện chiếu sáng ngoài trời, bản vẽ lắp đặt cần thể hiện rõ vị trí các cột đèn và kết cấu cột đèn chiếu sáng, đồng thời cung cấp sơ đồ tuyến cáp và bố trí tủ điện chiếu sáng Nội dung bản vẽ phải mô tả chi tiết cách bố trí thiết bị trong tủ điện và sơ đồ đấu lắp, giúp đội thi công và giám sát viên nắm được cách kết nối và vận hành hệ thống Ngoài ra, sơ đồ tuyến cáp cần chỉ rõ các tuyến cấp điện, loại dây dẫn, các vị trí ngắt, tiếp xúc an toàn và các điểm nối để bảo đảm an toàn, hiệu quả và tính khả thi của dự án.
Sơ đồ nguyên lý chiếu sáng phải thể hiện đầy đủ nguồn cấp điện, các thiết bị đóng cắt và bảo vệ, cùng các thiết bị chiếu sáng đang được sử dụng Việc lựa chọn thiết bị chiếu sáng cần phù hợp với mục đích sử dụng, ưu tiên các thiết bị thông dụng trên thị trường và đảm bảo đáp ứng các yêu cầu về độ rọi theo các quy định hiện hành.
1.2.2.2 Ký hiệu trên bản vẽ và các thông số kỹ thuật của các thiết bị điện
Stt Tên thiết bị điện
Ký hiệu Ý nghĩa Ví dụ
(lưới nội thất hạ áp)
M (n x F) M: dây đồng n: số lõi đồng F: tiết diện (mm 2 )
2 Dây trần ( lưới cao - trung áp)
A: Dây nhôm AC: Dây nhôm lõi thép F: tiết diện (mm 2 )
3 Dây trần (lưới hạ áp)
Loại dây: là A hoặcAC n: Số dây pha
F0: tiết diện dây trung tính(mm 2 )
4 Cáp trung áp, cao áp n.M/chất cách điện/(mxF) n: số cáp Chất cách điện: PVC hoặc XLPE
M: vật liệu lõi cáp (Cu) m: Số lõi cáp
5 Cáp hạ áp n.M/các lớp cách điện/(mxF+1.F0)
F0: tiết diện dây trung tính(mm 2 )
6 Máy cắt MC-n.P-I(A) MC: là aptomat khối
1.2.3 Nguyên tắc lắp đặt điện và bố trí thiết bị trên mặt bằng
Thiết kế điện dân dụng bao gồm các loại hình như căn hộ chung cư, tòa nhà văn phòng, biệt thự, nhà mặt phố và khu vực nông thôn, do đó công tác thiết kế và thi công cấp điện nội thất phải kết hợp thẩm mỹ với an toàn và tuân thủ các nguyên tắc của tiêu chuẩn Việt Nam Trong đó, bố trí thiết bị đầu vào, tủ thiết bị phân phối đầu vào và tủ điện nhóm là những yếu tố then chốt để hệ thống điện vừa làm nổi bật vẻ đẹp của công trình vừa đảm bảo vận hành ổn định và dễ bảo trì.
Các thiết bị đầu vào và tủ thiết bị phân phối đầu vào nên được đặt ở phòng đặt bảng (tủ) điện hoặc lắp đặt trong các tủ (hộp) điện hoặc hộc tường có khóa Ở những nơi dễ bị ngập nước, thiết bị cần được bảo vệ và bố trí sao cho an toàn, ngăn nước xâm nhập và thuận tiện cho vận hành, kiểm tra và bảo trì.
17 bị đầu vào, tủ thiết bị phân phối đầu vào phải được đặt cao hơn mức nước ngập cao nhất thường xảy ra
Đối với những ngôi nhà không có cầu thang, việc đặt thiết bị đầu vào trên tường phía ngoài được cho phép, miễn sao có biện pháp bảo vệ phù hợp và không ảnh hưởng đến kết cấu cũng như mỹ quan của ngôi nhà.
Được phép đặt thiết bị đầu vào và tủ thiết bị phân phối đầu vào ở các vị trí như các phòng khác, tầng hầm khô ráo hoặc tầng kỹ thuật, khi người quản lý có thể tiếp cận dễ dàng, hoặc trong các phòng riêng của công trình có tường không cháy và độ chịu lửa tối thiểu 45 phút.
Khi lắp đặt thiết bị đầu vào, tủ thiết bị phân phối đầu vào, các bảng phân phối điện (hộp, tụ) và các tủ điện nhóm ở ngoài phòng đặt bảng điện, cần thực hiện đầy đủ các yêu cầu quy định để đảm bảo an toàn, hiệu quả vận hành và tiện lợi cho công tác bảo trì Các yêu cầu này tập trung vào bố trí hợp lý, an toàn điện, thông thoáng và dễ dàng kiểm soát nguồn điện, nhằm đảm bảo độ tin cậy của hệ thống phân phối điện và tối ưu hóa quản lý các thiết bị điện.
Phải đặt thiết bị ở chỗ thuân tiện và dễ tới để thao tác, sửa chữa, ví dụ: khu cầu thang, tầng hầm khô ráo …;
VẼ THIẾT KẾ TỦ ĐIỆN MÁY BƠM
VẼ THIẾT KẾ TỦ ĐIỆN MÁY BƠM
Bài thực hành nhằm hướng dẫn sinh viên vẽ thiết kế tủ điện điển hình dùng phần mềm AutoCAD
1.2.1 Bản vẽ nguyên lý cấp điện tủ bảng điện
Bản vẽ thiết kế chế tạo tủ bảng điện phải thể hiện được các nội dung chính sau:
Bố trí các thiết bị trong tủ điện:
- Các thiết bị bảo vệ, đo lường và tín hiệu bố trí trên mặt trước của tủ điện;
- Các thiết bị chính như áp tô mát, công tắc tơ, máy cắt v.v đặt bên trong tủ;
- Các thiết bị đều phải có ký hiệu bằng các chữ số 1, 2, 3, 4.… phù hợp với số thứ tự trong bảng kê thiết bị vật liệu chính;
Đối với yêu cầu chế tạo vỏ tủ điện, cần quy định rõ loại vật liệu chế tạo và phương pháp bảo vệ bề mặt kim loại để đảm bảo độ bền, chống ăn mòn và hiệu suất làm việc của tủ điện Đồng thời xác định độ dày lớp sơn phủ trên bề mặt vỏ tủ điện nhằm bảo vệ thiết bị, nâng cao thẩm mỹ và tuân thủ các chuẩn kỹ thuật liên quan đến chất lượng sơn và bề mặt.
1.2.2 Bản vẽ sơ đồ nguyên lý điều khiển, đo lường, bảo vệ và tín hiệu
Sơ đồ nguyên lý điều khiển, đo lường, bảo vệ và tín hiệu phải thể hiện được các nội dung sau:
Nguồn điều khiển và các thiết bị điều khiển;
Các loại bảo vệ và thiết bị bảo vệ;
Các thiết bị đo lường;
Các thiết bị báo tín hiệu
1.3.1 Thiết lập bản vẽ kỹ thuật
Thực hiện thiết lập bản vẽ mới với các thao tác cơ bản như sau:
- Khởi động phần mềm AutoCAD;
- Tạo bản vẽ mới (phím tắt Ctrl + N); chọn file mẫu acadiso
1.3.2 Vẽ thiết kế tủ điện điển hình
VẼ THIẾT KẾ MẠCH LỰC VÀ ĐIỀU KHIỂN MÁY BƠM
VẼ THIẾT KẾ MẠCH LỰC VÀ ĐIỀU KHIỂN MÁY BƠM
Bài thực hành nhằm hướng dẫn sinh viên vẽ thiết kế mạch lực và mạch điều khiển máy bơm dùng phần mềm AutoCAD
1.2.1 Các kí hiệu điện trong sơ đồ điện công nghiệp a Các loại máy điện
Các loại máy điện quay và máy biến áp, cuộn kháng được qui ước theo TCVN 1614-
75 và TCVN 1619-75; thường dùng các ký hiệu phổ biến sau:
1 Cuộn cảm, cuộn kháng không lõi
2 Cuộn cảm có lõi điện môi dẫn từ
3 Cuộn cảm có đầu rút ra
4 Cuộn điện cảm có tiếp xúc trượt
5 Cuộn cảm biến thiên liên tục
8 Cuộn cảm tinh chỉnh có lõi điện môi dẫn từ
9 Biến áp không lõi có liên hệ từ không đổi
10 Biến áp không lõi có liên hệ từ thay đổi
11 Biến áp có lõi điện môi dẫn từ
12 Biến áp điều chỉnh tinh được bằng lõi điện môi dẫn từ chung
13 Biến áp một pha lõi sắt từ
14 Máy biến dòng có một dây quấn thứ cấp
15 Máy biến dòng có hai dây quấn thứ cấp trên một lõi
16 Máy biến dòng có hai dây quấn thứ cấp trên hai lõi riêng
18 Rotor có dây quấn, vành đổi chiều và chổi than
19 Máy điện một chiều kích từ độc lập
20 Máy điện một chiều kích từ nối tiếp
21 Máy điện một chiều kích từ song song b Các loại thiết bị đóng cắt, điều khiển
Các loại khí cụ điện dùng trong điều khiển điện công nghiệp được qui ước theo
TCVN 1615-75 và TCVN 1623-75; thường dùng các ký hiệu phổ biến sau:
Tiếp điểm của các khí cụ đóng ngắt và đổi nối
Cho phép sử dụng các ký hiệu sau đây:
Cho phép bôi đen vòng tròn chỗ vẽ tiếp điểm động
- Trên một số mạch dẫn điện kiểu vành trượt
Tiếp điểm của công tắc tơ, khởi động từ, bộ chế động lực:
Tiếp điểm thường mở của rơle và công tắc tơ có độ trì hoạt về thời gian
1.2.2 Các kí hiệu điện trong sơ đồ cung cấp điện a Các loại thiết bị đo lường, bảo vệ
Các loại khí cụ điện đóng cắt và điều khiển được dùng trong mạng cao áp và hạ áp được quy ước theo TCVN 1615-75 và TCVN 1623-75, đảm bảo sự nhất quán trong nhận diện và vận hành trên toàn hệ thống điện Theo các tiêu chuẩn này, các ký hiệu phổ biến được sử dụng để mô tả chức năng, vị trí và phạm vi ứng dụng của khí cụ, giúp quá trình thiết kế, lắp đặt và bảo trì mạng điện trở nên an toàn và hiệu quả Việc tuân thủ quy ước ký hiệu này là nền tảng cho quản lý vận hành và chuẩn hóa tài liệu kỹ thuật liên quan đến thiết bị đóng cắt và điều khiển trong mạng điện cao áp và hạ áp.
1 Dao cách li một cực
2 Dao cách li ba cực
4 Dao đứt mạch, tác động một chiều
5 Dao đứt mạch, tác động hai chiều
6 Máy cắt hạ áp (Aptomat) ký hiệu chung
Máy cắt hạ áp ba cực
Lưu ý: nếu cần chỉ rõ máy phụ thuộc đại lượng nào (quá dòng, áp ) thì dùng các ký hiệu I >, I , U