Hưởng ứng phong trào tự làm các thiết bị dạy học trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong nhiều năm qua, dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường cùng với sự nghiên cứu và lao độn
Trang 1LỜI GIỚI THIỆU
Để không ngừng nâng cao chất lượng dạy và học đáp ứng nhu cầu đào tạo nguồn nhân lực chuyên ngành Công nghệ ô tô phục vụ sự nghiệp công nghiệp hoá và hiện đại hoá đất nước Hưởng ứng phong trào tự làm các thiết bị dạy học trong các cơ sở giáo dục nghề nghiệp, trong nhiều năm qua, dưới sự chỉ đạo của Ban giám hiệu nhà trường cùng với sự nghiên cứu và lao động nghiêm túc, tập thể giáo viên khoa Động lực trường Cao đẳng Cơ điện Phú Thọ đã thiết kế và chế tạo, cải tiến được rất nhiều thiết bị, thiết bị đào tạo thiết thực phục vụ giảng dạy và học tập Các thiết bị này được các nhà giáo và các chuyên gia kỹ thuật đánh giá cao Nhiều thiết bị đã đạt giải cao trong các Hội thi thiết bị dạy nghề tự làm các cấp
Để tiếp tục bổ sung các thiết bị dạy học hiện đại, tính năng kỹ thuật cao, phạm vi sử dụng rộng phục vụ công tác đào tạo, trong thời gian qua chúng tôi đã
thiết kế, chế tạo thành công “Thiết bị đào tạo hệ thống điều hòa tự động trên ô tô” Trong quá trình thiết kế, chế tạo thiết bị này, nhóm tác giả nhận được sự góp
ý, chỉ đạo của lãnh đạo nhà trường, sự tham gia chế tạo và động viên của các đồng nghiệp ở khoa Động lực, khoa Điện, khoa Điện tử - Điện lạnh, khoa Cơ khí, khoa Công nghệ thông tin Trường Cao đẳng Cơ điện Phú Thọ Nhóm tác giả xin chân thành cảm ơn sự quan tâm của lãnh đạo nhà trường, sự giúp đỡ và tạo điều kiện thuận lợi của các đồng nghiệp để nhóm tác giả hoàn thành việc chế tạo thiết bị này
Nhóm tác giả
Trang 2Môc lôc
Trang
IV Hướng dẫn sử dụng, khai thác, bảo quản và sửa chữa 6
I MỤC ĐÍCH THIẾT KẾ
Để tạo điều kiện thuận lợi cho công việc giảng dạy và học tập hệ thống điều hòa không khí trên ô tô đời mới có tính công nghệ cao, hiện đại, phù hợp với thực tiễn và chương trình dạy nghề của nhà trường, nhóm tác giả khoa Động
Trang 3lực có ý tưởng thiết kế và chế tạo “Thiết bị đào tạo hệ thống điều hòa tự động trên ô tô” với mục đích:
- Trực quan quá trình hoạt động của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô, tạo ra sự hứng thú trong quá trình dạy và học mà các thiết bị khác không thể hiện được;
- Bổ sung các thiết bị dạy học có tính năng kỹ thuật cao, thực hiện được nhiều bài tập sát thực tế với nhiều cấp trình độ khác nhau, phù hợp với chương trình đào tạo và có khả năng mở rộng theo yêu cầu phát triển của chương trình đào tạo;
- Giảng dạy được nhiều bài học, nhiều mô đun, rút ngắn thời gian giảng dạy lý thuyết, tăng thêm thời gian thực hành cho học viên, qua đó nâng cao chất lượng, hiệu quả cho các bài giảng tích hợp;
- Khai thác tính sáng tạo của thầy và trò, rèn luyện tay nghề, tiếp cận công nghệ mới;
- Tiết kiệm nhiên liệu, giảm kinh phí đầu tư mua sắm trang thiết bị cho nhà trường;
- Tạo lỗi bằng máy tính giúp giáo viên chủ động tạo ra các lỗi giống như thực tế để học viên kiểm tra, chẩn đoán và sửa chữa;
- Giám sát quá trình đấu nối mạch điện của học viên bằng phần mềm trên máy tính;
- Kết nối được với các máy chẩn đoán lỗi chuyên dùng có sẵn trên thị trường hiện nay để phát hiện các hư hỏng;
- Đào tạo theo nhu cầu về hệ thống điều hòa không khí trên ô tô;
- Vận chuyển dễ dàng tới các địa điểm liên kết đào tạo
II PHẠM VI ỨNG DỤNG
Thiết bị đào tạo hệ thống điều hòa tự động trên ô tô được sử dụng để dạy
lý thuyết, thực hành hoặc theo phương pháp tích hợp cho:
- Mô đun “Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điều hòa không khí trên ô tô”
ở trình độ trung cấp và cao đẳng nghề Công nghệ ô tô hoặc trình độ cao hơn;
- Mô đun “Bảo dưỡng và sửa chữa hệ thống điều hòa không khí trên ô tô”
ở trình độ trung cấp và cao đẳng nghề Máy lạnh và điều hòa không khí hoặc trình độ cao hơn;
- Mô đun “Kiến thức chung về điện và điện lạnh ô tô”; mô đun “Sửa chữa
và bảo dưỡng hệ thống điện lạnh ô tô” trình độ sơ cấp nghề Sửa chữa điện và điện lạnh ô tô
Đối với giáo viên:
Trang 4- Giải thích cho học viên những kiến thức về kết cấu và nguyên lý hoạt động của hệ thống điều hòa không khí trên ô tô;
- Sử dụng thiết bị để giới thiệu, thao tác mẫu việc kiểm tra, sửa chữa và đấu nối các mạch điện trong quá trình giảng dạy;
- Với những bài tập nâng cao, giáo viên tạo ra những sự cố tương tự như thực tế để học viên tư duy, phán đoán và đề ra phương án xử lý;
- Sử dụng máy tính và phần mềm để tạo lỗi; theo dõi giám sát quá trình thực hiện khắc phục lỗi của học sinh – sinh viên và đánh giá kết quả
Đối với học viên:
- Củng cố kiến thức về cấu tạo và nguyên lý hoạt động;
- Thực hành kiểm tra, sửa chữa và đấu nối các mạch điện riêng rẽ theo từng bài học;
- Với các bài tập nâng cao, học viên tư duy, phán đoán tìm ra những hư hỏng và đề ra các phương pháp khắc phục;
- Qua quá trình thực tập trên thiết bị, học viên kiểm tra, sửa chữa, đấu nối được các mạch điện thực tế trên ô tô
III CẤU TẠO VÀ ĐẶC TÍNH KỸ THUẬT
1 Cấu tạo
Toàn bộ phần khung
thiết bị được làm
bằng thép, sơn ba lớp
có độ bền cao: Gồm
ba phần lắp ghép với
nhau bằng bu lông
+ Phần phía
trên Được thiết kế
nhằm hướng dẫn cho
học viên tìm hiểu về
cấu tạo, vị trí lắp đặt
các thiết bị trên xe và
tra cứu sơ đồ mạch
điện điều khiển
Ngoài ra, trên bề mặt còn lắp đặt đồng hồ áp suất để hiển thị áp suất làm việc thực tế của hệ thống
Trang 5+ Phần thân: Được thiết kế để lắp đặt toàn bộ các thiết bị của hệ thống điều hòa, như: Máy nén, quạt gió, giàn lạnh, động cơ điện dẫn động máy nén…
+ Phần đầu thiết bị: Phần pa nen điều khiển, được thiết kế lắp đặt hệ thống điều khiển, hệ thống các chốt điện để thực hành đấu nối, bàn đạp ga
Trang 6Ngoài ra, trên Pa nen điều khiển còn lắp đặt màn hình tạo lỗi bằng điện tử.
2 Đặc tính kỹ thuật
+ Kích thước thiết bị: DxRxC=1700x1200x1700
+ Trọng lượng: 200 Kg;
+ Nguồn điện một chiều ắc quy 12V dùng để cung cấp cho các thiết bị điện như: Bộ điều khiển điện tử, bộ tạo lỗi điện tử hệ thống các cảm biến, hệ thống thông tin, v.v Các thiết bị điện này được bảo vệ bằng hộp rơ le và cầu chì
+ Nguồn điện xoay chiều 1 pha cung cấp cho động cơ điện 3 KW để dẫn động máy nén, thông qua bộ biến tần làm thay đổi tốc độ vòng quay động cơ điện
+ Nguồn điện xoay chiều 220V cung cấp cho máy tính
IV HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG, KHAI THÁC, BẢO QUẢN VÀ SỬA CHỮA
1 Hướng dẫn sử dụng
* Trước khi sử dụng thiết bị, giáo viên hướng dẫn và học viên cần lưu ý:
+ Sử dụng tài liệu hướng dẫn;
+ Luôn đầy đủ trang phục bảo hộ khi làm việc;
+ Cấp nguồn điện cho thiết bị: nguồn một chiều 12V(ắc quy) và nguồn xoay chiều một pha Khi cấp nguồn điện cho thiết bị cần chú ý:
- Tắt các công tắc phụ tải;
- Chìa khóa điện ở vị trí OFF;
- Với nguồn một chiều: Kiểm tra cực tính của ắc quy, các đầu tiếp xúc, hộp rơ le, cầu chì Dây màu đỏ nối với cực dương, dây màu đen nối với cực âm
ắc quy;
- Với nguồn xoay chiều: Kiểm tra nguồn điện vào, nối dây tiếp đất;
Trang 7- Khi thực hiện các bài tập đấu nối, các chốt cắm phải đúng vị trí, độ dài dây hợp lý, sắp xếp gọn gàng Trước khi cho mạch hoạt động phải kiểm tra lần cuối;
- Thử mạch điện: Dùng đồng hồ vạn năng
+ Học viên không được sử dụng phần mềm tạo lỗi
* Vận hành thiết bị
- Cấp nguồn một chiều 12V từ ắc quy và nguồn xoay chiều một pha cho thiết bị;
- Bật chìa khóa điện sang vị trí IG lúc này điện nguồn một chiều 12V cung cấp cho thiết bị;
- Khi có điện nguồn cấp cho thiết bị, nguồn điện 5V từ bộ vi xử lý do ECU tạo ra sẽ cung cấp cho một số cảm biến;
- Xoay chìa khóa điện sang vị trí khởi động (ST), nguồn điện xoay chiều sẽ cấp cho động cơ điện dẫn động puly máy nén
- Nhấn bàn đạp ga để thay đổi tốc độ vòng quay
Chú ý: Nếu có sự cố nguy hiểm như chập nguồn điện, có tiếng kêu do va
đập phải lập tức nhấn công tắc dừng khẩn cấp và ngắt ngay các nguồn điện!
- Ấn vào nút AUTO để chuyển hệ thống về chế độ điều khiển tự động
+ Điều hòa nhiệt độ A/C: Để bật hệ thống điều hòa nhiệt độ, hãy nhấn
nút A/C Đèn hiển thị A/C sẽ sáng trên màn hình, nhấn một lần nữa để tắt
+ Chọn chế độ: Chọn chế độ luồng không khí thông qua hệ thống thông
gió
+ Chuyển đổi nhiệt độ: Trong khi nhấn nút OFF, nhấn nút AUTO trong 3
lần hoặc nhiều hơn Màn hình sẽ chuyển ºC sang ºF hoặc ngược lại Nếu ắc quy không được sạc hoặc mất kết nối, chế độ hiển thị sẽ chuyển lại ºC
+ Điều chỉnh gió vào: Chức năng này được sử dụng để chọn gió đi vào
điều hòa nhiệt độ là gió từ bên ngoài hoặc gió tuần hoàn trong xe
+ Vị trí lấy gió tuần hoàn trong xe: Đèn chỉ thị sẽ bật sáng khi chọn chế
độ gió tuần hoàn trong xe Khi chọn chế độ này, không khí được hút từ trong xe
đi qua hệ thống điều hòa nhiệt độ rồi lại được thổi vào trong xe
+ Vị trí lấy gió từ bên ngoài: Với chế độ này, không khí vào trong xe từ
bên ngoài và việc sưởi ấm hay làm lạnh sẽ tùy thuộc vào việc lựa chọn Khi bật chế độ này, đèn chỉ thị sẽ tắt không sáng
+ Điều khiển tốc độ quạt gió: Tốc độ quạt gió có thể được điều khiển ở
tốc độ mong muốn bằng cách xoay núm điều khiển tốc độ quạt gió Tốc độ quạt cao thì lượng gió thổi ra sẽ nhiều hơn Để tắt quạt gió, nhấn nút OFF
Trang 8+ Tắt điều hòa nhiệt độ: Nhấn vào nút OFF để tắt hệ thống điều hòa
nhiệt độ, tuy nhiên bạn vẫn điều khiển được chế độ gió vào khi khóa điện ở vị trí ON
2 Hướng dẫn khai thác Các bài tập thực hiện trên thiết bị:
+ Các bài tập cơ bản
- Thực hành mạch điện trở quạt giàn lạnh
- Thực hành mạch nguồn giàn lạnh
- Thực hành mạch nguồn quạt giàn lạnh và nguồn A/C Control Module
- Thực hành mạch rơle quạt
- Thực hành mạch nguồn cuộn rơle quạt
- Thực hành mạch nguồn quạt thổi đến A/C control madule
- Thực hành mạch nguồn IG A/C Control Module
- Thực hành mạch nguồn khởi động đến A/C Control Module
- Thực hành mạch nguồn lưu trữ cho A/C Control Module
- Thực hành mạch A/C Control Module
- Thực hành mạch tín hiệu tốc độ quạt giàn lạnh
- Thực hành mạch điều khiển tốc độ quạt
- Thực hành mạch tín hiệu CB nhiệt độ môi trường
- Thực hành mạch tín hiệu CB nhiệt độ giàn lạnh
- Thực hành mạch tín hiệu CB mô tơ điều khiển chức năng
- Thực hành mạch tín hiệu CB bộ chấp hành điều khiển nhiệt độ
- Thực hành mạch tín hiệu mô tơ điều khiển lạnh
- Thực hành mạch tín hiệu mô tơ điều khiển sưởi ấm
+ Các bài tập nâng cao
- Tạo lỗi để học viên thực hành khắc phục lỗi;
- Sử dụng thiết bị chẩn đoán để chẩn đoán và sửa chữa các hư hỏng của hệ thống
3 Hướng dẫn bảo quản và sửa chữa
- Bảo quản thiết bị nơi khô ráo, sạch sẽ và thoáng mát;
- Thường xuyên kiểm tra thiết bị theo định kỳ;
- Kiểm tra và nạp điện ắc quy đúng yêu cầu kỹ thuật;
- Nếu đứt cầu chì bảo vệ phải kiểm tra nguyên nhân và khắc phục sau đó thay cầu chì đúng thông số;
Trang 9- Nếu xảy ra sự cố nguy hiểm như chập nguồn điện, có tiếng kêu do va đập phải lập tức nhấn công tắc dừng khẩn cấp và ngắt ngay các nguồn điện rồi mới xem xét xử lý;
- Các linh kiện khi thay thế phải đúng chủng loại;
- Khi vận chuyển xa, tháo rời thiết bị thành hai khối riêng biệt, đặt theo chiều đứng, quá trình vận chuyển phải nhẹ nhàng, nếu đựng trong hộp kín phải chèn chặt bằng vật liệu mềm
Trang 10
KẾT LUẬN
“Thiết bị đào tạo hệ thống điều hòa tự động trên ô tô” được chế tạo với ý
đồ sư phạm của nhóm tác giả là nâng cao khả năng để truyền tải kiến thức và rèn luyện kỹ năng từ chương trình đào tạo đến người học, tạo hứng thú cho người học, ứng dụng rộng rãi, hiệu quả, đảm bảo an toàn Đây là những yêu cầu đặt ra rất quan trọng khi thiết kế chế tạo thiết bị dạy học nhất là trong điều kiện các nhà trường còn hạn chế về vốn đầu tư trong việc mua sắm trang thiết bị dạy học chuyên dụng và đồng bộ
Trong thời gian tiếp theo chúng tôi sẽ nghiên cứu ứng dụng công nghệ thông tin để thực hiện dạy trực tuyến hiệu quả
Vì điều kiện thời gian và khả năng có hạn, thiết bị không tránh khỏi những hạn chế nhất định Nhóm tác giả mong nhận được các nhận xét, góp ý của đông đảo đồng nghiệp để thiết bị được hoàn chỉnh hơn
DUYỆT
Phú Thọ, ngày 22 tháng 11 năm 2021
TM.NHÓM TÁC GIẢ