(SKKN mới NHẤT) SKKN phương pháp biểu diễn vật thể

Trên các bản vẽ kỹ thuật, các hình chiếu vuông góc thể hiện một cách chínhxác hình dạng và kích thước của vật thể được biểu diễn, do đó trong kỹ thuậtphương pháp hình chiếu vuông góc đượ

SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO TỈNH VĨNH PHÚC

TRƯỜNG THPT YÊN LẠC -

-BÁO CÁO KẾT QUẢ

NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến : Phương pháp biểu diễn vật thể

Tác giả sáng kiến : Nguyễn Xuân Long

Môn : Công nghệ Công nghiệp

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Tên sáng kiến: Phương pháp biểu diễn vật thể

Vĩnh Phúc, năm 2020

MỤC LỤC

Phần 6 : Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu 5

III.3 Hướng dẫn chi tiết biểu diễn một vật thể khi biết hai 11hình chiếu vuông góc

Phần 9: Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến 48

Phần 10: Đánh giá lợi ích của sáng kiến 48

Phần 11: Danh sách các tổ chức, cá nhân tham gia áp dụng sáng 49kiến lần đầu

BÁO CÁO KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU, ỨNG DỤNG SÁNG KIẾN

Phần 1: Lời giới thiệu

Đặt vấn đề

Bản vẽ kỹ thuật là tác phẩm của ngành kỹ thuật, ngôn ngữ phổ biến để cácnhà thiết kế và kỹ sư mô tả hình dáng, kích thước, kết cấu vật liệu, đặc tính kỹthuật của các vật thể, chi tiết hay các công trình kiến trúc và xây dựng Ngoài

ra có thể nói bản vẽ kỹ thuật là một loại tài sản trí tuệ, được đăng ký bản quyền,

được mua, bán trao đổi

Trên các bản vẽ kỹ thuật, các hình chiếu vuông góc thể hiện một cách chínhxác hình dạng và kích thước của vật thể được biểu diễn, do đó trong kỹ thuậtphương pháp hình chiếu vuông góc được lấy làm phương pháp biểu diễn chính.Tuy nhiên, các hình chiếu vuông góc thường chỉ thể hiện được hai chiều của vậtthể, nên hình vẽ thiếu tính lập thể, làm cho người đọc khó hình dung hình dạng củavật thể Để khắc phục được nhược điểm đó của phương pháp hình chiếu vuông góc,người ta dùng phương pháp hình chiếu trục đo để biểu diễn bổ sung

Việc bố trí vẽ các hình chiếu vuông góc, hình cắt, hình chiếu trục đo của mộtvật thể là một công việc không hề đơn giản, nó đã trở thành ác mộng của không ítthế hệ học sinh khi phải học về nội dung này Chính vì vậy, tôi đã xây dựng chuyên

đề “Phương pháp biểu diễn vật thể” để phần nào giúp các em dễ dàng chinh phục

được học phần này một cách nhanh chóng và hiệu quả nhất Hi vọng nó sẽ là mộttài liệu tham khảo hữu ích cho các em học sinh và đồng nghiệp

Do sự hạn chế về thời gian và kiến thức nên chắc chắn sẽ không tránhkhỏi thiếu sót, mong quí thầy cô và các em học sinh có ý kiến đóng góp về sốđiện thoại 033 765 8999 Trân trọng cảm ơn!

4

Phần 2: Tên sáng kiến

PHƯƠNG PHÁP BIỂU DIỄN VẬT THỂ

Phần 3: Tác giả của sáng kiến

-Họ và tên: Nguyễn Xuân Long

-Địa chỉ : Trường THPT Yên Lạc

- Giảng dạy học phần vẽ kỹ thuật cho học sinh THPT

- Vấn đề mà sáng kiến giải quyết : Nâng cao kiến thức và kỹ năng vẽ hình chiếuchiếu thứ ba, hình cắt và hình chiếu trục đo qua đó giúp học sinh biểu diễn tốtmột số vật thể đơn giản trong thực tế Từ đó góp phần nâng cao hứng thú và kếtquả học tập cho học sinh

Phần 6: Ngày sáng kiến được áp dụng lần đầu

Ngày 09/10/2015

Phần 7 : Mô tả bản chất sáng kiến

I CƠ SỞ LÝ LUẬN, CƠ SỞ THỰC TIỄN CỦA ĐỀ TÀI

1 Cơ sở lí luận

- Tiêu chuẩn khi trình bày một bản vẽ kỹ thuật

- Phương pháp chiếu vuông góc

- Hình cắt, mặt cắt

- Hình chiếu trục đo

2 Cơ sở thực tiễn

- Giáo viên và học sinh chưa có tài liệu tham khảo hướng dẫn cụ thể về các cách

vẽ một hình chiếu trục đo để biểu diễn vật thể

 Học sinh cần có kỹ năng lập các bản vẽ để biểu diễn một vật thể đơn giản trong

thực tế Vì vậy, xây dựng chuyên đề : “Phương pháp biểu diễn vật thể” là phù

hợp với điều kiện của nhà trường và sự phát triển của giáo dục hiện nay

II THỰC TRẠNG VẤN ĐỀ TRƯỚC KHI ÁP DỤNG SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

Khảo sát học sinh khối 11 ở trường THPT A cho thấy % số học sinh chưabiết cách biểu diễn vật thể như sau:

% 23,2% 30,4% 55,1% 21,5% 34,1% 60,5% 40% 45,2% 50%Giáo viên ở các trường THPT nói chung và trường THPT A nói riêng chưa có tài liệu tham khảo về phương pháp biểu diễn vật thể

6

NỘI DUNG SÁNG KIẾN

I TỔNG QUAN VỀ HÌNH CHIẾU TRỤC ĐO

- Hình chiếu trục đo là hình biểu diễn ba chiều của vật thể được xây dựng

bởi phép chiều song song.

- Hình chiếu trục đo thường dùng :

Hình chiếu trục đo vuông góc đều Hình chiếu trục đo xiên góc cân

XOY = YOZ = XOZ = 1200 XOY = YOZ = 1350, XOZ= 900

+ Hệ số biến dạng: p = q = r = 1 + Hệ số biến dạng: p = r = 1, q = 0,5

 Cách vẽ hình chiếu trục đo biểu diễn vật thể

Căn cứ vào đặc điểm hình dạng của vật thể để chọn cách vẽ hình chiếutrục đo thích hợp Khi vẽ để thuận tiện thường đặt các trục tọa độ theo chiềudài, chiều rộng và chiều cao của vật thể, sau đó vẽ hình hộp ngoại tiếp theo

 Cách 1 : Vẽ hình chiếu trục đo theo khối hình hộp ngoại tiếp <Bảng 5.1 SGK>

Bước 1 : Vẽ hình hộp ngoại tiếp của vật thể

Bước 2 : Vẽ biểu diễn các phần còn lại trên khối hình hộp

Bước 3 : Tẩy xóa các nét phụ, tô đậm các cạnh thấy và hoàn thiện HCTĐ

Hình chiếu trục đo vuông góc đều Hình chiếu trục đo xiên góc cân

(p = q = r = 1) (p = r = 1, q = 0,5)

8

II PHƯƠNG PHÁP BIỂU DIỄN VẬT THỂ

Bước 1 : Đọc bản vẽ hai hình chiếu

- Khi đọc cần xác định được kích thước vật thể theo chiều dài, chiều

- Kẻ khung vẽ, khung tên

- Bố trí cân đối các hình chiếu

- Vẽ mờ các hình bằng nét mảnh

- Kiểm tra, tẩy xóa các nét dựng hình

- Ghi kích thước, nội dung khung tên và hoàn thiện bản vẽ

Ví dụ : Một ổ trục có hai hình chiếu như sau:

Bước 1 : Đọc bản vẽ hai hình chiếu ta thấy:

- Hình chiếu gồm hai phần có kích thước khác nhau Phần trên có chiều cao

28 và đường kính 30 Phần dưới có chiều cao 12 và chiều dài 60

- Đối chiều với hình chiếu bằng, ta thấy phần trên tương ứng với vòng tròn lớn ở giữa, phần dưới tương ứng với hình chữ nhật bao ngoài Như

Bước 2 : Vẽ hình chiếu thứ ba

Bước 3 : Vẽ hình cắt

Bước 4 : Vẽ hình chiếu trục đo

10

III.3 Hướng dẫn chi tiết biểu diễn một vật thể khi biết hai hình chiếu vuông

Hãy vẽ hình chiếu thứ ba, hình cắt trên hình chiếu đứng và hình chiếu trục

đo để biểu diễn vật thể trên ?

+ Bước 2: Vẽ hình cắt trên hình chiếu đứng

- Sửa nét đứt ở HCĐ thành nét liền đậm

- Gạch mặt cắt bằng nét liền mảnh

13 28

+ Bước 4: Vẽ hình chiếu trục đo TL1:1

- Chon loại HCTĐ vuông góc đều

- Bỏ nét thừa, tô đậm

* Cách 2 (Thường cách này dễ vẽ hơn)

- Vẽ hệ trục đo, vẽ trước mặt cơ sở (chọn mặt trước làm mặt cơ sở)

z/

27 33

- Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), nối lại

- Xoá nét thừa, tô đậm

32 20

- Bước 2: Vẽ hình cắt trên hình chiếu đứng

72

Trang 18

- Bước 4: Vẽ hình chiếu trục đo Tỉ lệ: 1:1

(Chon loại HCTĐ vuông góc đều)

+ Cách 1: Vẽ khối hộp bao ngoài rồi cắt bỏ từng phần

- Vẽ hệ trục đo và vẽ hộp bao ngoài kích thước 72x30x26

y/

z/

x/

7230

x/

0/

- Xác định chiều rộng lớn nhất của vật thể (đo ở hình chiếu bằng), nối lại

GÁ MẶT NGHIÊNG Vật liệu Tỉ lệ Bài số

Vật thể 3:

GÁ LỖ CHỮ NHẬT

* Đề bài:

Cho vật thể có hai hình chiếu như sau:

Hãy vẽ hình chiếu thứ ba, hình cắt trên hình chiếu đứng và hình chiếu trục

đo của vật thể trên ?

Hướng dẫn :

1 Cách vẽ hình chiếu trục đo

Cách 1: Vẽ theo khối hình hộp ngoại tiếp vật thể

- Vẽ khối bao ngoài, thực hiện cắt bỏ từng

phần + Vẽ trục đo (chọn loại vuông góc đều)

+ Đặt lần lượt trên các trục đo o/x/, o/y/ , o/z/ các kích thước chiều dài, chiều

rộng và chiều cao của khối hộp bao ngoài vật thể: 68 x 28 x 23

Trang 23

- Tẩy bỏ nét thừa, tô đậm ghi kích thước (trên hình chưa ghi kích thước)

Cách 2: Vẽ một mặt làm cơ sở, vẽ tiếp các mặt khác, cắt bỏ lỗ rãnh nếu có.

- Vẽ mặt cơ sở

+ Vẽ các trục đo (chọn loại vuông góc đều)

+ Vẽ mặt trước làm cơ sở (kích thước đo trên hình chiếu đứng TL 1:1 p = r = 1)

+ Kẻ các đường thẳng song song z/

2- Vẽ hình chiếu cạnh

+ Từ hình chiếu trục đo đã vẽ trên dễ dàng vẽ được hình chiếu cạnh Nếu đãquen và hình dung được có thể vẽ HCC ngay bằng cách kẻ các đường dóng từ haihình chiếu

+ Ghi kích thước cho hình chiếu cạnh

3 - Vẽ hình cắt toàn phần thay thế hình chiếu đứng

- Chọn hình cắt toàn phần vì hình chiếu đứng không có trục đối xứng

Trang 27

- Mô tả hình dạng sau cắt (học sinh tưởng tượng hoặc vẽ phác giấy nháp để hìnhdung)

- Vẽ hình cắt toàn phần trên cơ sở đã hình dung đúng bề mặt bị cắt(bề mặt tiếp xúc với mặt phẳng cắt) được chiếu vào mặt phẳng hình chiếu đứng.+ Sửa nét đứt ở hình chiếu đứng thành nét thấy (nét liền đậm)

- Vẽ hình cắt: Thực hiện vẽ hình cắt toàn bộ trên hình chiếu đứng

24

12

54 20

- Chọn mặt trước làm mặt cơ sở, căn cứ kích thước đo ở hình chiếu đứng vẽ mặt

- Vẽ rãnh trước

- Thêm rãnh sau

- Bỏ nét thừa, tô đậm, ghi kích thước

Trang 33

13

R16

013

Hãy vẽ hình chiếu thứ ba, hình cắt trên hình chiếu đứng và hình chiếu trục

đo vuông góc đều của vật thể trên ?

- Vẽ hình cắt toàn bộ (hoặc cục bộ), hoàn thiện 3 hình chiếu

+ Vẽ nét khuất, cạnh thấy

+ Gạch phần bị cắt, xoá nét thừa, tô đậm ghi kích thước

52 3

52 3

R16

013

Trang 39

* Vẽ hình chiếu trục đo (chọn loại vuông góc đều)

Cách 1: Vẽ khối bao ngoài, thực hiện cắt bỏ từng phần

- Vẽ khối hộp chữ nhật bao ngoài kích thước: 55 x 34 x 36

z/

5534

Trang 41

- Cắt khối hộp chữ nhật ở đầu phía trên kích thước:

* Cách 2: Vẽ một mặt làm cơ sở, vẽ tiếp các mặt khác, cắt bỏ từng phần - Vẽ mặt cơ sở (chọn mặt trước)

– Dùng compa lấy kích thước chiều rộng vật thể đặt trên các đoạn thẳng vừa kẻ, nối lại.

38 14

34 55

IV KẾT QUẢ THỰC HIỆN

1 Xây dựng phương pháp biểu diễn vật thể

+ Sau gần nhiều năm tháng giảng dạy, nghiên cứu, tìm tòi tôi đã xây dựng được phương pháp biểu diễn hình dạng vật thể một cách đơn giản

+ Bên cạnh đó tôi còn phân tích và nêu cách biểu diễn rất cụ thể và chi tiết các vật thể có hai hình chiếu vuông góc được cho trên trang 36 sách giáo khoa

2 Thực hiện phản biện và đóng góp ý kiến của đồng nghiệp

+ Sau khi xây dựng xong nội dung sáng kiến kinh nghiệm, đề tài đã được gửi tớitoàn bộ giáo viên Công nghệ các trường THPT trong huyện Yên Lạc qua hội thảochuyên đề đổi mới phương pháp dạy học ngày 10/12/2018 để các thầy cô đọc vàtiến hành phản biện đóng góp ý kiến

3.Triển khai đề tài và kết quả

+ Khi tiến hành triển khai đề tài điều đầu tiên tôi nhận thấy là học sinh rất hứng thú với phương pháp mới này đó là một tín hiệu tích cực đầu tiên

+ Đề tài của tôi đã được kiểm nghiệm như sau:

 Chia số học sinh các lớp khối 11 thành 2 nhóm :

+ Nhóm 1 : Học sinh lớp 11A, 11B, 11C, 11D, 11L

+ Nhóm 2 : Học sinh lớp 11E, 11G, 11H, 11I

Rồi cho các em tìm hiểu, thực hành biểu diễn cùng một vật thể

phương pháp trong đề tài

không sử dụng phương pháp trong đề tài

+ Kết quả thu được:

Phương pháp dạy Lớp Điểm các bài thực hành

+ Nhận xét: Từ bảng trên ta thấy khi hướng dẫn học sinh biểu diễn vật thể

một cách chi tiết như trong đề đề tài, số lượng học sinh đạt kết quả yếu kém

giảm đồng thời số lượng học sinh đạt kết quả giỏi tăng rõ rệt từ đó cho thấy đề tài đã đem lại những hiệu quả nhất định

V Kết luận và kiến nghị

Qua đề tài này tôi đã giúp các em học sinh được cụ thể về cách vẽ hìnhchiếu trục đo biểu diễn hình dạng vật thể trong không gian ba chiều Đồng thời tôithể hiện rất chi tiết và cụ thể phương pháp biểu diễn một vật thể đơn giản trênmột bản vẽ kỹ thuật

Từ đó, tôi rút ra được một số kết luận sau :

 Đọc được bản vẽ hai hình chiếu và hình dung ra được hình dạng vật thể là chìa khóa đầu tiên của việc vẽ các hình biểu diễn vật thể

 Nắm được cách vẽ hình chiếu trục đo vuông góc đều và xiên góc cân theophương pháp vẽ một mặt vật thể sẽ giúp học sinh dễ dàng hình dung ra được hình dạng vật thể và vẽ các hình chiếu biểu diễn chúng một cách nhanh chóng và chính xác

VI Về khả năng áp dụng của sáng kiến

- Sáng kiến đã được áp dụng giảng dạy tại lớp khối 11 của trường tôi hiệnnay và đã thu được kết quả rất tích cực Ngoài ra sáng kiến còn có thể áp dụngđược cho tất cả các trường THPT trong cả nước

Trang 47

Phần 8: Những thông tin cần bảo mật

Không có

Phần 9: Các điều kiện cần thiết để áp dụng sáng kiến

- Có kiến thức cơ bản về vẽ kỹ thuật : tiêu chuẩn trình bày một bản vẽ, các hình chiếu vuông góc,…

- Chỉ áp dụng cho học sinh THPT

Phần 10: Đánh giá lợi ích của sáng kiến

+ Khi tiến hành triển khai đề tài điều đầu tiên tôi nhận thấy là học sinh rất hứng thú với phương pháp mới này đó là một tín hiệu tích cực đầu tiên

+ Nâng cao khả năng học tập tư duy hình học của học sinh trong không gian ba chiểu;

nói chung cũng như học môn Công nghệ nói riêng

Phần 11: Danh sách tổ chức/cá nhân đã tham gia áp dụng thử sáng kiến

Hiệu trưởng Tác giả sáng kiến

(Ký tên, đóng dấu)

Nguyễn Xuân Long

Trang 49