3 NGHI LUAN XA HOI

Khái niệm:- Là bàn luận về một sự việc, hiện tượng xảy ra trong đời sống.. NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG Vấn đề An toàn giao thông Phong trào thanh niên tình nguyện... Dà

ÔN THI VÀO LỚP 10 THPT

CHUYÊN ĐỀ

CÁCH LÀM BÀI VĂN NGHỊ LUẬN XÃ HỘI

Hiện tượng hút thuốc lá Vấn đề An toàn giao thông

Phong trào thanh niên tình nguyện Hiện tượng học sinh chơi games

1 Khái niệm:

- Là bàn luận về một sự việc, hiện tượng xảy ra

trong đời sống.

- Đó là những vấn đề đáng khen hoặc đáng chê, có

ý nghĩa đối với xã hội.

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT SỰ VIỆC, HIỆN TƯỢNG ĐỜI SỐNG

Vấn đề An toàn giao thông

Phong trào thanh niên tình nguyện

2 Dàn bài chung

Ví dụ:

Nghị luận về hiện tượng vứt rác bừa bãi

- Mở bài:

Môi trường sống của chúng ta hiện nay đang bị

ô nhiễm nghiêm trọng Một trong những nguyên nhân làm tổn hại môi trường chính là thói quen vứt rác bừa bãi.

a Mở bài

- Giới thiệu sự việc, hiện tượng cần bàn luận

b Thân bài:

- Ý 2 Biểu hiện trong đời sống

như thế nào?

(Có số liệu, dẫn chứng cụ thể)

- Ý 1 Sự việc, hiện tượng đó là gì?

- Ý 3 Nguyên nhân

+ Nguyên nhân chủ quan

+ Nguyên nhân khách quan

+ Mặt đúng hoặc mặt sai

+ Mặt tốt hoặc mặt xấu

+ Mặt lợi hoặc mặt hại

+ Kết quả hoặc hậu quả

của sự việc, hiện tượng đó là gì?

- Ý 4 Lợi ích hoặc tác hại

- Ý 5 Bàn luận, mở rộng

+ Cần phát huy với sự việc, hiện tượng tốt (việc tích cực).

+ Cách khắc phục với sự việc, hiện tượng xấu (việc tiêu cực)

c Kết bài

- Khẳng định sự việc, hiện tượng tích cực, phê phán sự việc, hiện tượng tiêu cực.

- Rút ra bài học và lời khuyên đối với mọi người

Tôn sư trọng đạo Uống nước nhớ nguồn

Lòng yêu nước Tinh thần đoàn kết

1 Khái niệm:

- Là bàn luận về một vấn đề thuộc lĩnh

vực tư tưởng đạo đức, ý thức, lối sống, tình cảm của con người.

NGHỊ LUẬN VỀ MỘT VẤN ĐỀ TƯ TƯỞNG, ĐẠO LÍ

Tôn sư trọng đạo Uống nước nhớ nguồn

Đặc điểm nhận diện dạng đề nghị luận về tư tưởng, đạo lí

*Về Nội dung

– Vấn đề nhận thức: lí tưởng, mục đích sống, nghề nghiệp, ước mơ… – Vấn đề về đạo đức, tâm hồn, tính cách: lòng yêu nước, lòng nhân

ái, vị tha, bao dung, độ lượng; tính trung thực, dũng cảm, chăm chỉ, cần cù, khiêm tốn; thói ích kỉ, ba hoa, vụ lợi…

– Vấn đề về các quan hệ gia đình: tình mẫu tử, tình phụ tử, tình anh em…

– Vấn đề về các quan hệ xã hội: tình đồng bào, tình thầy trò, tình bạn, tình đồng chí…

– Vấn đề về cách ứng xử, đối nhân xử thế của con người trong cuộc sống: tôn sư trọng đạo, uống nước nhớ nguồn, long nhân ái….

*Về Hình thức của đề:

– Dạng ngắn: là một câu ca dao, tục ngữ, danh ngôn, châm ngôn, câu thơ…

– Dạng dài: là một bài thơ, một câu truyện ngắn mang ý nghĩa triết lí…

2 Dàn bài chung

*Có 2 cách để giới thiệu:

- Cách 1 Đi từ thực tế => đạo lí

- Cách 2 Đi từ cái chung => cái riêng

a Mở bài

- Giới thiệu vấn đề tư tưởng đạo lý đó

(Nếu tư tưởng đạo lí biểu hiện qua câu tục

ngữ, thành ngữ, câu nói nổi tiếng, một ý kiến thì phải trích dẫn ở phần mở bài)

b Thân bài

- Ý 1: Giải thích về tư tưởng, đạo lý đó

+ Nếu tư tưởng, đạo lí thể hiện qua câu tục ngữ, thành ngữ: giải thích nghĩa đen, nghĩa bóng

+ Nếu tư tưởng, đạo lí thể hiện qua câu nói nổi tiếng, một ý kiến: giải thích các

từ ngữ quan trọng

- Ý 2: Phân tích, chứng minh tư tưởng đạo lý đó trong đời sống

+ Sống theo đúng tư tưởng, đạo lí đó

+ Sống trái với tư tưởng, đạo lí đó

(Trả lời các câu hỏi: tại sao? vì sao?

như thế nào? Lấy dẫn chứng minh họa)

+ Ý nghĩa của tư tưởng, đạo lí đó

- Ý 3: Bàn luận, mở rộng, đề xuất ý kiến

+ Đánh giá đúng, sai, ưu điểm và hạn chế + Phê phán những biểu hiện trái với đạo lí đó

- Ý 4: Bài học nhận thức, hành động

(Trả lời câu hỏi: hiểu ra điều gì? Cần phải làm gì?)

c Kết bài

- Lời khuyên hoặc lời kêu gọi mọi người làm theo

- Khẳng định ý nghĩa của tư tưởng đạo lý đó trong đời sống

Bài tập 1: Phân biệt đề nghị luận về sự việc, hiện tượng

và đề nghị luận về tư tưởng đạo lí

1 Suy nghĩ về bệnh tự kỷ

2 Suy nghĩ về bệnh vô cảm

3 Suy nghĩ về đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”

4 Suy nghĩ về một tấm gương vượt khó học giỏi

5 Nghị luận về bệnh nghiện trò chơi điện tử trong học sinh

6 Lòng yêu thương con người

7 Suy nghĩ về hiện tượng vứt rác bừa bãi

8 Suy nghĩ về câu: Tiên học lễ hậu học văn

9 Bàn về chữ hiếu trong xã hội

10 Bàn luận về vấn đề an toàn thực phẩm

Bài tập 2: Phân biệt đề văn nghị luận về sự việc, hiện tượng và đề văn nghị luận về tư tưởng đạo lí

a Suy nghĩ về một tấm gương người tốt việc tốt

b Bàn luận về cho và nhận

c Suy nghĩ về những con người biết vượt lên số phận

d Bàn luận về hiện tượng ăn quà vặt trong học sinh

e Suy ngẫm về câu có chí thì nên

f Đức tính hi sinh

g Bàn luận về vấn đề an toàn giao thông

h Tinh thần tự học

i Lòng yêu nước

k Bàn luận về vấn đề ô nhiễm môi trường

l Đức tính thật thà

m Bàn về chủ đề: Học vì ngày mai lập nghiệp