Tiêu chuẩn hóa hàng hóa

Một số khái niệm Tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn là tài liệu được thiết lập bằng cách thoả thuận và do một cơ quan được thừa nhận phê duyệt nhằm cung cấp những quy tắc, hướng dẫn hoặc đặc tính c

Ths Mai Thanh Huyền

Tiêu chuẩn hóa hàng hóa

I Một số khái niệm

 Tiêu chuẩn: Tiêu chuẩn là tài liệu được thiết lập bằng cách thoả thuận và do một cơ

quan được thừa nhận phê duyệt nhằm cung cấp những quy tắc, hướng dẫn hoặc đặc

tính cho các hoạt động hoặc kết quả hoạt động để sử dụng chung và lặp đi lặp lại

nhằm đạt được mức độ trật tự tối ưu trong một khung cảnh nhất định (Theo ISO)

 Tiêu chuẩn hóa: Tiêu chuẩn hoá là một hoạt động thiết lập các điều khoản để sử dụng chung và lặp đi lặp lại đối với những vấn đề thực tế hoặc tiềm ẩn, nhằm đạt được mức

độ trật tự tối ưu trong một khung cảnh nhất định

II Các nguyên tắc của tiêu chuẩn hóa

 Nguyên tắc 1: Đơn giản hoá

Tiêu chuẩn hoá trước hết là đơn giản hoá, có

nghĩa là loại trừ những sự quá đa dạng không cần thiết Trong sản xuất đó là việc loại bỏ các kiểu

loại, kích cỡ không cần thiết chỉ giữ lại những gì cần thiết và có lợi cho trước mắt và tương lai.

 Nguyên tắc 2: Thoả thuận

Tiêu chuẩn hoá là một hoạt động đòi hỏi phải có

sự tham gia, hợp tác bình đẳng của tất cả các bên

có liên quan.

Nói chung, khi tiến hành công tác tiêu chuẩn hoá phải có một sự dung hoà quyền lợi của các bên.

 Nguyên tắc 3: áp dụng

Tiêu chuẩn hoá gồm hai mảng công việc chính là

xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn vì vậy phải làm sao cho các tiêu chuẩn áp dụng được, có như vậy tiêu

chuần hoá mới đem lại hiệu quả.

Bất cứ một cơ quan, tổ chức tiêu chuẩn hoá nào nếu chỉ chú ý đến việc ban hành tiêu chuẩn mà không chú

ý đến áp dụng tiêu chuẩn, thì hoạt động tiêu chuẩn hoá sẽ không đem lại hiệu quả mong muốn.

 Nguyên tắc 4: Quyết định, thống nhất

Việc xây dựng và ban hành tiêu chuẩn không phải lúc nào cũng đảm bảo được nó là một giải pháp tuyệt đối ưu việt Trong nhiều trường hợp các tiêu chuẩn

được xuất phát từ các yêu cầu thực tế, không thể chờ đợi có sự nhất trí tuyệt đối, hoàn hảo.

Lúc đó giải pháp của tiêu chuẩn là giải pháp đưa ra các quyết định để thống nhất thực hiện.

 Nguyên tắc 5: Đổi mới

Tiêu chuẩn hoá là một giải pháp tối ưu trong một khung cảnh nhất định cho nên các tiêu chuẩn phải luôn luôn được soát xét lại cho phù hợp với khung cảnh luôn luôn thay đổi

Trong thực tế tiêu chuẩn phải được xem xét

nghiên cứu và soát xét lại một cách định kỳ hay bất cứ lúc nào nếu thấy cần thiết.

 Nguyên tắc 6: Đồng bộ

Công tác tiêu chuẩn hoá phải tiến hành một cách đồng bộ Trong khi xây dựng tiêu chuẩn cần xem xét sự đồng bộ giữa các loại tiêu chuẩn, các cấp tiêu chuẩn, các đối tượng tiêu chuẩn có liên quan Ngoài ra phải chú ý đến sự đồng bộ của khâu xây dựng và áp dụng tiêu chuẩn

 Nguyên tắc 7: Pháp lý

Tiêu chuẩn ban hành ra là để áp dụng, nhưng

phương pháp đưa tiêu chuẩn vào thực tế có khác

nhau Nói chung ở các cấp, bộ, công ty, tiêu chuẩn hoá được ban hành là dể bắt buộc áp dụng

Ở cấp quốc tế và khu vực nói chung, tiêu chuẩn là

để khuyến khích áp dụng nhưng nó sẽ trở thành

pháp lý khi các bên thoả thuận với nhau hoặc đưọc chấp nhận thành tiêu chuẩn bắt buộc ở cấp quốc

gia hay các cấp khác.

Ở cấp quốc gia việc qui định tiêu chuẩn là bắt buộc hay chỉ khuyến khích phụ thuộc vào nhiều yếu tố.

III Đối tượng của tiêu chuẩn hoá

 Đối tượng của tiêu chuẩn hoá là các chủ đề của

tiêu chuẩn Chủ đề tiêu chuẩn hoá có thể là sản phẩm (viên gạch, bu lông, bánh răng, đường ống), nguyên vật liệu (than, sắt thép, xi măng, cát,

sỏi ), máy móc thiết bị (động cơ ô tô, động cơ

điện, máy bơm, máy nén khí ).

 Đối tượng của tiêu chuẩn có thể là một quá trình (ví dụ: phương pháp xác định nhiệt lượng của than đá ), cũng có thể là nhưng đối tượng không phải sản phẩm như (đơn vị đo lường, ký hiệu các

nguyên tố hoá học, ký hiệu toán học, dấu hiệu chỉ đường )

 Nội dung một tiêu chuẩn có thể quy định về một đối tượng, cũng có thể quy định một vài khía cạnh của một đối tượng Tên của tiêu chuẩn phản ảnh đối tượng của tiêu chuẩn. 

IV Mục đích của tiêu chuẩn hoá

 Tạo thuận lợi cho trao đổi thông tin (thông

hiểu)

 Đơn giản hoá, thống nhất hoá tạo thuận lợi phân công, hợp tác sản xuất, tăng năng suất lao động, thuận tiện khi sử dụng, sửa chũa

(kinh tê)

 Đảm bảo vệ sinh, an toàn cho người sử dụng, người tiêu dùng

 Thúc đẩy thương mại toàn cầu

Lợi ích của TCH trong sản xuất-kinh doanh

 Cấu trúc của Hệ thống TCVN

Theo Luật Tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật

(có hiệu lực từ 1/1/2007) hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam gồm:

Tiêu chuẩn quốc gia, ký hiệu là TCVN

Tiêu chuẩn cơ sở, ký hiệu là TCCS

Tính đến hết năm 2006, tổng số TCVN đã ban hành là hơn 8000 Tuy nhiên, trong số đó

nhiều tiêu chuẩn đã huỷ bỏ hoặc được soát xét thay thế, vì vậy Hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam hiện hành khoảng 6000 TCVN

Hệ thống Tiêu chuẩn Việt Nam

 Luật tiêu chuẩn và quy chuẩn kỹ thuật 1/1/2007 của Việt nam:

 - Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN)

 - Tiêu chuẩn cơ sở (TCCS)

Ưu điểm của hệ thống tiêu

chuẩn Việt Nam

 Phục vụ quản lý kinh tế xã hội, SXKD…

 Được xây dựng và phát triển sát thực tế

 Số lượng các TCVN phù hợp hoặc tương

đương với TCQT ngày càng nhiều

 Chú trọng hơn đến tính đồng bộ của các nội dung tiêu chuẩn

 Thủ tục và phương pháp xây dựng tiêu

chuẩn được cải tiến

Các vấn đề đặt ra

 Chưa được ứng dụng rộng rãi

 Chưa phát huy được tính hiệu quả và hiệu lực

 Trình độ khoa học kỹ thuật của Việt nam còn thấp

 Số liệu tiêu chuẩn quốc tế được chấp nhận

ở Việt nam còn rất hạn chế