Phương pháp nghiên cứu khoa học Sét

Phương pháp nghiên cứu khoa học Sét Theo thời gian, sự phát triển khoa học kỹ thuật ngày càng đạt được những thành tựu to lớn; những...

Tr ng i H c S Ph m Thành ph H Chí Minh

Khoa V t Lí

tài PPNC:

Giáo viên h ng d n: TSKH Lê V n Hoàng

Sinh viên th c hi n : Nguy n Th Thu Hi n

ào Th Hi p

àng Th Kim S c

L p Lý 3 Thành ph H Chí Minh_ Tháng 5/2009

M c l c

M c l c 1

L i m đ u 3

I Sét là gì? 4

I.1 nh ngh a: 4

I.2 Gi i thích hi n t ng: 4

II Phân lo i sét: 6

II.1 Sét âm, Sét d ng: 6

II.2 Sét hòn: 6

II.2.1 Hi n t ng: 6

II.2.2 c đi m: 6

II.2.3 Các lý thuy t v sét hòn: 7

III H u qu sét đánh: 9

III.1 Tác h i chung: 9

III.2 Tác h i đ n con ng i: 11

IV Phòng ch ng sét: 17

IV.1 Các ph ng pháp ch ng sét: 17

IV.1.1 Dùng l ng Faraday: 18

IV.1.2 Ph ng pháp truy n th ng: 18

IV.1.3 Ph ng pháp không truy n th ng: 19

IV.1.4 Hút sét b ng tia laser: 20

IV.1.5 Ph ng pháp phòng ch ng tích c c: 20

IV.2 Thi t b ch ng sét: 21

IV.2.1 Thi t b ch ng sét là gì? 21

IV.2.2 Công c ch ng sét: 23

IV.2.2.1 Thi t b ch ng sét ng ( PT): 23

IV.2.2.2 Ch ng sét van: 24

IV.2.2.3 Ch ng sét VariSTAR UItraSIL: 28

IV.3 D báo sét: 31

IV.3.1 Có th d báo giông sét s m 30 phút: 31

IV.3.2 K thu t, thi t b d báo sét: 32

V Bí n v sét và ti m n ng ng d ng: 34

V.1 Ti m n ng: 34

V.2 Nh ng đi u lý thú v sét: 37

V.2.1 T i sao l i g i là s m sét d b n ???? 37

V.2.2 Vì sao sét hay đánh vào v t th cao chót vót đ ng đ n đ c? 38

V.2.3 Ngu n tia X trong s m sét 39

V.2.4 Sét bóc v cây t i nh th nào? 41

V.2.5 Sét c ng l a ch n 42

V.2.6 Khi g p sét, nên làm gì ? 43

PH L C 45

Câu chuy n v Franklin: 45

Franklin - Chinh ph c l a th n: 47

Tài li u tham kh o 53

L i m đ u

B n bi t không, sét là m t trong nh ng hi n t ng t nhiên x y ra th ng

xuyên nh t, đ c quan sát t t nh t nh ng l i là m t trong nh ng hi n t ng con

ng i hi u bi t ít nh t

Chúng ta ch bi t đ n sét nh m t th đáng s nó có th phá ho i các công

trình xây d ng, thâm nh p vào các thi t b , phá h ng đ ng dây đi n Gây nguy

hi m đ n ch t ng i nh ng các b n có bi t r ng “Sét là m t trong nh ng thành

ph n c b n c u thành s s ng trên Trái t” Nh ng n l c không ng ng c a các

nhà khoa h c đ đi u khi n và n m b t đ c nó đang ngày đêm đ c ti n hành

cùng v i gi c m chinh ph c t nhiên huy n bí nh ng cho đ n t n hôm nay H ch

có th nói “Sét là m t hi n t ng làm chúng ta b i r i Nhi u n m đã qua nh ng các

câu h i l n v n ch a có l i gi i đáp – sét ho t đ ng nh th nào, b t đ u ra sao

trong c n bão s m, và lan truy n xuyên không khí theo cách th c nào?”- nhà v t lý

h c Joe Dwyer đ n t Vi n k thu t Florida

C ng chính vì s ít hi u bi t y, chúng tôi ch n đ tài nghiên c u này v i

m c đích có th tìm ra l i gi i đáp v nh ng n c a sét, nh ng mong r ng nh ng gì

chúng tôi tìm đ c có th cung c p cho m i ng i ki n th c ph thông nh t nh m

hi u rõ thêm v m c đ nguy hi m c a sét và cách phòng ch ng sét nh th nào…

Quá trình thu th p tài li u c ng g p r t nhi u khó kh n vì nó dài và r ng N u có gì

sai sót, mong đ c ch d n và góp ý c a các b n

Nhóm th c hi n

I Sét là gì?

I.1 nh ngh a:

Sét là m t s phóng đi n x y ra gi a các ph n t tích đi n c a nh ng đám mây dông ho c gi a đám mây dông và m t đ t S phân tích đi n tích trong trong m t đám mây v tích t o nên m t hi u đi n th

Nhi u nhà v t lí tin r ng các đi n tích b phân tách ra khi các h t n c và h t

b ng trong đám mây dông c xát vào nhau, sau đó ch y u do đ i l u mà các đi n

tích d ng d n h t v phía đ nh đám mây còn các đi n tích âm thì t p trung v ph n

chân đám mây Hai mi n tích đi n khác d u c a đám mây gi ng nh hai b n c a

m t t đi n kh ng l và không khí gi a chúng là ch t cách đi n lúc đ u ng n

không cho đi n tích ch y l i g p nhau và nâng d n hi u đi n th gi a hai b n t

đi n Gi a ph n chân đám mây dông và m t đ t tích đi n do c m ng c ng là m t

t đi n v i không khí cách đi n n m chen gi a hai b n c a t đi n  Khi hi u đi n

th gi a hai b n t đi n đ l n đ đánh th ng ch t cách đi n xen gi a hai b n thì có

tia l a sét phóng qua chúng

H1.1: Sét đánh tháp Eiffel

Trái v i ý ngh c a nhi u ng i, s phóng đi n gi a các ph n c a m t đám

mây dông ho c gi a các đám mây dông v i nhau x y ra th ng xuyên h n sét

phóng gi a đám mây và m t đ t i n tích di chuy n gi a các ph n ho c gi a các

đám mây dông d dàng h n gi a đám mây và m t đ t, và do đó ch có m t ph n t

l n sét đánh x y ra t đám mây xu ng m t đ t mà thôi

Sét b t đ u hình thành t m t lu ng d n đ ng, ví d phóng t đám mây

xu ng phía d i, ch y dích d c và phân thành nhi u nhánh Lu ng d n đ ng có

d ng ngo n ngoèo là do các h t d n đi n hình thành m t cách hoàn toàn ng u nhiên

Khi lu ng d n đ ng đi t i m t đ t ho c đ n đ g n đ cho các đi n tích d ng

đang có trên m t đ t c m nh n đ c l c hút t lu ng d n đ ng thì s có nh ng

lu ng đi n tích d ng đi lên t nh ng v t th cao nh cây, tòa cao c, tháp Khi

lu ng d n đ ng và lu ng đi lên g p nhau thì s phóng đi n gi a đám mây và m t

đ t di n ra ào t ng đi c a tia sét tho t đ u là t đi m ti p xúc v i m t đ t sau

đó m i nhánh c a lu ng d n đ ng l i liên ti p phóng đi n xu ng đ t đ lôi cu n

nh ng lu ng đi n d ng đi lên nhi u h n

Hi u đi n th trong phóng đi n sét lên đ n hàng tr m tri u vôn, Nh ng tia

l a t nh đi n kh ng l xé to c khí quy n v i t c đ 60 tri u d m/gi C ng đ

dòng đi n trong m t lu ng sét đ t t 25000 đ n 30000 ampe S phóng đi n sét ch

x y ra trong kho ng th i gian kho ng m t ph n t giây đ ng h Ti p theo sau ph n

nhìn th y đ c c a m t cú sét đánh là giai đo n không nhìn th y đ c c a m t c t

đi n tích kéo dài t đám mây xu ng đ t S phóng nhanh c a các đi n tích xu ng

đ t t o ra va ch m gi a chúng và không khí làm phát sinh ánh sáng chói lòa kèm

theo hi u ng n inh tai Bán kính c a c t đi n tích dánh xu ng đ t trung bình

kho ng 6m, nh ng các đi n tích phóng m nh xu ng s ch y lan theo m t đ t và các

dòng đi n trên đ t này c ng c c kì nguy hi m

 Sét là m t trong nh ng thành ph n c b n c u thành s s ng trên trái đ t

H2.1: Sét hòn bay vào

phòng

H2.2: Sét hòn đu i theo xe

II.1 Sét âm, Sét d ng:

Sét gây tác h i cho con ng i khi nó đánh xu ng đ t Trong lo i sét đánh xu ng đ t

ng i ta phân chúng ra làm hai lo i: sét âm và sét d ng;

 Kích th c l n nh t quan sát đ c 40-50cm Sét hòn có nhi u màu khác

nhau, thông th ng là màu đ , da

cam và màu vàng Chúng không

nh t thi t ph i to sáng r c r

nh ng có th nhìn th y r t rõ d i ánh sáng ban ngày

 Chuy n đ ng theo ph ng n m ngang v i v n

t c vài m/s, và t n t i không quá 5s

 Chúng th ng bám vào các đ v t kim lo i nh : hàng rào dây thép gai hay

đ ng dây đi n tho i

 Phân rã theo m t trong hai cách: im l ng hay kèm theo ti ng n , sau khi phân

rã có th còn đ l i m t chút s ng mù hay ch t bã Hi m khi quan sát th y m t sét

hòn phân rã thành hai hay nhi u sét hòn nh h n

6 Là tr ng b c x vi sóngtrong m t vành đai plasma hình c u m ng

Mô hình n ng l ng bên ngoài:

1 N ng l ng sóng vô tuy n h i t t đám mây tích đi n có th hình thành và

duy trì m t sét hòn

2 M t dòng đi n không đ i ch y t đám mây xu ng đ t s co l i v ti t di n

ngang vùng có đ d n cao

3 Các h t v tr phóng x có th đ c h i t b i đi n tr ng trong c n dông,

chúng t o ra m t s phóng đi n trong không khí, t i đi m sinh ra sét hòn

H2.3: Hình nh sét hòn

thuy t c a nhà v t lý Nga Nobel Pyotr Kapista (mô

hình Tr ng đi n t t n s cao) là đ c nhi u

ng i quan tâm ch nh lý, b sung Ban đ u,

Kapitsa coi sét hòn là s phóng đi n phi đi n c c,

t o ra b i các sóng đ ng siêu cao t n UHF, ngu n

g c ch a rõ, t n t i gi a m t đ t và đám mây.Trên

c s lý thuy t này, Giáo s Peter H Handel, i h c Missouri (M ) đã đ a ra lý

thuy t Soliton-Maser n m 1975.Theo đó, sét hòn ngoài tr i đ c t o ra b i m t

maser khí quy n có th tích nhi u km3

Maser là thi t b t o ra s khu ch đ i b c x vi sóng, gi ng nh laser là thi t b

t o ra s khuy ch đ i ánh sáng Trong m t s đi u ki n nh t đ nh, maser t o ra m t

đi n tr ng đ nh x (hay soliton), xu t hi n nh m t sét hòn quan sát đ c Nói

cách khác, sét hòn là các soliton (các gi h t) do maser t o ra trong không khí Tuy

nhiên, m t s xu t hi n nh v y ch a đ c t o ra trong phòng thí nghi m

 Lý thuy t đúng trong th c t :

- Sét hòn không h có m t t i các vách núi cao, nhà cao t ng hay các đi m cao

th ng thu hút các lo i sét khác Chính đi u đó khi n nhi u ng i nghi ng s t n

t i c a chúng Tuy nhiên, theo lý thuy t Soliton-Maser, các vùng không gian ch t

h p bên c nh các c u trúc đ cao l n nh th là không thích h p cho s xu t hi n

sét hòn Ng c l i, khi sét đánh xu ng cánh đ ng v ng, tr ng tác đ ng cao 3 km

và r ng t i 10 km

- Sét hòn vô h i trong khoang máy bay, tàu ng m hay trong nh ng ngôi nhà có

c u trúc d n đi n Theo lý thuy t Soliton-Maser, n ng l ng c a maser trong các

Các nhà nghiên c u c a vi n Max Planck và i h c Humboldt Berlin đã l i

d ng hi n t ng phóng đi n d i n c đ t o ra nh ng đám mây plasma sáng chói

t ng t nh sét hòn, t n t i g n n a giây và có đ ng kính t i 20cm Kho ng 4

n m tr c, m t nhóm nghiên c u St.Peterburg c ng đã thành công khi phóng đi n

trên m t n c đ t o nên qu c u phát sáng có d ng g n gi ng v i sét hòn t nhiên

T đó c ng có c s đ tin r ng sét hòn đ c sinh ra t s t ng tác c a tia sét và

n c

III.1 Tác h i chung:

Theo c tính trong m i giây đ ng h có kho ng m t tr m sét đánh xu ng m t

đ t Sét gây ra các tai n n cho con ng i, phá ho i các công trình xây

d ng, n ng l ng đi n, hàng không, thi t b

đi n t , các đài, tr m quan sát t đ ng, các h

th ng thông tin liên l c, tr m vi n thông,.v.v

ng i, phá h ng hàng ch c máy bi n áp (trong đó có trên 11 tr m bi n áp có công

su t t 100kA đ n 180kA), gây h h ng nghiêm tr ng cho h th ng chuy n m ch

và truy n d n c a t ng công ty B u chính vi n thông Vi t Nam Ví d nh vào

tháng 5/2000 sét đánh vào đ ng dây cung c p trung th AC gây h ng thi t b

ch ng sét ph n h áp c a tr m bi n th , dòng sét c m ng vào cáp đi n tho i, cáp

trung k t chuy n m ch sang truy n d n gây ra thi t h i nghiêm tr ng cho các card

ngu n, card trung k , và card thuê bao h th ng t ng đài NEAX 61S t i tr m HOST

Ph Lý Hà Nam Vào cu i tháng 10/2000 sét đánh gây h ng 5 Card Modem tr m

VMS2 thi t h i c tính 3000 USD v.v

 CÁC D NG TÁC NG C A SÉT N THI T B I N NH Y C M

Các thi t b đi n t nh y c m trong quá trình s d ng ch u các d ng tác đ ng chính

nh sau:

 Tác đ ng t nh đi n: Tác đ ng t nh đi n c a sét đ n các thi t b liên quan đ n

s nh h ng c a tr ng đi n giai đo n tr c lúc x y ra sét., giai đo n tiên đ o,

giai đo n sét ch a k t thúc ho c sét gi a các đám mây

 Tác đ ng đi n t : Tác đ ng đi n t c a sét có liên quan đ n nh h ng c m

ng c a dòng đi n kênh sét khi các thi t b n y g n vùng nh h ng kho ng

cách t ng ng v i chi u dài c a kênh sét ho c nh h ng c a các xung đi n t

 Tác đ ng c a dòng sét: Tác đ ng c a dòng sét liên quan đ n sét đánh tr c

ti p các công trình xây d ng ho c g n các công trình đó

 Tác đ ng Galvanic: Tác đ ng Galvanic có liên quan đ n dòng sét ch y trong

đ t và đ ng th i m t b ph n c a dòng sét r nhánh đi vào thi t b thông qua h

th ng ti p đ t

 Tác đ ng th c p ( t p âm th c p): Tác đ ng th c p có liên quan đ n nh

h ng c a t p âm đi n t lên các m ch th c p c a thi t b ( vi n thông ) mà ngu n

t p âm là t các m ch s c p ch u nh h ng tr c ti p c a m t trong các d ng tác

đ ng đã nêu

H3.2

Các con đ ng chính sét xâm nh p vào thi t b

 Sét đánh th ng vào công trình

 Sét xâm nh p qua thi t b anten

 Sét xâm nh p qua các đ ng dây treo n i

 Sét xâm nh p qua đ ng cáp đ t ng m

 Sét xâm nh p qua cáp n i gi a các thi t b

 Sét xâm nh p qua các m ch cung c p đi n cho thi t b vi n thông

 Sét xâm nh p qua h th ng ti p đ t và các đi m đ u chung

 Sét đánh th ng vào v trí n n nhân t trên đám mây xu ng

 Khi n n nhân đ ng c nh v t b sét đánh Sét có th phóng qua kho ng cách

không khí gi a ng i và v t Trong tr ng h p này g i là sét đánh t t ngang

 Sét đánh khi n n nhân ti p xúc v i v t b sét đánh

 i n th b c Khi ng i ti p xúc v i m t đ t m t vài đi m Sét lan truy n

trên m t đ t

 Sét lan truy n qua đ ng dây cáp t i các v t nh đi n tho i, tivi (vô tuy n),

c m

Theo th ng kê thì sét đánh th ng là nguy hi m nh t, c 10 ng i b sét đánh

th ng thì 8 ng i ch t Sét đánh ti p xúc hay t t ngang c ng r t nguy hi m Khi sét

đánh xu ng cây, thì 1 tia sét có th gi t ch t ngay vài ng i xung quanh nguy

hi m ph thu c vào b n ch t c a v t b sét đánh và v trí t ng đ i v i n n nhân

Th ng vong do đi n th b c nh h n Trong m t s tr ng h p n ng l ng tia

sét không tiêu tán ngay t i ch mà truy n theo m t đ t và khi n n nhân đ ng trên

đ ng truy n đó có th b li t Trong m t s tr ng h p t i t n n nhân s b v n đ

v i vi c đi l i sau này Th ng thì đi n th b c ch gây nh ng hi u ng t m th i

và ít khi đ l i h u qu sau này Trong th c t sét lan truy n xu t hi n khi n n nhân

nói chuy n đi n tho i, c m vào các dây cáp, dây anten d n t ngoài vào

Sét đánh đ l i h u qu cho c th t ng t nh tr ng h p b ng vì đi n gi t

Tuy nhiên, b ng do sét đánh không ph i bao gi c ng gây t vong Th c t , t th n

ch c p t i đa sinh m ng c a 10% t ng s n n nhân trúng sét

Phá h ng "máy tính trung tâm":

Não là b ph n hay b ch n th ng nh t sau khi b sét đánh Não đóng vai trò

máy tính trung tâm c a m i ng i Hãy hình dung, đi u gì x y ra, tr ng h p dòng

đi n cung c p cho dàn máy tính, mà chúng ta s d ng hàng ngày đ t ng t t ng cao,

dù ch trong th i gian m t ph n t giây Cho dù b ng m t th ng không th y gì

thay đ i, song ch c ch n dàn máy ho t đ ng không th nh tr c, khó kh i đ ng

m t s ch ng trình,và tr c tr c x y ra v i m t s ch c n ng Tình tr ng t ng t

c ng x y ra v i não b n n nhân sét đánh

B não v n là c quan ch a đ y c u trúc ph c t p đ lo i "dây cáp" protein liên

t c chuy n giao xung đi n Th nên, "cú đ m" c a dòng đi n có c ng đ hàng

ch c ngàn ampe ch c ch n s gây t n th t không nh cho m ng th n kinh Nh ng

n n nhân b ng đi n th ng g p tr c tr c v i b nh , th ng b tr m u t ho c thay

đ i tính n t Cái khó n gi u ch : không ph i bao gi nh ng d u hi u đó c ng

xu t hi n t c thì, ngay sau tai ho T i sao ? Chính xác không ai bi t Không hi m

tr ng h p, th m chí ngay c áp d ng k thu t xét nghi m c ng h ng t ho c

ch p X-quang c ng không cho k t qu rõ ràng kh ng đ nh não b t n th ng Theo

các chuyên gia giàu kinh nghi m, dòng đi n m nh nh v y có th d n đ n tình tr ng

hu di t màng lipit-protein (mielina) b o v t bào th n kinh đ ng th i th c hi n

ch c n ng cách đi n

Nh v y, m ng đi n s b ch p, m t khi l p cách đi n m t tác d ng i u này lý

gi i vì sao n n nhân sau đó th ng th y, thí d , hi n t ng đau đ n khó xác đ nh

ngu n g c Ti c r ng đó ch a ph i là t t c Dòng đi n sét đánh ch y qua c th

chúng ta có th ch trong m t ph n tri u giây, song th ng d n đ n t n th ng h

c b p và x ng - kh p

M hôi sôi lên, giày b cháy thành than:

M t đi u không kém bí n là tác đ ng c a sét khi nó xuyên qua c th T ng

nh đi n tích hàng ch c tri u von và dòng đi n hàng tr m ngàn ampe s ph i gi t

ch t con ng i trong kho nh kh c Nh ng m t s ng i không hi u sao l i s ng

sót, mà không ph i ch có m t vài ng i nh v y M con s này là g n 900

ng i/n m ó là thông báo c a H i nh ng ng i s ng sót sau khi b sét và dòng

đi n đánh (LS&ESSI) Theo bác s th n kinh Nelson Hendler (M ), nh ng ng i

này r t mu n đ ng i ta nghiên c u h , nh ng ít ai lao vào v n đ này vì cho r ng

sét và dây d n tr n ho t đ ng nh nhau Hóa ra là không ph i nh v y ôi khi sét

không đ l i d u v t gì trên c th , nh ng l i xuyên qua các b ph n bên trong

Ho c ng c l i, s t qua bên ngoài nh ng làm cháy áo qu n và giày ã có tr ng

h p khi trên c th ng i m hôi sôi lên, t o ra đám mây h i bao b c xung quanh

Nh ng đ ng xu trong túi qu n m t ng i b nóng ch y ra, bi n thành m t c c đ ng,

m t ng i khác chi c r ng vàng b ch y, ng i khác n a b ch y chi c dây

chuy n trên c và khóa kéo trên qu n Nh ng h v n s ng sót

Các dây th n kinh “cháy” nh dây d n:

Nh ng nghiên c u cho th y con ng i thoát ch t b i vìm c dù lu ng đi n phóng

có công su t l n kh ng khi p nh ng ch “xuyên” qua c th trong vòng vài ph n

tri u giây Và không ph i lúc nào c ng k p đ t cháy C ng đ tác đ ng ph thu c

vào tr kháng c a các c quan và mô, trung bình kho ng 700ohm S ohm càng l n,

h u qu càng n ng n

Theo bà Mary Enn Kuper, nhà nghiên c u các ch n th ng do sét và chuyên gia

h i s c c a M , m ch đi n c a chúng ta - nh ng s i th n kinh, b “cháy” đ u tiên

Trong tr ng h p nh nh t v b o v c a các s i này, v b n ch t gi ng nh l p

cách ly các dây d n, b t n th ng T nh l i sau c n s c, n n nhân th m chí có th

không c m th y nh ng thay đ i ôi khi tác đ ng ch th hi n sau vài tháng, khi các

s i th n kinh b t đ u “đo n m ch” và t o ra nh ng ch ti p xúc n i l ra không

c n có i u đó gi i thích m t s v n đ nh ng ng i s ng sót

Th c t nhi u thành viên c a LS&ESSI than phi n v s đ nh h ng c đ ng

kém, ch ng co gi t, ù tai, đôi khi không ki m soát đ c ti u ti n, tr nên cáu g t

h n M t ng i đàn ông b sét đánh th m chí còn c o tr c đ u, không ph i vì đó là

m t mà do không ch u n i vi c tóc th ng xuyên “lay đ ng” Nh ng c ng có nh ng

tác đ ng tích c c đ c ghi nh n M t ng i tên Ian Glovache t C ng hòa Séc cho

bi t v s h i ph c đáng kinh ng c kh n ng tình d c đã m t đi tr c khi b sét

đánh Theo bà Mary Enn, có th anh ta đã x y ra s “đo n m ch” trong t y s ng

và xu t hi n s liên k t có tác d ng khôi ph c vi c truy n các sung th n kinh đ m

trách s c ng c ng

Phomai ch y:

Có tr ng h p sét đánh th ng vào đ u Khi đó h u qu r t nghiêm tr ng, t n

m t, hôn mê và tê li t hoàn toàn đ n nh ng hành vi c x l lùng M t trong nh ng

b nh nhân c a ti n s Hedler sau khi b sét đánh đã “h i t ng” l i tu i th và có

hành vi nh m t đ a bé 2 tu i Ng i khác thì b m t trí nh ng n h n, còn anh ta

ph i ghi ra gi y vi c đ đ v t c a mình đâu, n u không s không th tìm th y

chúng nh ch p c ng h ng t cho th y sét ng t m t ph n đáng k não c a nh ng

ng i này Nh ng th ng nh ng t n th ng b t ng đi m và cùng m t lúc vài

ch Các nhà nghiên c u th m chí có thu t ng “đ u phomai Th y S ”, v i ngh a là

nh ng ch b t n th ng n m phân tán, nh các l h ng trên phomai c ng Không

ai có th nói tr c “các l h ng” xu t hi n đâu, nh ng rõ ràng nh ng b t th ng

ph thu c vào v trí c a chúng

Ông Harold Dean bang Missouri tr nên n i ti ng vì ông không có c m giác

l nh n a Th m chí mùa đông ông ch m c áo phông Ch Elen Vard Anh thì l i

có cái m i thính nh m i chó L n theo mùi, ch có th tìm th y các v t mà tr c

đó có ng i đã s vào Còn Hunter Lunge Berlin l i có đ c kh n ng toán h c

kinh ng c: nhân nh m nh ng s sáu ch s Nói m t cách khác sét có th bi n con

ng i tr nên gi ng c th đ t bi n Nh ng thú v h n là hóa ra trong não ng i còn

ti m n nh ng kh n ng đ hoàn thi n

 C u chì m t tác d ng:

Có m t s ng i sau khi b sét đánh đã có th nhìn xuyên qua ng i khác M t

ph n có th xóa các s c t trên th tín d ng và các vé tàu xe b ng cách s tay vào

Bà b t n th ng m t vài ch ph n trán trong não M t ng i đàn ông b “l

h ng” ph n thái d ng trái nói r ng anh ta c m th y b c x đi n t Trên th c t

anh xác đ nh đ c trong dây d n đang có dòng đi n hay không

Th nghi m c a các nhà khoa h c cho th y vi c ng t m t vài ph n não, đóng vai

trò ki u nh c u chì, có th làm t ng kh n ng làm vi c c a não Nh ng ai bi t đ c

nh ng ch n i m i hay “đo n m ch” trong m ng l i th n kinh s d n đ n h u qu

th nào? Có v nh đôi khi sét có kh n ng “hàn” các ti p đi m, nh trong vi m ch

c a máy tính Sét không ch làm tê li t h th n kinh, mà nó còn làm n y sinh nh ng

kh n ng b t th ng siêu t nhiên

X y ra tình tr ng nh v y, b i c b p co th t m nh, khi b b ng đi n Hi n t ng

c b p co th t đ t ng t có th là nguyên nhân g y x ng ho c ch n th ng vòm

b ng Cá bi t, n n nhân sét đánh còn b t t th do tình tr ng co th t c hoành và c

ng c T t th c ng có th vì trung tâm hô h p b b ng n ng

Qu tim th ng rung nh điên, tr ng h p b tia sét xuyên th ng Ho t đ ng c a

tim b r i lo n thay vì co bóp nh p nhàng, các t bào c tim rung b n b t Th ng

ho c t bào còn b hi n t ng "chai l ", khi n cho máu không th đ n đ c các b

ph n b b ng ho c ch n th ng S l u thông máu b ng ng tr N n nhân b b t

t nh vì thi u ô xy, tim ng ng đ p ho c não tê li t

Không ch riêng m t n i mà mà nhi u n i trên trái đ t đ u ch u h u qu do sét

đánh nh ng tùy m c đ , Vi t Nam c ng n m trong t m nh h ng đó C th theo

th ng kê v các v sét đánh ch t ng i trong vài ngày đ u mùa m a giông 2006 và

gi a tháng cu i 6 n m 2007 Vi t Nam nh sau:

 Kho ng 12 gi ngày 26 tháng 3, m a giông kèm sét đánh ch t hai anh em

ru t ng i C tu đang t a lúa trên r y, t i đ a bàn thôn A Dinh 2 (th tr n

P’Rao, ông Giang, Qu ng Nam)

 Kho ng 18 gi ngày 9 tháng 6, sét đánh ch t n m ng i b n xã thu c

huy n Ân Thi (H ng Yên) N n nhân là ba tr em, hai ph n đi ch n bò và

g t lúa

 C ng kho ng gi này cùng ngày, sét đánh ch t hai bà cháu đang g t lúa

cánh đ ng Trong Chuôm (thôn Yên Ngô, An Bình, Thu n Thành, B c Ninh)

 Tr c đó, kho ng 16 gi cùng ngày, sét đánh ch t m t khách du l ch Thùy

Vân (TP V ng Tàu)

 Lúc 7 gi 20 sáng ngày 1 tháng 7, t i cánh đ ng hai xã H ng Minh và Minh

Hóa (H ng Hà, Thái Bình), sét đánh ch t hai ng i và làm b th ng n m

ng i đ u đang làm đ ng

 H i 7 gi 45 sáng ngày 2 tháng 7 , m a kèm s m sét đánh ch t hai ng i và

làm b th ng ba ng i cánh đ ng thôn V n (xã Song Lãng, V Th , Thái

Bình)

 Lúc 17 gi 35 chi u ngày 2 tháng 7 , t i sân bóng đ ng Tr n V n Hoài,

Qu n Ninh Ki u ( TP C n Th ), m t c n m a l n kèm theo nh ng tia sét r t

l n, tia sét đã đánh ch t Châu Hoàng Tu n ch t ngay t i ch , ngoài ra còn

Nghe d báo th i ti t Khi nghe b n tin d báo th i ti t lên k ho ch làm vi c

đ đ phòng Khi làm khu v c nào đó, đ ý tr c các n i có th trú m a và tránh

sét an toàn Ph i tính đ c th i gian t ch làm vi c đ n n i an toàn Th ng thì

c n dông kéo đ n r t nhanh trong vòng 15 phút và di chuy n v i v n t c 40km/gi

Nói chung khi đang n i không an toàn thì c n ph i đ ý đ n các d u hi u c a

dông nh mây đen, không khí l nh, gió

 Th c hi n quy t c nhìn-nghe:

Khi sét x y ra, tho t tiên ta th y tia ch p loé lên và sau đó là có ti ng s m

kèm theo N u b n tính kho ng th i gian t lúc tia ch p loé lên và lúc nghe th y

ti ng s m thì có th xác đ nh đ c kho ng cách t i n i sét x y ra Chia s giây cho

3 ta đ c kho ng cách đ n tia sét Ví d đ m đ c 3 giây thì sét cách v trí đ ng là

3/3= 1km

Nên nh r ng n u nh kho ng th i gian b n đ m đ c t khi th y ch p và

nghe ti ng s m nh h n 30 giây, thì b n đã n m trong t m ng m c a tia sét r i và

ph i c n th n N u th i gian này nh h n 20 giây thì ph i di chuy n đ n n i an toàn

h n Khi nghe th y ti ng s m đ u tiên b t k là gì c ng c n ph i th y nguy hi m đã

khu v c đ c bi t nh n i ch a thu c n , h t nhân Tuy nhiên ph ng pháp này t n

kém và không kh thi trên th c t áp d ng cho t t c các công trình Có m t s

ph ng pháp d ng này c n quan tâm khi t o l ng Faraday không lý t ng nh ng

khá t t trong phòng ch ng sét

IV.1.2 Ph ng pháp truy n th ng:

Benjamin Franklin (1752) đã đ xu t m t ph ng pháp ch ng sét (PPCS) b o v

nhà c a thuy n bè Ông dùng kim thu sét b ng kim lo i đ t trên đ nh nóc nhà, n i

v i m t dây kim lo i d n xu ng đ t Franklin ngh r ng PPCS này th c hi n hai

nhi m v : làm ch ch h ng tia sét vào nhà và d n n ng l ng xu ng đ t và phân

tán n ng l ng đi n trên mây và nh v y ng n ch n tia sét Qua ki m ch ng tr i

qua 250 n m qua, th c s PPCS c a Franklin và nh ng h t ng đ ng ph ng

pháp này đã th t s gi m thi t h i v nhà c a, thuy n tàu PPCS Franklin và h

t ng t không phân tán đi n tích và nh v y không ng n ch n tia sét

Ph ng pháp ch ng sét truy n th ng có hai d ng là: h g n th ng v i nhà và h

bao quanh hay n m trên H Franklin là thí d v h g n th ng và hi n nay v n s

d ng r ng rãi Quy ph m NFPA 780 đã quy đ nh v chi u cao và cách b trí kim

thu sét, kích c c a dây n i đ t, cách th c hi n và đ c tính c a h n i đ t G n đây

m t vài ki m ch ng cho th y kim tù làm vi c t t h n kim nh n

H Franklin bao quanh hay n m trên hay còn g i là h m t xích hay l i Nó

th ng bao g m h dây d n trên đ nh treo trên các c t và n i v i h th ng đ t

Các dây này th ng đ t cách nhà kho ng 10 - 20 m H này có u vi t là m t khi nó

ti p nh n tia sét thì tia sét cách xa khu v c b o v xa h n h Franklin n i tr c

ti p D ng b o v này th ng đ t h n d ng g n tr c ti p

Th c nghi m cho th y, h Franklin không cho hi u qu ch ng sét 100% Tuy sét

đánh vào kim thu sét nhi u h n và hi u qu c a PPCS là khá t t, song nhi u k t qu

th c nghi m cho th y sét có th b qua kim thu sét mà đánh tr c ti p vào nhà m c

dù có th làm kim thu sét lên r t cao Ngay c khi sét đánh vào kim thu sét thì dây

n i đ t không hi u qu cho vi c d n các thành ph n t n s cao c a tia sét khi có các

v t kim lo i g n Các nhà có ch a các d ng c nh y c m v i sét nh các thi t b

đi n t s b h ng hóc i v i các thi t b nh y c m này c n ph i có nh ng thi t b

ch ng sét chuyên d ng

Nh v y, ph ng pháp truy n th ng trong nhi u n m qua đã ch ng t kh n ng

b o v c a nó, tuy nhiên đ i v i yêu c u cao nh hi n nay thì nh ng nh c đi m

nêu trên s có th gây thi t h i khôn l ng

IV.1.3 Ph ng pháp không truy n th ng:

M t s h ch ng sét khác v i d ng Franklin n i lên trong hàng ch c n m g n đây

áng chú ý là:

 H phát x s m

Nh ng ng i b o v h dùng kim thu sét phát x s m cho r ng kim này phóng tia

tiên đ o lên s m h n so v i h Franklin M t vài d ng c đ c s d ng gây phát x

s m nh ngu n phóng x và kích thích đi n c a kim N m 1999, 17 nhà khoa h c

c a H i đ ng khoa h c ICLP (International Conference on Lightning Protection) ra

tuyên b ph n đ i ph ng pháp này

 H ng n ch n sét (h tiêu tán n ng l ng sét)

H ng n ch n sét v i m c đích là phân tán đi n tích c a mây dông tr c khi nó

phóng đi n Hay nói khác đi t o đám mây đi n d ng t i khu v c đ làm ch ch tia

sét kh i khu v c b o v Nhi u d ng d ng c phân tán đ c s d ng, ch y u c u

t o b i r t nhi u kim m i nh n n i đ t Nh ng đi m này có th nh nh ng d ng

l i kim lo i, bàn ch i Các d ng c này có tác d ng chuy n đi n tích d ng t

đ t vào khí quy n Nh ng v n đ đây là các đám mây dông t o đi n tích và

chuy n đ ng r t nhanh Li u các thi t b này có k p t o đám mây đi n tích đ làm

ch ch tia sét hay không? Ch a có thông tin khoa h c tin c y nào thông báo v kh

n ng này c a h th ng có đ t c đ đ làm l ch h ng tia sét xu ng khu v c b o

v

IV.1.4 Hút sét b ng tia laser:

Ngày nay chúng ta c n ch ng sét cho các công trình hi n đ i đòi h i PPCS có hi u

qu cao Nh m tìm ki m gi i pháp ch ng sét 100%, các công ty hàng n m đ u t

hàng tri u đôla cho công vi c nghiên c u hút sét b ng laser Các nhóm nghiên c u

m nh v v n đ này là giáo s Bazelyan (Nga), giáo s Zen Kawazaki (Nh t) ã

có nh ng k t qu b c đ u T i Nh t, n m 1997 sau r t nhi u l n th nghi m ng i

ta đã 2 l n thu đ c tia sét b ng cách này Theo ý ki n các chuyên gia, v k thu t

có th th c hi n đ c Khó kh n ch đ ng b hoá và chi phí cho m t cú ch ng sét

b ng ph ng pháp này có th nói đ t h n vàng H ng nghiên c u này đang đ c

ti p t c

IV.1.5 Ph ng pháp phòng ch ng tích c c:

M t d ng ph ng pháp đ c s d ng có hi u qu trong nh ng n m g n đây là d

báo dông sét s m Nh vào các thi t b hi n đ i nh ra đa, v tinh, các h th ng

đ nh v phóng đi n, ng i ta có th d báo đ c kh n ng có dông sét x y ra t i

khu v c trong kho ng th i gian t vài gi đ n 30 phút Các ph ng pháp này đ c

ng d ng r ng rãi trong hàng không, đi n l c, an toàn cho con ng i

IV.2 Thi t b ch ng sét:

IV.2.1 Thi t b ch ng sét là gì?

Thi t b ch ng sét là thi t b đ c ghép song song v i thi t b đi n đ b o v quá

đi n áp khí quy n Khi xu t hi n quá đi n áp nó s phóng đi n tr c làm gi m tr s quá

đi n áp đ t lên cách đi n c a thi t b và khi h t quá đi n áp s t đ ng d p t t h quang c a

dòng đi n xoay chi u, ph c h i tr ng thái làm vi c bình th ng

làm đ c nhi m v trên thi t b ch ng sét c n đ t các đi u ki n sau đây:

 c tính V-s th p h n đ c tính V-s c a cách đi n:

ây là yêu c u c b n nh t vì nó liên quan đ n tác d ng và lí do t n t i c a

thi t b ch ng sét Tuy nhiên th c hi n vi c ph i h p đ c tính V-s nh v y không d

dàng

Trong thi t k và ch t o thi t b đi n th ng dùng các bi n pháp làm đ u

đi n tr ng đ nâng cao c ng đ cách đi n và d i k t c u c a cách đi n Do cách

đi n th ng có đ c tính V-s t ng đ i b ng ph ng và đ c tính V-s c a thi t b

ch ng sét c ng ph i b ng ph ng đ không x y ra giao chéo kho ng th i gian bé

 Có kh n ng d p t t nhanh chóng h quang c a dòng xoay chi u:

- Khi quá đi n áp, thi t b ch ng sét làm vi c (phóng đi n) đ t n dòng xu ng

đ t đ ng th i t o nên ng n m ch ch m đ t Khi h t quá đi n áp ph i nhanh chóng

d p t t h quang c a dòng ng n m ch ch m đ t tr c khi b ph n b o v r le làm

vi c đ h th ng đi n đ c ti p t c v n hành an toàn

- Tùy theo các nguyên t c và bi n pháp d p h quang khác nhau mà thi t b

ch ng sét đ c phân ra các lo i ch ng sét ng, ch ng sét van, ch ng sét van - t ,

Lo i khe h b o v không có b ph n d p h quang nên khi nó làm vi c n u dòng

đi n ng n m ch ch m đ t c a l i đi n l n thì h quang s không t d p t t và ng n

m ch ch m đ t kéo dài Do đó lo i này ch dùng b o v đ ng dây trong các l i có

dòng ng n m ch ch m đ t bé (l i có trung tính cách đi n ho c n i đ t qua cu n

dây h quang) ho c khi có ph i h p v i thi t b t đ ng đóng l i (T L) đ b o đ m

cung c p đi n liên t c

- Lo i ch ng sét ng d a vào các ch t sinh khí đ t d p h quang (t ng t

máy ng t ph t i)

- Lo i ch ng sét van có trang b d p h quang hoàn ch nh h n d a trên nguyên

t c chia c t h quang thành nhi u đo n ng n và dùng đi n tr không đ ng th ng

đ h n ch tr s dòng đi n h quang (dòng xoay chi u)

- Lo i ch ng sét van t có b ph n d p h quang ph c t p h n ch ng sét van b i

nó dùng thêm t tr ng đ di chuy n h quang nên d p đ c h quang có tr s

dòng đi n l n h n nhi u

 Có m c đi n áp d th p so v i cách đi n c a thi t b đ c b o v :

- Sau khi phóng đi n, đi n áp còn trên thi t b ch ng sét (áp d ) s tác d ng lên

cách đi n c a thi t b , n u đi n áp này l n v n có th gây nguy hi m cho thi t b

đi n

- V i lo i khe h b o v và ch ng sét ng gi m đi n áp d ch y u b ng cách

gi m đi n tr c a b ph n n i đ t (áp d Ud =Is.RXK)

 Thi t b ch ng sét không đ c làm vi c khi có quá đi n áp n i b :

- Yêu c u này th c hi n b ng cách đi u ch nh (kho ng cách) khe h phóng đi n

c a thi t b ch ng sét

 Ngoài b n yêu c u trên v i t ng lo i còn yêu c u riêng, c n thêm r ng vai trò

ch ng sét trong tr m bi n áp r t quan tr ng vì nó quy t đ nh vi c l a ch n m c cách

đi n xung kích c a thi t b , t c là liên quan đ n k t c u và giá thành thi t b Vi c

phát huy tác d ng c a thi t b ch ng sét không nh ng ph thu c đ c đi m riêng c a

chúng mà còn ph thu c vào nhi u y u t nh c i thi n b ph n n i đ t, s đ

truy n sóng, ph n b o v đo n t i tr m, v trí đ t thi t b ch ng sét,

IV.2.2 Công c ch ng sét:

IV.2.2.1 Thi t b ch ng sét ng ( PT):

 C u t o:

Ph n chính c a thi t b là ng làm b ng ch t v t li u t sinh khí, ch t

phibro-bakêlít v i lo i PT d o viniplast v i lo i (PTB), m t đ u có n p kim lo i gi đi n

c c thanh còn đ u kia h và đ t đi n c c hình xuy n

Khe h S g i là khe h trong (ho c khe h d p h quang) còn S2 là khe h

ngoài có tác d ng cách li thân ng v i đ ng dây đ nó không b h h ng do dòng

dò

 Nguyên lí:

Khi có quá đi n áp c hai khe h s phóng đi n dòng đi n sét qua ch ng sét

đi vào b ph n n i đ t Sau khi h t dòng đi n xung kích, s có dòng đi n t n s

công nghi p (dòng ng n m ch ch m đ t) đi qua ch ng sét D i tác d ng c a h

quang, do dòng ng n m ch sinh ra ch t sinh khí b phát nóng s n sinh nhi u khí, áp

su t khí t ng t i vài ch c at, và th i t t h quang (th i v phía đ u h ng 3, ngay

khi dòng xoay chi u qua tr s 0 l n đ u tiên)

c tính V-s ph thu c vào kho ng cách khe h trong và ngoài c a ch ng sét

và có d ng gi ng nh khe h b o v Sau khi phóng đi n đi n áp d trên ch ng sét

là ph n đi n áp giáng trên b ph n n i đ t do đó các n i đ t ch ng sét ng c n n i

đ t t t dài khe h ngoài đ c ch n theo đi u ki n ph i h p cách đi n (ph i h p

đ c tính V-s) và có th đi u ch nh trong ph m vi nh t đ nh, còn khe h trong quy t

đ nh b i kh n ng d p h quang d p đ c h quang trong ng c n đ khí, đi u

này ph thu c vào dòng đi n h quang, do v y ph i quy đ nh gi i h n c a dòng

đi n h quang Thay đ i kho ng cách S và đ ng kính trong c a ng sinh khí s

làm thay đ i gi i h n dòng đi n Khi đ t ch ng sét b t kì đi m nào trong l i đi n

c n ph i ki m tra dòng ng n m ch n i đ t t i đi m đó, đ đ m b o ch ng sét có th

t d p t t đ c h quang mà không b h h ng Khi ch ng sét làm vi c nhi u l n,

ch t sinh khí s hao mòn Khi đ ng kính trong ng t ng quá thi t b xem nh m t

tác d ng

Khi làm vi c, ch ng sét ng có th i khí b ion hóa; do đó khi l p ch ng sét trên c t

ph i l p sao cho khí thoát ra không gây nên phóng đi n gi a các pha ho c phóng

đi n xu ng đ t, mu n th trong ph m vi thoát khí c a nó ph i không có dây d n c a

pha khác, không có k t c u n i đ t c ng nh ph m vi thoát khí c a ch ng sét ng

pha khác

Ch ng sét ng ch y u dùng b o v các đ ng dây không có dây ch ng sét Khó

kh n l n nh t là ph i đ m b o tr s dòng đi n ng n m ch ch m đ t t i đi m đ t

ch ng sét n m trong ph m vi gi i h n trên và d i c a dòng đi n c t Khi dùng nó

trong h th ng công su t bé ho c đ t ch ng sét ng v i m t đ quá dày s không

đ m b o v yêu c u gi i h n d i c a dòng c t Ng c l i n u h th ng công su t

l n s có th v t quá tr s gi i h n trên Ch đ v n hành h th ng thay đ i luôn

làm dòng ng n m ch khó đáp ng yêu c u trên Các nh c đi m đó đã h n ch vi c

ng d ng ch ng sét ng r ng rãi, th ng thay b ng khe h b o v ph i h p v i thi t

b t đ ng đóng l i đ b o v cho đ ng dây

IV.2.2.2 Ch ng sét van:

 C u t o:

Ph n chính c a ch ng sét van là chu i khe h phóng đi n ghép n i

ti p v i các t m đi n tr không đ ng th ng (đi n tr làm vi c) i n

tr không đ ng th ng ch t o b ng v t li u vilit, có đ c đi m là có

th duy trì đ c m c đi n áp d t ng đ i n đ nh khi dòng đi n

t ng

 Nguyên lý:

Sau khi t n dòng sét s có dòng đi n ng n m ch duy trì b i ngu n đi n áp xoay

chi u (ng n m ch qua đi n tr làm vi c) đi qua ch ng sét van, dòng này g i là dòng

k t c Khi cho tác d ng đi n tr r t bé do đó dòng sét đ c t n trong đ t d dàng

và nhanh chóng, ng c l i đi n áp làm vi c thì đi n tr t ng cao do đó h n ch tr

s dòng k t c (th ng không quá 80A) t o đi u ki n thu n l i cho vi c d p h

quang chu i khe h Chính do tính ch t cho qua dòng đi n l n khi đi n áp l n và

ng n dòng đi n khi đi n áp bé nên lo i ch ng sét này đ c g i là ch ng sét van Tr

s đi n áp c c đ i t n s công nghi p mà ch ng sét van có th d p t t h quang

c a dòng đi n k t c g i là đi n áp d p h quang, đó là m t trong các tham s ch

y u c a ch ng sét van

tham s sau:

 i n tr không đ ng th ng:

c ch t o t b t cacbôrun (SiC) m t ngoài h t cácborun có màng m ng

SiO2 i n tr c a l p màng cácborun không l n, m ng ph thu c vào c ng đ

đi n tr ng Khi đi n tr ng bé, đi n tr l p màng m ng kho ng 104 ; khi t ng

cao nó s gi m r t nhanh và đi n tr t ng c a vilit gi m t i m c b ng đi n tr c a

h t cácborun

Trong các t m vilít h t b t đ c dính b ng keo th y tinh l ng sau đó đ c

nung nóng nhi t đ kho ng vài tr m đ Tr c kia ng i ta dùng đi n tr lo i tirit

nhi t nung nóng kho ng 12000C có đ c tính không n đ nh b ng vilit (tirit dùng

đi n và k t thúc b ng vi c d p t t h quang c a dòng đi n k t c c ng ngay t i khe

h này M i giai đo n trên đ u đ xu t yêu c u riêng đ i v i khe h giai đo n

đ u khe h ph i có đ c tính V-s t ng đ i b ng ph ng đ ph i h p v i đ c tính V-s

c a cách đi n (ch y u là máy bi n áp) đ t đ c các yêu c u trên có các bi n

pháp sau:

- Dùng chu i g m nhi u khe h ghép n i ti p nhau: có th xem nh m t chu i

đi n dung t ng t s đ chu i cách đi n, đi n áp xung kích phân b không đ u

d c chu i s làm cho quá trình phóng đi n k ti p x y ra nhanh chóng trên t t c

khe h Do đó tr s đi n áp phóng đi n có th gi m t i m c n đ nh (đi n áp

phóng đi n m t chi u ho c xoay chi u) ho c còn th p h n và đ ng đ c tính V-s

có d ng t ng đ i b ng ph ng

- i n c c dùng các t m đ ng cách li b i vòng đ m mica dày 1mm i n

tr ng gi a các đi n c c đ t m c g n đ ng nh t M t khác khi có đi n áp trong

khe không khí gi a đi n c c và l p mica thì đi n tr ng t ng (do h s đi n môi

c a không khí bé h n mica), nên quá trình ion hóa xu t hi n s m, nó có tác d ng

cung c p đi n t cho kho ng không gian gi a các đi n c c Các y u t trên t o

đi u ki n cho quá trình phóng đi n phát tri n m t cách d dàng và làm đ ng đ c

tính V-s b ng ph ng ngang Trong giai đo n d p t t h quang vì dòng đi n cùng

pha đi n áp nên khi dòng k t c qua tr s 0 thì h quang t t, lúc này ch m d t

quá trình phát x đi n t t b m t c c âm, cách đi n khe h đ c ph c h i

nhanh chóng và khi v t quá tr đi n áp ph c h i (t n s công nghi p) thì h

quang t t i u quan tr ng là ph i làm sao đ đi n áp ph c h i phân b đ u gi a

các khe h trong chu i, có th th c hi n b ng cách ghép các đi n tr có tr s l n

song song v i các khe h

Trong các bi n pháp d p h quang c a ch ng sét ch y u v n là tìm bi n

pháp hi u qu nh t đ t ng gi i h n dòng đi n k t c, đi u này không ch liên quan

đ n s làm vi c c a ch ng sét mà còn gi m m c cách đi n xung kích c a thi t b

c n b o v V i ch ng sét van t (dùng t tr ng d p h quang) nâng gi i h n lên

đ n 250A nên t m đi n tr không đ ng th ng s dùng ít h n, đi n áp d ch ng sét

gi m và yêu c u v m c cách đi n xung kích thi t b c ng gi m, đ t ng n ng l c