Bac ho voi điện biên phủ

Trong suöịt thúđi gian chó huy chiïịn dõch, Baâc ăaô tham dûơ vađ chuê toaơ nhiïìu cuöơc hoơp cuêa Böơ Chñnh trõ ăïí nhíơn ắnh, ăaânh giaâ tònh hònh diïîn ra trïn Mùơt tríơn, chó ăaơo sa

BAÁC HÖÌ VÚÁI ÀIÏÅN BIÏN PHUÃ

SÛU TÊÌM, TUYÏÍN CHOÅN VAÂ GIÚÁI THIÏÅU:

ÀÖÎ GIA NAM NGUYÏÎN ÀÙNG VINH

MUÅC LUÅC

Lúâi giúái thiïåu 3 Phêìn thûá nhêët Baác Höì vúái Àiïån Biïn Phuã qua möåt söë baâi noái vaâ viïët cuãa Ngûúâi 5 Mêíu chuyïån vïì Àiïån Biïn Phuã 14 Phêìn thûá 2: Baác Höì vúái Àiïån Biïn Phuã qua möåt söë cöng trònh nghiïn cûáu vaâ höìi ûác cuãa caán böå, chiïën sô ta 25

LÚĐI GIÚÂI THIÏƠU

Chuê tõch Höì Chñ Minh lađ laônh tuơ vô ăaơi cuêa caê dín töơc, ăöìng

thúđi lađ ngûúđi chó huy töịi cao cuêa chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê Trong

suöịt thúđi gian chó huy chiïịn dõch, Baâc ăaô tham dûơ vađ chuê toaơ nhiïìu

cuöơc hoơp cuêa Böơ Chñnh trõ ăïí nhíơn ắnh, ăaânh giaâ tònh hònh diïîn

ra trïn Mùơt tríơn, chó ăaơo saât sao khöng chó trïn chiïịn trûúđng Ăiïơn

Biïn Phuê mađ trïn caê caâc chiïịn trûúđng phöịi húơp trong caê nûúâc

nhùìm phuơc vuơ cho thùưng lúơi Ăiïơn Biïn Phuê

Ăöìng thúđi, Baâc cuông luön thïí hiïơn sûơ quan tím, ăöơng viïn,

daơy baêo ín cíìn ăöịi vúâi caân böơ, chiïịn sô ta tûđ nhûông víịn ăïì röơng lúân

cuêa chiïịn tranh vađ xíy dûơng vuô trang nhín dín, ăïịn tûđng viïơc

lađm, caâch ûâng xûê cuơ thïí trong chiïịn ăíịu vađ trong cuöơc söịng sinh

hoaơt hađng ngađy Cođn caân böơ, chiïịn sô ta — nhûông ngûúđi ăaô trûơc tiïịp

tham gia chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê vađ cuông lađ nhûông ngûúđi ăaô

tûđng ặúơc gùơp gúô vađ tiïịp xuâc cuđng Baâc cuông luön thïí hiïơn nhûông

tònh caêm chín thađnh, lođng biïịt ún síu sùưc cuêa mònh ăöịi vúâi Baâc Höì

muön vađn kñnh ýu

Nhín dõp kyê niïơm 50 chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê, chuâng töi

sûu tíìm, tuýín choơn vađ giúâi thiïơu tađi liïơu “Baâc Höì vúâi Ăiïơn Biïn

Phuê” nhùìm khùưc hoaơ hònh aênh cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh trong

chiïịn dõch cuđng nhûông möịi quan hïơ tònh caêm giûôa Baâc vúâi caâc

chiïịn sô Ăiïơn Biïn — möơt möịi quan hïơ tònh caêm giûôa con ngûúđi vúâi

nhau, ríịt bònh dõ, mađ cuông ríịt chín tònh, khöng hïì coâ sûơ caâch biïơt

giûôa laônh tuơ töịi cao vúâi nhûông ngûúđi lñnh

Tađi liïơu göìm 2 phíìn:

Phíìn thûâ nhíịt: Baâc Höì vúâi Ăiïơn Biïn Phuê qua möơt söị bađi noâi

vađ viïịt cuêa Ngûúđi

Phíìn thûâ hai: Baâc Höì vúâi Ăiïơn Biïn Phuê qua möơt söị cöng

trònh nghiïn cûâu vađ höìi ûâc cuêa caân böơ, chiïịn sô ta

Tuy chuâng töi ăaô coâ nhiïìu cöị gùưng trong sûu tíìm, tuýín choơn

tađi liïơu, nhûng do cöng taâc lûu trûô cođn nhiïìu khoâ khùn, haơn chïị

nïn tađi liïơu “Baâc Höì vúâi Ăiïơn Biïn Phuê” khöng traânh khoêi nhûông thiïịu soât nhíịt ắnh Mong baơn ăoơc ăoâng goâp yâ kiïịn

Thû viïơn quín ăöơi

Nhín dõp phaâi ăoađn Chñnh phuê lïn Tíy Bùưc, töi thín aâi gûêi lúđi

thùm toađn thïí ăöìng bađo, böơ ăöơi vađ caân böơ

Trûúâc kia, ăöìng bađo, böơ ăöơi vađ caân böơ ăaô anh duông tham gia

ăaânh ăuöíi giùơc Tíy Ngađy nay ăaô ặúơc giaêi phoâng, chuâng ta cíìn

phaêi ra sûâc cuêng cöị vađ phaât triïín thùưng lúơi íịy

Víơy:

- Ăöìng bađo ta phaêi ăoađn kïịt chùơt cheô, giuâp ăúô líîn nhau, tùng

gia saên xuíịt ăïí moơi ngûúđi ặúơc no cúm, íịm aâo, vađ phaêi ra sûâc

tham gia khaâng chiïịn

- Böơ ăöơi phaêi thi ăua hoơc tíơp giuâp ăúô ăöìng bađo, liïn hïơ chùơt cheô

vúâi nhín dín ăïí queât saơch thöí phó vađ míơt thaâm; vađ phaêi luön sùĩn

sađng xung phong diïơt giùơc líơp cöng, khi ặúơc lïơnh thò ăi chiïịn ăíịu

- Caân böơ phaêi hïịt lođng hïịt sûâc chùm lo ăïịn ăúđi söịng cuêa nhín

dín, phaêi ăi ăuâng ặúđng löịi quíìn chuâng, lađm ăuâng chñnh saâch cuêa

Chñnh phuê; vađ phaêi thûơc hiïơn cíìn, kiïơm, liïm, chñnh

Khaâng chiïịn cuêa ta nhíịt ắnh thùưng lúơi, nhûng phaêi trûúđng kyđ

gian khöí, tûơ lûơc caânh sinh Ăöìng bađo, böơ ăöơi vađ caân böơ ta úê Tíy Bùưc

phaêi hùng haâi tham gia cöng cuöơc khaâng chiïịn ăïí cuđng ăöìng bađo,

böơ ăöơi vađ caân böơ toađn quöịc ăaânh ăuöíi giùơc Tíy, giùơc Myô vađ tranh

laơi ăöơc líơp cho Töí quöịc, haơnh phuâc cho nhín dín

Töi riïng gûêi lúđi thùm caâc cuơ phuơ laôo, caâc chaâu thanh niïn vađ nhi ăöìng

Chađo thín aâi vađ quýịt thùưng

Höì Chñ Minh Höì Chñ Minh Toađn tíơp T.7 - H.: Chñnh trõ quöịc gia, 1996 - 166

TRAÊ LÚĐI MÖƠT NHAĐ BAÂO THUƠY ĂIÏÍN

- Hoêi: Cuöơc thaêo luíơn úê Quöịc höơi Phaâp ăaô chûâng toê rùìng möơt söị lúân ngûúđi chñnh trõ Phaâp muöịn dađn xïịp möơt caâch hoađ bònh víịn ăïì xung ăöơt úê Viïơt Nam bùìng caâch thûúng lûúơng trûơc tiïịp vúâi Chñnh phuê Viïơt Nam yâ nguýơn íịy cađng röơng khùưp trong nhín dín Phaâp Thïị thò Cuơ vađ quyâ Chñnh phuê hoan nghïnh yâ nguýơn íịy hay khöng?

- Traê lúđi: Cuöơc chiïịn tranh úê Viïơt Nam lađ do Chñnh phuê Phaâp gíy ra Nhín dín Viïơt Nam phaêi cíìm vuô khñ anh duông chiïịn ăíịu baêy, taâm nùm nay chöịng keê xím lûúơc chñnh ăïí baêo vïì nïìn ăöơc líơp vađ quýìn tûơ do ặúơc söịng hoađ bònh Hiïơn nay nïịu thûơc dín Phaâp tiïịp tuơc cuöơc chiïịn tranh xím lûúơc thò nhín dín Viïơt Nam quýịt tím tiïịp tuơc cuöơc chiïịn tranh aâi quöịc ăïịn thùưng lúơi cuöịi cuđng Nhûng nïịu Chñnh phuê Phaâp ăaô ruât ặúơc bađi hoơc trong cuöơc chiïịn tranh míịy nùm nay, muöịn ăi ăïịn ằnh chiïịn úê Viïơt Nam bùìng caâch thûúng lûúơng vađ giaêi quýịt víịn ăïì Viïơt Nam theo löịi hoađ bònh thò nhín dín vađ Chñnh phuê Viïơt Nam Dín chuê Cöơng hoađ sùĩn sađng tiïịp yâ muöịn ăoâ

- Hoêi: Möơt sûơ ngûđng bùưn hoùơc möơt cuöơc ằnh chiïịn coâ thïị coâ ặúơc khöng? Vađ trïn cùn baên nađo?

- Traê lúđi: Miïîn lađ Chñnh phuê Phaâp ằnh chó cuöơc chiïịn tranh xím lûúơc thò cuöơc ằnh chiïịn úê Viïơt Nam thûơc hiïơn Cú súê cuêa viïơc ằnh chiïịn úê Viïơt Nam lađ Chñnh phuê Phaâp thíơt thađ tön troơng nïìn ăöơc líơp thíơt sûơ cuêa nûúâc Viïơt Nam

- Hoêi: Nïịu möơt nûúâc trung líơp ặâng ra dađn xïịp ăïí nhûông ăaơi biïíu cuêa tû lïơnh ăöịi phûúng ặúơc gùơp Cuơ thò Cuơ coâ nhíơn khöng? Nûúâc Thuyơ Ăiïín coâ thïí ặâng ra lađm viïơc íịy hay khöng?

- Traê lúđi: Nïịu coâ nhûông nûúâc trung líơp nađo muöịn cöị gùưng ăïí

xuâc tiïịn viïơc chíịm dûât cuöơc chiïịn tranh úê Viïơt Nam bùìng caâch

thûúng lûúơng, thò seô ặúơc hoan nghïnh, nhûng viïơc thûúng lûúơng

ằnh chiïịn chuê ýịu lađ möơt viïơc giûôa Chñnh phuê Viïơt Nam Dín chuê

Cöơng hoađ vúâi Chñnh phuê Phaâp

- Hoêi: Theo yâ Cuơ, coâ phûúng phaâp nađo khaâc ăïí chíịm dûât cuöơc

chiïịn tranh khöng?

- Traê lúđi: Cuöơc chiïịn tranh úê Viïơt Nam ăaô ăem laơi tai hoaơ cho

nhín dín Viïơt Nam ăöìng thúđi cuông lađm cho nhín dín Phaâp ăau

khöí nhiïìu, cho nïn nhín dín Phaâp ăíịu tranh chöịng laơi cuöơc chiïịn

tranh úê Viïơt Nam

Ăöịi vúâi nhín dín Phaâp vađ caâc chiïịn sô hoađ bònh Phaâp, töi xûa

nay víîn ăöìng tònh vađ toê lođng quyâ mïịn Hiïơn nay, chùỉng nhûông nïìn

ăöơc líơp cuêa dín töơc Viïơt Nam bõ xím phaơm nghiïm troơng, mađ

chñnh nïìn ăöơc líơp cuêa nûúâc Phaâp cuông bõ uy hiïịp nùơng Ăïị quöịc

Myô möơt mùơt thuâc ăííy thûơc dín Phaâp tiïịp tuơc vađ múê röơng cuöơc

chiïịn tranh xím lûúơc Viïơt Nam, lađm cho Phaâp cađng ăaânh cađng ýịu

ăi, hođng thay thïị ắa võ Phaâp úê Ăöng Dûúng, möơt mùơt khaâc laơi bùưt

buöơc Phaâp phï chuíín baên ăiïìu ûúâc vïì viïơc phođng thuê úê chíu Íu,

nghôa lađ ăïí cho chuê nghôa quín phiïơt Ăûâc söịng laơi

Vò thïị cuöơc ăíịu tranh cuêa nhín dín Phaâp ăođi ăöơc líơp, dín chuê,

hoađ bònh cho nûúâc Phaâp vađ ăođi chíịm dûât cuöơc chiïịn tranh úê Viïơt

Nam lađ möơt trong nhûông nhín töị quan troơng ăïí giaêi quýịt víịn ăïì

Viïơt Nam bùìng caâch hoađ bònh

THÛ GÛÊI CAÂN BÖƠ VAĐ CHIÏỊN SÔ MÙƠT TRÍƠN ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Thín aâi gûêi caân böơ vađ chiïịn sô Mùơt tríơn Ăiïơn Biïn Phuê

Thu - Ăöng nùm nay, caâc chuâ laơi coâ nhiïơm vuơ tiïịn quín vađo

Ăiïơn Biïn Phuê ăïí tiïu diïơt thïm sinh lûơc ắch, múê röơng thïm cùn

cûâ khaâng chiïịn, giaêi phoâng thïm ăöìng bađo bõ giùơc ăeđ neân

Nùm ngoaâi, caâc chuâ ăaô anh duông chiïịn ăíịu, tiïu diïơt nhiïìu

ắch, ăaô thùưng lúơi to Baâc ríịt vui lođng

Nùm nay, sau nhûông cuöơc chónh huíịn chñnh trõ vađ quín sûơ, caâc chuâ ăaô tiïịn böơ hún Caâc chuâ phaêi chiïịn ăíịu anh duông hún, chõu ặơng gian khöí hún, phaêi giûô vûông quýịt tím trong moơi hoađn caênh: Quýịt tím tiïu diïơt ắch,

Quýịt tím giûô vûông chñnh saâch,

Quýịt tím tranh nhiïìu thùưng lúơi

Baâc vađ Chñnh phuê chúđ tin thùưng lúơi ăïí khen thûúêng caâc chuâ

Chađo thín aâi vađ quýịt thùưng

Thaâng 12 nùm 1953

Săd, tr: 198

THÛ GÛÊI CAÂN BÖƠ CUNG CÍỊP VAĐ ĂÖÌNG BAĐO DÍN CÖNG

Thu - Ăöng nùm nay, caâc cö caâc chuâ laơi ra tiïìn tuýịn ăïí cuđng böơ ăöơi diïơt giùơc, ăïí giaêi phoâng ăöìng bađo ta

Baâc gúêi lúđi thùm caâc cö caâc chuâ, vađ mong caâc cö caâc chuâ ra sûâc thi ăua:

Chõu ặơng gian khöí,

Vûúơt moơi khoâ khùn,

Giuâp sûâc böơ ăöơi, tranh nhiïìu thùưng lúơi,

Hoađn thađnh nhiïơm vuơ vûúơt mûâc

Ăöìng thúđi caâc cö caâc chuâ phaêi giûô vûông chñnh saâch cuêa Ăaêng vađ cuêa Chñnh phuê

Baâc chúđ thađnh tñch cuêa caâc cö caâc chuâ ăïí khen thûúêng

Chađo thín aâi vađ quýịt thùưng

Höì Chñ Minh Săd, tr.:199

THÛ GÛÊI CAÂN BÖƠ VAĐ CHIÏỊN SÔ ÚÊ MÙƠT TRÍƠN ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Thín aâi gûêi toađn thïí caân böơ vađ chiïịn sô úê mùơt tríơn,

Caâc chuâ sùưp ra mùơt tríơn Nhiïơm vuơ cuêa caâc chuâ líìn nađy ríịt to

lúân, khoâ khùn, nhûng ríịt vinh quang

Caâc chuâ vûđa ặúơc chónh quín chñnh trõ vađ chónh huíịn quín sûơ

vađ ăaô thu ặúơc nhiïìu thùưng lúơi vïì tû tûúêng vađ chiïịn thuíơt, kyô

thuíơt Nhiïìu ăún võ ăaô ăaânh thùưng trïn caâc mùơt tríơn Baâc tin

rùìng caâc chuâ seô phaât huy thùưng lúơi vûđa qua, quýịt tím vûúơt moơi

khoâ khùn gian khöí ăïí lađm trođn nhiïơm vuơ veê vang sùưp túâi

Baâc chúđ caâc chuâ baâo caâo thađnh tñch ăïí thûúêng nhûông ăún võ vađ

caâ nhín xuíịt sùưc nhíịt

Chuâc caâc chuâ thùưng to

Baâc hön caâc chuâ

Chađo thín aâi vađ quýịt thùưng

Thaâng 3 nùm 1954

Höì Chñ Minh

Săd, tr: 265

ĂIÏƠN CUÊA TRUNG ÛÚNG ĂAÊNG VAĐ CUÊA CHUÊ TÕCH HÖÌ CHÑ MINH

GÛÊI CAÂN BÖƠ VAĐ CHIÏỊN SÔ ÚÊ MÙƠT TRÍƠN ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Thín aâi gûêi toađn thïí caâc caân böơ vađ chiïịn sô úê mùơt tríơn Ăiïơn

Biïn Phuê,

Baâc vađ Trung ûúng Ăaêng ặúơc baâo caâo vïì hai tríơn thùưng ăíìu

tiïn cuêa quín ăöơi ta úê Ăiïơn Biïn Phuê Baâc vađ Trung ûúng Ăaêng coâ

lúđi khen caâc ăöìng chñ Chiïịn dõch nađy lađ möơt chiïịn dõch lõch sûê cuêa

quín ăöơi ta, ta ăaânh thùưng chiïịn dõch nađy coâ yâ nghôa quín sûơ vađ

chñnh trõ quan troơng

Ăõch seô ra sûâc ăöịi phoâ, ta phaêi cöị gùưng, chiïịn ăíịu deêo dai, bïìn

bó, chúâ chuê quan khinh ắch, giađnh toađn thùưng cho chiïịn dõch nađy

Ngađy 15 thaâng 3 nùm 1954 Ban chíịp hađnh Trung ûúng Ăaêng lao ăöơng Viïơt Nam

Săd, tr: 276

THÛ KHEN NGÚƠI BÖƠ ĂÖƠI, DÍN CÖNG,THANH NIÏN XUNG PHONG VAĐ ĂÖÌNG BAĐO TÍY BÙƯC ĂAÔ CHIÏỊN THÙƯNG VEÊ VANG ÚÊ ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Quín ta ăaô giaêi phoâng Ăiïơn Biïn Phuê Baâc vađ Chñnh phuê thín aâi gûêi lúđi khen ngúơi caân böơ, chiïịn sô, dín cöng, thanh niïn xung phong vađ ăöìng bađo ắa phûúng ăaô lađm trođn nghôa vuơ möơt caâch veê vang

Thùưng lúơi tuy lúân nhûng múâi lađ bùưt ăíìu Chuâng ta khöng nïn vò thùưng mađ kiïu, khöng nïn chuê quan khinh ắch Chuâng ta kiïn quýịt khaâng chiïịn ăïí tranh laơi ăöơc líơp, thöịng nhíịt, dín chuê, hoađ bònh Bíịt kyđ ăíịu tranh vïì quín sûơ hay ngoaơi giao cuông ăïìu phaêi ăíịu tranh trûúđng kyđ gian khöí múâi ăi ăïịn thùưng lúơi hoađn toađn

Baâc vađ Chñnh phuê seô khen thûúêng nhûông caân böơ, chiïịn sô, dín cöng, thanh niïn xung phong vađ ăöìng bađo ắa phûúng coâ cöng traơng ăùơc biïơt

Chađo thín aâi vađ quýịt thùưng Ngađy 8 thaâng 5 nùm 1954

Höì chñ minh

Baâo Nhín dín, söị 187, ngađy 22 ăïịn 24-5-1954

THÛ GÛÊI TOAĐN THÏÍ CAÂN BÖƠ VAĐ CHIÏỊN SÔ

ÚÊ MÙƠT TRÍƠN ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ Trûúâc hïịt Baâc gûêi lúđi thín aâi thùm caâc chuâ thûúng binh

Toađn thïí caâc chuâ cuông nhû caân böơ vađ chiïịn sô úê toađn quöịc ăaô quýịt tím tranh ặúơc thùưng lúơi lúân ăïí chuâc thoơ Baâc

Baâc quýịt ắnh khao caâc chuâ Khao thïị nađo tuyđ theo ăiïìu kiïơn, nhûng nhíịt ắnh khao

Thïị lađ Baâc chaâu ta cuđng vui Vui ăïí cöị gùưng múâi, ăïí khùưc phuơc khoâ khùn múâi vađ ăïí tranh thùưng lúơi múâi

Baâc vađ Chñnh phuê ắnh thûúêng cho tíịt caê caâc chuâ huy hiïơu “ Chiïịn sô Ăiïơn Biïn Phuê” Caâc chuâ taân thađnh khöng?

Baâc dùơn caâc chuâ möơt líìn nûôa:

Chúâ vò thùưng mađ kiïu, chúâ chuê quan khinh ắch, phaêi luön

luön sùĩn sađng lađm trođn nhiïơm vuơ Ăaêng vađ Chñnh phuê giao cho caâc

Giùơc Phaâp nhaêy duđ Ăiïơn Biïn Phuê

Hùm möịt tiïíu ăoađn tinh nhúơ nhíịt,

Xe tùng, suâng lúân ăíìy chöìng chíịt

Chuâng khoe rùìng: “kïị hoaơch Nava

Thíơt lađ maơnh daơn vađ tađi hoa

Phen nađy Viïơt Minh phaêi biïịt tay,

Quan thíìy Myô thò vui lođng thay!”

Caâc baâo phaên ăöơng khùưp thïị giúâi

Inh oêi tíng böịc Nava túâi

*

* * Bïn ta thò:

Böơ ăöơi, dín cöng quýịt möơt lođng,

Xeê non, ăùưp suöịi, vûúơt qua söng,

Khùưc phuơc khoâ khùn vađ hiïím trúê;

Ăaânh cho giùơc tan múâi haê daơ;

Lùơng leô chuíín bõ suöịt thaâng ngađy,

Khöng quaên gian khöí vađ ăùưng cay;

Quýịt tím lađm cho trođn nhiïơm vuơ,

Ăaô hûâa vúâi Baâc, Ăaêng vađ Chñnh phuê

*

* *

13 thaâng 3 ta tíịn cöng,

Giùơc cođn úê trong giíịc mú nöìng:

“Mònh coâ thíìy Myô lo cung cíịp;

Maây bay cao cao, xe tùng thíịp,

Laơi coâ Nava cuđng Cönhi,

Nhûông tay tûúâng gioêi nùưm chó huy,

Chuâng mònh chuýịn nađy nhíịt ắnh thùưng,

Viïơt Minh ùưt thua chaơy quyânh cùỉng”

*

* * Hún 50 ngađy, ta ăaânh ăöìn,

Ta chiïịm möơt ăöìn laơi möơt ăöìn,

Quín giùơc chöịng cûơ tuy ríịt hùng,

Quín ta anh duông ñt ai bùìng

Nava, Cönhi ăïìu meâo mùơt,

Quín giùơc tan hoang ta víy chùơt

Giùơc keâo tûđng loaơt ra hađng ta

Quín ta vui haât “khaêi hoađn ca”

Mûúđi ba quan nùm ăïìu hađng nöịt,

Tïn tûúâng chó huy cuông bõ nhöịt

Möơt vaơn saâu ngađn tïn giùơc Tíy,

Ăïìu lađ tuđ binh hoùơc boê thíy

Thïị lađ quín ta ăaô toađn thùưng

Toađn thùưng lađ vò ríịt cöị gùưng

Chiïịn sô viïịt thû díng Cuơ Höì:

“Xin Baâc vui lođng mađ nhíơn cho

Moân quađ chuâc thoơ sinh nhíơt Baâc,

Chuâng chaâu cöị gùưng ăaô sùưm ặúơc”

c.b

MÍÍU CHUÝƠN VÏÌ ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

I

“NOÂI LAÂO TRÏN TRÚĐI DÛÚÂI ĂÍỊT NGHE”

Nhûông mííu chuýơn anh duông cuêa quín vađ dín ta caâc baâo ăaô kïí nhiïìu Ăíy töi chó kïí vađi mííu chuýơn khöng anh duông cuêa ắch Trûúâc hïịt lađ boơn Chñnh phuê phaên ăöơng Phaâp ríịt thaơo nghïì noâi laâo Vađi thñ duơ:

- Thaâng 5 nùm 1947, Böơ trûúêng Quöịc phođng lađ Cöịt Phörï noâi:

“Quín ăöơi Phaâp chiïịm ăoâng tíịt caê caâc thađnh thõ vađ ặúđng giao thöng Víơy úê Ăöng Dûúng khöng coâ víịn ăïì quín sûơ nûôa”

- Thaâng 3 nùm 1949, Cöịt Phörï laơi noâi: “Töi seô lađm trođn phíơn sûơ, töi seô khöng ăïí chiïịn tranh tï liïơt”

- Thaâng 10 nùm 1950 — Sau khi Phaâp thíịt baơi úê biïn giúâi Böơ trûúêng Quöịc phođng múâi lađ Plïven noâi: “Tûđ nay, Phaâp seô bùưt eâp quín ăöơi Viïơt Minh rúđi xa cùn cûâ cuêa hoơ, Phaâp seô choơn nhûông mùơt tríơn coâ lúơi cho mònh ăïí traê thuđ cho nhûông binh sô Phaâp ăaô hy sinh

úê Cao Bùìng vađ Laơng Sún”

- Thaâng 11 nùm 1950, Böơ trûúêng “Khöịi liïn minh Phaâp”, lađ Lútuöịcnö noâi: “Phaâp ruât lui khoêi biïn giúâi ăïí tíơp trung thïm quín dûơ bõ Ăöìng thúđi ăïí bùưt eâp Viïơt Minh phaêi keâo dađi ặúđng giao thöng cuêa hoơ, do ăoâ mađ lađm cho ắch ýịu thïm”

- Thaâng 12 nùm 1951, Plïven laơi noâi: “Kïị hoaơch cuêa Phaâp hiïơn nay seô ặa ăïịn thùưng lúơi trong 15 hoùơc 18 thaâng”

- Thaâng 10 nùm 1953, Thuê tûúâng Lanien noâi: “Kïị hoaơch Nava seô tùng cûúđng böơ ăöơi cú ăöơng Phaâp, seô bònh ắnh xong ăöìng bùìng Bùưc Böơ vađ seô chuê ăöơng trong nhûông cuöơc tiïịn cöng lúân Lûơc lûúơng Phaâp ngađy cađng tùng, vïì böơ ăöơi cuông nhû vïì vuô trang”

- Thaâng 2 nùm 1954, khi sang Ăöng Dûúng, Plïven noâi: “Töi sang ăíy ăïí giuâp Nava chuíín bõ kïị hoaơch tiïịn cöng” Khi trúê vïì Phaâp, Plïven noâi: “Tûúâng Nava ăoaân chùưc rùìng chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê seô khöng ặa laơi kïịt quaê gò cho Viïơt Minh”

Thùưng lúơi cuêa ta úê Ăiïơn Biïn Phuê ăaô chûâng toê rùìng: Boơn chuâng

chuê quan vađ noâi laâo míịt muđa

II NÖƠI BÖƠ PHAÂP LUÊNG CUÊNG

Khi thíịt baơi, thò boơn chñnh trõ Phaâp ăöí löîi cho boơn quín sûơ

Boơn quín sûơ caôi laơi

Ngađy 29 thaâng 4, túđ baâo tû saên Phaâp Ngûúđi xem xeât ăùng

nhûông yâ kiïịn cuêa möơt söị laônh tuơ quín sûơ Phaâp, toâm tùưt nhû sau:

- Khi ăaô ruât khoêi Lai Chíu vađ Nađ Saên, mađ Phaâp laơi ặa gíìn 2

vaơn quín Phaâp vađo thung luông Ăiïơn Biïn, ăoâ lađ möơt töơi aâc chñnh

trõ Ăïịn muđa mûa, thò quín ăöơi Phaâp hoùơc chïịt ăuöịi hïịt hoùơc lađ

ăíìu hađng

- Híìu hïịt nhûông tiïíu ăoađn tinh nhúơ Phaâp ăaô ặa ăïịn Ăiïơn

Biïn Phuê Nhûông cuöơc ăaânh nhau úê ăöìng bùìng, nhíịt lađ trïn ặúđng

söị 5, ngađy thïm dûô döơi Ăiïìu ăoâ lađm cho Phaâp ríịt lo ngaơi Caâc

laônh tuơ quín sûơ Phaâp ăïìu cho rùìng Bùưc Böơ nhû ăaô míịt röìi úê Sađi

Gođn ngûúđi ta bùưt ăíìu lo súơ

- Quín ăöơi Baêo Ăaơi khöng ặúơc 5 vaơn ngûúđi coâ sûâc chiïịn ăíịu

Phíìn ăöng chó chúđ dõp ăïí chuöìn Quín ăöơi khaâng chiïịn, duđ lađ böơ

ăöơi ăiaơ phûúng, cuông khöng keâm quín ăöơi Phaâp

- Mùơc díìu nhûông thíịt baơi úê Hoađ Bònh vađ Ăiïơn Biïn Phuê, tinh

thíìn sô quan Phaâp víîn khaâ vûông Nhûng khi hoơ hiïíu rùìng hoơ phaêi

hy sinh cho lúơi ñch cuêa Myô vađ cuêa Baêo Ăaơi (tïn vua coê mađ caê quín

ăöơi Phaâp ăïìu khinh reê) — thò hoơ ríịt tûâc töịi

- Maây bay Myô döơi ăaơn lûêa khùưp xung quanh Ăiïơn Biïn Phuê

khöng lađm nuâng quín ăöơi khaâng chiïịn, mađ chó tađn phaâ nhûông lađng

maơc ăöng dín Sûơ can thiïơp cuêa Myô ăöịi vúâi aênh hûúêng chñnh trõ thò

ríịt tai haơi, ăöịi vúâi kïịt quaê quín sûơ thò khöng ùn thua

- Noâi toâm laơi: Caâc laônh tuơ quín sûơ ăïìu nhíịt trñ rùìng Phaâp

khöng thïí giûô nöíi Bùưc Böơ nûôa Vađ nïịu thíịt baơi úê Ăiïơn Biïn Phuê thò

tònh hònh Phaâp seô cađng khoâ khùn

Trïn ăíy lađ yâ kiïịn cuêa möơt nhoâm laônh tuơ quín sûơ Phaâp

Nhûng chuâng ta chúâ vò nhûông yâ kiïịn íịy mađ chuê quan khinh ắch

III PHAÂP VÚÔ ĂÍÌU, MYÔ CAĐNG MEÂO MÙƠT

Ăiïơn Biïn Phuê lađ möơt thíịt baơi ăau ăúân cho thûơc dín Phaâp, cađng lađ möơt thíịt baơi nhuơc nhaô cho boơn can thiïơp Myô Vò Myô ăaô ắnh ra kïị hoaơch Nava, ăaô giuâp tiïìn baơc vađ vuô khñ ăïí thûơc hiïơn kïị hoaơch íịy

Höìi thaâng 10/1953, caâc baâo tû saên Phaâp ăaô viïịt: Chñnh phuê Phaâp víng lïơnh Myô mađ keâo dađi chiïịn tranh Myô xuíịt tiïìn, Phaâp thò xuíịt xûúng maâu Binh sô Phaâp ăaô thađnh möơt quín ăöơi ăaânh giùơc thú (Baâo Thïị giúâi)

Myô súơ Phaâp ăađm phaân vađ bùưt eâp Phaâp búi theo cuöơc chiïịn tranh thíịt voơng (Baâo Chiïịn ăíịu)

Trong tríơn Ăiïơn Biïn Phuê, Böơ trûúêng Ngoaơi giao Myô ăaô noâi: Myô seô hïịt sûâc giuâp cho Phaâp giađnh líịy thùưng lúơi

Töíng thöịng Myô ăaô viïịt thû khuýịn khñch böơ ăöơi Phaâp úê Ăiïơn Biïn Phuê Ăïịn khi Phaâp thíịt baơi Töíng thöịng Myô laơi gûêi ăiïơn vuöịt ăuöi: “Töi toê lođng kñnh troơng quín ăöơi Phaâp anh duông Thíịt baơi taơm thúđi cuông khöng thïí lađm giaêm búât lõch sûê veê vang cuêa quín ăöơi Phaâp”

Thaâng 2/1954, ăoađn ăaơi biïíu Quöịc höơi Myô sang xem xeât Ăöng Dûúng Khi trúê vïì Myô, hoơ baâo caâo rùìng:

“Vïì quín sûơ, 8 nùm nay Viïơt Minh ăaô giađnh ặúơc nhiïìu thùưng lúơi 18 thaâng nay, Phaâp duđng chiïịn thuíơt tiïịn cöng, nhûng khöng coâ kïịt quaê, duđ quín Phaâp coâ 50 vaơn ngûúđi chöịng laơi 30 vaơn ngûúđi cuêa quín Viïơt Minh Duđ sao, Myô cuông cíìn tiïịp tuơc giuâp Phaâp, nïịu khöng thò Phaâp khöng thïí chiïịn tranh nûôa”

Thïị lađ Myô díìn díìn trúê nïn keê ắch chñnh cuêa quín ăöơi vađ nhín dín ta

IV TRÚĐI ĂÍỊT VIÏƠT KHÖNG DUNG GIÙƠC PHAÂP

Ăõch cíơy rùìng chuâng ăaô ặa phíìn lúân quín ăöơi tinh nhúơ

ăïịn Ăiïơn Biïn Phuê, cho nïn chuâng ríịt chùưc ùn

Höm 21/1, boơn chó huy Phaâp thaâch: “Voô Nguýn Giaâp coâ gioêi

thò ăïịn ăaânh Ăiïơn Biïn Phuê!”

9/3, Nava noâi: “Viïơt Minh seô bõ ăaânh tan úê Ăiïơn Biïn Phuê”

13/3, ta tíịn cöng ăúơt 1, Phaâp thíịt baơi Nhûng höm 15/3, Nava

vađ Cönhi víîn muâa meâp: “Chùưc rùìng Phaâp seô thùưng”

Boơn chó huy Phaâp húnh hoang nhû víơy, nhûng tinh thíìn binh

sô Phaâp thò thïị nađo?

Ngay sau höm ta tíịn cöng ăúơt 1, tïn quan nùm chó huy phaâo

binh ắch tûơ tûê; tïn quan nùm tham mûu trûúêng bõ ăuöíi vïì Hađ

Nöơi

Baâo Thïị giúâi (22/4) viïịt: “Quín nhaêy duđ Phaâp chùỉng cođn tinh

thíìn gò mađ noâi Mùơt ngûúđi nađo cuông taâi meât Hoơ viïịt “Di chuâc” ăïí

laơi Döịc hïịt cöịc rûúơu cuöịi cuđng, hoơ bùưt tay nhau, im lùơng khöng noâi

möơt lúđi, bûúâc lïn maây bay Röìi hoơ phoâ mùơc trúđi Hoơ biïịt rùìng nïịu

nhaêy sai möơt chuât, thò may phuâc lùưm lađ troơn ăúđi lađm tuđ binh cuêa

Viïơt Minh”

Baâo íịy viïịt tiïịp: “1 quan nùm chó huy ăöơi maây bay mùơt mađy

höịc haâc, noâi möơt caâch móa mai: “Chuâng ta coâ nhiïìu maây bay;

chûâng cúâ lađ ngađy nađo Viïơt Minh cuông bùưn rúi míịy chiïịc Phi cöng

thò ngûúđi nađo cuông mïơt nhûđ Chñnh töi ăíy, höm nay töi ăaô bay

suöịt 17 tiïịng ăöìng höì Nïịu töi phaêi bay möơt líìn nûôa, thò töi khöng

ăaêm baêo maây bay cuêa töi seô ra sao!”

Baâo íịy viïịt thïm: “Tñnh ăïịn 22/4, Böơ tû lïơnh Phaâp nhíơn ăaô

míịt 23 chiïịc maây bay Kyđ thíơt ăaô míịt 55 chiïịc úê Ăiïơn Biïn Phuê”

Ăõch thaê duđ viïơn binh vađ tiïịp tïị xuöịng Ăiïơn Biïn Phuê, phíìn

lúân duđ ăaô loơt vađo tay ta Nhû: ngađy 4/5, chuâng thaê 234 duđ, thò 222

chiïịc bõ ta toâm ặúơc

Töịi 4/5, chuâng thaê 280 duđ, thò 200 chiïịc bõ ta toâm ặúơc

Höm 5/5, chuâng thaê 759 duđ thò 337 chiïịc bõ ta toâm ặúơc

V QUAN BINH PHAÂP KHÖNG THÛÚNG THÛÚNG BINH PHAÂP

Höm 3/5, Töíng chó huy quín ắch úê Ăiïơn Biïn Phuê lađ Ăúđ Caât doông daơc tuýn böị: “Chuâng töi quýịt giûô Ăiïơn Biïn Phuê cho ăïịn ngûúđi cuöịi cuđng! Chuâng töi quýịt khöng chõu hađng!”

Nhûng 4 höm sau, ăïịn tríơn cuöịi cuđng, cúđ ăoê sao vađng cuêa ta tung bay ăïịn ăíu thò cúđ trùưng xin hađng cuêa ắch lö nhö ăïịn ăoâ Caê quan líîn lñnh ắch keâo nhau tûđng ăađn ra hađng Nùm chiïịn sô ta lađ caâc ăöìng chñ Luíơt, Lam, Hiïn vađ hai ăöìng chñ nûôa ăaânh thöịc vađo böơ tû lïơnh ắch Tûúâng Ăúđ Caât vúâi 4 tïn quan nùm, 6 tïn quan tû vađ 10 tïn sô quan nûôa giú tay xin hađng

Thïị lađ ta ăaô toađn thùưng trong chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê

Ta tiïu diïơt vađ bùưt söịng hún 16.000 binh sô Phaâp, trong ăoâ coâ ăöơ 1.000 thûúng binh Khùưp thïị giúâi ăïìu biïịt chñnh saâch nhín ăaơo cuêa ta ăöịi vúâi thûúng binh vađ tuđ binh ắch Nhûng chñnh boơn chó huy ắch ăaô ăöịi vúâi thûúng binh Phaâp thïị nađo? Haông thöng tíịn U.P Myô (7/5) viïịt: “Hún 1.000 thûúng binh quùìn quaơi dûúâi híìm töịi ăen vađ ngaơt thúê, bïn caơnh súê chó huy Phaâp Ăïịn phuât cuöịi cuđng, tûúâng Ăúđ Caât ăaô ra lïơnh cho suâng lúân bùưn vađo súê chó huy ”

VI TÛĐ BIÏN GIÚÂI ĂÏỊN ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Thaâng 10/1950, trong tríơn giaêi phoâng biïn giúâi, ta tiïu diïơt vađ bùưt söịng 4.500 ắch, trong ăoâ coâ 3 tïn quan nùm Tríơn íịy ăaô lađm cho caê nûúâc Phaâp xön xao Caâc baâo Phaâp ăaô noâi: “Ăoâ lađ thíịt baơi to nhíịt trong lõch sûê thûơc dín Phaâp”

Tiïịp ăïịn nhûông tríơn Hoađ Bònh, phuê Nho Quan Phaâp cuông thíịt baơi

Ăïịn Ăiïơn Biïn Phuê thò lađm cho caê thïị giúâi xön xao Baơn ta vađ nhín dín caê chíu aâ thò vui mûđng Phe ăïị quöịc, nhíịt lađ Phaâp — Myô thò ngú ngaâc Möơt mùơt vò tûđ trûúâc chuâng tuýn truýìn quaâ húnh hoang (Cuöịi thaâng 4, Töíng thöịng Myô cođn muâa möìm noâi: Phaâp chùưc thùưng lúơi úê Ăiïơn Biïn Phuê — Eisenhower predicts Ăiïn Biïn Phu victory) — Mùơt khaâc, chuâng thíịt baơi cuông nùơng thíơt: míịt 25

tiïíu ăoađn tinh nhúơ nhíịt, gíìn 20 tïn quan nùm vađ 1 tïn thiïịu

tûúâng

Baâo chñ phaên ăöơng Phaâp — Myô ăaô phaêi nhíơn rùìng: “Ăiïơn Biïn

Phuê lađ cuöơc thíịt baơi to nhíịt tûđ ngađy Phaâp ăíìu hađng Ăûâc (1940)

Quín viïîn chinh Phaâp ăaô bõ chùơt míịt ăíìu”

Tin Ăiïơn Biïn Phuê thíịt baơi vïì ăïịn Phaâp ăuâng ngađy caê nûúâc

Phaâp ăang tûng bûđng sùưm sûêa ùn mûđng “thùưng” Ăûâc (1945)

Thađnh thûê cuöơc ùn mûđng cuơt hûâng mađ hoaâ ra cuöơc truy ăiïơu

aênh hûúêng cuêa Ăiïơn Biïn Phuê: Hiïơn nay, kiïìu dín Phaâp úê Hađ

Nöơi, Haêi Phođng, ăïìu chuíín bõ cuöịn goâi chuöìn Caâc nhađ tû baên

Phaâp úê vuđng taơm bõ chiïịm thò ruât lui vöịn liïịng coâ tríơt tûơ, möơt ăöìng

baơc Myô trûúâc kia ăöíi 34 ăöìng Ăöng Dûúng, nay ăöíi 100 ăöìng Tinh

thíìn binh sô Phaâp ríịt chaân naên Nguyơ binh ríịt hoang mang, ăaô coâ

nhûông nhoâm vaâc suâng chaơy theo ta Thûơc dín Phaâp thò traâch Myô

khöng hïịt sûâc, khöng kõp thúđi cûâu vaôn Ăïị quöịc Myô thò traâch Phaâp

heđn haơ, bíịt tađi Nöơi böơ Chñnh phuê Phaâp luơc ăuơc, tïn nađy ăöí löîi cho

tïn kia Baơi tûúâng Nava bõ caâch chûâc Tïn tûúâng Ely sang thay

Cađng thíịt baơi thò ắch cađng hung dûô, cađng gíìn thùưng lúơi thò ta

cađng gùơp nhiïìu khoâ khùn Thíơt víơy, hiïơn nay úê Höơi nghõ Giúnevú,

ngoađi möìm thò ắch noâi muöịn thûúng lûúng, nhûng thíơt sûơ thò

chuâng ăang gíịp ruât ăiïìu binh khiïín tûúâng ăïí tiïịp tuơc chiïịn tranh

Ăïí tranh líịy thùưng lúơi múâi, chuâng ta phaêi ra sûâc vûúơt khoâ khùn

múâi; quín, dín vađ caân böơ ta, möîi ngûúđi phaêi ra sûâc thi ăua lađm

trođn nhiïơm vuơ, tuýơt ăöịi chúâ khinh ắch, chúâ chuê quan Nhiïìu Ăiïơn

Biïn Phuê khaâc ăang chúđ ăúơi chuâng ta

Ă.X Höì Chñ Minh Toađn tíơp T.7

- H.: Chñnh trõ Quöịc gia, 1996 - tr: 285 - 291

NOÂI MAĐ NGHE: ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Cuöơc ăaơi thùưng cuêa quín vađ dín ta úê Ăiïơn Biïn Phuê ăïịn nay

ăaô 1 nùm Nhûng tiïịng döơi cuêa Ăiïơn Biïn Phuê víîn cođn vang to úê

Phaâp Vò:

- Hiïơn nay úê Phaâp ăang múê cuöơc ăiïìu tra vò ai mađ quín ăöơi Phaâp ăaô thíịt baơi úê Ăiïơn Biïn Phuê

- Möơt khoaâ huíịn luýơn sô quan úê trûúđng ăaơi hoơc quín sûơ Phaâp líịy tïn lađ khoaâ “Ăiïơn Biïn Phuê”

- úê cûêa “khaêi hoađn” taơi Pari, trûúâc ăíy chó coâ ngöi möơ “ngûúđi lñnh vö danh” ăaô hy sinh trong cuöơc chiïịn tranh thïị giúâi líìn thûâ I; nay laơi thïm möơt tíịm bia kyê niïơm “ngûúđi lñnh vö danh” trong cuöơc chiïịn tranh úê Viïơt Nam Mađ tíịm bia nađy cuông vò Ăiïơn Biïn Phuê mađ coâ

- Möơt nhađ baâo nöíi tiïịng lađ öng Stïphan (ăaô tûđng hùng haâi chöịng chiïịn tranh úê Viïơt Nam, vađ viïịt nhiïìu bađi vïì kïị hoaơch Nava) vûđa bõ bùưt giam Chñnh phuê Phaâp vu cho nhûông bađi cuêa öng

ta viïịt ăaô lađm löơ bñ míơt cho nïn quín ăöơi Phaâp ăaô thua to úê Ăiïơn Biïn Phuê Vuơ nađy lađm cho dû luíơn Phaâp söi nöíi phaên ăöịi Trong möơt bađi bïnh vûơc öng Stïphan, öng Möriùưc (möơt võ hađn lím ngoan ăaơo) viïịt ăaơi yâ nhû sau: “Cuöơc chiïịn tranh xím lûúơc keâo dađi suöịt 8 nùm, kïịt quaê nhíịt ắnh ăi ăïịn Ăiïơn Biïn Phuê Nhûông ngûúđi cíìm quýìn Phaâp vò muđ quaâng mađ thíịt baơi, hoơ laơi ăöí löîi cho nhûông ngûúđi viïịt baâo Caâch vu caâo íịy roô lađ daơi döơt ăï heđn ”

Xûa kia vua Phaâp lađ Napölïöng ăaô gùơp möơt Ăiïơn Biïn Phuê úê Maơc Tû Khoa (nùm 1812), vađ möơt Ăiïơn Biïn Phuê khaâc úê Oateâclö (nùm 1815), höìi ăoâ öng Stïphan ăaô ra ăúđi ăíu?

C.B

Baâo Nhín dín, ngađy 7-5-1955, tr.: 9

YÂ NGHÔA CUÊA CHIÏỊN THÙƯNG ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ*

* Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê ngay trûúâc höm Höơi nghõ Giúnevú khai maơc ăaô coâ aênh hûúêng lúân ăïịn caâc cöng viïơc cuêa höơi nghõ vađ goâp phíìn vađo viïơc kyâ kïịt caâc hiïơp nghõ Giúnevú ăaêm baêo líơp laơi hoađ bònh úê Ăöng Dûúng trïn cú súê thûđa nhíơn caâc quýìn dín töơc cuêa nhín dín Viïơt Nam, Campuchia vađ Lađo

Ăöìng thúđi, nhûông ím mûu chñnh trõ cuêa boơn thûơc dín vađ ăïị quöịc nhû “líịy chiïịn tranh nuöi chiïịn tranh, duđng ngûúđi Viïơt ăaânh

ngûúđi Viïơt”, trođ hïì “ăöơc líơp” vađ “dín chuê” nhùìm ăaânh laơc hûúâng

nhín dín chuâng töi, trođ hïì “caêi caâch ăiïìn ắa” theo kiïíu ăïị quöịc

ăïìu bõ phaâ saên

Höì Chñ Minh Quöịc khaânh líìn thûâ 10 cuêa nûúâc Viïơt Nam dín chuê cöơng hoađ

Tuýín tíơp.-H.:Sûơ thíơt,1960.-tr:554-555

* Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê vađ Höơi nghõ Giúnevú thùưng lúơi

ăaô kïịt thuâc veê vang cuöơc khaâng chiïịn vö cuđng anh duông cuêa nhín

dín ta, miïìn Bùưc nûúâc ta ặúơc hoađn toađn giaêi phoâng

Líìn ăíìu tiïn trong lõch sûê, möơt dín töơc bõ aâp bûâc ăaô ăaânh

baơi cuöơc xím lûúơc cuêa möơt ăïị quöịc huđng maơnh, ăaô giađnh laơi ăöơc

líơp cho dín töơc, ăem laơi ruöơng ăíịt cho dín cađy, ặa laơi quýìn dín

chuê thûơc sûơ cho nhín dín Thùưng lúơi ăoâ lađ do lođng ýu nûúâc nöìng

nađn vađ tinh thíìn ăíịu tranh anh duông cuêa quín vađ dín ta, do toađn

dín ta ăoađn kïịt chùơt cheô trong Mùơt tríơn dín töơc thöịng nhíịt vađ

chñnh quýìn nhín dín ta dûơa trïn nïìn taêng cöng nöng liïn minh

dûúâi sûơ laônh ăaơo cuêa giai cíịp cöng nhín vađ cuêa Ăaêng, do sûơ uêng höơ

cuêa caâc nûúâc anh em trong phe xaô höơi chuê nghôa vađ caâc lûơc lûúơng

hoađ bònh dín chuê trïn thïị giúâi

Thùưng lúơi cuêa caâch maơng thaâng Taâm vađ cuöơc khaâng chiïịn vô

ăaơi chûâng toê rùìng möơt nûúâc duđ nhoê ýịu, nhûng ăoađn kïịt chùơt cheô

dûúâi sûơ laônh ăaơo cuêa giai cíịp cöng nhín vađ Ăaêng cuêa noâ, ăi ăuâng

ặúđng löịi cuêa chuê nghôa Maâc — Lïnin, thò nhíịt ắnh ăaânh thùưng

ặúơc ăïị quöịc xím lûúơc

Höì Chñ Minh Baâo caâo vïì dûơ thaêo Hiïịn phaâp sûêa ăöíi (1959)

Tuýín tíơp.- H.: Sûơ thíơt, 1960.- tr: 749

* Ăíìu ăïì do chuâng töi tûơ ăùơt

* Ăaơi thùưng oanh liïơt Ăiïơn Biïn Phuê ăaô chíịm dûât cuöơc chiïịn

tranh xím lûúơc do thûơc dín Phaâp gíy ra vađ ặúơc ăïị quöịc Myô giuâp

sûâc Hiïơp nghõ Giúnevú ăaô ặúơc kyâ kïịt, hoađ bònh ặúơc líơp laơi úê

Ăöng Dûúng trïn cú súê caâc nûúâc cöng nhíơn chuê quýìn ăöơc líơp,

thöịng nhíịt vađ laônh thöí toađn veơn cuêa nûúâc ta Miïìn Bùưc Viïơt Nam

ặúơc hoađn toađn giaêi phoâng

Höì Chñ Minh Diïîn vùn khai maơc Ăaơi höơi Ăaơi biïíu toađn quöịc líìn thûâ III cuêa

Ăaêng Lao ăöơng Viïơt Nam (1960) Tuýín tíơp.- H.: Sûơ thíơt, 1960.- tr: 802

* Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê ăaô kïịt thuâc veê vang cuöơc khaâng chiïịn líu dađi gian khöí vađ anh duông cuêa nhín dín caê nûúâc ta, chöịng thûơc dín Phaâp xím lûúơc vađ sûơ can thiïơp cuêa ăïị quöịc Myô Ăoâ lađ thùưng lúơi vô ăaơi cuêa nhín dín ta, mađ cuông lađ thùưng lúơi chung cuêa tíịt caê caâc dín töơc bõ aâp bûâc trïn thïị giúâi Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê cađng lađm saâng ngúđi chín lyâ cuêa chuê nghôa Maâc — Lïnin trong thúđi ăaơi ngađy nay: chiïịn tranh xím lûúơc cuêa boơn ăïị quöịc nhíịt ắnh thíịt baơi, caâch maơng giaêi phoâng cuêa caâc dín töơc nhíịt ắnh thađnh cöng

Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê ăaô ặa ăïịn thùưng lúơi cuêa Höơi nghõ Giúnevú nùm 1954 vïì Ăöng Dûúng Hiïơp ắnh Giúnevú ăaô trõnh troơng cöng nhíơn chuê quýìn, ăöơc líơp, thöịng nhíịt vađ toađn veơn laônh thöí cuêa nhín dín Viïơt Nam cuông nhû cuêa nhín dín anh em Lađo vađ Campuchia Caâc nûúâc phûúng Tíy, Myô, Anh, Phaâp tham gia Höơi nghõ íịy ăïìu cam kïịt tön troơng nhûông quýìn dín töơc bíịt khaê xím phaơm ăoâ

Höì Chñ Minh Toađn tíơp T.11 - H.: Chñnh trõ Quöịc gia, 1966, tr: 220

* Múâi giađnh ặúơc chñnh quýìn cođn non treê chûa ăíìy möơt thaâng, chûa coâ thúđi gian ăïí töí chûâc vađ cuêng cöị lûơc lûúơng cuêa mònh, nhín dín Viïơt Nam chó coâ gíơy tíìm vöng lađm vuô khñ, ăaô phaêi tiïịn hađnh möơt cuöơc khaâng chiïịn líu dađi vađ anh duông chöịng boơn thûơc dín xím lûúơc coâ ăïị quöịc giuâp sûâc vađ cuöịi cuđng ăaô giađnh ặúơc thùưng lúơi

vô ăaơi úê Ăiïơn Biïn Phuê, giaêi phoâng hoađn toađn miïìn Bùưc Hiïơp ắnh Giúnevú nùm 1954 ặúơc kyâ kïịt, chñnh thûâc thûđa nhíơn nhûông chuê quýìn dín töơc thiïng liïng cuêa nhín dín Viïơt Nam lađ ăöơc líơp, chuê quýìn, thöịng nhíịt vađ toađn veơn laônh thöí

Höì Chñ Minh Caâch maơng thaâng 10 vô ăaơi múê ra con ặúđng giaêi phoâng cho caâc dín töơc.- H.: Sûơ thíơt, 1967.- tr: 13

* Ăiïơn Biïn Phuê nhû lađ möơt caâi möịc choâi loơi bùìng vađng cuêa lõch sûê Noâ ghi roô núi chuê nghôa thûơc dín lùn xuöịng döịc vađ tan raô, ăöìng thúđi phong trađo giaêi phoâng dín töơc khùưp thïị giúâi ăang lïn cao ăïịn thùưng lúơi hoađn toađn

Chiïịn Sô Nhín ngađy kyê niïơm chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê: Trong “Noâi chuýơn Myô” - H.: Quín ăöơi nhín dín, 1960.- tr: 292

* Nhúđ sûơ ăoađn kïịt chùơt cheô vađ anh duông hy sinh cuêa toađn quín

vađ toađn dín ta, chuâng ta ăaô ăaơi thùưng úê Ăiïơn Biïn Phuê vađo muđa heđ

nùm 1954 Lûơc lûúơng thûơc dín Phaâp bõ tan vúô Chuâng phaêi nhíơn

ằnh chiïịn Hiïơp nghõ Giúnevú ặúơc kyâ kïịt; hoađ bònh úê Ăöng

Dûúng ặúơc líơp laơi trïn nïìn taêng cöng nhíơn ăöơc líơp chuê quýìn vađ

toađn veơn laônh thöí cuêa caâc dín töơc Ăöng Dûúng

Líìn ăíìu tiïn trong lõch sûê, möơt nûúâc thuöơc ắa nhoê ýịu ăaô

ăaânh thùưng möơt nûúâc thûơc dín huđng maơnh Ăoâ lađ möơt thùưng lúơi veê

vang cuêa nhín dín Viïơt Nam, ăöìng thúđi cuông lađ möơt thùưng lúơi cuêa

caâc lûơc lûúơng hoađ bònh, dín chuê vađ xaô höơi chuê nghôa trïn thïị giúâi

Höì Chñ Minh Vïì xíy dûơng Ăaêng - H.: Sûơ thíơt,

1960.- tr: 131

NAVA “CHINH PHUƠ NGÍM”

Thuúê trúđi ăíịt nöíi cún gioâ buơi

Khiïịn Nava nhiïìu nöîi truín chuýn

Thua to úê tríơn Ăiïơn Biïn

Vò ai kïị hoaơch mađ nïn nöîi nađy

Cuât vïì Tíy tíịm lođng xíịu höí,

Xíịu höí nađy biïịt ăöí ai ăíy?

Bûúâc chín lïn chiïịc tađu bay,

Bûúâc ăi möơt bûúâc giíy giíy laơi dûđng

Quín khaâng chiïịn, tûúêng chûđng dïî xûơc,

Nađo ngúđ Na hïịt sûâc chuê quan

Hún hai mûúi möịt tiïíu ăoađn

Chó trong möơt tríơn tan hoang túi búđi!

Thöi, Na hùĩng cuât vïì nûúâc meơ

Quýìn chó huy laơi ăïí Salùng

Na ăi Sa laơi lùng nhùng,

Thùçng ài, thùçng úã, chùèng thùçng naâo hún

Giang sún naây giang sún dên Viïåt,

Toaân quöëc dên kiïn quyïët àêëu tranh

Quyïët têm thò chùæc cöng thaânh

Tûå do àöåc lêåp quang vinh àúâi àúâi

ÀX Baáo Nhên dên, ngaây 7-5-1983

PHÍÌN THÛÂ 2:

BAÂC HÖÌ VÚÂI ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ QUA MÖƠT SÖỊ CÖNG TRÒNH NGHIÏN CÛÂU

VAĐ HÖÌI ÛÂC CUÊA CAÂN BÖƠ, CHIÏỊN SÔ TA

ĂIÏƠN VÙN CUÊA TOAĐN THÏÍ CAÂN BÖƠ CAÂC ĂÚN VÕ CHIÏỊN THÙƯNG ÚÊ ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

CHUÂC THOƠ HÖÌ CHUÊ TÕCH Kñnh thûa Baâc

Chuâng chaâu, caân böơ Ăaơi biïíu tíịt caê caâc ăún võ hoơp höơi nghõ

chiïịn thùưng chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê, xin baâo caâo vúâi Baâc chuâng

chaâu ăaô hoađn thađnh nhiïơm vuơ Baâc giao cho Tuy nhiïn trong suöịt

chiïịn dõch chuâng chaâu cuông ăaô thíịy böơc löơ nhiïìu khuýịt ăiïím

nghiïm troơng nhû tû tûúêng hûôu khuynh tiïu cûơc, chuâng chaâu ăaô

hoơc tíơp, sûêa chûôa Trong höơi nghõ, chuâng chaâu ăaô nhíơn ặúơc thû

khen cuêa Baâc, ăaô ặúơc nghe vađ thaêo luíơn lúđi daơy cuêa Baâc Suöịt

trong chiïịn dõch luön luön chuâng chaâu nhíơn ặúơc nhûông lúđi daơy

baêo vađ sûơ sùn soâc ín cíìn cuêa Baâc Chuâng chaâu xin hûâa vúâi Baâc seô

hïịt sûâc theo lúđi Baâc daơy, mau choâng chíịn chónh lûơc lûúơng, töíng kïịt

vađ hoơc tíơp kinh nghiïơm, nhíơn roô ím mûu cuêa ắch vađ sùĩn sađng

nhíơn nhiïơm vuơ múâi mađ Baâc, Ăaêng vađ Chñnh phuê seô giao cho

Chuâng chaâu cuông nhû toađn thïí caân böơ vađ chiïịn sô suöịt trong chiïịn

dõch ăïìu nghô túâi Baâc, mong Baâc luön ặúơc vui lođng vađ khoeê maơnh

Nay ăaô hoađn thađnh ặúơc nhiïơm vuơ, chuâng chaâu laơi ríịt mong ặúơc

gùơp Baâc ăïí ặúơc biïịt sûâc khoeê cuêa Baâc vađ ặúơc Baâc daơy baêo

Nhín ngađy sinh nhíơt Baâc, chuâng chaâu xin chuâc Baâc khoeê

maơnh söịng líu, laônh ăaơo toađn dín toađn Ăaêng vađ quín ăöơi khaâng

chiïịn ăïịn thùưng lúơi hoađn toađn

Kñnh thû Mùơt tríơn Ăiïơn Biïn Phuê ngađy 12 thaâng 5 nùm 1954

TOAĐN THÏÍ CAÂN BÖƠ HOƠP HÖƠI NGHÕ CHIÏỊN THÙƯNG ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

BAÂO “QUÍN ĂÖƠI NHÍN DÍN XUÍỊT BAÊN TAƠI MÙƠT TRÍƠN”,

Trûúâc khi lïn ặúđng, töi ăïịn chađo Baâc Baâc noâi: “Töíng tû lïơnh

ra mùơt tríơn Tûúâng quín taơi ngoaơi Trao cho chuâ toađn quýìn quýịt ắnh Tríơn nađy quan troơng, phaêi ăaânh cho thùưng! Chùưc thùưng múâi ăaânh, khöng chùưc thùưng, khöng ăaânh”

Töi nhúâ laơi Baâc dùơn vađ möơt cíu trong nghõ quýịt Trung ûúng:

“Chiïịn trûúđng ta heơp, ngûúđi cuêa ta khöng nhiïìu, cho nïn ta chó ặúơc thùưng khöng ặúơc baơi, vò baơi thò hïịt vöịn” Chiïịn dõch diïîn ra trong 56 ngađy ăïm Nhûng nïịu kïí tûđ luâc bùưt ăíìu, traêi qua viïơc thay ăöíi caâch ăaânh vađ nhûông thaâng chuíín bõ tiïịp thò thúđi gian keâo dađi hún 6 thaâng

Trong suöịt nûêa nùm úê Mùơt tríơn Ăiïơn Biïn Phuê, böơ ăöơi chuê lûơc

ta ăaô phöịi húơp chiïịn ăíịu vúâi caâc chiïịn trûúđng vađ cuöịi cuđng ăaô tiïu diïơt tíơp ăoađn cûâ ăiïím maơnh nhíịt cuêa ắch trïn chiïịn trûúđng Ăöng Dûúng

Töi vađ caâc ăöìng chñ trong ban chó huy ăaô thûơc hiïơn ặúơc chó thõ cuêa Baâc Höì, quín dín ta ăaô giađnh ặúơc thùưng lúơi hoađn toađn úê Ăiïơn Biïn Phuê

- Theo Ăaơi tûúâng, tû tûúêng quín sûơ Höì Chñ Minh coâ yâ nghôa chó ăaơo trong chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê nhû thïị nađo?

- Tû tûúêng quín sûơ cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh coâ yâ nghôa chó ăaơo trong suöịt hai cuöơc khaâng chiïịn Chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê lađ

möơt trong nhûông biïíu hiïơn xuíịt sùưc nhíịt, lađ möơt trong nhûông ẳnh

cao thađnh cöng cuêa tû tûúêng íịy

Trûúâc hïịt, nhû töi vûđa noâi, ăoâ lađ tû tûúêng quýịt chiïịn, quýịt

thùưng Baâc trao cho quín ăöơi laâ cúđ thi ăua “Quýịt chiïịn Quýịt

thùưng” Ăiïìu ăoâ thïí hiïơn niïìm tin coâ cú súê vađ quýịt tím lúân: nhíịt

ắnh giađnh thùưng lúơi trong tríơn nađy

Thûâ hai lađ tû tûúêng chiïịn tranh nhín dín, toađn dín, toađn diïơn

Tû tûúêng íịy ăaô phaât triïín ăïịn trònh ăöơ cao, khöng nhûông coâ böơ ăöơi

chuê lûơc lúân úê Ăiïơn Biïn Phuê mađ coâ caê caâc lûơc lûúơng chuê lûơc vađ ắa

phûúng trïn caâc chiïịn trûúđng phöịi húơp tûđ Bùưc ăïịn Nam, vađ caê

trïn chiïịn trûúđng hai nûúâc baơn Khöng nhûông coâ böơ ăöơi trûúâc mùơt

tríơn mađ coâ caê lûơc lûúơng dín cöng ăöng ăaêo, cuêa caâc ăoađn giao

thöng, cuêa anh chõ em quín nhu, quín y, quín giúâi cuêa caê híơu

phûúng ặúơc ăöơng viïn chi viïơn trïn Mùơt tríơn vúâi khííu hiïơu “Tíịt

caê vò tiïìn tuýịn, tíịt caê ăïí chiïịn thùưng” Thu ăöng 1953- 1954 coâ

thïí noâi caê nûúâc ta ra tríơn diïơt thuđ

Thûâ ba lađ chó huy phaêi chuê ăöơng, saâng taơo vađ linh hoaơt Ngay

khi coâ quýịt ắnh ặa quín lïn Tíy Bùưc (víîn coâ möơt böơ phíơn chuê

lûơc ta giíịu kñn úê Phuâ Thoơ) Baâc ăaô noâi: Pheâp duđng binh lađ phaêi

thiïn biïịn vaơn hoaâ, tuyđ tònh hònh cuơ thïí mađ coâ xûê trñ ăuâng ăùưn

úê ăíy phaêi nhùưc laơi kyâ ûâc síu sùưc nhíịt cuêa töi lađ quýịt ắnh ăöíi

phûúng chím chiïịn dõch Cuông lûơc lûúơng hai bïn nhû víơy nïịu víơn

duơng phûúng chím ăaânh nhanh giaêi quýịt nhanh nhû ăaô ăïì ra luâc

ăíìu thò chùưc chùưn thíịt baơi to Töi ăaô theo doôi saât diïîn biïịn cuêa

tònh hònh, vađ khi phaât hiïơn ắch ăaô tùng cûúđng, ăaô cuêng cöị phođng

ngûơ, thò töi quýịt ắnh ra lïơnh ruât míịy vaơn quín ra khoêi tríơn ắa,

ra lïơnh cho keâo phaâo ra, chuíín bõ trïn möơt thaâng, ăađo cöng sûơ cho

böơ binh, xíy dûơng tríơn ắa cho phaâo binh, chuýín sang phûúng

chím “ăaânh chùưc, tiïịn chùưc” Do ăoâ chuâng ta giađnh ặúơc thùưng lúơi

lúân Caê ăaêng uyê vađ Böơ chó huy ăïìu nhíịt trñ quýịt ắnh thay ăöíi

phûúng chím, ra lïơnh cho böơ ăöơi lui quín trong khi ăaô sùĩn sađng nöí

suâng ăïí chuíín bõ thïm Ăíy lađ quýịt ắnh khoâ khùn nhíịt trong

cuöơc ăúđi chó huy cuêa töi Vađ lađm nhû víơy chñnh lađ thûơc hiïơn

nguýn tùưc chuê ăöơng, linh hoaơt Töi viïịt thû hoaê töịc vïì baâo caâo Böơ

Chñnh trõ, Baâc vađ anhTrûúđng Chinh ăïìu nhíịt trñ thay ăöíi caâch

ăaânh lađ ríịt ăuâng

Thûâ tû lađ bađi hoơc dín chuê Tû tûúêng cuêa Baâc Höì lađ phaêi thûơc

hiïơn dín chuê khöng nhûông ăöịi vúâi nhín dín mađ caê trong quín ăöơi

Baâc lađ möơt tíịm gûúng lúân vïì thûơc hiïơn dín chuê, gíìn guôi caêm thöng vađ quyâ troơng chiïịn sô, ăöìng bađo Bađi hoơc dín chuê trong quín ăöơi vađ ăùơc biïơt úê Ăiïơn Biïn Phuê lađ dín chuê ríịt cao, tûúâng vađ sô gùưn boâ míơt thiïịt, nhûng dín chuê phaêi ăi ăöi vúâi kyê luíơt, kyê luíơt tûơ giaâc nhûng nghiïm minh, coâ thïị múâi ăi ăïịn thùưng lúơi úê Ăiïơn Biïn Phuê, töi luön luön theo saât tû tûúêng caân böơ chó huy vađ böơ ăöơi Khi thay ăöíi phûúng chím chiïịn dõch nhû trïn, chuâng töi bađn ríịt kyô trong ăaêng uyê mùơt tríơn ăïí cuöịi cuđng coâ sûơ nhíịt trñ cao vađ sau khi ăaô ra lïơnh thay ăöíi phûúng chím thò ăaô triïín khai cöng taâc chñnh trõ raâo riïịt ăïí toađn thïí caân böơ, chiïịn sô ăïìu nhíịt trñ, tùng thïm tin tûúêng:

“Phaâo vađo röìi phaâo laơi ra Phaâo ra mai möịt phaâo ta laơi vađo”

Tuy nhiïn, sau nađy töi múâi biïịt rùìng coâ nhûông caân böơ chó huy trong khñ thïị chung cuêa böơ ăöơi, coâ khi khöng daâm noâi ra yâ nghô cuêa mònh Thïị múâi biïịt, thûơc hiïơn ặúơc dín chuê thûơc sûơ khöng phaêi lađ dïî Do ăoâ bađi hoơc dín chuê ruât ra úê ăíy lađ lađm sao cho ai cuông daâm noâi lïn hïịt yâ kiïịn cuêa mònh Coâ tûơ do tû tûúêng múâi phaât huy dín chuê ặúơc töịt Ăoâ lađ tû tûúêng cuêa Baâc Höì úê Ăiïơn Biïn Phuê, coâ ăöìng chñ ăaô noâi vúâi töi “Cöng taâc tû tûúêng múâi nhùưc nhiïìu ăïịn quýịt tím mađ ñt bađn caâch khùưc phuơc nhûông khoâ khùn trong tríơn ăaânh” Töi noâi: “Tinh thíìn böơ ăöơi lađ ríịt quan troơng, nhûng quýịt tím phaêi coâ cú súê”

Thûâ nùm lađ “thùưng khöng kiïu” Sau 56 ngađy ăïm chiïịn ăíịu gian khöí vađ anh duông ngađy 7/5/1954 quín dín ta ăaô hoađn toađn chiïịn thùưng taơi Ăiïơn Biïn Phuê

Ngay höm sau, Baâc gûêi ăiïơn cho Böơ chó huy, nhiïơt liïơt khen ngúơi caân böơ, chiïịn sô, dín cöng, thanh niïn xung phong úê Ăiïơn Biïn Phuê vađ ăöìng bađo ắa phûúng Töi nhúâ maôi cuöịi bûâc ăiïơn coâ cíu: “Thùưng lúơi tuy lúân nhûng múâi lađ bûúâc ăíìu”

Trong khöng khñ bao truđm cuêa ngađy mûđng ăaơi thùưng, tíịt caê hođ reo, ăïm ăöịt ăuöịc saâng nhû ban ngađy, ăoân mûđng tin thùưng tríơn Böơ ăöơi ta sau bao nùm chiïịn ăíịu, ăaô ăi túâi chiïịn thùưng to lúân, laơi nghe Baâc baêo “múâi lađ bûúâc ăíìu”

Sau nađy, tíịt caê chuâng ta cađng thíịu hiïíu nhûông lúđi daơy cuêa Baâc, thïí hiïơn tíìm nhòn xa tröng röơng, thíịy trûúâc cuöơc chiïịn ăíịu cođn tiïịp tuơc Baâc ăaô nhùưc nhúê: chúâ vò say sûa vúâi thùưng lúơi mađ chuê quan, mađ qún nhiïơm vuơ tiïịp theo Ăoâ lađ möơt bađi hoơc lúân

Nhín dõp mûđng ngađy sinh Baâc Höì vađ Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn

Phuê, töi coâ lúđi thùm hoêi thín thiïịt ăïịn caâc caân böơ vađ chiïịn sô ăaô

tûđng tham gia chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê, ăïịn ăöng ăaêo baơn ăoơc

Taơp chñ cuêa Ban tû tûúêng — vùn hoaâ Trung ûúng

Ăaơi tûúâng Voô Nguýn Giaâp Cöng taâc tû tûúêng vùn hoaâ, söị 5, 1994

LÛĐNG LÍÎY ĂIÏƠN BIÏN, CHÍỊN ĂÖƠNG ẮA CÍÌU

Phoâng viïn: Thûa Ăaơi tûúâng, 45 nùm ăaô qua kïí tûđ ngađy

chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê 1954 Liïơu thúđi gian vađ tuöíi taâc coâ lađm

phai múđ ñt nhiïìu trong kyâ ûâc cuêa ăöìng chñ vïì nhûông ngađy thaâng

hađo huđng ăoâ?

Ăaơi tûúâng Voô Nguýn Giaâp: Khöng Mùơc duđ 45 nùm ăaô tröi

qua, töi thò tuöíi taâc ăaô cao nhûng nhûông kyâ ûâc vïì tríơn Ăiïơn Biïn

Phuê khöng hïì phai múđ, traâi laơi cođn in síu trong tím trñ

Nhûông kyâ ûâc vïì Baâc Höì, vïì Böơ Chñnh trõ, vïì caâc chiïịn sô, dín

cöng vađ thanh niïn xung phong gaâi trai, vïì nhûông tûúâng lônh chó

huy tađi ba, nhûông ngûúđi anh huđng vađ duông sô ngađy nay khöng cođn

nûôa

Kyê niïơm ăíìu tiïn töi muöịn noâi lađ buöíi hoơp cuêa Böơ Chñnh trõ úê

Tón Keo, huýơn Ăõnh Hoaâ, bađn vïì kïị hoaơch Ăöng Xuín 1953 —

1954, Baâc Höì chuê trò, coâ anh Trûúđng Chinh, anh Ăöìng dûơ

Luâc bíịy giúđ ta ăaô coâ ăíìy ăuê thöng tin vïì toađn böơ kïị hoaơch

Nava

Töi trònh bađy yâ ắnh taâo baơo cuêa Nava tíơp trung möơt lûơc lûúơng

cú ăöơng ríịt lúân úê ăöìng bùìng Bùưc Böơ ăïí khiïu chiïịn, lađm tiïu hao

chuê lûơc cuêa ta, taơo ăiïìu kiïơn ăïí giađnh quýìn chuê ăöơng vađ tiïịn túâi

giađnh möơt thùưng lúơi quýịt ắnh trong vođng 18 thaâng

Baâc nghe chùm chuâ röìi bònh thaên noâi: “Ăõch tíơp trung quín cú

ăöơng lúân” — Baâc giú bađn tay lïn vađ nùưm chùơt laơi, noâi tiïịp, “ta khöng

súơ, ta seô buöơc chuâng phaêi phín taân lûơc lûúơng ra caâc hûúâng”; Baâc

xoeđ bađn tay ra Theo tû tûúêng chó ăaơo íịy, ta ăaô nghiïn cûâu kïị

hoaơch Ăöng Xuín, cho nhûông böơ phíơn chuê lûơc cuêa ta tiïịn vïì 5

hûúâng chiïịn lûúơc nhùìm nhûông núi hiïím ýịu vađ tûúng ăöịi ýịu cuêa ắch, choơn hûúâng chñnh lađ Lai Chíu úê Tíy Bùưc Thïị lađ trong kïị hoaơch cuêa Nava cuông nhû trong chuê trûúng cuêa ta luâc bíịy giúđ chûa hïì noâi ăïịn Ăiïơn Biïn Phuê

Töi nhúâ laơi, ngađy 19 thaâng 11 nùm 1953, ta hoơp Höơi nghõ quín sûơ toađn quöịc ăïí phöí biïịn kïị hoaơch Ăöng Xuín Caân böơ chó huy caâc chiïịn trûúđng ăïìu coâ mùơt, trûđ Nam Böơ khöng ra kõp Ăïịn ngađy 20 thò ta ặúơc tin ắch cho quín nhaêy duđ xuöịng Ăiïơn Biïn Phuê Míịy ngađy sau, ắch tiïịp tuơc tùng thïm lûơc lûúơng Thïị lađ, theo ăïì nghõ cuêa Töíng quín uyê, Böơ Chñnh trõ haơ quýịt tím choơn Ăiïơn Biïn Phuê lađm ăiïím quýịt chiïịn, chó ắnh Böơ chó huy chiïịn dõch vađ Ăaêng uyê Mùơt tríơn Töi ặúơc chó ắnh lađm Chó huy trûúêng kiïm Bñ thû ăaêng uyê trûơc tiïịp chó ăaơo Mùơt tríơn Ăiïơn Biïn Phuê, ăöìng thúđi vúâi tû caâch lađ Töíng tû lïơnh coâ nhiïơm vuơ chó ăaơo caâc chiïịn trûúđng khaâc trïn caê nûúâc kïí caê böơ ăöơi tònh nguýơn cuêa ta úê Lađo vađ Campuchia, trûđ mùơt tríơn ăöìng bùìng thò do anh Thanh vađ anh Duông phuơ traâch

Sau nađy, vúâi khííu hiïơu “Tíịt caê cho tiïìn tuýịn, tíịt caê ăïí chiïịn thùưng”, Böơ Chñnh trõ cođn quýịt ắnh thađnh líơp Höơi ăöìng cung cíịp mùơt tríơn do ăöìng chñ Phaơm Vùn Ăöìng chuê trò

Chuâng töi cođn ăúơi möơt thúđi gian vò ắch coâ thïí nhaêy duđ xuöịng Ăiïơn Biïn Phuê ăïí ăoân quín nguyơ úê Lai Chíu vïì, chuâng coâ khaê nùng tiïịp tuơc tùng quín úê laơi Ăiïơn Biïn Phuê, ăöìng thúđi cuông coâ khaê nùng seô ruât quín ăi

Ăíìu thaâng 1 nùm 1954, trûúâc khi lïn ặúđng ra mùơt tríơn, töi ăïịn Khuöíi Taât chađo Baâc Baâc hoêi: “Chuâ ra mùơt tríơn líìn nađy coâ khoâ khùn gò khöng?” Töi traê lúđi: “Chó khoâ khùn lađ xa híơu phûúng nïn khi coâ víịn ăïì quan troơng vađ cíịp thiïịt thò khoâ xin yâ kiïịn cuêa Baâc vađ Böơ Chñnh trõ”

Baâc noâi: “Töíng tû lïơnh ra mùơt tríơn, tûúâng quín taơi ngoaơi, trao cho chuâ toađn quýìn, coâ víịn ăïì gò khoâ khùn, bađn thöịng nhíịt trong Ăaêng uyê, thöịng nhíịt vúâi cöị víịn thò cûâ quýịt ắnh röìi baâo caâo sau” Khi chia tay, Baâc nhùưc: “Tríơn nađy quan troơng, phaêi ăaânh cho thùưng; chùưc thùưng múâi ăaânh, khöng chùưc thùưng khöng ăaânh” Nhûông lúđi dùơn dođ cuêa Baâc lađ tû tûúêng chó ăaơo giuâp töi coâ cùn cûâ ăïí xûê trñ trong quaâ trònh chó huy tríơn ăaânh

Ăaơi tûúâng Voô Nguýn Giaâp Taơp chñ Cöơng saên, söị 9, 1999, tr 3

ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ VAĐ MÍỊY VÍỊN ĂÏÌ TÛ TÛÚÊNG CHIÏỊN TRANH

TOAĐN DÍN, TOAĐN DIÏƠN CUÊA CHUÊ TÕCH HÖÌ CHÑ MINH

Ăiïơn Biïn Phuê lađ chiïịn dõch quýịt ắnh trong chiïịn cuöơc Ăöng

Xuín 1953 — 1954, kïịt thuâc thùưng lúơi cuöơc khaâng chiïịn chöịng

Phaâp, giaêi phoâng nûêa nûúâc Chiïịn cuöơc Ăöng Xuín 53 — 54 mađ

ẳnh cao lađ chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê lađ ăiïín hònh thađnh cöng cuêa

viïơc quaân triïơt vađ töí chûâc thûơc hiïơn tû tûúêng chiïịn tranh toađn dín,

toađn diïơn cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh vađ cuêa Ăaêng ta

úê thúđi ăiïím cuöịi cuđng cuêa cuöơc ăoơ sûâc quýịt liïơt giûôa dín töơc

Viïơt Nam vađ ăïị quöịc Phaâp xím lûúơc, coâ sûơ höî trúơ cuêa ăïị quöịc Myô,

dín töơc Viïơt Nam ăaô thùưng, ăïị quöịc Phaâp ăaô thua Ăoâ cuông lađ

thùưng lúơi cuêa chiïịn tranh nhín dín Viïơt Nam

Chiïịn cuöơc Ăöng Xuín 1953 — 1954 lađ möơt loaơi hoaơt ăöơng chiïịn

lûúơc cuêa chiïịn tranh nhín dín Viïơt Nam, ríịt khaâc caâc hoaơt ăöơng

chiïịn lûúơc cuêa caâc cuöơc chiïịn tranh cöí ăiïín chó bùìng quín ăöơi

chñnh qui Phaât huy ăïịn mûâc cao nhíịt sûâc maơnh cuêa ba thûâ quín

vađ cuêa toađn dín trïn quy mö toađn quöịc vađ trïn toađn Ăöng Dûúng

Kïịt húơp caâc chiïịn dõch tiïịn cöng vađ möơt söị chiïịn dõch phaên cöng

cuêa böơ ăöơi chuê lûơc vúâi caâc chiïịn dõch chöịng cađn queât, ăúơt hoaơt ăöơng

cuêa chiïịn tranh du kñch — trong ăoâ coâ möơt söị chiïịn dõch cuêa chiïịn

tranh nhín dín ắa phûúng Kïịt húơp ăaânh ắch ăïìu khùưp trïn caâc

chiïịn trûúđng vúâi ăaânh ăođn quýịt ắnh bùìng chiïịn dõch quýịt chiïịn

chiïịn lûúơc úê hûúâng chuê ýịu Kïịt húơp caâc ăođn tiïịn cöng quín sûơ cuêa

caâc lûơc lûúơng vuô trang nhín dín vúâi caâc cuöơc nöíi díơy, phaâ tïì, giađnh

quýìn lađm chuê cuêa nhín dín trong vuđng ắch taơm chiïịm Kïịt húơp

tiïìn tuýịn vađ híơu phûúng tûđ Bùưc ăïịn Nam Caê nûúâc döịc sûâc cho

mùơt tríơn chñnh theo khííu hiïơu “Tíịt caê cho tiïìn tuýịn, tíịt caê ăïí

chiïịn thùưng” Moơi hoaơt ăöơng cuêa lûơc lûúơng vuô trang vađ nhín dín

ăaô diïîn ra theo möơt kïị hoaơch taâc chiïịn chiïịn lûúơc thöịng nhíịt,

nhùìm muơc ăñch ăaânh baơi cöị gùưng chiïịn tranh lúân nhíịt vađ cuöịi

cuđng cuêa thûơc dín Phaâp trong kïị hoaơch Nava, giađnh thùưng lúơi

quýịt ắnh cho khaâng chiïịn Caâc chiïịn dõch, caâc tríơn ăaânh lúân, caâc

ăúơt hoaơt ăöơng diïîn ra kïị tiïịp nhau, ăöìng thúđi vúâi nhau, xen keô

vađo nhau, taơo ăiïìu kiïơn vađ höî trúơ cho nhau, caâc chiïịn trûúđng phöịi

húơp vúâi nhau ăaô díîn túâi thùưng lúơi cuêa chiïịn dõch quýịt chiïịn chiïịn

lûúơc Ăiïơn Biïn Phuê

Tû tûúêng chiïịn tranh toađn dín, toađn diïơn cuêa Chuê tõch Höì Chñ

Minh vađ cuêa Ăaêng ta hònh thađnh vađ phaât triïín díìn trong thûơc tiïîn

ăíịu tranh caâch maơng vađ khaâng chiïịn chöịng Phaâp Tû tûúêng ăoâ laơi ăaô phaât triïín lïn möơt trònh ăöơ múâi ríịt cao trong khaâng chiïịn chöịng Myô Ăoâ lađ möơt di saên quín sûơ cûơc kyđ quyâ baâu cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh, coâ võ trñ quan troơng quýịt ắnh trong chiïịn tranh giaêi phoâng, chiïịn tranh giûô nûúâc vûđa qua Noâ víîn giûô nguýn võ trñ vađ yâ nghôa trong sûơ nghiïơp baêo vïơ Töí quöịc ta ngađy nay

Tû tûúêng ăoâ — phuđ húơp vúâi nguýn lyâ cuêa chuê nghôa Maâc — Lïnin vïì vai trođ cuêa quíìn chuâng nhín dín trong lõch sûê — xuíịt phaât tûđ truýìn thöịng quín sûơ “caê nûúâc möơt lođng, toađn dín ăaânh giùơc” cuêa dín töơc Viïơt Nam, tûđ lođng ýu nûúâc nöìng nađn cuêa con ngûúđi Viïơt Nam hun ăuâc qua nhiïìu thïị kyê giûô nûúâc vađ dûơng nûúâc, ặúơc phaât huy maơnh meô sau caâch maơng thaâng Taâm

Lođng ýu nûúâc cuêa ngûúđi Viïơt Nam vúâi nöơi dung múâi hûúâng vïì chuê nghôa xaô höơi sau Caâch maơng thaâng Taâm 1945 - ăaô ặúơc Baâc Höì biïíu thõ thađnh quýịt tím sùưt ăaâ “Duđ phaêi ăöịt chaây caê daôy Trûúđng Sún cuông quýịt giađnh cho ặúơc ăöơc líơp tûơ do” Trong khaâng chiïịn chöịng Phaâp, ăoâ lađ tinh thíìn “Thađ hy sinh tíịt caê chûâ nhíịt ắnh khöng chõu míịt nûúâc, nhíịt ắnh khöng chõu lađm nö lïơ” Trong khaâng chiïịn chöịng Myô, ăoâ lađ khííu hiïơu coâ yâ nghôa thúđi ăaơi

“Khöng coâ gò quyâ hún ăöơc líơp tûơ do” Ăoâ lađ ăöơng lûơc tinh thíìn coâ sûâc maơnh vö ắch cuêa chiïịn tranh nhín dín Viïơt Nam

Tû tûúêng chiïịn tranh toađn dín, toađn diïơn cuêa Baâc Höì vađ cuêa Ăaêng ta thïí hiïơn thađnh ặúđng löịi, chuê trûúng, chñnh saâch cuêa Ăaêng vađ Nhađ nûúâc ta trong khaâng chiïịn Tû tûúêng ăoâ thíịm síu vađo quíìn chuâng, vađo ăíìu oâc thöng minh saâng taơo vađ chñ khñ quíơt cûúđng cuêa nhín dín vađ Quín ăöơi, trúê thađnh nïìn taêng cuêa khoa hoơc vađ nghïơ thuíơt quín sûơ ăöơc ăaâo cuêa chiïịn trûúđng nhín dín — mađ Ăiïơn Biïn Phuê vađ cuöơc tiïịn cöng chiïịn lûúơc Ăöng Xuín 1953 —

1954 lađ möơt thađnh cöng tiïu biïíu trong khaâng chiïịn chöịng Phaâp Chiïịn tranh nhín dín Viïơt Nam úê thúđi ăaơi Höì Chñ Minh ăaô trúê thađnh vuô khñ bíịt khaê chiïịn thùưng cuêa nhín dín vađ Quín ăöơi ta trong sûơ nghiïơp giaêi phoâng dín töơc vađ baêo vïơ Töí quöịc

Tû tûúêng chiïịn tranh toađn dín, toađn diïơn cuêa Baâc Höì mang nhiïìu nöơi dung ríịt phong phuâ Moơi ngûúđi cođn nhúâ lúđi kïu goơi toađn quöịc khaâng chiïịn nöíi tiïịng cuêa Baâc Höì ngađy 20 thaâng 12 nùm

1946

Ăoâ thûơc sûơ lađ tû tûúêng chiïịn tranh toađn dín, toađn diïơn möơt caâch triïơt ăïí, möơt tû tûúêng lúân mađ ríịt cuơ thïí Toađn dín lađ moơi

ngûúđi dín, tûđ thađnh thõ ăïịn nöng thön, úê vuđng tûơ do vađ caê trong

vuđng taơm bõ chiïịm Toađn thïí dín töơc Viïơt Nam lađ moơi ngûúđi dín

ýu nûúâc ăïìu tham gia ăaânh ắch, bùìng moơi vuô khñ vađ duơng cuơ,

cöng cuơ coâ trong tay, bùìng nhiïìu caâch ăaânh saâng taơo Vûđa chiïịn

ăíịu, vûđa tùng gia saên xuíịt, phuơc vuơ tiïìn tuýịn Lađm vûúđn khöng

nhađ tröịng, bíịt húơp taâc vúâi giùơc, taên cû cuông lađ ýu nûúâc Toađn diïơn

lađ ăaânh ắch trïn moơi mùơt: ăaânh bùìng quín sûơ lađ chuê ýịu, kïịt húơp

ăaânh ắch bùìng chñnh trõ, kinh tïị, vùn hoaâ, tû tûúêng vađ ngoaơi giao

Khaâng chiïịn toađn diïơn, diïơt giùơc ăoâi, giùơc döịt vađ giùơc ngoaơi xím

Vûđa khaâng chiïịn vûđa kiïịn quöịc

Trong khaâng chiïịn chöịng Phaâp, Baâc Höì ăaô coâ ríịt nhiïìu thû gûêi

ăöìng bađo, ăöìng chñ, caân böơ, ăaêng viïn, chiïịn sô lûơc lûúơng vuô trang,

caâc tíìng lúâp nhín dín kïu goơi, ăöơng viïn, cöí vuô thi ăua ýu nûúâc,

hoađn thađnh töịt moơi nhiïơm vuơ cuêa khaâng chiïịn Ngûúđi cođn gûêi thû

kïu goơi nhûông ngûúđi líìm ặúđng laơc löịi trúê vïì vúâi nhín dín, vúâi Töí

quöịc; thû gûêi tûúâng lônh vađ binh lñnh Phaâp, nhín dín Phaâp giaêi

thñch sûơ nghiïơp chñnh nghôa cuêa dín töơc Viïơt Nam; thû gûêi caâ

nhín, ăoađn thïí, nhín dín caâc dín töơc trïn thïị giúâi kïu goơi uêng höơ

cuöơc khaâng chiïịn thíìn thaânh cuêa nhín dín ta

Sûâc maơnh cuêa chiïịn tranh toađn dín, cuêa caê dín töơc Viïơt Nam

vúâi ăöơng lûơc múâi lađ quíìn chuâng cöng nöng dûúâi sûơ laônh ăaơo cuêa

Ăaêng, cuêa giai cíịp cöng nhín (nhû Baâc noâi: “Cöng nöng lađ göịc cuêa

caâch maơng”), kïịt húơp vúâi sûơ uêng höơ vađ giuâp ăúô quöịc tïị, sûâc maơnh

cuêa thúđi ăaơi, ăaô ặa ăïịn cao trađo cuêa cuöơc tiïịn cöng chiïịn lûúơc, ăïịn

chiïịn thùưng lõch sûê Ăiïơn Biïn Phuê, ăïịn thùưng lúơi vô ăaơi cuêa khaâng

chiïịn chöịng Phaâp

Cuông tûđ sûâc maơnh ăoâ phaât triïín lïn möơt ẳnh cao múâi, dín töơc

Viïơt Nam ta laơi ăaô lađm nïn thùưng lúơi lõch sûê vô ăaơi trong khaâng

chiïịn chöịng Myô

Chiïịn tranh toađn dín phaêi coâ lûơc lûúơng vuô trang nhín dín göìm

ba thûâ quín lađm nođng cöịt Trong chó thõ thađnh líơp Ăöơi Viïơt Nam

tuýn truýìn Giaêi phoâng quín tûđ thaâng 12 nùm 1944, Chuê tõch Höì

Chñ Minh ăaô nïu roô vai trođ cuêa quín ăöơi, cuêa ăöơi quín chuê lûơc vađ

cuêa lûơc lûúơng vuô trang ắa phûúng trong khaâng chiïịn toađn dín

Lûơc lûúơng vuô trang nhín dín phaêi dûơa vađo sûâc maơnh cuêa toađn

dín; sûâc dín phaêi ặúơc böìi dûúông khöng ngûđng, múâi coâ thïí ăaânh

thùưng ặúơc quín ăöơi nhađ nghïì vađ chiïịn tranh xím lûúơc cuêa chuê

nghôa ăïị quöịc

Baâc Höì dađnh sûơ quan tím ăùơc biïơt cho caâc lûơc lûúơng vuô trang nhín dín, hïịt lođng chùm lo daơy baêo caân böơ vađ chiïịn sô, chùm lo xíy dûơng quín ăöơi ta thađnh möơt quín ăöơi caâch maơng dûúâi sûơ laônh ăaơo cuêa Ăaêng, thûơc sûơ cuêa dín, do dín vađ vò dín Ngûúđi chùm lo xíy dûơng quín ăöơi ta tûđ möơt ăöơi quín du kñch díìn díìn trúê thađnh möơt quín ăöơi ngađy cađng chñnh quy vađ hiïơn ăaơi, tûđ möơt ăöơi quín chuê ýịu lađ böơ binh tiïịn díìn lïn thađnh möơt quín ăöơi göìm nhiïìu binh chuêng vađ quín chuêng Chuê tõch Höì Chñ Minh lađ Ngûúđi cha thín ýu cuêa caâc lûơc lûúơng vuô trang nhín dín Caân böơ vađ chiïịn sô

ta luön luön cöị gùưng xûâng ăaâng lađ “Böơ ăöơi Cuơ Höì”

Baâc Höì ăaânh giaâ ríịt cao vai trođ cuêa dín quín du kñch, dín quín tûơ vïơ, coi ăoâ lađ “bûâc tûúđng ăöìng, vaâch sùưt”, keê thuđ nađo ăuơng ăíìu vađo cuông phaêi thíịt baơi Ngûúđi ríịt coi troơng vai trođ cuêa du kñch, cuêa chiïịn thuíơt du kñch Tûơ tay Ngûúđi ăaô biïn soaơn “Caâch ăaânh du kñch”, giúâi thiïơu “Kinh nghiïơm du kñch Nga”, “Kinh nghiïơm du kñch Tađu”, “Kinh nghiïơm du kñch Phaâp” cho nhín dín vađ caân böơ, chiïịn sô ta

Sûơ phín cöng nhiïơm vuơ giûôa quín ăöơi vađ dín quín du kñch ăaô ặúơc Baâc nïu ngùưn goơn vađ dïî hiïíu, nhû trong thû gûêi baâo Quín du kñch (thaâng 7— 1949): “Nhiïơm vuơ cuêa du kñch lađ: ngùn caên giùơc, tiïu hao giùơc giûô gòn qú hûúng, ăïí cho Vïơ Quöịc quín ặúơc raênh tay, tòm cú höơi ăaânh nhûông tríơn to ăïí tiïu diïơt chuê lûơc cuêa giùơc ” Ăoâ cuông lađ tû tûúêng kïịt húơp ba thûâ quín, kïịt húơp chiïịn tranh

du kñch vúâi chiïịn tranh chñnh qui, kïịt húơp chiïịn tranh nhín dín ắa phûúng vúâi chiïịn tranh bùìng caâc binh ăoađn chuê lûơc trong tû tûúêng chiïịn tranh toađn dín cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh; ăaô trúê thađnh möơt quy luíơt giađnh thùưng lúơi cuêa chiïịn tranh nhín dín Viïơt Nam Trong khaâng chiïịn chöịng Phaâp, ăiïìu ăoâ ăaô thïí hiïơn nöíi bíơt trong cuöơc tiïịn cöng chiïịn lûúơc Ăöng Xuín nùm 1953 — 1954 mađ chuâng ta ăaô thíịy Trong khaâng chiïịn chöịng Myô, ăiïìu ăoâ laơi ăaô phaât triïín lïn möơt trònh ăöơ múâi, caê trong chiïịn tranh giaêi phoâng úê miïìn Nam vađ trong chiïịn tranh nhín dín chöịng chiïịn tranh phaâ hoaơi úê miïìn Bùưc

Ăaơi tûúâng Vùn Tiïịn Duông Taơp chñ Quöịc phođng toađn dín, th.5, 1989

BAÂC HÖÌ CHUÊ TRÒ HÖƠI NGHÕ BÖƠ CHÑNH TRÕ BAĐN PHÛÚNG AÂN

HOAƠT ĂÖƠNG TRONG ĂÖNG XUÍN 1953-1954*

Vađo haơ tuíìn thaâng 9 nađy, Böơ Chñnh trõ hoơp ăïí xeât duýơt

phûúng aân hoaơt ăöơng Ăöng Xuín mađ Böơ Töíng tham mûu ăaô chuíín

bõ vađ trònh Töíng Quín uyê

Dûúâi maâi nhađ tre nuâp dûúâi luđm cíy, Baâc vađ caâc ăöìng chñ

trong Böơ Chñnh trõ ngöìi quanh chiïịc bađn tre röơng, trïn coâ traêi tíịm

baên ăöì chiïịn sûơ ăaô ặúơc böí sung nhûông tònh hònh múâi nhíịt Höì

Chuê Tõch trûơc tiïịp ăiïìu khiïín cuöơc hoơp coâ tíìm quan troơng ăùơc biïơt

nađy Höơi nghõ nghe ăöìng chñ Voô Nguýn Giaâp trònh bađy baên ăïì aân

cuêa Töíng Quín uêy vađ nghe baâo caâo böí sung nhûông víịn ăïì ặúơc ăùơt

ra Böơ Chñnh trõ ăùơc biïơt quan tím ăïịn ím mûu xíy dûơng khöịi cú

ăöơng chiïịn lûúơc vađ tíơp trung lûơc lûúơng úê ăöìng bùìng Bùưc Böơ Höơi

nghõ ăaânh giaâ hoaơt ăöơng cuêa chuâng míịy thaâng qua, ăaânh giaâ sûâc

maơnh múâi cuêa híơu phûúng ăang thûơc hiïơn chñnh saâch ruöơng ăíịt;

sûâc chiïịn ăíịu múâi ặúơc tùng cûúđng cuêa böơ ăöơi qua ăúơt cuêng cöị töí

chûâc biïn chïị, tùng cûúđng trang bõ vađ hoơc tíơp chñnh trõ, chónh

huíịn quín sûơ Cùn cûâ vađo tònh hònh múâi nhíịt, Böơ Chñnh trõ ăi

síu phín tñch moơi mùơt thuíơn lúơi, khoâ khùn cuêa ta vađ cuêa ắch

Khöng khñ trang nghiïm nhûng bònh thaên, noâi lïn sûơ tíơp trung trñ

túơ cuêa tíơp thïí böơ thöịng soaâi töịi cao, nhùìm tòm ra phûúng hûúâng

ăuâng ăùưn nhíịt ăïí giaâng cho ắch nhûông ăođn maơnh meô, lađm thíịt

baơi tûđng kïị hoaơch chiïịn lûúơc múâi cuêa ăïị quöịc Phaâp — Myô, ặa

quín vađ dín ta tiïịn ăïịn thùưng lúơi

Baâc ngöìi ăoâ, ung dung, chùm chuâ, nghe tònh hònh moơi mùơt

Ngûúđi toê ra hađi lođng thíịy Töíng Quín uyê ăaô nùưm ặúơc nhûông neât

cú baên trong kïị hoaơch chiïịn lûúơc cuêa ắch, ăaô biïịt ruât kinh nghiïơm

cuô ăïí kõp thúđi triïín khai moơi cöng taâc chuíín bõ chiïịn lûúơc súâm hún

moơi nùm, Baâc hoêi thïm nhiïìu ăiïím cuơ thïí vïì tònh hònh ắch, vïì

kïịt quaê huíịn luýơn vûđa qua, vïì sûâc khoeê böơ ăöơi, vïì caâc binh chuêng

múâi ặúơc thađnh líơp, vïì kïị hoaơch baêo vïơ caâc vuđng tûơ do ăang tiïịn

hađnh caêi caâch ruöơng ăíịt

Hoađng Vùn Thaâi Ăiïơn Biïn Phuê chiïịn dõch lõch sûê :

Höìi ûâc - H.: QĂND - 2001, tr: 18 - 19

Töi víîn nhúâ laơi bûâc thû cuêa Baâc Höì ngay sau ngađy chiïịn thùưng, Baâc khen ngúơi caân böơ, chiïịn sô, dín cöng, thanh niïn xung phong vađ ăöìng bađo ắa phûúng “ăaô lađm trođn nhiïơm vuơ möơt caâch veê vang ” Nhúâ laơi vađ suy nghô vïì nhûông gò ăaô diïîn ra nûêa nùm qua, nhûông khoâ khùn mađ quín vađ dín ta ăaô vûúơt lïn ăïí giađnh thùưng lúơi trïn caâch ăöìng Mûúđng Thanh vađ chñnh trïn mùơt ặúđng nađy, töi thíịy möîi ngûúđi ăïìu xûâng ăaâng vúâi lúđi khen cuêa Baâc Cuông chñnh trong bûâc thû ăïì ngađy 8 thaâng 5 íịy Baâc ăaô chó roô: “Thùưng lúơi tuy lúân nhûng múâi bùưt ăíìu”

Thíơt ra ngay luâc íịy, töi chûa nhíơn thûâc hïịt yâ nghôa síu xa cuêa hai tûđ “bùưt ăíìu” íịy Cuông chûa lûúđng ăïịn trûúđng húơp ăíịt nûúâc bõ chia cùưt vađ dín töơc ta phaêi tiïịp tuơc cuöơc chiïịn ăíịu líu dađi gian khöí hún 20 nùm ăïí coâ ngađy höm nay, caê nûúâc ăöơc líơp, thöịng nhíịt

Trïn phaơm vi röơng lúân hún, ngay luâc ăoâ, töi cuông chûa nhíơn thûâc hïịt tíìm voâc quöịc tïị vađ yâ nghôa thúđi ăaơi cuêa chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê Suy nghô luâc ăoâ múâi chó dûđng laơi úê chöî quín vađ dín ta ăaô lađm phaâ saên hoađn toađn kïị hoaơch Nava, ăaô ăíơp tan vađo yâ chñ xím lûúơc cuêa thûơc dín Phaâp vađ mûu ăöì can thiïơp cuêa ăïị quöịc Myô, taơo thïị coâ lúơi cho ta trong cuöơc ăíịu tranh ngoaơi giao úê Giúnevú, mađ chûa nhíơn thûâc síu sùưc rùìng chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê lađ möơt ăođn tiïịn cöng maơnh meô, ăöơt phaâ thađnh trò cuêa hïơ thöịng thuöơc ắa cuêa chuê nghôa ăïị quöịc, múê ra möơt bûúâc phaât triïín múâi cuêa phong trađo giaêi phoâng dín töơc Chó sau nađy, qua caâc vùn kiïơn ăaânh giaâ cuêa Ăaêng, nhûông lúđi noâi chín thađnh cuêa baơn beđ nùm chíu ăïịn thùm Viïơt Nam, thùm chiïịn trûúđng Ăiïơn Biïn Phuê vađ qua thûơc tïị phaât triïín cuêa ba dođng thaâc caâch maơng trïn thïị giúâi, töi múâi nhíơn thûâc ngađy cađng ăíìy ăuê tíìm voâc vađ yâ nghôa vô ăaơi cuêa chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê

Do chûâc nùng cuêa mònh, ăiïìu mađ töi tíơp trung suy nghô sau ngađy chiïịn thùưng lađ lađm thïị nađo phaât huy thùưng lúơi to lúân cuêa cuöơc tiïịn cöng Ăöng Xuín vađ chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê ăïí tiïịp tuơc giûô vûông quýìn chuê ăöơng chiïịn lûúơc, tiïịp tuơc phaât triïín thïị tiïịn cöng chiïịn lûúơc

Quín ta phaêi tiïịn cöng vïì ăöìng bùìng, phaêi giaêi phoâng ăöìng bùìng Bùưc Böơ Ăoâ lađ ýu cíìu tíịt ýịu mađ cuơc diïơn chiïịn trûúđng muđa heđ 1954 ăùơt ra ăöịi vúâi quín ăöơi Nhûng ăiïìu bùn khoùn luâc nađy lađ, ắch ăang sa suât caê vïì tinh thíìn, yâ chñ vađ lûơc lûúơng sau thíịt baơi to lúân úê Ăiïơn Biïn Phuê, phaêi tranh thuê thúđi cú ăaânh nhû thïị nađo ăïí

phaât huy vađ cuêng cöị ặúơc thùưng lúơi vûđa qua trïn caâc chiïịn trûúđng,

tiïịp tuơc giađnh ặúơc nhûông thùưng lúơi múâi, to lúân hún

Muöịn tiïịn vïì ăöìng bùìng, möơt víịn ăïì cíịp baâch ặúơc ăùơt ra lađ

phaêi gíịp ruât cuêng cöị lûơc lûúơng, múê röơng khöịi chuê lûơc ăïí ăaâp ûâng

ýu cíìu ăaânh lúân

Ăïị quöịc Myô coâ thïí tùng cûúđng viïơn trúơ trang bõ kyô thuíơt cho

quín viïîn chinh Phaâp Cuöơc chiïịn ăíịu seô cođn líu dađi, aâc liïơt trong

ăiïìu kiïơn chiïịn trûúđng ăöìng bùìng, vúâi nhûông khoâ khùn múâi, khaâc

so vúâi muđa khö vûđa qua

Phaêi xíy dûơng quaê ăíịm chiïịn lûúơc lúân maơnh hún

Cú súê víơt chíịt ăïí lađm viïơc ăoâ, ngoađi ýịu töị cú baên nhíịt lađ sûâc

maơnh cuêa híơu phûúng, ngoađi söị trang bõ kyô thuíơt múâi thu ặúơc

cuêa ắch, sûơ giuâp ăúô cuêa Liïn Xö vađ caâc nûúâc xaô höơi chuê nghôa anh

em coâ tíìm quan troơng ăùơc biïơt

Möơt ăoađn caân böơ binh chuêng cao xaơ ăaô nhíơn lïơnh chuíín bõ lïn

ặúđng gíịp ăïí hoơc tíơp vađ tiïịp nhíơn trang bõ múâi

Vïì ăïịn cú quan, ăïịn baâo caâo cöng viïơc vúâi caâc ăöìng chñ Voô

Nguýn Giaâp vađ Vùn Tiïịn Duông, töi ặúơc biïịt anh Duông sùưp díîn

ăíìu phaâi ăoađn quín sûơ cuêa ta ăi hoơp höơi nghõ Trung Giaô Cuöơc

chiïịn ăíịu trïn chiïịn trûúđng ăaô aâc liïơt, cuöơc chiïịn tranh trïn bađn

höơi nghõ cuông khöng keâm phíìn khoâ khùn Coâ tin Nava ăang truđ

tñnh möơt kïị hoaơch chiïịn lûúơc múâi Hùưn laơi mûu toan dûơa vađo boơn

cíìm ăíìu Nhađ Trùưng vađ Líìu nùm goâc hođng “thua keo nađy, bađy keo

khaâc” Nhûng nöơi tònh nûúâc Phaâp ăang biïịn ăöơng maơnh sau Ăiïơn

Biïn Phuê ăang phín hoaâ síu sùưc thađnh hai phe chuê chiïịn, chuê

hoađ Tònh hònh ăang diïîn biïịn phûâc taơp

Ăíìu thaâng 6, giûôa luâc töi ăang cuđng caâc ăöìng chñ chuê trò trong

cú quan chuíín bõ töíng kïịt hoaơt ăöơng Ăöng Xuín, nghiïn cûâu ăïì aân

xíy dûơng lûơc lûúơng vađ kïị hoaơch taâc chiïịn thúđi gian túâi thò ặúơc

ăöìng chñ Giaâp trao nhiïơm vuơ díîn ăoađn chiïịn sô ăaơi diïơn böơ ăöơi

chiïịn thùưng úê Ăiïơn Biïn Phuê ăïịn gùơp Baâc Höì

Ăoađn göìm ăaơi biïíu caâc ăún võ böơ binh, cöng binh, lûơu phaâo, cao

phaâo Caâc chiïịn sô cođn ríịt treê Múâi tûđ nhiïìu ăún võ vïì ăíy, nhûng

anh em ăaô nhanh choâng quen nhau

Tûđ traơm ăoân tiïịp cuêa Böơ, chuâng töi theo ặúđng lïn hûúâng ăeđo Coâc, núi úê vađ lađm viïơc cuêa Baâc

Doơc ặúđng, chuâng töi noâi chuýơn ríịt vui Anh em kïí laơi chuýơn chiïịn ăíịu cuêa ăún võ mònh Anh em ăöị nhau Baâc seô hoêi chuýơn gò vađ thûa vúâi Baâc thïị nađo

Ăi hïịt caê buöíi saâng, chuâng töi ăïịn traơm ăoân tiïịp Möơt chiïịn sô caênh vïơ díîn chuâng töi vađ cho biïịt Baâc ăang ăúơi Vûđa túâi, chuâng töi ăaô thíịy Baâc tûđ trong ngöi nhađ laâ coơ bûúâc ra Víîn ăöi deâp cao su trùưng, böơ quíìn aâo vïơ quöịc quín ăaô baơc mađu Baâc bùưt tay vađ öm hön tûđng chiïịn sô nhû ngûúđi öng ăoân caâc chaâu múâi úê xa vïì Baâc vui veê chó moơi ngûúđi ăïịn ngöìi úê hai daôy ghïị ngay trûúâc cûêa híìm, núi Chñnh phuê víîn hoơp Trïn chiïịc bađn tre ăún sú, ăaô coâ sùĩn míịy ẵa keơo, bònh nûúâc vađ míịy loơ hoa rûđng

Böîng Baâc hoêi:

- Thïị chuâ Vinh ăíu?

Vinh nhoê tuöíi nhíịt ăoađn vađ lađ möơt trong nhûông chiïịn sô ăíìu tiïn xöng vađo híìm chó huy cuêa Ăúđ Caât vađ bùưt söịng viïn tûúâng nađy cuđng vúâi toađn böơ ban chó huy tíơp ăoađn cûâ ăiïím Baâc keâo tay Vinh cho ngöìi xuöịng bïn caơnh

Caâc chiïịn sô xuâc ăöơng im lùơng, chùm chuâ nhòn Baâc Thíịy víơy, Baâc baêo:

- Chuâ nađo cûúđi lïn thò Baâc thûúêng keơo

Caâc chiïịn sô cuđng cûúđi Baâc cuông cûúđi vui veê Baâc chaâu ùn keơo, uöịng nûúâc Baâc hoêi thùm sûâc khoeê, tin tûâc gia ằnh tûđng ngûúđi Baâc baêo caâc chiïịn sô kïí chuýơn keâo phaâo, chuýơn chiïịn ăíịu, chuýơn bùưt boơn chó huy ắch, chuýơn ùn uöịng sinh hoaơt, chuýơn hađnh quín mang nùơng Baâc chùm chuâ nghe tûđng ngûúđi vađ khen caâc chiïịn sô ăaânh giùơc gioêi, chõu ặơng gian khöí töịt, ăoađn kïịt töịt Caâc chiïịn sô phíịn khúêi ặúơc biïịt Baâc seô tùơng möîi ngûúđi tham gia chiïịn dõch möơt huy hiïơu Chiïịn thùưng Ăiïơn Biïn Phuê, kyê niïơm tríơn ăaânh lõch sûê Baâc noâi yâ nghôa to lúân cuêa chiïịn thùưng vûđa qua, khuýn moơi ngûúđi khöng ặúơc kiïu ngaơo mađ phaêi khiïm töịn hoơc tíơp ăïí líơp cöng lúân hún

Röìi Baâc díîn caâc chiïịn sô ăi daơo chúi quanh núi Baâc úê, baôi tíơp thïí duơc, vûúđn rau, núi nuöi gađ

Buöíi chiïìu, Baâc chaâu cuđng ùn cúm Bûôa cúm Baâc thïịt caâc chiïịn

sô coâ thõt, coâ caâ nhûng caâc chiïịn sô thñch nhíịt moân rau muöịng luöơc

chíịm tûúng Rúđi chiïịn trûúđng ăaô möơt thaâng nhûng moơi ngûúđi víîn

thíịy theđm rau, thíịy víơy, Baâc gùưp thûâc ùn cho tûđng ngûúđi Khöng

khñ thíơt íịm cuâng, gia ằnh

Riïng töi, tûđ cuöơc hoơp höìi thaâng 9 ăïịn nay múâi ặúơc gùơp Baâc

Thíơt sung sûúâng khi thíịy Baâc vui, khoeê vađ hađi lođng vïì chiïịn thùưng

to lúân vûđa qua cuêa quín vađ dín caê nûúâc

Trûúâc khi ăoađn chiïịn sô ra vïì, Baâc goơi töi vađo phođng lađm viïơc

vađ cùn dùơn Ăaơi yâ Baâc noâi:

- Duđ kïịt quaê Höơi nghõ Giúnevú nhû thïị nađo, nhiïơm vuơ quín ăöơi

víîn cođn ríịt nùơng nïì Sùưp túâi Trung ûúng seô hoơp vađ ra nghõ quýịt

vïì tònh hònh vađ nhiïơm vuơ múâi Chuâ vïì baâo caâo vúâi Töíng Quín uyê

phaêi coâ kïị hoaơch phaât triïín lûơc lûúơng vïì moơi mùơt, caê chuê lûơc vađ ắa

phûúng Thùưng lúđi vûđa qua lađ to lúân Trung ûúng, Chñnh phuê vađ

nhín dín ríịt phíịn khúêi Nhûng böơ ăöơi cođn phaêi cöị gùưng nhiïìu hún

nûôa múâi ăaâp ûâng ặúơc ýu cíìu cuêa tònh hònh múâi, phaêi chuâ yâ chó

ăaơo böơ ăöơi vađ cú quan ruât kinh nghiïơm chiïịn ăíịu vađ chó huy Phaêi

khöng ngûđng níng cao trònh ăöơ vïì moơi mùơt ăïí hoađn thađnh nhiïơm

vuơ Ăûđng vò thùưng lúơi to lúân mađ chuê quan tûơ maôn dûđng laơi Cuöơc

chiïịn ăíịu sùưp túâi seô cođn líu dađi gian khöí Lađ caân böơ quín sûơ, hún

ai hïịt, caâc chuâ trong Quín uyê phaêi nùưm vûông ăiïìu ăoâ Chuýín lúđi

thùm cuêa Baâc túâi caâc chuâ trong Quín uyê vađ Böơ Quöịc phođng — Töíng

tû lïơnh, túâi toađn thïí caân böơ, chiïịn sô Baâc chuâc caâc chuâ cuđng toađn

quín tiïịn böơ khöng ngûđng

Baâc siïịt chùơt tay töi Nùưm bađn tay íịm cuâng cuêa Baâc, töi vö

cuđng xuâc ăöơng trûúâc sûơ chùm soâc ín cíìn cuêa Baâc, cuêa Böơ Chñnh trõ

vađ Trung ûúng ăöịi vúâi quín ăöơi Töi hûâa quýịt tím thûơc hiïơn bùìng

ặúơc lúđi daơy cuêa Baâc

Trúê vïì cú quan, töi ăang cuđng caân böơ chuê trò caâc cuơc chuíín bõ

gíịp cho höơi nghõ töíng kïịt vađo tuíìn sau vađ thaêo luíơn baên ăïì aân

hoaơt ăöơng quín sûơ sùưp túâi theo hai khaê nùng, hoùơc hoađ bònh ặúơc

líơp laơi, hoùơc chiïịn tranh tiïịp diïîn, thò ặúơc tin Höơi nghõ Giúnevú

kïịt thuâc

Hoađng Vùn Thaâi Ăiïơn Biïn Phuê chiïịn dõch lõch sûê : Höìi ûâc - H.: QĂND -

2001, tr: 154 - 159

BAÂC HÖÌ VÚÂI CHIÏỊN THÙƯNG ĂIÏƠN BIÏN PHUÊ

Cuöơc ăúđi cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh cuđng vúâi lõch sûê caâch maơng Viïơt Nam lađ möơt Tïn tuöíi vađ hoaơt ăöơng cuêa Ngûúđi khöng taâch rúđi cuöơc ăíịu tranh cuêa nhín dín ta vò möơt nûúâc Viïơt Nam hoađ bònh, ăöơc líơp, thöịng nhíịt, dín chuê, tûơ do vađ chuê nghôa xaô höơi Möîi möơt bûúâc phaât triïín, möîi möơt thùưng lúơi cuêa caâch maơng Viïơt Nam, cuêa cuöơc khaâng chiïịn chöịng thûơc dín Phaâp vađ can thiïơp Myô noâi chung, cuêa cuöơc tiïịn cöng chiïịn lûúơc Ăöng Xuín 1953 — 1954 mađ ẳnh cao lađ chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê noâi riïng, ăïìu khöng taâch rúđi sûơ laônh ăaơo, chó ăaơo tađi tònh, saâng taơo cuêa Ăaêng vađ Baâc Höì kñnh ýu

*

* *

Nhû chuâng ta ăïìu biïịt, sûơ ăuâng ăùưn, saâng taơo cuêa Ăaêng ta ặâng ăíìu lađ Chuê tõch Höì Chñ Minh ặúơc thïí hiïơn roô rïơt úê ặúđng löịi khaâng chiïịn toađn dín, toađn diïơn, trûúđng kyđ, tûơ lûơc caânh sinh Ăûúđng löịi ăuâng ăùưn, saâng taơo nađy ăaô ặa cuöơc khaâng chiïịn chöịng thûơc dín Phaâp tûđ thùưng lúơi nađy ăïịn thùưng lúơi khaâc vađ ăi túâi thùưng lúơi lõch sûê Ăiïơn Biïn Phuê

Chiïịn thùưng lõch sûê Ăiïơn Biïn Phuê, ẳnh cao cuêa cuöơc khaâng chiïịn chöịng thûơc dín Phaâp, trûúâc hïịt lađ thùưng lúơi cuêa ặúđng löịi chñnh trõ, ặúđng löịi quín sûơ ăuâng ăùưn vađ saâng taơo cuêa Ăaêng ặâng ăíìu lađ Chuê tõch Höì Chñ Minh Ngay tûđ thaâng 1/1953, taơi Höơi nghõ Ban Chíịp hađnh Trung ûúng Ăaêng líìn thûâ IV, Chuê tõch Höì Chñ Minh ăaô ăoơc möơt baên baâo caâo quan troơng vïì laônh ăaơo quín sûơ vađ chñnh saâch ruöơng ăíịt Trïn cú súê thaêo luíơn, nhíịt trñ vúâi baâo caâo cuêa Chuê tõch Höì Chñ Minh vađ phín tñch khaâch quan, khoa hoơc hònh thaâi chiïịn sûơ trïn chiïịn trûúđng Viïơt Nam vađ trïn chiïịn trûúđng toađn Ăöng Dûúng, Höơi nghõ Ban Chíịp hađnh Trung ûúng Ăaêng líìn thûâ IV ăaô khùỉng ắnh phûúng chím chiïịn lûúơc lađ:

“Traânh chöî maơnh, ăaânh chöî ýịu ăïí phín taân lûơc lûúơng ắch vađ tiïu diïơt sinh lûơc ắch, múê röơng vuđng tûơ do” Vađ xaâc ắnh muơc ăñch cuêa

ta luâc ăoâ lađ “ăaânh chùưc, ùn chùưc, múê röơng vuđng tûơ do”

Nghõ quýịt Höơi nghõ Ban Chíịp hađnh Trung ûúng líìn thûâ IV lađ aânh saâng soi ặúđng ặa nhín dín ta vûúơt qua khoâ khùn, giađnh thïm thùưng lúơi múâi, chuíín bõ cho thùưng lúơi cuêa cuöơc tiïịn cöng chiïịn lûúơc Ăöng Xuín 1953 — 1954 vađ cho chiïịn dõch Ăiïơn Biïn Phuê toađn thùưng