Đánh giá tình hình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên

MỞ ĐẦU 1.Tính cấp thiết của đề tài Đất đai là tài sản vô cùng quý giá của quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, là thành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn xây dựng và phát triển dân sinh, kinh tế sản xuất, an ninh quốc phòng. Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam chương II điều 18 đã xác định Nhà nước thống nhất quản lý đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích và có hiệu quả. Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài. Ngày nay, với sự phát triển ngày càng nhanh của dân số, cùng quá trình đô thị hóa,sự gia tăng không ngừng của các lĩnh vực đặc biệt là ngành công nghiệp, nhu cầu về sử dụng đất ngày càng tăng lên cả về chất lượng và quy mô đất đai. Trong khi đó quỹ đất của mỗi địa phương có hạn, điều đó làm cho giá trị đất đai tăng lên, đi cùng với nó sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp trong quá trình sử dụng đất. Chính vì thế nên công tác quản lý nhà nước về đất đai trở nên cần thiết. Để thực hiện được vai trò quản lý Nhà nước về đất đai, Nhà nước đã ban hành luật đất đai năm 1993 (sửa đổi bổ sung năm 1999), luật đất đai năm 2003 (sửa đổi bổ sung năm 2009), Luật đất đai 2013, các thông tư, nghị định về công tác thu hồi đất , bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm đảm bảo cho việc quản lý của Nhà nước và cơ quan có thẩm quyền, quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của chủ sử dụng. Thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằngđể giải phóng mặt bằng là khâu then chốt, quan trọng. Bồi thường giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết để triển khai các dự án. Có thể nói Giải phóng mặt bằng nhanh là đã hoàn thành được 13 đến 12 dự án. Bồi thường giải phóng mặt bằng là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, nó tác động tới mọi vấn đề đời sống kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng của cộng đồng dân cư. ảnh hưởng trực tiến đến Nhà nước, Chủ đầu tư, đặc biệt là đối với người dân có đất bị thu hồi. Hiện nay trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ đã triển khai các dự án bồi thường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng nhằm mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của thành phố, nâng cao đời sống nhân dân . Song công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư của thành phố còn gặp nhiều những vấn đề khó khăn, khó giải quyết . Từ thực tế cũng như nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của vấn đề, đồng thời được sự phân công của khoa Quản lý đất đai cùng với sự hướng dẫn tận tình của thầy giáo: Trần Minh Tiến giảng viên khoa Quản lý đất đai Trường Đại học Tài Nguyên và Môi Trường, em đã tiến hành nghiên cứu đềtài: “Đánh giá tình hình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên“. 2. Mục tiêu nghiên cứu

Sinh viên : Đặng Minh Thắng

MSV: DH00300986

Lớp: ĐH3QN

Giáo viên hướng dẫn : Th.s Trần Minh Tiến

QĐ-UBND Quyết định của uỷ ban nhândântỉnh

MỞ ĐẦU

1.Tính cấp thiết của đề tài

Đất đai là tài sản vô cùng quý giá của quốc gia, là tư liệu sản xuất đặc biệt, làthành phần quan trọng hàng đầu của môi trường sống, là địa bàn xây dựng và pháttriển dân sinh, kinh tế sản xuất, an ninh quốc phòng Hiến pháp nước Cộng hòa xã hội

chủ nghĩa Việt Nam chương II điều 18 đã xác định "Nhà nước thống nhất quản lý đất đai theo quy hoạch và pháp luật, đảm bảo sử dụng đất đúng mục đích và có hiệu quả Nhà nước giao đất cho các tổ chức và cá nhân sử dụng ổn định lâu dài".

Ngày nay, với sự phát triển ngày càng nhanh của dân số, cùng quá trình đô thịhóa,sự gia tăng không ngừng của các lĩnh vực đặc biệt là ngành công nghiệp, nhu cầu

về sử dụng đất ngày càng tăng lên cả về chất lượng và quy mô đất đai Trong khi đóquỹ đất của mỗi địa phương có hạn, điều đó làm cho giá trị đất đai tăng lên, đi cùngvới nó sẽ phát sinh nhiều vấn đề phức tạp trong quá trình sử dụng đất Chính vì thế nêncông tác quản lý nhà nước về đất đai trở nên cần thiết

Để thực hiện được vai trò quản lý Nhà nước về đất đai, Nhà nước đã ban hànhluật đất đai năm 1993 (sửa đổi bổ sung năm 1999), luật đất đai năm 2003 (sửa đổi bổsung năm 2009), Luật đất đai 2013, các thông tư, nghị định về công tác thu hồi đất ,bồi thường, hỗ trợ và tái định cư nhằm đảm bảo cho việc quản lý của Nhà nước và cơquan có thẩm quyền, quyền lợi và nghĩa vụ hợp pháp của chủ sử dụng

Thu hồi đất, bồi thường giải phóng mặt bằngđể giải phóng mặt bằng là khâu thenchốt, quan trọng Bồi thường giải phóng mặt bằng là điều kiện ban đầu và tiên quyết

để triển khai các dự án

Có thể nói "Giải phóng mặt bằng nhanh là đã hoàn thành được 1/3 đến 1/2 dựán" Bồi thường giải phóng mặt bằng là vấn đề hết sức nhạy cảm và phức tạp, nó tácđộng tới mọi vấn đề đời sống kinh tế, văn hóa xã hội, an ninh quốc phòng của cộngđồng dân cư ảnh hưởng trực tiến đến Nhà nước, Chủ đầu tư, đặc biệt là đối với ngườidân có đất bị thu hồi

Hiện nay trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ đã triển khai các dự án bồithường, hỗ trợ giải phóng mặt bằng nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của thànhphố, nâng cao đời sống nhân dân Song công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư củathành phố còn gặp nhiều những vấn đề khó khăn, khó giải quyết

Từ thực tế cũng như nhận thức được vai trò, tầm quan trọng của vấn đề, đồngthời được sự phân công của khoa Quản lý đất đai cùng với sự hướng dẫn tận tình củathầy giáo: Trần Minh Tiến - giảng viên khoa Quản lý đất đai - Trường Đại học TàiNguyên và Môi Trường, em đã tiến hành nghiên cứu đềtài:

“Đánh giá tình hình thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên“.

2 Mục tiêu nghiên cứu

- Tìm hiểu các quy định pháp lý về vấn đề bồi thường khi nhà nước thu hồi đấtđược áp dụng trong công tác thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ và tái định cư tại thànhphố Điện Biên Phủ - tỉnh Điện Biên

- Tìm hiểu và đánh giá việc thực hiện chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cưkhi Nhà nước thu hồi đất 2 dự án của thành phố Điện Biên Phủ - tỉnh Điện Biên

Đề xuất các giải pháp góp phần thực hiện tốt chính sách bồi thường khi nhà nướcthu hồi đất trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ - tỉnh Điện Biên

- Phân tích, đánh giá đúng thực trạng việc thực hiện chính sách bồi thường, hỗtrợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn nghiên cứu

4 Cấu trúc của đề tài

Cấu trúc của chuyên đề ngoài phần mở đầu, kết luận và kiến nghị, còn có:

- Chương I: Tổng quan về vấn đề nghiên cứu

- Chương II: Đối tượng, nội dung, phương pháp nghiên cứu

- Chương III: Kết quả nghiên cứu công tác thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ, tái định

cư khi nhà nước thu hồi đất tại 2 dự án trên địa bàn thành phố Điện Biên Phủ - tỉnhĐiện Biên

CHƯƠNG I: TỔNG QUAN CÁC VẤN ĐỀ NGHIÊN CỨU

1.1. Cơ sở lý luận về chính sách bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu

e Tái định cư :

Tái định cư là việc di chuyển đến một nơi khác với nơi ở trước đây để sinh sống

và làm ăn Tái định cư bắt buộc đó là sự di chuyển không thể tránh khỏi khi Nhà nướcthu hồi hoặc trưng thu đất đai để thực hiện các dự án phát triển

Tái định cư (TĐC) được hiểu là một quá trình từ bồi thường thiệt hại về đất, tàisản; di chuyển đến nơi ở mới và các hoạt động hỗ trợ để xây dựng lại cuộc sống, thunhập, cơ sở vật chất tinh thần tại đó

Theo ngân hàng phát triển Châu Á (ADB) : tái định cư là xây dựng khu dân cưmới, có đất để sản xuất và đủ cơ sở hạ tầng công cộng tại một địa điểm khác

- Các hình thức tái định cư gồm :

+ Tái định cư tập trung

+ Tái định cư tại chỗ

+ Tái định cư xen ghép ( phân tán )

Chính sách tái định cư là chính sách bồi thường thiệt hại cho chủ sử dụng nhà,đất ở là đối tượng chịu trách nhiệm thực hiện quyết định thu hồi đất và phải giảiphóng mặt bằng

+ Tái định cư bằng nhà ở chung cư cao tầng đối với hộ gia đình cá nhân bị thuhồi nhà ở, đất ở mà phải di chuyển chỗ ở tại khu vực đô thị

+Tái định cư bằng đất ở đối với hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi nhà ở, đất ở màphải di chuyển chỗ ở tại khu vực nông thôn

+ Bồi thường, hỗ trợ bằng tiền mặt để hộ gia đình, cá nhân tự lo chỗ ở mới Tái định cư là một bộ phận không thể tách rời và giữ vị trí rất quan trọng trongchính sách GPMB

1.1.2. Bản chất của công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Phát triển công nghiệp và đô thị là một tiến trình tất yếu trên toàn thế giới Và thuhồi đất nông nghiệp là cách thức thường được thực hiện để xây dựng khu công nghiệp

và đô thị Quá trình thu hồi đất đặt ra rất nhiều vấn đề kinh tế - xã hội cần được giảiquyết kịp thời và thỏa đáng Để có thể hài hòa được lợi ích của xã hội, tập thể và cánhân, mỗi quốc gia có cách làm riêng của mình

Về mặt hành chính thì đây là một quá trình không tự nguyện, có tính cưỡng chế

và đòi hỏi sự “hy sinh” Không chỉ là một sự đền bù ngang giá tuyệt đối

Từ những nhận thức trên có thể bản chất của công tác đền bù giải phóng mặtbằng khi Nhà nước thu hồi đất phục vụ mục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốcgia, lợi ích công cộng trong quá trình hiện nay không chỉ đơn thuần là sự đền bù vèmặt vật chất mà còn phải đảm bảo lợi ích của người dân phải di chuyển Đó là họ phải

có được chỗ ở ổn định, điều kiện sống bằng hoặc tốt hơn chỗ cũ, nhưng chắc chắn phảitốt hơn nơi cũ về mọi mặt thì mới tạo điều kiện cho người dân sống và ổn định

1.1.3. Trình tự, nguyên tắc và thẩm quyền thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư.

1.1.3.1 Nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Các nguyên tắc bồi thường, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất đượcquy định cụ thể tại Điều 74, Điều 88 Luật Đất Đai 2013, hướng dẫn thực hiện tại Nghịđịnh 47/2014/NĐ-CP

a Nguyên tắc bồi thường

Các chế định bồi thường về đất, hỗ trợ và tái định cư khi Nhà nước thu hồi đấttrong Luật Đất đai năm 2013 được quy định tại 2 điều (Điều 41, 42 và 43) và trên thực

tế không thể thể chế, truyền tải hết các quy định mang tính nguyên tắc để thực hiệnthống nhất khi xử lý những vấn đề phức tạp phát sinh trong thực tiễn thu hồi đất, bồithường về đất, hỗ trợ và tái định cư tại các địa phương, các bộ, ngành Khắc phục hạnchế này, Luật Đất đai năm 2013 đã tách nguyên tắc bồi thường về đất và nguyên tắcbồi thường thiệt hại về tài sản, ngừng sản xuất, kinh doanh khi Nhà nước thu hồi đấtthành 02 điều riêng biệt (Điều 74 và Điều 88) Trong đó quy định cụ thể các nguyêntắc bồi thường về đất và các nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đấtkhi Nhà nước thu hồi đất để các bộ, ngành, địa phương và người thu hồi đất căn cứ vào

đó thống nhất thực hiện Nội dung cụ thể nguyên tắc bồi thường như sau:

“Điều 74 Nguyên tắc bồi thường về đất khi Nhà nước thu hồi đất

1 Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất nếu có đủ điều kiện được bồithường quy định tại Điều 75 của Luật này thì được bồi thường

2 Việc bồi thường được thực hiện bằng việc giao đất có cùng mục đích sử dụngvới loại đất thu hồi, nếu không có đất để bồi thường thì được bồi thường bằng tiền theogiá đất cụ thể của loại đất thu hồi do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định tại thời điểmquyết định thu hồi đất

3 Việc bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất phải bảo đảm dân chủ, khách quan,công bằng, công khai, kịp thời và đúng quy định của pháp luật”

Nguyên tắc trên thể hiện khi nhà nước lấy đi phần lợi ích của người dân màngười dân có đầy đủ điều kiện được bồi thường thì Nhà nước có trách nhiệm phải bồithường thiệt hại Quy định trên phù hợp với nguyên tắc dân sự được quy định trong Bộluật dân sự 2005 Khi Nhà nước lấy đất thì bồi thường bằng đất cùng loại, nếu không

có đất cùng loại thì bồi thường bằng tiền với giá trị tương đương Cách tiếp cận nàyxuất phát từ quan niệm coi đất đai là tài sản có thể được trả thay bằng tiền bồi thường

để mua được một thửa đất tương đương Quy định này cũng nhằm ngăn ngừa tình

trạng người bị THĐ đòi hỏi giá bồi thường quá cao do giá trị của đất đai tăng lên từviệc chuyển mục đích SDĐ hoặc do sự đầu tư của Nhà nước mang lại.

Việc bồi thường phải dân chủ khách quan, tức là phải đảm bảo khi người dân bịthu hồi đất mà có các đủ điều kiện nhận bồi thường, họ phải được bồi thường Đây làquyền liên quan tới lợi ích chính đáng mà không một ai hay tổ chức cá nhân nào khôngcho họ thực hiện

“ Điều 88 Nguyên tắc bồi thường thiệt hại về tài sản sản xuất, kinh doanh khiNhà nước thu hồi đất

1 Khi Nhà nước thu hồi đất mà chủ sở hữu tài sản hợp pháp gắn liền với đất bịthiệt hại về tài sản thì được bồi thường

2 Khi Nhà nước thu hồi đất mà tổ chức, hộ gia đình, cá nhân, người Việt Namđịnh cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài phải ngừng sản xuất,kinh doanh mà có thiệt hại thì được bồi thường thiệt hại”

Đây là môt điểm mới của luật đất đai 2013 khi đã bắt đầu xem xét bồi thường vềđất không chỉ với tư cách là tài sản mà còn là tài nguyên và tư liệu sản xuất Trên thực

tế, ngoài ý nghĩa là tài sản, đất đai còn là tài nguyên thiên nhiên, tư liệu sản xuất vànguồn sống của con người Vì đất là tư liệu sản xuất của người bị thu hồi đất nên nhàđầu tư ngoài việc bồi thường giá trị như một tài sản còn phải bồi thường về thu nhập,sinh kế cho người mất đất Nếu chỉ là khoản hỗ trợ trong một thời gian nhất định thìcoi như đã phó mặc việc tìm sinh kế mới cho người mất đất Do đó, thay vì phó mặcgánh nặng hỗ trợ đào tạo nghề đối với người mất đất cho Nhà nước, nhà đầu tư cầnphải được yêu cầu cùng bàn bạc với người mất đất về cơ hội tìm sinh kế mới cho họ;đồng thời, nhà đầu tư phải chi trả cho người mất đất một khoản tiền tương ứng vớimức thu từ sử dụng đất trước đây cho tới khi người bị mất đất có nguồn thu nhập mới

và theo nguyên tắc, càng để lâu, chi phí bồi thường càng lớn để bắt buộc nhà đầu tưkhông thể trì hoãn Theo nguyên tắc này, nhà đầu tư cần nghiên cứu rất kỹ lưỡng đấtđai trong bài toán đầu tư để chi phí ít nhất, chính quyền địa phương cũng khó đánh đổimọi giá cho sự phát triển, như vậy chắc chắn sẽ giảm được tham nhũng từ đất đai vàbảo vệ được nguồn lực đất đai

b Nguyên tắc hỗ trợ, tái định cư

Đây cũng được coi là một điểm mới của Luật Đất đai năm 2013 Khoản 1, Điều

83 quy định về nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất Cụ thể như sau:

“1 Nguyên tắc hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất:

a) Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất ngoài việc được bồi thường theoquy định của Luật này còn được Nhà nước xem xét hỗ trợ;

b) Việc hỗ trợ phải bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai và đúngquy định của pháp luật.”

Thứ nhất, quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho

hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nôngnghiệp mà không có đất nông nghiệp để bồi thường

Thứ hai, quy định về hỗ trợ đào tạo, chuyển đổi nghề và tìm kiếm việc làm cho

hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở kết hợp kinh doanh, dịch vụ mà nguồn thu nhậpchính từ hoạt động kinh doanh dịch vụ khi Nhà nước thu hồi đất ở mà phải di chuyểnchổ ở

Thứ ba, một trong các hình thức hỗ trợ là hỗ trợ về chỗ ở, tái định cư Nhằm khắcphục tình trạng một số khu vực tái định cư chất lượng còn thấp, không đồng bộ về cơ

sở hạ tầng, chưa đảm bảo tiêu chí có điều kiện phát triển bằng hoặc tố hơn nơi ở cũ.Nhiều địa phương chưa lập khu tái định cư chung cho các dự án tại địa bàn nên nhiều

dự án chưa có khu tái định cư đã thực hiện thu hồi đất ở, thậm chí có những dự án màngười có đất bị thu hồi phải đi thuê nhà để ở nhiều năm mà vẫn chưa được bồ trí vàokhu tái định cư, Luật Đất đai năm 2013 đã quy định về lập và thực hiện dự án tái định

cư, bố trí tái định cư cho người bị thu hồi đất ở mà phải di chuyển chỗ ở

Tính dân chủ, công bằng, kịp thời, công khai và đúng quy định của pháp luật

Ở cả trong nguyên tắc về bồi thường cũng như hỗ trợ khi nhà nước thu hồi đấtđều đề cập tới tính bảo đảm khách quan, công bằng, kịp thời, công khai minh bạch,dân chủ, đúng pháp luật Đây là một đòi hỏi khách quan trong quá trình thực thi cácquy định của pháp luật về bồi thường hỗ trợ tái định cư khi nhà nước thu hồi đất, vừa

là cơ chế để kiểm soát hoạt động này Bởi tất cả nội dung, phạm vi, giới hạn, trình tự,thủ tục…bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi nhà nước thu hồi đất đều do pháp luật quyđịnh Việc thực hiện công khai minh bạch, dân chủ được thể hiện như sau:

- Quy định cụ thể những trường hợp Nhà nước THĐ do lỗi của người SDĐ gây

ra hoặc những trường hợp THĐ vì lý do đương nhiên; Trên cơ sở đó, Nhà nước thựcthi chính sách bồi thường, hỗ trợ, TĐC không giống nhau đối với các trường hợpTHĐ: (i) trường hợp THĐ sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh, lợi ích quốcgia, lợi ích công cộng và mục đích phát triển kinh tế thì người bị THĐ được Nhà nướcbồi thường về đất và bồi thường thiệt hại về tài sản gắn liền với đất bị thu hồi Đối vớitrường hợp thu hồi đất ở (THĐƠ), người bị THĐ ngoài việc được Nhà nước bồithường về đất và tài sản gắn liền với đất bị thu hồi còn được hưởng chính sách TĐC.Trường hợp THĐ nông nghiệp của người trực tiếp sản xuất nông nghiệp mà không cóđất để giao cho họ tiếp tục sản xuất, người bị THĐ nông nghiệp ngoài việc được bồithường về đất và tài sản trên đất còn được Nhà nước hỗ trợ trong việc ổn định cuộcsống, đào tạo, chuyển đổi nghề nghiệp; (ii) trường hợp THĐ do lỗi của người SDĐ gây

ra thì người bị THĐ không được bồi thường về đất mà chỉ được bồi thường thiệt hại vềtài sản gắn liền với đất bị thu hồi

- Quy định cụ thể thời hạn thông báo cho người bị THĐ biết về quyết định THĐnhằm tạo điều kiện để họ chủ động trong việc thu hoạch mùa màng, thu dọn đồ đạc, dichuyển chỗ ở để sớm bàn giao mặt bằng cho chủ đầu tư Quy định cụ thể các trườnghợp Nhà nước THĐ để sử dụng vào mục đích phát triển kinh tế và trường hợp người

sử dụng đất trong khu vực có đất thu hồi không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồithường, giải phóng mặt bằng trong việc điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm thì Ủyban nhân dân cấp xã, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam cấp xã nơi có đất thu hồi và

tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục

để người sử dụng đất thực hiện

- Quy định cụ thể điều kiện được bồi thường khi Nhà nước THĐ tại Điều 75 LuậtĐất Đai 2013 Điều này góp phần làm giảm những tranh chấp, khiếu kiện không cầnthiết xung quanh việc bồi thường khi Nhà nước THĐ

- Pháp luật đất đai hiện hành quy định rõ ràng trách nhiệm của Ủy ban nhân dân(UBND) tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương trong việc lập và thực hiện các dự ánTĐC trước khi THĐ để bồi thường bằng nhà ở, đất ở cho người bị THĐƠ mà phải dichuyển chỗ ở Khu TĐC được quy hoạch chung cho nhiều dự án trên cùng một địa bàn

và phải có điều kiện phát triển bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ

- Các quy định hiện hành về bồi thường, GPMB được công bố rộng rãi cho mọingười dân biết thông qua những hình thức luật định.

1.1.3.2 Trình tự, thẩm quyền thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

• Trình tự :

Trên cơ sở các Dự án thuộc các trường hợp thu hồi đất, kế hoạch sử dụng đấthàng năm (đã được phê duyệt) của cấp huyện và tiến độ sử dụng đất của Dự án, cơquan có thẩm quyền (UBND cấp tỉnh hoặc UBND cấp huyện tùy trường hợp) chuẩn bịcác thủ tục cần thiết để thu hồi đất

Bước 1 Thông báo thu hồi đất:

Trước khi có quyết định thu hồi đất, chậm nhất là 90 ngày đối với đất nôngnghiệp và 180 ngày đối với đất phi nông nghiệp, cơ quan nhà nước có thẩm quyềnphải thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi biết Nội dung thông báo thu hồiđất bao gồm kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm

Thông báo thu hồi đất phải được gửi đến từng người có đất thu hồi, họp phổ biếnđến người dân trong khu vực có đất thu hồi và thông báo trên phương tiện thông tinđại chúng, niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung củakhu dân cư nơi có đất thu hồi

Sau khi thông báo thu hồi đất theo đúng thủ tục nói trên, nếu người sử dụng đấttrong khu vực thu hồi đất đồng ý thì UBND cấp có thẩm quyền có thể ra Quyết địnhthu hồi đất và thực hiện các chính sách về bồi thường, hỗ trợ, tái định cư mà không cầnchờ hết thời hạn thông báo

Bước 2 Thu hồi đất:

UBND cấp tỉnh có thẩm quyền thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công íchcủa xã, phường, thị trấn; đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ởnước ngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tưnước ngoài

UBND cấp huyện có thẩm quyền thu hồi đất đối với đất của hộ gia đình, cá nhân,cộng đồng dân cư; đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ởtại Việt Nam.

Trường hợp khu đất thu hồi có cả tổ chức và hộ gia đình, cá nhân đang sử dụngđất thì UBND cấp tỉnh có thẩm quyền quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủyban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất

Bước 3 Kiểm kê đất đai, tài sản có trên đất:

Sau khi có quyết định thu hồi đất của cấp có thẩm quyền, UBND cấp xã có tráchnhiệm phối hợp với Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng triển khaithực hiện kế hoạch thu hồi đất, điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Người sử dụngđất có trách nhiệm phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặtbằng thực hiện việc điều tra, khảo sát, đo đạc xác định diện tích đất, thống kê nhà ở, tàisản khác gắn liền với đất để lập phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Trường hợp người sử dụng đất trong khu vực có đất thu hồi không phối hợp với

tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng trong việc điều tra, khảo sát, đođạc, kiểm đếm thì UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổchức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục đểngười sử dụng đất thực hiện

Trong thời hạn 10 ngày kể từ ngày được vận động, thuyết phục mà người sửdụng đất vẫn không phối hợp với tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặtbằng thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết định kiểm đếm bắt buộc Người cóđất thu hồi có trách nhiệm thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc Trường hợp người

có đất thu hồi không chấp hành thì Chủ tịch UBND cấp huyện ban hành quyết địnhcưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc và tổ chức thực hiện cưỡng chếtheo quy định tại Điều 70 của Luật đất đai 2013

Việc cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc được thực hiện khi có

đủ các điều kiện sau đây: người có đất thu hồi không chấp hành quyết định kiểm đếmbắt buộc sau khi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổchức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục; Quyết

định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc đã được niêm yết công khaitại trụ sở UBND cấp xã, tại địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thuhồi; Quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định kiểm đếm bắt buộc đã có hiệu lực thihành; người bị cưỡng chế đã nhận được quyết định cưỡng chế có hiệu lực thi hành.Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắngmặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp xã lập biên bản.

Trình tự, thủ tục thực hiện quyết định cưỡng chế kiểm đếm bắt buộc được quyđịnh như sau: tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoạivới người bị cưỡng chế; trường hợp người bị cưỡng chế chấp hành quyết định cưỡngchế thì tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành vàthực hiện điều tra, khảo sát, đo đạc, kiểm đếm Trường hợp người bị cưỡng chế khôngchấp hành quyết định cưỡng chế thì tổ chức được giao thực hiện cưỡng chế thi hànhquyết định cưỡng chế

Bước 4 Lập phương án bồi thường thiệt hại, hỗ trợ, tái định cư:

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm lậpphương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đối với từng tổ chức, cá nhân, hộ gia định bịthu hồi đất, trên cơ sở tổng hợp số liệu kiểm kê, xử lý các thông tin liên quan của từngtrường hợp; áp giá tính giá trị bồi thường về đất, tài sản trên đất

Phương án tái định cư: UBND cấp tỉnh, UBND cấp huyện có trách nhiệm tổchức lập và thực hiện dự án tái định cư trước khi thu hồi đất Khu tái định cư tập trungphải xây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ, bảo đảm tiêu chuẩn, quy chuẩn xây dựng, phùhợp với điều kiện, phong tục, tập quán của từng vùng, miền Dự án tái định cư đượclập và phê duyệt độc lập với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư nhưng phải bảođảm có đất ở, nhà ở tái định cư trước khi cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết địnhthu hồi đất Khu tái định cư được lập cho một hoặc nhiều dự án; nhà ở, đất ở trong khutái định cư được bố trí theo nhiều cấp nhà, nhiều mức diện tích khác nhau phù hợp vớicác mức bồi thường và khả năng chi trả của người được tái định cư

Bước 5 Niêm yết công khai phương án lấy ý kiến của nhân dân

Sau khi phương án chi tiết được lập, tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giảiphóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chứclấy ý kiến của nhân dân, nhất là các đối tượng bị thu hồi đất Hình thức lấy ý kiến là:tổchức họp trực tiếp với người dân trong khu vực có đất thu hồi, đồng thời niêm yếtcông khai phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã, địa điểmsinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi.

Việc tổ chức lấy ý kiến phải được lập thành biên bản có xác nhận của đại diệnUBND cấp xã, đại diện Ủy ban MTTQVN cấp xã, đại diện những người có đất thuhồi

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm tổng hợp

ý kiến đóng góp bằng văn bản, ghi rõ số lượng ý kiến đồng ý, số lượng ý kiến khôngđồng ý, số lượng ý kiến khác đối với phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; phốihợp với UBND cấp xã nơi có đất thu hồi tổ chức đối thoại đối với trường hợp còn có ýkiến không đồng ý về phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; hoàn chỉnh phương

án trình cơ quan có thẩm quyền

Bước 6 Hoàn chỉnh Phương án:

Trên cơ sở ý kiến góp ý của các đối tượng có đất bị thu hồi, đại diện chính quyền,đoàn thể ở cơ sở, tổ chức bồi thường tiếp thu, hoàn chỉnh phương án chi tiết bồithường, hỗ trợ, tái định cư trình cơ quan chuyên môn thẩm định và trình cấp có thẩmquyền phê duyệt

Bước 7 Phê duyệt phương án chi tiết và tổ chức triển khai thực hiện:

Việc quyết định thu hồi đất, phê duyệt và tổ chức thực hiện phương án bồithường, hỗ trợ, tái định cư được quy định như sau: UBND cấp có thẩm quyền quy địnhtại Điều 66 của Luật đất đai năm 2013 quyết định thu hồi đất, quyết định phê duyệtphương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong cùng một ngày

Tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng có trách nhiệm phối hợpvới UBND cấp xã phổ biến và niêm yết công khai quyết định phê duyệt phương án bồithường, hỗ trợ, tái định cư tại trụ sở UBND cấp xã và địa điểm sinh hoạt chung của

khu dân cư nơi có đất thu hồi; gửi quyết định bồi thường, hỗ trợ, tái định cư đến từngngười có đất thu hồi, trong đó ghi rõ về mức bồi thường, hỗ trợ, bố trí nhà hoặc đất táiđịnh cư (nếu có), thời gian, địa điểm chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ; thời gian bố trí nhàhoặc đất tái định cư (nếu có) và thời gian bàn giao đất đã thu hồi cho tổ chức làmnhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng.

Tổ chức thực hiện việc bồi thường, hỗ trợ, bố trí tái định cư theo phương án bồithường, hỗ trợ, tái định cư đã được phê duyệt; trường hợp người có đất thu hồi khôngbàn giao đất cho tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng thì UBND cấp

xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm vụ bồi thường,giải phóng mặt bằng tổ chức vận động, thuyết phục để người có đất thu hồi thực hiện,nếu họ vẫn không chấp hành việc bàn giao đất thì bị cưỡng chế theo quy định tại Điều

71 của Luật đất đai 2013

Bước 8 Tổ chức chi trả bồi thường:

Theo quy định tại Điều 93 Luật đất đai 2013, trong thời hạn 30 ngày kể từ ngàyquyết định thu hồi đất của cơ quan nhà nước có thẩm quyền có hiệu lực thi hành, cơquan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường phải chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ cho người

có đất thu hồi

Trường hợp cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồi thường chậm chi trả thì khithanh toán tiền bồi thường, hỗ trợ cho người có đất thu hồi, ngoài tiền bồi thường, hỗtrợ theo phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệtthì người có đất thu hồi còn được thanh toán thêm một khoản tiền bằng mức tiền chậmnộp theo quy định của Luật quản lý thuế tính trên số tiền chậm trả và thời gian chậmtrả Trường hợp người có đất thu hồi không nhận tiền bồi thường, hỗ trợ theo phương

án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư được cấp có thẩm quyền phê duyệt thì tiền bồithường, hỗ trợ được gửi vào tài khoản tạm giữ của Kho bạc nhà nước

Người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưa thực hiệnnghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luật thì phải trừ

đi khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồi thường để hoàntrả ngân sách nhà nước Về vấn đề này, Nghị định 47/2013/NĐ-CP ngày 15/5/2014 của

Chính phủ quy định chi tiết một số điều của Luật Đất đai về bồi thường, hỗ trợ, táiđịnh cư khi Nhà nước thu hồi đất cũng quy định rõ tại Điều 30, cụ thể là: khoản tiềnchưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai bao gồm tiền sử dụng đất, tiền thuê đấtphải nộp cho Nhà nước nhưng đến thời điểm thu hồi đất vẫn chưa nộp; số tiền chưathực hiện nghĩa vụ tài chính này được xác định theo quy định của pháp luật về thu tiền

sử dụng đất; thu tiền thuê đất, thuê mặt nước Trường hợp số tiền chưa thực hiện nghĩa

vụ tài chính đến thời điểm có quyết định thu hồi đất lớn hơn số tiền được bồi thường,

hỗ trợ thì hộ gia đình, cá nhân tiếp tục được ghi nợ số tiền chênh lệch đó; nếu hộ giađình, cá nhân được bố trí tái định cư thì sau khi trừ số tiền bồi thường, hỗ trợ vào sốtiền để được giao đất ở, mua nhà ở tại nơi tái định cư mà số tiền còn lại nhỏ hơn sốtiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính thì hộ gia đình, cá nhân tiếp tục được ghi nợ sốtiền chênh lệch đó

Lưu ý: tiền được bồi thường để trừ vào số tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chínhgồm tiền được bồi thường về đất, tiền được bồi thường chi phí đầu tư vào đất còn lại(nếu có) Không trừ các khoản tiền được bồi thường chi phí di chuyển, bồi thườngthiệt hại về tài sản, bồi thường do ngừng sản xuất kinh doanh và các khoản tiền được

hỗ trợ vào khoản tiền chưa thực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai

Trường hợp diện tích đất thu hồi đang có tranh chấp về quyền sử dụng đất màchưa giải quyết xong thì tiền bồi thường, hỗ trợ đối với phần diện tích đất đang tranhchấp đó được chuyển vào Kho bạc Nhà nước chờ sau khi cơ quan nhà nước có thẩmquyền giải quyết xong thì trả cho ngươi có quyền sử dụng đất

Bước 9 Bàn giao mặt bằng, cưỡng chế thu hồi đất

Sau khi nhận tiền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; người bị thu hồi đất phải bàngiao mặt bằng sạch cho chủ đầu tư Trường hợp người có đất bị thu hồi không bàn giaomặt bằng thì bị cưỡng chế thu hồi đất theo quy định tại Điều 71 Luật Đất đai 2013, khi

có đủ các điều kiện: người có đất thu hồi không chấp hành quyết định thu hồi đất saukhi UBND cấp xã, Ủy ban MTTQVN cấp xã nơi có đất thu hồi và tổ chức làm nhiệm

vụ bồi thường, giải phóng mặt bằng đã vận động, thuyết phục; Quyết định cưỡng chếthực hiện quyết định thu hồi đất đã được niêm yết công khai tại trụ sở UBND cấp xã,địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thu hồi; Quyết định cưỡng chế

thực hiện quyết định thu hồi đất đã có hiệu lực thi hành; người bị cưỡng chế đã nhậnđược quyết định cưỡng chế thực hiện quyết định thu hồi đất có hiệu lực thi hành.Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối không nhận quyết định cưỡng chế hoặc vắngmặt khi giao quyết định cưỡng chế thì UBND cấp xã lập biên bản.

Trình tự, thủ tục thực hiện cưỡng chế thu hồi đất: trước khi tiến hành cưỡng chế,Chủ tịch UBND cấp huyện quyết định thành lập Ban thực hiện cưỡng chế; Ban thựchiện cưỡng chế vận động, thuyết phục, đối thoại với người bị cưỡng chế; nếu người bịcưỡng chế chấp hành thì Ban thực hiện cưỡng chế lập biên bản ghi nhận sự chấp hành.Việc bàn giao đất được thực hiện chậm nhất sau 30 ngày kể từ ngày lập biên bản.Trường hợp người bị cưỡng chế không chấp hành quyết định cưỡng chế thì Ban thựchiện cưỡng chế tổ chức thực hiện cưỡng chế; Ban thực hiện cưỡng chế có quyền buộcngười bị cưỡng chế và những người có liên quan phải ra khỏi khu đất cưỡng chế, tựchuyển tài sản ra khỏi khu đất cưỡng chế; nếu không thực hiện thì Ban thực hiệncưỡng chế có trách nhiệm di chuyển người bị cưỡng chế và người có liên quan cùngtài sản ra khỏi khu đất cưỡng chế Trường hợp người bị cưỡng chế từ chối nhận tài sảnthì Ban thực hiện cưỡng chế phải lập biên bản, tổ chức thực hiện bảo quản tài sản theoquy định của pháp luật và thông báo cho người có tài sản nhận lại tài sản

• Thẩm quyền thu hồi đất :

Theo quy định tại Điều 66 Luật đất đai 2013 quy định: Thẩm quyền thu hồi đất

1 Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sau đây:a) Thu hồi đất đối với tổ chức, cơ sở tôn giáo, người Việt Nam định cư ở nướcngoài, tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao, doanh nghiệp có vốn đầu tư nướcngoài, trừ trường hợp quy định tại điểm b khoản 2 Điều này;

b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn

2 Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sauđây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;

b) Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tạiViệt Nam

3 Trường hợp trong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng quy định tại khoản 1 vàkhoản 2 Điều này thì Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyềncho Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất.

b) Thu hồi đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn

• Ủy ban nhân dân cấp huyện quyết định thu hồi đất trong các trường hợp sauđây:

a) Thu hồi đất đối với hộ gia đình, cá nhân, cộng đồng dân cư;

b) Thu hồi đất ở của người Việt Nam định cư ở nước ngoài được sở hữu nhà ở tạiViệt Nam

So với Luật Đất Đai 2003, Luật đất đai 2013 đã có điểm mới đó là trường hợptrong khu vực thu hồi đất có cả đối tượng quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều này thì

Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định thu hồi đất hoặc ủy quyền cho Ủy ban nhân dâncấp huyện quyết định thu hồi đất

Như vậy, nếu có quyết định thu hồi đất đối với cả tổ chức và cá nhân thì quyếtđịnh thu hồi thuộc UBND cấp tỉnh

1.2. Cơ sở thực tiễn

1.2.1. Chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất ở một số

nước trong khu vực và các tổ chức quốc tế

1.2.1.1. Trung Quốc

Ở Trung Quốc chủ trương xuyên suốt trong việc bồi thường GPMB là hạn chếñến mức tối đa việc thu hồi đất, giải tỏa mặt bằng, cũng như số lượng người bị ảnhhưởng để thực hiện các dự án đầu tư Do việc thu hồi đất là không thể tránh khỏi nênphương án đền bù phải đảm bảo tối đa các lợi ích cho những người bị thu hồi đất để họ

có thể cải thiện mức sống, đảm bảo cuộc sống so với trước khi bị thu hồi đất

Theo quy định của pháp luật Trung Quốc, khi Nhà nước thu hồi đất thì người nào

sử dụng đất sau đó sẽ có trách nhiệm bồi thường Người bị thu hồi đất được thanh toántiền bồi thường đất đai, tiền trợ cấp về tái định cư và tiền bồi thường hoa màu trên đất.Cách tính tiền bồi thường đất đai và tiền trợ cấp tái định cư căn cứ theo tổng giá trịtổng sản lượng của đất đai những năm trước đây rồi nhân với hệ số Tiền bồi thườngcho hoa màu, cho các loại tài sản trên đất ñược tính theo giá cả hiện tại

Cũng như ở Việt Nam, mức bồi thường cho giải phóng mặt bằng được thực hiệntheo nguyên tắc đảm bảo cho người dân có cuộc sống bằng hoặc cao hơn nơi ở cũ.Việc quản lý giải phóng mặt bằng được giao cho các cục quản lý tài nguyên đất đai ởđịaphương

Để giải quyết nhà ở cho người dân khi giải phóng mặt bằng, phương thức chủyếu của Trung Quốc là trả tiền và hỗ trợ bằng cách tính ba khoản sau: Một là, giá cảxây dựng lại, chênh lệch giữa giá xây dựng lại nhà mới và nhà cũ; Hai là, giá đất tiêuchuẩn; Ba là, trợ cấp về giá cả Ba khoản này cộng lại là tiền bồi thường về nhàở.Việc bồi thường nhà ở cho dân ở thành phố khác với việc bồi thường cho dân ởnông thôn, bởi có sự khác nhau về hình thức sở hữu đất đai ở thành thị và nông thôn.Đối với nhà ở của người dân thành phố, nhà nước bồi thường bằng tiền là chính,với mức giá do thị trường bất động sản quyết định qua các tổ chức trung gian để đánhgiá, xác định giá Với người dân nông thôn, nhà nước thực hiện theo những cách thứcrất linh hoạt, theo đó, mỗi đối tượng khác nhau sẽ có cách bồi thường khác nhau: tiềnbồi thường về sử dụng đất đai; tiền bồi thường về hoa màu; bồi thường tài sản tập thể.Theo đánh giá của một số chuyên gia tái định cư, sở dĩ Trung Quốc có nhữngthành công nhất định trong công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là do thứ nhất, đãxây dựng các chính sách và thủ tục rất chi tiết, ràng buộc đối với các hoạt động táiđịnh cư, đảm bảo mục tiêu tạo cơ hội phát triển cho người dân tái định cư, tạo cácnguồn lực sản xuất cho những người tái định cư Thứ hai, năng lực thể chế của cácchính quyền địa phương khá mạnh Chính quyền cấp tỉnh chịu trách nhiệm hoàn toàntrong việc thực hiện chương trình bồi thường hỗ trợ tái định cư Thứ ba, quyền sở hữuđất tập thể làm cho việc thực hiện bồi thường hỗ trợ tái định cư có nhiều thuận lợi, đặcbiệt là ở nông thôn Tiền đền bù cho đất đai bị mất không trả cho từng hộ gia đình màđược cộng đồng sử dụng để tìm kiếm, phát triển đất mới hoặc mua của các cộng đồng

sở tại hay dùng để phát triển kết cấu hạ tầng Chính quyền thôn, xã chịu trách nhiệmphân chia cho các hộ bị ảnh hưởng.

Bên cạnh những thành công như vậy, chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cưcủa Trung Quốc cũng bộc lộ những tồn tại nhất định mà chủ yếu là vấn đề việc làm;tốc độ tái định cư chậm, thiếu đồng bộ, thực hiện giải phóng mặt bằng trước khi xâyxong nhà tái định cư

+ Bồi thường tài sản bị thiệt hại, nghề nghiệp và thu nhập bị mất;

+ Hỗ trợ di chuyển, bố trí nơi ở mới với các dịch vụ và phương tiện phù hợp;+ Trợ cấp khôi phục để ít nhất người bị ảnh hưởng có được mức sống đạt hoặcgần đạt so với mức sống trước khi có dự án;

Việc lập kế hoạch, thiết kế nội dung là yếu tố không thể thiếu của việc lập dự ánđầu tư có di dân tái định cư và những nguyên tắc chính gồm:

*Nghiên cứu kỹ phương án khả thi của các dự án ñể giảm thiểu việc di dân bắt buộc,nếu không thể tránh được khi triển khai dựán;

*Người bị ảnh hưởng phải ñược bồi thường và hỗ trợ để triển vọng kinh tế, xã hội của

họ nói chung ít nhất cũng thuận lợi như trong trường hợp không có dựán;

1.2.1.3.Thái Lan

Ở Thái Lan, cũng giống như ở nhiều nước khác trong khu vực châu Á, quá trình

đô thị hoá diễn ra nhanh chóng, mọi giao dịch về đất đai đều do cơ chế thị trường điều

tiết Tuy nhiên, với những dự án do Chính phủ quản lý, việc đền bù được tiến hànhtheo trình tự: tổ chức nghe ý kiến người dân; định giá đền bù Giá đền bù phụ thuộcvào từng khu vực, từng dự án Nếu một dự án mang tính chiến lược quốc gia thì nhànước đền bù với giá rất cao so với giá thị trường Nhìn chung, khi tiến hành lấy đất củadân, nhà nước hoặc cá nhân đầu tư đều đền bù với mức cao hơn giá thị trường.

1.2.1.4. Ngânhàngthếgiới(WB)vàNgânhàngpháttriểnchâuÁ(ADB)

Mục tiêu chính sách bồi thường tái định cư của Ngân hàng thế giới (WB) vàNgân hàng phát triển châu Á (ADB) là việc bồi thường tái định cư sẽ được giảm thiểucàng nhiều càng tốt và đưa ra những biện pháp khôi phục để giúp người bị ảnh hưởngcải thiện hoặc ít ra vẫn giữ được mức sống, khả năng thu nhập và mức độ sản xuất nhưtrước khi có dự án, phải đảm bảo cho các hộ di chuyển được bồi thường và hỗ trợ saocho tương lai, kinh tế và xã hội của họ được thuận lợi tương tự như trong trường hợpkhông có dự án

Các biện pháp thu hồi được cung cấp là bồi thường theo giá thay thế nhà cửa vàcác kết cấu khác, bồi thường đất nông nghiệp là lấy đất có cùng hiệu suất và phải thậtgần với đất đã bị thu hồi, bồi thường đất thổ cư có cùng diện tích được người bị ảnhhưởng chấp thuận, giao đất tái định cư với thời hạn ngắn nhất

Đối với đất đai và tài sản được bồi thường chính sách của WB và ADB là phảibồi thường theo giá xây dựng mới đối với tất cả các công trình xây dựng và quy địnhthời hạn bồi thường tái định cư hoàn thành trước một tháng khi dự án triển khai thựchiện

Khôi phục thu nhập là một yếu tố quan trọng của tái định cư khi những người bịảnh hưởng bị mất cơ sở sản xuất, công việc kinh doanh, việc làm thay thế nhữngnguồn thu nhập khác, bất kể là họ có mất nơi ở haykhông

WB và ADB quy định các thông tin về dự án cũng như chính sách bồi thường táiđịnh cư của dự án phải được thông báo đầy đủ, công khai để tham khảo ý kiến, hợp tác

và tìm mọi cách thoả mãn nhu cầu chính đáng của người bị thu hồi trong suốt quá trìnhlập kế hoạch bồi thường tái định cư cho tới khi thực hiện công tác lập kế hoạch

Việc lập kế hoạch cho công tác bồi thường tái định cư được WB và ADB coi làđiều bắt buộc trong quá trình thẩm định dự án Mức độ chi tiết của kếhoạch phụ thuộcvào số lượng người bị ảnh hưởng và mức độ tác động của dự án Kế hoạch bồi thườngtái định cư phải được coi là một phần của chương trình phát triểncụthể,cungcấp

đầyđủnguồnvốnvàcơhộichocáchộbịảnhhưởng.Ngoài ra còn phải áp dụng các biện phápsao cho người bị di chuyển hào nhập được với cộng đồng mới Để thực hiện các biệnpháp này, nguồn tài chính và vật chất cho việcdidânluônđượcchuẩnbịsẵn.

1.2.1.5. Một số bài học về thu hồi đất, bồi thường, hỗ trợ, tái định cư của một số

nướcvàtổchứcquốctế trên

- Chính sách bồi thường hỗ trợ tái định cư đối với những người bị ảnh hưởng bởicác dự án thu hồi đất của nhiều quốc gia, nhiều tổ chức quốc tế tuy có những điểmkhác biệt nhưng nhìn chung đều phải hướng tới mục tiêu là đền bù thoả dáng, đảmbảocho người bị thu hồi đất có cuộc sống bằng hoặc tốt hơn trước khi bị thu hồi đất (vềchỗ ở, việc làm, thu nhập, môi trường, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xãhội)

- Phạm vi đối tượng được bồi thường, hỗ trợ trong các dự án không chỉ giới hạntrong số người bị thu hồi ñất mà phải mở rộng cho cho tới tất cả nhữngngườikhôngbịthuhồiđấtnhưngbịtácđộngtiêucựcbởicácdựánthuhồiđất

- Sự minh bạch hóa và sự tham gia của những người bị ảnh hưởng bởi dự án bịthu hồi đất vào việc thực hiện chính sách, xây dựng phương án, thực hiện phương ánbồi thường, hỗ trợ tái định cư là việc hết sức cần thiết bảo đảm ñược lựa chọn đượcnhững chính sách, giải pháp, phương án tốt nhất, nhân văn nhất và có tính khả thicao.-Chính sách của nhiều nước và tổ chức quốc tế hướng tới việc tránh các phương

án thu hồi đất phải di dân, tái ñịnh cư Trong trường hợp không tránh khỏi thì phải hạnchế tới mức thấp nhất dân số phải di dời, đồng thời đảm bảo cho người tái định cưkhông những ổn định về kinh tế mà còn phải đảm bảo cho họ hòa nhập nhanh chóngvào cộng đồng dân cư mới về mọimặt

* Nhận xét, đánh giá

Để phục vụ lợi ích Quốc gia, lợi ích công cộng, mục đích phát triển kinh tế,mục đích an ninh, quốc phòng, các nước đều phải sử dụng quyền lực Nhà nước thôngqua các chính sách Pháp luật khác nhau để thu hồi đất hoặc trưng thu đất của ngườiđang sở hữu hoặc sử dụng đất đai và được thể hiện ở các nội dung sau:

Trách nhiệm bồi thường: Có thể do Nhà nước hoặc người được sử dụng đất thuhồi;

Đối tượng được bồi thường: Tất cả những người có đất bị ảnh hưởng bởi dự ánđều có quyền được bồithường;

Phương thức bồi thường: Việc thực hiện bồi thường ñược thực hiện bằng tiềnhoặc hiện vật do thiệt hại về đất đai;

Giá trị đất bị thu hồi hoặc trưng thu: Được tính trên cơ sở giá trị thực của đất trênnguyên tắc là giá thị trường hoặc giá thaythế;

Chính sách hỗ trợ: Các khoản hỗ trợ cho người bị thu hồi đất hoặc trưng thu đấtnhằm tạo điều kiện chuyển đổi nghề nghiệp, ổn định sản xuất, thu nhập và cải thiệnđờisống;

Thông qua việc ban hành và thực hiện chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái ñịnh cưkhi nhà nước thu hồi đất của các nước và một số tổ chức ngân hàng quốc tế, rút ra cáckinh nghiệp mà Việt nam cần quan tâm được thể hiện ở một số điểmsau:

- Hoàn thiện hệ thống chính sách pháp luật về đất đai nói chung và chính sáchbồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất nói riêng đảm bảo tính ổnđịnh, thống nhất và phù hợp Tập trung quan tâm vấn đề giá đất và định giá đất; vấn đềtuyên truyền và phổ biến chính sách bồi thường giải phóng mặt bằng tới mọi tầng lớpnhân dân trong xãhội;

- Rà soát, bổ sung chính sách hỗ trợ người bị thu hồi đất ổn định sản xuất, đờisống, cải thiện thu nhập Đặc biệt, đối với thu hồi đất sản xuất nông nghiệp,đốitượngbịảnhhưởnglàhộnghèo,chưađếntuổivàquátuổilaođộng;

1.2.2. Chính sách bồi thường, hỗ trợ tái định cư ở Việt Nam sau khi Nhà nước thu hồi

đất quacác thời kỳ

1.2.2.1. Thời kỳ trước khi có Luật đất đai1988

Trong thời kỳ các triều đại phong kiến trị vì đất nước, chính sách bồi thường chongười bị thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất đã ñược xác lập và chủ yếu tập trung vàobồi thường ruộng đất canh tác Hình thức bồi thường chủ yếu bằng tiền, mức bồithường này được quy định chặt chẽ, tương xứng với thiệt hại của người bị thu hồiđất.Giai đoạn thực dân Pháp xâm lược nước ta, ngoài một số hiệp ước bất bình đẳng

để chiếm hữu đất, Nghị định của Toàn quyền Đông Dương ngày 17 tháng chạp năm

1913 là văn bản chính thức định ra những nguyên tắc nhượng địa, núp dưới hình thứcmua bán để chiếm đoạt đất đai

Sau khi Cách mạng tháng tám thành công, năm 1946 nước Việt Nam Dân chủcộng hòa đã ban hành Hiến pháp đầu tiên, trong đó chỉ rõ:” Nhiệm vụ của dân tộc tatrong giai đoạn này là phải bảo toàn lãnh thổ, giành độc lập hoàn toàn và kiến thiếtquốc gia trên nền tảng dân chủ” Ngày 14/12/1953, Luật Cải cách ruộng đất ra đời đãthủ tiêu quyền chiếm hữu ruộng đất của thực dân Pháp và tay sai ở Việt Nam, xóa bỏchế độ phong kiến, chiếm hữu ruộng đất của giai cấp địa chủ, thực hiện chế độ sở hữuruộng đất của nông dân

Ngày 14/4/1959, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Nghị định 151/TTg quy địnhthể lệ tạm thời về trưng dụng ruộng đất Đây có thể coi là văn bản pháp quy đầu tiênliên quan đến việc bồi thường và tái định cư bắt buộc ở Việt Nam Ngày 06/7/1959,Liên bộ Uỷ ban Kế hoạch Nhà nước và Bộ nội vụ ban hành Thông tư liên tịch số1424/TTLB hướng dẫn thi hành Nghị định 151/TTg với các nguyên tắc cơ bản nhưnhững người có ruộng đất bị trưng dụng được bồi thường và trong trường hợp cần

làm;chỉđượctrưngdụngsốruộngđấtthậtcầnthiết,hếtsứctiếtkiệmruộngđất cày cấy, trồngtrọt; hết sức tránh những nơi dân cư đông đúc, nghĩa trang liệt sỹ, nhà thờ, chùa, đền.Cách bồi thường tốt nhất là vận động nông dân điều chỉnh hoặc nhượng ruộng đất chongười bị trưng dụng để họ tiếp tục sản xuất Trường hợp không thực hiện được nhưvậy, về đất sẽ được bồi thường bằng tiền từ 1 đến 4 năm sản lượng thường liên củaruộng ñất bị trưng dụng Mức bồi thường căn cứ thực tế ở từng nơi, đời sống nhân dâncao hay thấp, ruộngít hay nhiều, tốt hay xấu mà định Đối với ruộng đất bị đào để tu bổ

đường sá, làmđậpthìtuỳtheođất bị đào sâu haynông,sảnlượng bị giảmnhiềuhayítmàđịnhmứcbồithườngkhôngquá2nămsảnlượngthườngniên

Ngày 11/01/1970 Thủ tướng Chính phủ ban hành Thông tư 1792/TTg quy địnhmột số điểm tạm thời về bồi thường thiệt hại nhà cửa, đất đai, cây cối hoa màu chonhân dân ở những vùng xây dựng kinh tế, mở rộng thành phố trên nguyên tắc “Phảiđảm bảo thoả đáng quyền lợi kinh tế của hợp tác xã và của nhândân”

Về mức bồi thường, Thông tư 1792/TTg quy định:

+ Đối với nhà cửa thì căn cứ vào giá trị sử dụng, diện tích mà định giá bồithường

+ Đối với đất đai, vùng đồng bằng chia làm 4 loại, vùng trung du đồi núi chialàm 5 loại, mỗi loại có giá tối thiểu và giá tối đa

+ Đối với các loại cây lưu niên, việc bồi thường các cây ăn quả dài ngày và ngắnngày phải căn cứ vào sản lượng thu hoạch hàng niên và thời hạn trồng, hoa lợi của mỗiloại cây để quy định giá bồi thường

Về thể thức bồi thường: trước hết là các ngành cơ quan xây dựng phải liên hệ vớichính quyền các cấp để tiến hành công khai chính sách bồi thường với nhân dân, rồicăn cứ vào tài sản hiện có (nhà cửa, sản lượng thu hoạch thường niên và thời hạnhưởng lợi hoa màu) công sức bỏ ra khai phá và phân loại đất đai của địa phương màđịnh giá bồi thường cho phù hợp

Sau khi thống nhất đất nước 1975, Hiến pháp 1980 ra đời, tại điều 19 quy địnhđất đai thuộc sở hữu toàn dân, Pháp luật không quy định đất đai có giá, tại Quyết định

số 201/CP ngày 01/7/1980 của Hội đồng Chính phủ quy định “ không được phát canhthu tô, cho thuê, cầm cố hoặc bán nhượng đất dưới bất kỳ hình thức nào, không đượcdùng đất để thu những khoản lợi không do lao động mà có ” Nhà nước cấp đất khôngthu tiền sử dụng đất, quan hệ đất đai là quan hệ đơnthuần

1.2.2.2. Thời kỳ từ năm 1988 đến năm 1993

Luật đất đai năm 1988 ra đời dựa trên quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân doNhà nước thống nhất quản lý Tại Khoản 4 ðiều 48 quy định: “ Đền bù thiệt hại thực tếcho người đang sử dụng đất bị thu hồi để giao cho mình, bồi hoàn thành quả lao động

và kết quả đầu tư đã làm tăng giá trị của đất đó theo quy định của phápluật.”

Hội đồng Bộ trưởng ban hành Quyết định 186-HĐBT ngày 31/5/1990, về bồithường thiệt hại đất nông nghiệp, đất có rừng để sử dụng vào mục đích khác Căn cứ

để tính mức bồi thường thiệt hại về đất nông nghiệp và đất có rừng tại Quyết định này

là diện tích, chất lượng và vị trí đất Toàn bộ tiền bồi thường phải nộp vào ngân sáchNhà nước và được điều tiết theo phân cấp ngân sách Trung ương 30%, địa phương70% để sử dụng vào mục đích khai hoang, phục hoá và định canh, định cư cho nhândân vùng bị thu hồiđất

Hiến pháp 1992 ra đời là bước ngoặt quan trọng trong việc xây dựng chính sáchpháp luật đất đai nói chung và chính sách bồi thường, GPMB nói riêng, đólà:

+ Tại điều 17 quy định “ Đất đai thuộc sở hữu toàn dân do Nhà nước thống nhấtquản lý theo quy hoạch và pháp luật”

+ Tại điều 18 quy định “ Các tổ chức và cá nhân được Nhà nước giao đất sử dụnglâu dài và được chuyển nhượng quyền sử dụng đất theo quy định của phápluật”

+ Tại điều 23 quy định “ Tài sản hợp pháp của cá nhân, tổ chức không bị quốchữu hoá Trong trường hợp thật cần thiết vì lý do quốc phòng, an ninh và vì lợi ích củaquốc gia, Nhà nước trưng mua hoặc trưng dụng có bồi thường tài sản của cá nhân hoặc

tổ chức theo thời giá thị trường Thể thức trưng mua, trưng dụng do luậtđịnh”

1.2.2.3. Thời kỳ từ năm 1993 đến năm 2003

Luật đất đai 1993 ra đời và có hiệu lực thi hành từ ngày 15/10/1993

Với các quy định tại Luật này thì “đất có giá” và người sử dụng đất có quyền vànghĩa vụ cụ thể

+ Tại điều 12 quy định “Nhà nước xác định giá các loại đất để tính thuế chuyểnquyền sử dụng đất, thu tiền khi giao đất hoặc cho thuê đất Tính giá trị tài sản khi giaođất, bồi thường thiệt hại khi thu hồi đất Chính phủ quy định khung giá các loại đất đốivới từng vùng theo thời gian”

+ Điều 27 quy định “Trong từng trường hợp thật cần thiết, Nhà nước thu hồi đất

đang sử dụng của người sử dụng đất để sử dụng vào mục đích quốc phòng, an ninh và

vì lợi ích của quốc gia, lợi ích công cộng thì người bị thu hồi đất được đền bù thiệthại”Căn cứ Luật đất đai 1993, Chính phủ đã ban hành Nghị định 90/CP ngày17/8/1994 quy định về việc bồi thường thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất sử dụng vàomục đích an ninh, quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Để đáp ứng yêu cầu của xã hội và sự chuyển biến mạnh mẽ của nền kinh tế,Quốc hội đã liên tục sửa đổi Luật đất đai vào các năm 1998 và 2001 Theo đó, Chính

phủ và các bộ ngành đã ban hành các văn bản quy định về chính sách bồithườngGPMB.

+ Nghị định 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chính phủ về việc bồi thườngthiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mục đích an ninh quốc phòng, lợiích quốc gia và lợi ích côngcộng

+ Thông tư 145/1998/TT-BTC ngày 04/11/1998 của Bộ Tài chính hướng dẫnthực hiện Nghị định 22/1998/NĐ-CP ngày 24/4/1998 của Chínhphủ

Chính sách bồi thường GPMB theo quy định tại Nghị định 22/1998/NĐ-CP vàthông tư 145/1998/TT-BTC:

Đối tượng được đền bù thiệt hại: người bị thu hồi đất có quyền sử dụng đất,quyền sở hữu tài sản hợp pháp phù hợp với quy định của pháp luật

Đối tượng phải đền bù thiệt hại: người sử dụng đất được Nhà nước giao đất, chothuê đất

Phạm vi áp dụng: Đền bù thiệt hại khi Nhà nước thu hồi đất để sử dụng vào mụcđích quốc phòng, lợi ích quốc gia, lợi ích công cộng

Chính sách hỗ trợ:

+ Hỗ trợ ổn định sản xuất và đời sống, chi phí đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp,trợ cấp ngừng việc cho cán bộ công nhân viên của doanh nghiệp trong thời gian ngừngsản xuất.

+ Chi phí di chuyển đối với các cơ quan Nhà nước, tổ chức chính trị-xã hội, đơn

vị sự nghiệp, đơn vị lực lượng vũ trang nhân dân phải di chuyển cơ sở đến địa điểmmới

+ Hỗ trợ đối với người sử dụng nhà ở thuộc sở hữu Nhà nước nằm trong phạm vithu hồi đất phải phá dỡ nếu không tiếp tục thuê nhà của Nhà nước

+ Hỗ trợ các đối tượng chính sách và tiền thưởng đối với trường hợp thực hiệnđúng kế hoạch

1.2.2.4. Thời kỳ từ năm 2003 đến nay

Luật đất đai năm 2003 được Quốc hội thông qua ngày 26/11/2003 và có hiệu lực

từ ngày 01/7/2004 Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái ñịnh cư khi Nhà nước thu hồi đấtđược quy định rất chi tiết và kèm theo nhiều văn bản dưới luật được ban hành đểhướng dẫn thựchiện:

- Nghị định 181/2004/Nð-CP ngày 29/10/2004 của Chính phủ về thi hành Luậtđấtđai

- Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 về phương pháp xác định giáđất và khung giá các loạiđất

- Nghị định số 123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 sửa đổi, bổ sung một số điềucủa Nghị định số 188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chínhphủ;

- Thông tư số 114/2004/TT-BTC ngày 26/11/2004 của Bộ Tài chính về hướngdẫn thực hiện Nghị định số188/2004/NĐ-CP

- Nghị định số 197/2004/NĐ-CP ngày 03/12/2004 của Chính phủ về bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồiđất

- Thông tư số 116/2004/TT-BTC ngày 07/12/2004 của Bộ Tài chính về hướngdẫn thực hiện Nghị định số197/2004/NĐ-CP

-Nghịđịnh17/2006/NĐ-CP ngày 27/01/2006 của Chính phủ về sửa đổi bổ sungmột số điều của các Nghị định hướng dẫn thi hành Luật đất đai và Nghị định187/2004/NĐ-CP về việc chuyển công ty Nhà nước thành công ty cổ phần

- Thông tư số 145/2007/TT-BTC ngày 06/12/2007 của Bộ Tài chính Hướng dẫnthực hiện Nghị định số188/2004/NĐ-CP ngày 16/11/2004 của Chính phủ và Nghị

định số123/2007/NĐ-CP ngày 27/7/2007 sửa đổi, bổ sung một số ñiều của Nghị địnhsố188/2004/NĐ-CP.

- Nghị định số 84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chính phủ quy định bổ sung

về việc cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, thu hồi đất, thực hiện quyền sử dụngđất, trình tự, thủ tục bồi thường, hỗ trợ, tái định cư khi Nhà nước thu hồi đất và giảiquyết khiếu nại về đấtđai

- Thông tư liên tịch số 14/2008/BTC-BTNMT ngày 31/01/2008 của Bộ Tàichính, Bộ Tài nguyên và Môi trường hướng dẫn thực hiện một số điều của Nghị định84/2007/NĐ-CP ngày 25/5/2007 của Chínhphủ

- Nghị định số 69/2009/NĐ-CP ngày 13/8/2009 của Chính phủ quy định bổ sung

về quy hoạch sử dụng đất, giá đất, thu hồi đất, bồi thường hỗ trợ và tái định cư đã thểhiện được tính khả thi và vai trò tích cực của các văn bản phápluật

1.2.3. Thực tiễn việc bồi thường, hỗ trợ, giải phóng mặt bằng ở Việt Nam

Vai trò của đất đai đối với quá trình phát triển xã hội ngày càng được nhìn nhậnđầy đủ, toàn diện và khoa học, đặc biệt là trong thời kỳ CNH-HĐH đất nước Vớinhững đổi mới tích cực như đã nghiên cứu ở trên, trong những năm qua, việc thực hiệnchính sách bồi thường GPMB ở Việt Nam đã và đang đạt được những hiệu quả nhấtđịnh

1.2.3.1. Vềchínhsáchbồithường,hỗtrợ:

Bồi thường, hỗ trợ cho người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất được quyđịnh nhưsau:

- Bồi thường hoặc hỗ trợ đối với toàn bộ diện tích đất Nhà nước thuhồi

- Bồi thường hoặc hỗ trợ về tài sản hiện có gắn liền với đất và các chi phí đầu tư vào đất

* Nguyên tắc bồi thườngđất:

- Người bị Nhà nước thu hồi đất có đủ điều kiện theo quy định của pháp luật đất đai thìđược bồi thường; trường hợp không đủ điều kiện được bồi thường thì được xem xét đểhỗtrợ

- Người bị thu hồi đất đang sử dụng vào mục đích nào thì được bồi thường bằng việcgiao đất mới có cùng mục đích sử dụng, nếu không có đất để bồi thường thì được bồithường bằng giá trị quyền sử dụng đất tại thời điểm có quyết định thu hồi; trường hợpbồi thường bằng việc giao đất mới hoặc bằng nhà, nếu có chênh lệch về giá trị thì phầnchênh lệch đó được thực hiện thanh toán bằngtiền.

- Trường hợp người sử dụng đất được bồi thường khi Nhà nước thu hồi đất mà chưathực hiện nghĩa vụ tài chính về đất đai đối với Nhà nước theo quy định của pháp luậtthì phải trừ đi khoản tiền phải thực hiện nghĩa vụ tài chính vào số tiền được bồithường, hỗ trợ để hoàn trả ngân sách nhànước

* Điều kiện để được bồi thường đất:

Điều 75 Luật đất đai 2013 quy định về Điều kiện được bồi thường về đất khi Nhànước thu hồi đất vì mục đích quốc phòng, an ninh; phát triển kinh tế - xã hội vì lợi íchquốc gia, công cộng như sau:

- Hộ gia đình, cá nhân đang sử dụng đất không phải là đất thuê trả tiền thuê đấthàng năm, có Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, Giấy chứng nhận quyền sở hữu nhà

ở và quyền sử dụng đất ở, Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở vàtài sản khác gắn liền với đất (sau đây gọi chung là Giấy chứng nhận) hoặc có đủ điềukiện để được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sảnkhác gắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp, trừ trường hợpquy định tại khoản 2 Điều 77 của Luật này; người Việt Nam định cư ở nước ngoàithuộc đối tượng được sở hữu nhà ở gắn liền với quyền sử dụng đất ở tại Việt Nam mà

có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụngđất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đất theo quy định của Luật này màchưa được cấp

- Cộng đồng dân cư, cơ sở tôn giáo, tín ngưỡng đang sử dụng đất mà không phải

là đất do Nhà nước giao, cho thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện đểđược cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắnliền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

- Người Việt Nam định cư ở nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sửdụng đất, cho thuê đất trả tiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận chuyểnnhượng quyền sử dụng đất trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, khu chế xuất,

khu công nghệ cao, khu kinh tế, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện được cấpGiấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền vớiđất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp.

- Tổ chức được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất, cho thuê đất trả tiềnthuê đất một lần cho cả thời gian thuê; nhận thừa kế quyền sử dụng đất, nhận chuyểnnhượng quyền sử dụng đất mà tiền sử dụng đất đã nộp, tiền nhận chuyển nhượng đãtrả không có nguồn gốc từ ngân sách nhà nước, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điềukiện được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khácgắn liền với đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

- Tổ chức nước ngoài có chức năng ngoại giao được Nhà nước cho thuê đất trảtiền thuê đất một lần cho cả thời gian thuê và có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiệncấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liềnvới đất theo quy định của Luật này mà chưa được cấp

- Tổ chức kinh tế, người Việt Nam định cư ở nước ngoài, doanh nghiệp có vốnđầu tư nước ngoài được Nhà nước giao đất có thu tiền sử dụng đất để thực hiện dự ánđầu tư xây dựng nhà ở để bán hoặc bán kết hợp cho thuê; cho thuê đất trả tiền thuê đấtmột lần cho cả thời gian thuê, có Giấy chứng nhận hoặc có đủ điều kiện cấp Giấychứng nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu nhà ở và tài sản khác gắn liền với đấttheo quy định của Luật này mà chưa được cấp

* Các trường hợp không được bồi thường về đất nhưng được bồi thường chi phí

đầu tư vào đất còn lại khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

+ Đất được Nhà nước giao không thu tiền sử dụng đất, trừ trường hợp đất nôngnghiệp được Nhà nước giao cho hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nông nghiệp,lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối được giao đất nông nghiệp trong hạn mứcquy định

+ Đất được Nhà nước giao cho tổ chức thuộc trường hợp có thu tiền sử dụng đấtnhưng được miễn tiền sử dụng đất;

+ Đất được Nhà nước cho thuê trả tiền thuê đất hàng năm; đất thuê trả tiền thuêđất một lần cho cả thời gian thuê nhưng được miễn tiền thuê đất, trừ trường hợp hộ giađình, cá nhân sử dụng đất thuê do thực hiện chính sách đối với người có công với cáchmạng;

+ Đất nông nghiệp thuộc quỹ đất công ích của xã, phường, thị trấn;

+ Đất nhận khoán để sản xuất nông lâm nghiệp, nuôi trồng thủy sản, làm muối

* Bồi thường tàisản:

Về nguyên tắc: Chủ sở hữu tài sản gắn liền với đất khi Nhà nước thu hồi đất mà

bị thiệt hại, thì được bồi thường; trường hợp thuộc đối tượng không được bồi thườngthì tuỳ từng trường hợp cụ thể được bồi thường hoặc hỗ trợ tàisản

- Đối với công trình xây dựng của hộ gia đình, cá nhân được bồi thường bằng giátrị xây dựng mới theo đơn giá xây dựng do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh ban hành.Trường hợp bị phá dỡ một phần, mà phần còn lại không còn sử dụng được thì được bồithường cho toàn bộ nhà, công trình; trường hợp bị phá dỡ một phần, nhưng vẫn tồn tại

và sử dụng được phần còn lại thì được bồi thường phần giá trị công trình bị phá dỡ vàchi phí để sửa chữa , hoàn thiện phần còn lại theo tiêu chuẩn kỹ thuật tương đương củanhà, công trình trước khi bị phá dỡ

- Bồi thường về di chuyển mồ mả: Người có mồ mả tự tổ chức di chuyển, mứcbồi thường gồm có chi phí đào, đắp, vận chuyển tiểu sành bình thường, khối lượng xây

cụ thể, lệ phí nghĩa trang và một số chi phí tín ngưỡng khác cho cả hai nơi (cũ vàmới)

Mồ mả chưa có người nhận thì giao cho chủ dự án chủ trì phối hợp với chínhquyền địa phương thực hiện việc di chuyển

Mức bồi thường di chuyển được xác định như sau:

Bảng 1 : Đơn giá bồi thường di chuyển mồ mả

MụcII

II Mồ mả chưa có người nhận Ngôi

2 Chưa cải táng - 2.160.000

Đo khối lượng cụ thể và vận dụng đơn giá bồi thường vật kiến trúc tương đương

để tính bồi thường

- Đối với cây trồng, vậtnuôi:

+ Mức bồi thường đối với cây hàng năm được tính bằng giá trị sản lượng của vụthu hoạch và được tính theo năng suất của vụ cao nhất trong 3 năm trước liền kề củacây trồng chính và giá trung bình tại thời điểm thu hồi đất

+ Mức bồi thường đối với cây lâu năm, được tính bằng giá trị hiện có của vườncây (không bao hàm giá trị quyền sử dụng đất) theo giá ở địa phương tại thời điểm thuhồi đất

b. Giá đất để tính bồithường:

Giá đất để tính bồi thường là giá đất theo mục đích đang sử dụng đã được UBNDtỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương quy định và công bố hàng năm tại thời điểm thuhồi đất; trường hợp tại thời điểm có quyết định thu hồi đất mà giá này chưa sát với giáchuyển nhượng quyền sử dụng đất thực tế trên thị trường trong điều kiện bình thườngthì UBND tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương căn cứ vào giá đất thực tế trên thịtrường để xác định lại giá đất cho phù hợp

Trường hợp thực hiện bồi thường chậm do cơ quan, tổ chức có trách nhiệm bồithường gây ra mà giá đất tại thời điểm bồi thường do Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh công

bố cao hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tạithời điểm trả tiền bồi thường; nếu giá ñất tại thời ñiểm bồi thường thấp hơn giá ñất tạithời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có quyết địnhthuhồi;

Trường hợp do người bị thu hồi đất gây ra, nếu giá đất tại thời điểm bồi thườngthấp hơn giá đất tại thời điểm có quyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thờiđiểm bồi thường; nếu giá đất tại thời điểm bồi thường cao hơn giá đất tại thời điểm cóquyết định thu hồi thì bồi thường theo giá đất tại thời điểm có Quyết định thu hồi

c. Chínhsáchhỗtrợ:

Các khoản hỗ trợ khi Nhà nước thu hồi đất bao gồm:

- Hỗ trợ di chuyển: Theo quy định tại Quyết định số 27/2014/QĐ-UBNDcủaUBND tỉnh Điện Biên ban hành Quy định, đơn giá bồi thường, hỗ trợ, tái định cư vàtrình tự,thủ tục thực hiện khi Nhà nước thu hồi đất trên địa bàn tỉnh quy định như sau:

+ Hộ gia đình cá nhân khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thìñược hỗ trợ như sau:

Hỗ trợ 2.500.000 đồng/hộ, nếu khoảng cách di chuyển dưới 10km;

Hỗ trợ 4.000.000 đồng/hộ nếu khoảng cách di chuyển từ 10 đến dưới50km;

Hỗ trợ 7.000.000 đồng/hộ nếu khoảng cách di chuyển từ 50 km trở lên

+ Người bị thu hồi đất ở mà không còn chỗ ở khác thì được hỗ trợ tiền thuê nhà ởtrong thời gian 4 tháng, kể từ khi phải di dời khỏi chỗ ở cũ Việc hỗ trợ tính theo sốnhân khẩu có tên trong sổ hộ khẩu tại thời ñiểm thu hồi đất của hộ đó, mức hỗ trợnhưsau:

Đối với đất ở tại nông thôn: 150.000 đồng/khẩu/tháng; đối với đất ở tại đô thị:170.000 đồng/khẩu/tháng

Trường hợp đặc thù cần có hỗ trợ thời gian thuê nhà ở trên mức quy định này,Chủ tịch UBND tỉnh sẽ xem xét quyết định cụ thể theo đề nghị của Hội đồng bồithường, hỗ trợ và tái định cư

+ Tổ chức được Nhà nước giao đất, cho thuê đất hoặc đang sử dụng đất hợp phápkhi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển cơ sở sản xuất, kinh doanh thì được hỗ trợ100% chi phí thực tế tháo dỡ, di chuyển, lắp đặt; trường hợp di dời sớm so với thờigian thông báo tháo dỡ, di chuyển thì được tăng thêm 20%

- Hỗ trợ tái định cư đối với trường hợp thu hồi đất ở Nếu hộ gia đình, cá nhânkhi Nhà nước thu hồi dất ở phải di chuyển chỗ ở mà tự lo chỗ ở thì được hỗ trợ mộtkhoản tiền nhưsau:

+ Đối với các phường, thị trấn: 60.000.000 đồng/hộ;

+ Đối với các xã: 56.000.000đồng/hộ

- Hỗ trợ ổn định đời sống và sản xuất: Hộ gia đình, cá nhân trực tiếp sản xuất nôngnghiệp khi Nhà nước thu hồi đất nông nghiệp từ 30% diện tích đất nông nghiệp đang

sử dụng trở lên thì được hỗ trợ 30kg gạo/tháng Thời gian hỗ trợ từ 6-36tháng

- Hỗ trợ đào tạo chuyển đổi nghề nghiệp và tạo việc làm đối với trường hợp thu hồi đấtnông nghiệp: Mức hỗ trợ từ 1,5 đến 5 lần giá đất nông nghiệp hoặc hỗ trợ một lầnbằng một suất đất ở hoặc một căn hộ chung cư hoặc một suất đất sản xuất, kinh doanhphi nôngnghiệp

- Hỗ trợ khi thu hồi đất nông nghiệp trong khu dân cư bằng 20%-50% giá đất ở trungbình của khu vực; đất vườn, ao không được công nhận là đất ở được hỗ trợ từ 30%-

70% giá đất ở của thửa đất đó Diện tích hỗ trợ không quá 5 lần hạn mức đất ở củađịaphương.

- Hỗ trợ khác: Ngoài việc hỗ trợ trên, căn cứ tình hình thực tế Chủ tịch Ủy ban nhân dâncấp tỉnh quyết định biện pháp hỗ trợ khác để bảo đảm có chỗ ở, ổn định đời sống vàsản xuất cho người bị thu hồiđất

- Hỗ trợ khi thu hồi đất công ích của xã, phường, thị trấn: Mức hỗ trợ caonhấtbằngmứcbồithườngvàgiaoUBNDcấptỉnhquyđịnh;

d. Chính sách tái địnhcư:

• Người sử dụng đất khi Nhà nước thu hồi đất mà phải di chuyển chỗ ở thì được

bố trí tái định cư bằng một trong các hình thứcsau:

- Bồi thường bằng nhàở

- Bồi thường bằng giao đất ởmới

- Bồi thường bằng tiền để tự lo chỗ ởmới

- Điều kiện bắt buộc đối với khu tái địnhcư

+ Khu tái định cư phải xây dựng phù hợp với quy hoạch, kế hoạch sử dụng đấtquy hoạch xây dựng, tiêu chuẩn và quy chuẩn xây dựng

+ Khu tái định cư phải được sử dụng chung cho nhiều dự án

+ Trước khi bố trí đất ở cho các hộ gia đình, cá nhân, khu tái định cư phải đượcxây dựng cơ sở hạ tầng đồng bộ đảm bảo đủ điều kiện cho người sử dụng tốt hơn hoặcbằng nơi ở cũ

• Các trường hợp được bố trí tái định cư :

- Hộ gia đình, cá nhân khi bị Nhà nước thu hồi đất ở thì được bố trí tái định cư trong cáctrường hợp sau :

+ Hộ gia đình, cá nhân phải di chuyển chỗ ở do bị thu hồi hết đất ở mà không cóchỗ ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất bị thu hồi ( trừ trường hợp

hộ gia đình, cá nhân không có nhu cầu tái định cư)

+ Hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất mà phần diện tích đất ở còn lại sau thu hồikhông đủ điều kiện để ở theo quy định của UBND cấp tỉnh mà không có chỗ ở nàokhác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất bị thu hồi

+ Hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất ở nằm trong hành lang an toàn khi xây dựngcông trình công cộng có hành lang bảo vệ an toàn phải di chuyển chỗ ở mà không cóchỗ ở nào khác trong địa bàn xã, phường, thị trấn nơi có đất bị thu hồi

Trường hợp trong hộ gia đình có nhiều thế hệ( nhiều cặp vợ chồng) cùng chungsống đủ điều kiện tách hộ hoặc có nhiều hộ gia đình có chung quyền sử dụng một thửađất bị thu hồi thì UBND cấp tỉnh căn cú vào điều kiện thực tế tại địa phương để quyđịnh diện tích đất, diện tích nhà ở để bố trí tái định cư.

Nội dung thông báo gồm địa điểm, quy mô quỹ đất, quỹ nhà tái định cư, thiết kế,diện tích từng lô đất, căn hộ, giá đất, giá nhà tái định cư; dự kiến bố trí tái định cư chongười có đất thu hồi

2 Người có đất thu hồi được bố trí tái định cư tại chỗ nếu tại khu vực thu hồi đất

có dự án tái định cư hoặc có điều kiện bố trí tái định cư Ưu tiên vị trí thuận lợi chongười có đất thu hồi sớm bàn giao mặt bằng, người có đất thu hồi là người có công vớicách mạng

Phương án bố trí tái định cư đã được phê duyệt phải được công bố công khai tạitrụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư nơi có đất thuhồi và tại nơi tái định cư

3 Giá đất cụ thể tính thu tiền sử dụng đất tại nơi tái định cư, giá bán nhà ở táiđịnh cư do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quyết định

4 Trường hợp người có đất thu hồi được bố trí tái định cư mà tiền bồi thường,

hỗ trợ không đủ để mua một suất tái định cư tối thiểu thì được Nhà nước hỗ trợ tiền đủ

để mua một suất tái định cư tối thiểu

Chính phủ quy định cụ thể suất tái định cư tối thiểu cho phù hợp với điều kiệntừng vùng, miền và địa phương.

1.2.3.2. Những kết quả đạt được trong quá trình bồi thường, hỗ trợ, tái định cư

Công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư trong thời gian qua đã đạt được các kếtquả khá khả quan:

- Đối tượng được bồi thường, hỗ trợ, tái định cư ngày càng được xác định đầy đủchính xác, phù hợp với tình hình thực tế của đất nước, giúp cho công tác quản lý đấtđai của Nhà nước được nâng cao, người nhận đền bù cũng thấy thỏađáng

- Mức bồi thường hỗ trợ ngày càng cao tạo điều kiện cho người dân bị thu hồi đất

có thể khôi phục lại tài sản bị mất Một số biện pháp hỗ trợ đã được bổ sung và quyđịnh rất rõ ràng, thể hiện được tinh thần đổi mới của Đảng và Nhà nước nhằm giúpcho người dân ổn định về đời sống và sản xuất

- Việc bổ sung quy định về quyền tự thỏa thuận của các nhà đầu tư cần đất vớingười sử dụng đất đã góp phần giảm sức ép cho các cơ quan hành chính trong việc thuhồiđất

Trình tự thủ tục tiến hành bồi thường hỗ trợ tái định cư đã giải quyết được nhiềukhúc mắc trong thời gian qua, giúp cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiệncông tác bồi thường, tái định cư đạt hiệu quả

- Các địa phương bên cạnh việc thực hiện các quy định Luật đất đai năm

2013, các Nghị định hướng dẫn thi hành, đã dựa trên sự định hướng chính sáchcủa Đảng và Nhà nước, tình hình thực tế tại địa phương để ban hành cácvănbảnpháp luật áp dụng cho địa phương mình, làm cho công tác bồi thường, hỗtrợ,táiđịnh cư được thực hiệnhợp lý và đạt hiệu quả cao hơn Do đã vận dụng các chínhsách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thỏa đáng nên việc thu hồi đất tiến hành bìnhthường, mặc dù vẫn còn những khiếu nại nhưng con số này ít và không gây trở ngạiđáng kể trong quá trình thực hiện

- Nhận thức về tầm quan trọng, ý nghĩa nhân văn cũng như tính chất phức tạp củavấn đề thu hồi đất, tái định cư của các nhà quản lý, hoạch định chính sách, của chínhquyền địa phương được nâng lên Chính phủ đã có nhiều nỗ lực để tạo điều kiện vậtchất và kỹ thuật trong việc bồi thường, hỗ trợ, tái địnhcư

Đội ngũ cán bộ làm công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư có năng lực và cónhiều kinh nghiệm ngày càng đông đảo; sự chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn của công tácbồi thường, hỗ trợ, tái định cư giữa các bộ, ban, ngành có các dự án đầu tư ngày càngđược mở rộng và có hiệuquả.

Nhờ những cải thiện về quy định pháp luật về phương pháp tổ chức, về năng lựccán bộ thực thi giải phóng mặt bằng, tiến độ giải phóng mặt bằng trong các dự án đầu

tư gần đây đã được rút ngắn hơn so với các dự án cũ, góp phần giảm bớt tác động tiêucực đối với người dân cũng như đối với dự án Việc thực hiện chính sách bồi thường,

hỗ trợ, tái định cư đã giúp cho đất nước ta xây dựng cơ sở vật chất, phát triển kết cấu

hạ tầng, xây dựng khu chế xuất, khu công nghiệp, khu công nghệ cao, các dự án trọngđiểm của Nhà nước, cũng như góp phần chuyển đổi cơ cấu nền kinh tế, ổn định đờisống sản xuất cho người có đất bị thu hồi

1.2.3.3. Vềnhữngtồntạitrongquátrìnhbồithườnghỗtrợvàtáiđịnhcư

Việc thu hồi đất để thực hiện các dự án dã góp phần rất quan trọng để phát triểnkinh tế - xã hội nhưng đây cũng là một trong những vấn đề phức tạp và nổi cộm nhấttrong công tác quản lý đất đai Mặc dù đã đổi mới nhiều về chính sách để có thể đảmbảo lợi ích cho người bị mất đất cũng như cho các đơn vị thu hồi đất để thực hiện dự

án đầu tư nhưng hiện nay công tác GPMB vẫn còn tồn tại rất nhiều vấn đề mà chúng taphải giải quyết:

- Đối với các dự án đầu tư sản xuất kinh doanh do không đáp ứng được tiến độđầu tư đặt ra vì vậy nhiều dự án đã mất cơ hội kinh doanh dẫn đến lãng phí nguồn vốnkhôngnhỏ

* Đối với các dự án đầu tư không kinh doanh thời gian thi công kéo dài tiến độthi công bị ngắt quãng đã gây ra sự lãng phí lớn và ảnh hưởng đến chất lượngcôngtrình

* Nhiều nơi mặc dù việc bồi thường GPMB được thực hiện chủ yếu bằng cácbiện pháp hành chính đã dẫn tới sự khiếu kiện của nhân dân kéo dài không thể giảiquyết được Nguyên nhân chính của những khiếu kiện ñó vẫn là người dân không thoảmãn với sự bồi thường của các chủ dự án hoặc sự định giá bồi thường thiếu công bằng,không sát với thời điểm thựctế.Việc tái định cư cho người bị mất đất và các hoạt độngnhằm hỗ trợ về ổn định đời sống cho những người bị ảnh hưởng do việc thực hiện dự

án gây ra, khôi phục và cải thiện mức sống tạo điều kiện phát triển những cơ sở kinh tế

và văn hoá - xã hội của họ và cộng đồng cũng đã được quan tâm Tuy nhiên, trên thực

tế những vấn ñề này vẫn chưa ñược phản ánh đầy đủ và thoả đáng trong triển khai dự

án xây dựng khu tái định cư để di dân giải phóng mặt bằng nhiều vấn đề đang đặt racần được xem xét như:

+ Một số khu tái định cư không đảm bảo điều kiện cơ sở hạ tầng tối thiểu như: hệthống điện, nước, đường giao thông, trường, trạm xá… Từ đó ảnh hưởng trực tiếp đếnđời sống của những người TĐC

+ Việc bố trí TĐC chưa quan tâm tới các yếu tố cộng đồng dân cư, các nhóm họ,tập quán sinh hoạt sản xuất

Mặc dù trong quá trình thực hiện công tác GPMB các chủ đầu tư đã trú trọng tớiviệc hỗ trợ việc làm và ổn định đời sống nhưng đa số người dân bị mất đất thường phảisống bằng nghề buôn bán nhỏ và sản xuất nông nghiệp, trình độ dân trí thấp, không cókhả năng tìm nghề nghiệp có thu nhập ổn định do đó đời sống khó khăn, nhiều rủiro

Vì vậy, trong bồi thường GPMB việc chuyển đổi nghề nghiệp phải được đặt ranhư là trách nhiệm của Nhà nước và các chủ thể sử dụng đất sau bồi thường đối vớingười dân bị mất đất Vì vậy, vấn đề tạo công ăn việc làm cụ thể có thu nhập ổn địnhphải là mục tiêu của mọi dự án bồi thường GPMB, tạo điều kiện ổn định cuộc sống giađình, ổn định xã hội từ đó tạo điều kiện thúc đẩy nền kinh tế xã hội pháttriển

Ngoài ra công tác phổ biến pháp luật đất đai và chính sách bồi thường, GPMB vàTĐC của Hội đồng bồi thường cho người bị thu hồi đất tại các địa phương tính theomặt bằng chung là chưa sát thực tế Phần lớn người dân rất quan tâm đến chính sáchbồi thường GPMB nhưng công tác tuyên truyền ở các địa phương còn nhiều hạn chế,

ở những vùng có trình độ dân trí cao thì kiến thức hiểu biết pháp luật, việc chấp hànhcác quy định của luật nghiêm minh và công tác GPMB đạt tiến độ và hiệu quả so với

kế hoạch Trái lại, đối với những vùng nông thôn, miền núi, vùng xa, hải đảo, dokhông có điều kiện tuyên truyền phổ biến chính sách pháp luật, mặt bằng dân trí thấpdẫn đến việc GPMB gặp khó khăn

CHƯƠNG II : ĐỐI TƯỢNG, PHẠM VI, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

NGHIÊN CỨU 2.1Đối tượng nghiên cứu

- Dự án 1: Dự án Bổ sung đoạn tuyến đường nối từ đường Võ Nguyên Giáp đến

khu tái định cư (TĐC) Noong Bua, phường Noong Bua, TP Điện Biên Phủ (gọi tắt là

Dự án đường 60m) trên địa bàn Tổ dân phố 18, phường Him Lam, thành phố ĐiệnBiên Phủ

- Dự án 2 : Dự án đầu tư xây dựng mở rộng Điểm TĐC Khe Chít 2 thuộc dự án:

San nền, giao thông, thoát nước điểm dân cư Khe Chít, khu TĐC Noong Bua, phườngNoong Bua, thành phố Điện Biên Phủ

2.2 Phạm vi nghiên cứu

- Không gian : Thành phố Điện Biên Phủ

- Thời gian :từ năm 2015 đến năm 2016

2.3 Nội dung nghiên cứu

- Đánh giá điều kiện cơ bản về kinh tế - xã hội tại thành phố Điện Biên

- Đánh giá tình hình quản lý và sử dụng đất đai tại địa bàn thành phố Điện BiênPhủ

- Đánh giá tình hình thực hiện công tác bồi thường, hỗ trợ và tái định cư của các

dự án thuộc phạm vi nghiên cứu (kết quả thu hồi đất, kết quả thực hiện bồi thường vềđất, tài sản trên đất, các chính sách hỗtrợ…)

- Đề xuất những giải pháp nhằm hoàn thiện và đẩy nhanh công tác bồi thường, hỗtrợ và tái định cư, GPMB khi nhà nước thu hồi đất trên địa bàn TP Điện Biên Phủ

2.4 Các phương pháp nghiên cứu

2.3.1 Phương pháp điều tra số liệu thứ cấp.

Nguồn số liệu điều tra tổng hợp từ các tài liệu của Trung tâm phát triển quỹ đất

-Sở tài nguyên và môi trường Tỉnh Điện Biên

2.3.2 Phương pháp điều tra số liệu sơ cấp.

- Phương pháp phỏng vấn tham khảo ý kiến cán bộ làm công tác bồi thường giảiphóng mặt bằng thực hiện 02 dự án

- Bằng các phiếu điều tra với những chỉ tiêu, câu hỏi gợi ý trước đối với ngườidân được bồi thường, hỗ trợ và tái định cư về khung giá đất bồi thường theo đơn giánhà nước, giá đất thị trường, mức độ chênh lệch, thái độ người dân về chính sách bồi