Vì vậy, để tìm đáp án cho câu hỏi nguồn thu, từ cách đâyhơn mười năm, một số tờ báo điện tử đã thử nghiệm áp dụng mô hình thu phí truycập hay còn gọi bằng cụm từ dựng tường phí paywall..
Trang 1Tiểu luận Môn: Báo mạng điện tử vàMuntimedia
Đề tài:
PAYWALL ( BỨC TƯỜNG PHÍ )
Trang 2I- LỜI MỞ ĐẦU
Mô hình 80% doanh thu từ quảng cáo – 20% từ việc bán báo – đổ vỡ đãkhiến báo giấy đổ xô vào hướng kỹ thuật số nhằm tìm một phương thức khả dĩ đểtồn tại Nhưng với các báo, khi mọi chi phí xuất bản đểu trở nên vô cùng đắt đỏthì việc chuyển sang báo điện tử để kiếm tiền ( Chủ yếu nhờ quảng cáo) cũngkhông thực sự hiệu quả Vì vậy, để tìm đáp án cho câu hỏi nguồn thu, từ cách đâyhơn mười năm, một số tờ báo điện tử đã thử nghiệm áp dụng mô hình thu phí truycập (hay còn gọi bằng cụm từ dựng tường phí paywall) Sau một thời gian thửnghiệm, việc lấy được tiền từ các độc giả trực tuyến gặp khó khăn hơn nhữngngười làm báo điện tử tưởng tượng rất nhiều Nan giải nhất là việc thay đổi thóiquen đọc báo miễn phí từ trước đến nay của độc giả Thói quen ấy đã khiến chonhững thông báo paywall bất ngờ hiện ra trên màn hình biến thành những trảinghiệm rất không dễ chịu cho độc giả Chưa kể, còn là vô số những nghi hoặcrằng liệu những bài báo trực tuyến có đáng để trả tiển? Rồi cả những ý kiến phảnđối thẳng thừng rằng dựng paywall là đi ngược lại xu thế, là “tự sát”
vì paywall loại bỏ người đọc và điều này về mặt chiến lược là không tốt bởi báochí đang cần có thêm độc giả Bản thân những người dựng paywall không phảikhông có những nghi ngại khi việc đầu tư cho công nghệ tính phí với độc giảkhông hề đơn giản
Tuy nhiên, bất chấp những nghi hoặc, phản đối, từ năm 2011 đến nay, quanđiểm thu phí dường như đã được định hình rõ ràng hơn Bản thân các độc giả, saumột thời gian trải nghiệm với việc thu phí đã dần quen với phương thức đọctin trả tiền trên website Còn với những người làm truyền thông, trước thực tếphát triển của báo điện tử toàn cầu, nhiều chuyên gia truyền thông khẳngđịnh: “Việc thu phí đọc báo online sẽ không còn là câu chuyện thích hay khôngthích nữa, mà là bắt buộc để tồn tại” Các báo điện tử, nhất là báo điện tử tạichâu Âu và Mỹ, hai nền báo chí chịu ảnh hưởng nặng nề của sự sụt giảm tia- ra
và doanh thu quảng cáo hăm hở bước chân vào công cuộc thu phí tin tức trựctuyến Theo thống kẻ, tại Mỹ, hiện đã có hơn 300 nhật báo sử dụng hệ thống thutiền lệ phí nơi người đọcbáo dưới nhiêu hình thức “paywall” và chỉ cho đọc miễnphí một số bài vở và thông tin nhất định và con số này, dự đoán đến hết năm
Trang 32014, con số này sẽ tăng lên ít nhất 400 tờ Trong “câu lạc bộ những báo điện tử
có thu phí”, châu Âu lả khu vực có nhiều thành viên nhất Mới đây nhất, từ tháng6/2013, nhật báo lớn nhất nước Đức là Bild, bắt đầu thu phí đọc báo điện tử Một
xu hướng chung đang hình thành rõ tại châu Âu nói riêng và toàn cầu nói chung
Như vậy, hiện nay việc áp dụng paywall hay thu phí độc giả đối với các nộidung trực tuyến đã trở nên không còn xa lạ Tuy vẫn còn quá sớm để khẳng địnhchắc chắn paywall có thành công trên phạm vi toàn thế giới hay không nhưng vớinhững gì đang diễn ra, áp dụng paywall đã là một xu hướng tất yếu của báo chítrong thời kỳ kỹ thuật số và là một lối thoát được kỳ vọng số một trong việc đưabáo chí ra khỏi vũng bùn bĩ cực của sự sụt giảm tia-ra và doanh thu từ quảng cáo
MỤC LỤC
Trang 4II – Paywall và những vấn đề liên quan……….
1 Khái niệm Paywall
2 Các hình thức Paywall chủ yếu
3 Xu hướng ứng dụng Paywall trên thế giới và Việt Nam
3.1 - Xu hướng ứng dụng Paywall trên thế giới
3.2 - Xu hướng ứng dụng Paywall tại Việt Nam
4 Phản ứng từ việc thu phí trên báo mạng điện tử
4.1 – Phản đối việc thu phí
4.2 – Hiệu quả
5 Một số hình thức áp dụng Paywall
6 Tương lai của Paywall
7 Tương lai áp dụng Paywall tại Việt Nam
III – Kết luận
TÀI LIỆU THAM KHẢO
II – PAYWALL VÀ NHỮNG VẤN ĐỀ LIÊN QUAN
1 Khái niệm Paywall
Trang 5Paywall ( Bức tường phí ) là thuật ngữ mới thể hiện xu hướng thu phí đểxem nội dung báo điện tử ý mô tả bức tường ngăn cách giữa nội dung và ngườiđọc, yêu cầu họ phải đóng phí để có thể "qua cửa".
2 Các hình thức Paywall chủ yếu
- Paywalls "cứng": Là hình thức đòi hỏi phải trả tiền thuê bao trước khi bất
kỳ nội dung trực tuyến của họ có thể được truy cập Một paywall cứng được xem
là lựa chọn rủi ro nhất cho các nhà cung cấp nội dung bởi ước tính rằng một trangweb sẽ mất 90% khán giả và doanh thu quảng cáo trực tuyến của mình nếuPaywall “ cứng” được ứng dụng cứng nhắc Nó là rào cản lớn cho người dùng.Paywalls "cứng" chỉ thành công nếu báo mạng tăng cường cung cấp nội dung,
Nhắm mục tiêu một đối tượng và Đã chiếm lĩnh thị trường thích hợp
Paywall “Mềm”: Là hình thức cho phép người dùng xem một số bài báo
cụ thể trước khi yêu cầu thuê bao trả tiền Ngược lại với các trang web cho phéptruy cập để chọn bên ngoài nội dung của paywall “ cứng”, paywall “ mềm” chophép truy cập vào bài viết bất kỳ miễn là người dùng đã không vượt qua giới hạnquy định
3 Xu hướng ứng dụng Paywall trên thế giới và Việt Nam
3.1 - Xu hướng ứng dụng Paywall trên thế giới
Cho đến nay vẫn còn nhiều ý kiến cho rằng việc thu phí trên phiên bảnđiện tử sẽ làm tờ báo mất độc giả Rob Grimshaw - Giám đốc điều hành của tờ
Trang 6“Financial Times” thừa nhận rằng việc này rất khó thực hiện bởi khi đó các báođiện tử đã tự giới hạn số lượng độc giả của mình và đây là điều các nhà quảngcáo rất không hài lòng Không ai có thể phủ nhận doanh thu từ quảng cáo lớn hơnrất nhiều so với doanh thu từ việc “bán tin online” và tự đóng cửa báo đối với độcgiả chẳng khác gì một hành động tự sát.
Mặc dù vậy, vẫn có một số tờ báo kiên định đi theo con đường này, như
“Wall Street Journal” (Mỹ) - hiện được xem là điển hình thành công trong việctriển khai hình thức thu phí đọc tin trực tuyến Tờ báo này bắt đầu tính phí đốivới độc giả từ năm 1997 và 10 năm sau đó, số lượng người trả tiền để đọc “WallStreet Journal” đã lên tới con số 1 triệu
Tại quốc gia có nền báo chí đa dạng - Mỹ, hiện đã có hơn 300 nhật báo sửdụng hệ thống thu tiền lệ phí đối với người đọc báo dưới nhiều hình thức
“paywall” và chỉ cho đọc miễn phí một số bài vở và thông tin mà thôi Theo dựđoán của công ty nghiên cứu Outsell, con số này sẽ tăng lên ít nhất 400 tờ trongnăm 2014
Báo chí châu Âu về tổng thể cũng đang ngả theo xu hướng thu phí đọc báođiện tử trong bối cảnh doanh thu giảm khiến nhiều tờ báo có nguy cơ bị đóng cửa
và độc giả chuyển dần sang xem tin tức trên máy tính hoặc máy tính bảng ( Nhậtbáo kinh tế lớn thứ hai của Đức là “Financial Times Deutschland” đã phải đóngcửa hồi năm ngoái, trong khi báo “Frankfurter Rundschau” đã nộp đơn xin phásản và sa thải toàn bộ nhân viên Hãng thông tấn lớn thứ hai ở Đức DADP cũngmới phá sản, còn hầu hết các tờ báo khác đang phải chật vật tìm cách cắt giảm chiphí khi doanh thu quảng cáo sụt giảm Số người đọc báo giấy tại Đức cũng sụtgiảm trong những năm qua Từ năm 2000-2011, số phát hành báo giấy nhìnchung đã giảm 22%, từ 24 triệu bản còn 18,9 triệu bản/năm.)
Kể từ ngày 11-6-2013, nhật báo lớn nhất nước Đức - “Bild” - cũng đã đặt
“paywall” cho một số nội dung tùy chọn trên phiên bản báo điện tử Về cơ bản,các tin tức chung sẽ vẫn được miễn phí, nhưng nếu độc giả muốn đọc các bàiviết, phỏng vấn, điều tra hay hình ảnh độc quyền sẽ phải trả một khoản phí nhấtđịnh Mức thuê bao hàng tháng sẽ nằm trong khoảng từ 4,99-14,99 euro (tươngđương 6,45-19 USD) Quyết định thu phí của “Bild” được coi là một chiến lược
Trang 7nhằm bù đắp cho doanh thu quảng cáo, đặc biệt là trong bối cảnh lượng tiêu thụcác ấn phẩm báo in của nhật báo này đang có xu hướng sụt giảm rõ rệt Tại Anh,
tờ “Financial Times” cũng cho thực hiện thu phí đọc online và tính đến tháng
6-2012, tờ báo tài chính hàng đầu “Xứ sở Sương mù” có 285.000 người trả phí Dựkiến, con số người trả phí để đọc phiên bản điện tử sẽ cao hơn số người mua báo
in vào năm 2013, mức tăng trưởng dự báo đạt 30%/năm
Trong khi đó, “The Sun” - nhật báo bán chạy nhất nước Anh đã bắt đầutính phí truy cập phiên bản điện tử Phiên bản điện tử của “The Sun” có khoảng
30 triệu lượt người dùng mỗi tháng, cao gấp 10 lần so với ấn phẩm báo giấy
“The Sun” tuyên bố sẽ sử dụng hệ thống kiểm soát cho phép độc giả truy cập mộtlượng tin miễn phí nhất định và phải trả tiền nếu muốn xem những nội dungkhác Mục đích là dùng bài báo miễn phí để hấp dẫn độc giả và sau đó thu phínhững ai muốn đọc thêm các bài phân tích sâu sắc
Hàng loạt tờ báo ở châu Đại dương và châu Á cũng đang bắt đầu thửnghiệm áp dụng thu phí độc giả
3.2 - Xu hướng ứng dụng Paywall tại Việt Nam
Trước hết phải khẳng định báo mạng Việt Nam sẽ duy trì mô hình doanhthu miễn phí nội dung, dựa vào phí quảng cáo trong một thời gian rất dài Cho dùkhông xét đến vấn nạn đạo báo đang diễn ra tràn lan thì cho đến nay cũng chưamột tờ báo mạng nào đủ khả năng sở hữu những thông tin giá trị mà độc giảkhông thể tìm thấy ở những trang tin khác Hơn nữa các nhà kinh doanh thông tincần hiểu rằng khả năng thu phí của các khách hàng trực tuyến Việt Nam là rấtthấo khi mà ngay cả những sản phẩm số phải trả tiền của nước ngoài cũng phải tỏ
ra vô hiệu Những thành viên trong cộng đồng mạng có thể bẻ khóa, chia sẻ rộng
Trang 8rãi các phần mềm có bản quyền của các hãng lớn trên thế giới thì họ cũng có thểphổ biến miễn phí mọi thông tin được đưa ra trên Internet Ngoài ra việc thiết lậpmột hệ thống thanh toán an toàn mà thuận tiện cho các khách hàng cũng là vấn đềlớn trong tình hình thương mại điện tử còn non yếu Với những điều kiện về chấtlượng tin tức, con người và cơ sở hạ tầng của Việt Nam hiện nay, bất kỳ một môhình kinh doanh thu phí nào cũng sẽ lập tức đổ vỡ Những dấu hiệu của thời kỳphát triển mới đang hiện ra rõ ràng Mạng Internet ngày càng phổ biến khiến thịtrường truyền thông trực tuyến được mở rộng liên tục, thu hút các cơ quan báochí truyền thống lẫn các nhà quảng cáo tham gia Các tổ chức truyền thông lớnnhư Đài Truyền Hình kỹ thuật số VTC, Thông tấn xã Việt Nam đã lần lượt cho ramắt báo điện tử cạnh tranh mạnh với những trang báo đã hình thành trước đó.Các tờ báo điện tử hàng đầu cũng không ngừng thúc đẩy hoạt động của mình Hệthống thông tin đang được phân hóa nhằm đáp ứng nhu cầu của các nhóm độc giảmục tiêu Sự cạnh tranh giữa các cơ quan truyền thông truyền thống với các báođiện tử thuần túy, giữa luồng thông tin báo chí và thông tin ngoài báo chí đanggia tăng Tất cả báo hiệu một giai đoạn phát triển cao hơn hẳn mà ở đó thị trườngthông tin trực tuyến được phân khúc rõ rệt theo chiều sâu.
Tại Việt Nam, hiện nay vẫn chưa nhiều tờ báo điện tử nào ở Việt Namchính thức thu phí đọc báo online Nổi cộm nhất là Thông tấn xã Việt Nam(vnanet.vn) đã áp dụng dịch vụ thu phí bao gồm 2 gói trả trước và trả sau Ngoài
ra, phiên bản mobile của trang tin tổng hợp Baomoi.com cũng bắt đầu thực hiệnthu phí những tin bài “hot” với giá 5.000 đồng/bài, cho dù những tin bài nàyBaomoi không tự sản xuất
VietnamPlus là cơ quan báo chí đầu tiên ở Việt Nam đi tiên phong thửnghiệm bán tin thu phí, được áp dụng trên sản phẩm VietnamPlus Mobile Banđầu áp dụng ý tưởng này tưởng chừng rất khó khăn vì người dùng đã quen vớiviệc đọc tin miễn phí trên mạng Internet Tuy nhiên bước đầu áp dụng tờ báo đã
có những kết quả khả quan Đến nay VietnamPlus Mobile đã có trên 500.000người dùng và cứ mỗi ngày tăng thêm 500 người, có nghĩa mỗi tháng có thêm từ15.000 đến 18.000 người dùng
Trang 9“Bán” tin trên điện thoại di động là một thị trường tiềm năng Nghiên cứukhảo sát về hành vi của 1,062 người dùng các thiết bị di động do Decision Fuel
và Inmobi thực hiện cho thấy: trong hơn 4,5 giờ hoạt động giải trí, người dùng bỏ
ra tới hơn 95 phút truy cập internet bằng các thiết bị di động Con số này đãchứng minh điện thoại di động đang dần thay thế các thiết bị khác, thế giới bamàn hình: tivi, máy tính, điện thoại di động đang dần chuyển thành thế giới mộtmàn hình của điện thoại di động
Ban đầu, khi mới đưa vào thử nghiệm VietnamPlus ước tính bán mỗi bàichỉ được 500 đồng/người, nhưng có những bài hút khách đã lên tới 5000 đồng.Con số này còn lên tới 17 triệu/bài với những bài hấp dẫn độc giả tốt Người đọcsẵn sàng trả tiền để đọc tin tức mà mình quan tâm Ông Lê Quốc Minh - Tổngbiên tập báo VietnamPlus chia sẻ thêm: “Từ việc bán tin trên điện thoại di động,
ta lại có thể khai thác quảng cáo có hiệu quả hơn các loại hình báo chí khác thậmchí là cả truyền hình vì có thể nắm được đối tượng, nhu cầu, sở thích hay mốiquan tâm của người dùng trên điện thoại để đưa quảng cáo phù hợp"
Dù ban đầu còn gặp nhiều khó khăn nhưng với những thành công màVietnamPlus đã đạt được, báo đang tiếp tục đẩy mạnh phát triển sản phẩmVietnamPlus Mobile bao trùm tất cả các loại điện thoại từ điện thoại đắt tiền đến
rẻ tiền và tiến hành thu phí người sử dụng trên điện thoại di động Đây là hướng
đi khả quan để nuôi sống nhiều tờ báo mạng khác!
* Khó khăn khi áp dụng Paywall tại Việt Nam
Báo chí Việt Nam có tình trạng là “thấy người ta làm website, mình cũnglàm” Lúc đầu thì các báo rất chần chừ nhưng từ 2011 đến nay ồ ạt các báo ra báođiện tử Tuy nhiên nhiều báo điện tử không khác gì báo in, chẳng qua là nội dungcủa báo in nằm trên môi trường Internet mà thôi: vẫn là một bài viết dài, gắn cáiảnh minh họa May ra thì có thêm video clip
Trong suốt hai năm 2012-2013 các tờ báo trên thế giới thay đổi xu hướngthiết kế báo điện tử theo hướng “responsive design” nhằm tạo sự thống nhất trênmọi loại thiết bị, hoặc chú trọng xu hướng “chạm” trên màn hình thì phần lớn cácbáo Việt Nam vẫn giữ nguyên thiết kế kiểu cũ Có chăng chỉ có một số bổ sung
Trang 10tiện ích, kết nối mạng xã hội Một số báo cũng cố gắng sản xuất video clip.Nhưng đã hoạt động như một báo điện tử đích thực hay không thì chưa hẳn.
Trào lưu làm phiên bản mobile cho các báo cũng giống như việc các báotừng làm website, tức là làm cho đủ bộ Nhưng tin trên mobile không phải là tintrên website đẩy sang nguyên xi, độ dài hoặc cách trình bày tin tức cũng phảikhác cho phù hợp với thói quen của người dùng Các báo lớn trên thế giới coi bộphận mobile hoàn toàn tách việt với web, đòi hỏi phải có các biên tập viênchuyên về mobile, có tư duy mobile Ở Việt Nam thì nói chung chỉ là khâu “bẻghi kỹ thuật” với một cái giao diện mobile để tin trên web chạy lên đây
Về phía các độc giả trực tuyến, hiện nay họ đã bắt đầu than phiền về nộidung vô bổ của các trang thông tin Phần lớn nhận ra rằng các thông tin trênmạng trùng lặp quá nhiều và bao gồm toàn những tin được giật tít ấn tượng nhằmmục đích câu khách trong khi nội dung có thể hoàn toàn chẳng liên quan Ngay
cả những tin thời sự bạo lực, thiên tai cũng đã trở nên bão hòa Độc giả báo mạngngày nay cần những thông tin đem đến lợi ích cho họ nhiều hơn Những tờ báochú trọng chất lượng như VietNamNet hay Tuoitreonline dần lên hạng, trong khimột số trang như báo điện tử Dantri hay trang thông tin điện tử Kenh14 vốn rấtthịnh hành trong thời gian đầu đến nay cũng trở nên ít phổ biến trong các cuộcđiều tra độc giả Trong quá trình phát triển của mình, Việt Nam cũng không nằmngoài xu hướng tiếp nhận thông tin mới của thời đại Những phân tích về tìnhhình gia nhập các mạng xã hội nhƣ facebook, youtube, blog và các diễn đàn chothấy cộng đồng trực tuyến Việt cũng sẽ đón nhận những thông tin ngoài luồngngày một nhiều hơn Nhu cầu “cá nhân hóa” thông tin như ở các nước phươngTây có thể chưa diễn ra ngay, một phần do trình độ phát triển báo chí còn thấp,một phần do nền văn hóa còn nặng tính áp chế, nhưng những biểu hiện của xuhướng ấy thì rất rõ nét Sự tham gia đông đảo của độc giả trên chuyên mục “Bạnđọc viết” của một vài tờ báo thể hiện rằng những người đọc không đơn thuần chỉđọc và nhận xét, mà họ muốn lên tiếng, muốn trình bày tất cả những luận điểmriêng của mình bao gồm cả những luận điểm trái chiều một cách công khai Vàkhi xét đến sự nổi lên của các blog báo chí tại thời điểm mới đây thì việc những
Trang 11thông tin, những vấn đề thời sự dần bị đưa lên các trang cá nhân để mổ xẻ, soi xétnhư những bài báo nghiệp dư sẽ không còn là điều gì xa vời.
4 Thách thức từ việc thu phí trên báo mạng điện tử
4.1 – Phản đối việc thu phí
Bên cạnh sự phản đối của độc giả, các chuyên gia phân tích của tờPaidContent đã chỉ ra 5 nguyên nhân khiến việc thu phí báo điện tử có thể sẽnhanh chóng thất bại
Thứ nhất: Không ai có thể bán những thứ đang quá dư thừa Kể từ khi kỷ
nguyên Internet bắt đầu bùng nổ cho đến khi một nền kinh tế số xuất hiện trên thếgiới, có thể nói thông tin là lĩnh vực phát triển nhanh nhất và mạnh mẽ nhất.Cùng một vấn đề, sự kiện nhưng thế giới có tới hàng trăm ngàn, thậm chí hàngtriệu tờ báo điện tử, website, blog, diễn đàn trực tuyến… cùng đưa tin và việcmột tờ báo nào đó tiến hành thu phí đối với tin tức đó, ngay lập tức độc giả sẽ bỏ
đi “không một lời hẹn ngày tái ngộ”
Thứ hai: Không thể bắt “vị thần đã thoát ra khỏi cái chai, chui lại vào
trong đó” Người dùng web đã có ít nhất 15 năm tận hưởng sự miễn phí của hầuhết những nội dung trên Internet và sẽ là vô cùng khó để đảo ngược lại thói quennày của họ Và quan trọng hơn nữa, công việc này không thể do một hay một vài
tờ báo có thể làm được mà đòi hỏi toàn bộ ngành công nghiệp báo chí – truyềnthông thế giới phải cùng đồng loạt tiến hành Đó là điều gần như không thể Vớimột hãng thông tấn khổng lồ nhất nhì thế giới như BBC, liệu có tờ báo điện tửnào có thể cạnh tranh nổi với họ trong lĩnh vực truyền thông và đưa tin tức, trongkhi BBC vẫn tiếp tục khẳng định sẽ cung cấp tin tức một cách miễn phí?
Thứ ba: Các nhà quảng cáo rất ghét việc thu phí báo điện tử Dựng lên
một bức tường thu phí ngăn cách giữa người dùng và trang web của mình sẽkhiến một tờ báo điện tử mất đi một tỷ lệ độc giả nhất định và trong bối cảnhkinh tế như hiện tại, có thể là gần như toàn bộ độc giả Đó là điều mà các nhàquảng cáo không bao giờ thích thú và tán đồng
Thứ tư: Báo điện tử thiếu một chiếc… iPod Hiện nay, cái mà các báo điện
tử còn thiếu để hiện thực hóa tham vọng thu phí tin tức online chính là một thiết
bị giúp người đọc có thể mang tin tức đi khắp mọi nơi giống như những chiếc