I. MỞ ĐẦU Báo mạng điện tử kết quả của sự tích hợp giữa công nghệ, Internet và ưu thế của các loại hình báo chí truyền thống đã tạo ra bước ngoặt, làm thay đổi cách truyền tin và tiếp nhận thông tin. Báo mạng điện tử có sự tổng hợp của công nghệ đa phương tiện, nghĩa là không chỉ văn bản, hình ảnh mà cả âm thanh, video và các chương trình tương tác khác. Không bị giới hạn bởi khuôn khổ, số trang, không bị phụ thuộc vào khoảng cách địa lý nên báo mạng điện tử có khả năng truyền tải thông tin đi khắp toàn cầu với số lượng không giới hạn. Thông tin từ khi thu nhận đến khi phát hành đều được diễn ra rất nhanh chóng, với những thao tác hết sức đơn giản nên báo mạng điện tử có thể tức thời và phi định kỳ, luôn sống 24hngày, 7ngàytuần. Báo mạng điện tử chiếm ưu thế tuyệt đối trong việc thiết lập các diễn đàn, các cuộc giao lưu, bàn tròn, phỏng vấn trực tuyến… nhằm tăng mối quan hệ giữa toà soạn với độc giả, độc giả với nhau, tạo cơ hội cho độc giả có thể giao lưu, trao đổi với nhân vật mình quan tâm, yêu thích. Báo mạng điện tử là một thư viện đúng nghĩa, người đọc không chỉ xem các tin, bài hiện tại, mà còn đọc được những tin, bài trong quá khứ. Tuyệt vời hơn, nó còn cung cấp cho người đọc một công cụ tìm kiếm thông tin khoa học và hiệu quả. Với những ưu thế không thể phủ nhận, báo mạng điện tử đang trở thành kênh truyền thông được nhiều người lựa chọn.
Trang 1I MỞ ĐẦU
Báo mạng điện tử - kết quả của sự tích hợp giữa công nghệ, Internet và
ưu thế của các loại hình báo chí truyền thống đã tạo ra bước ngoặt, làm thay đổi cách truyền tin và tiếp nhận thông tin
Báo mạng điện tử có sự tổng hợp của công nghệ đa phương tiện, nghĩa
là không chỉ văn bản, hình ảnh mà cả âm thanh, video và các chương trình tương tác khác Không bị giới hạn bởi khuôn khổ, số trang, không bị phụ thuộc vào khoảng cách địa lý nên báo mạng điện tử có khả năng truyền tải thông tin đi khắp toàn cầu với số lượng không giới hạn Thông tin từ khi thu nhận đến khi phát hành đều được diễn ra rất nhanh chóng, với những thao tác hết sức đơn giản nên báo mạng điện tử có thể tức thời và phi định kỳ, luôn sống 24h/ngày, 7ngày/tuần Báo mạng điện tử chiếm ưu thế tuyệt đối trong việc thiết lập các diễn đàn, các cuộc giao lưu, bàn tròn, phỏng vấn trực tuyến… nhằm tăng mối quan hệ giữa toà soạn với độc giả, độc giả với nhau, tạo cơ hội cho độc giả có thể giao lưu, trao đổi với nhân vật mình quan tâm, yêu thích Báo mạng điện tử là một thư viện đúng nghĩa, người đọc không chỉ xem các tin, bài hiện tại, mà còn đọc được những tin, bài trong quá khứ Tuyệt vời hơn, nó còn cung cấp cho người đọc một công cụ tìm kiếm thông tin khoa học và hiệu quả Với những ưu thế không thể phủ nhận, báo mạng điện tử đang trở thành kênh truyền thông được nhiều người lựa chọn
Trang 2II NỘI DUNG:
Định hướng chính trị, tư tưởng của Báo điện tử theo Nghị quyết Đại hội XI
Ở Việt Nam, thuật ngữ “báo điện tử” đã được sử dụng trong Luật Báo chí năm 1999 Theo định nghĩa trong Luật này, tại điều 3 có nêu “báo điện tử
là loại hình báo chí được thực hiện trên hệ thống máy tính” Dự thảo Luật Báo chí trình Quốc hội cũng định nghĩa "Báo điện tử là loại hình báo chí thực hiện trên mạng Internet"
Định hướng chính trị tư tưởng của hệ thống báo điện tử chính là sự xác định phương hướng về chính trị và tư tưởng trên loại hình báo điện tử, với những nội dung yêu cầu giống và khác với các loại hình báo chí khác
Tính tất yếu khách quan của việc nâng cao tính định hướng chính trị tư tưởng của báo điện tử bắt nguồn từ chính vị trí, chức năng, vai trò của báo chí nói chung, báo điện tử nói riêng Theo lý thuyết về báo chí truyền thông được giảng dạy trong các trường đại học báo chí hiện nay, báo chí có 3 nhóm chức năng cơ bản là: chức năng tư tưởng; chức năng quản lý; chức năng khai sáng, phát triển văn hoá, giải trí và dự báo Về nguyên tắc hoạt động của báo chí cách mạng ở Việt Nam bao gồm: Tính Đảng, tính khuynh hướng, tính khách quan, chân thật, tính nhân dân, tính nhân văn, tính dân tộc, tính quốc tế…
Như vậy, báo chí nói chung luôn có vai trò định hướng xã hội về nhiều mặt, trong đó trước hết là định hướng về chính trị tư tưởng Báo điện tử là một bộ phận của hệ thống báo chí, đương nhiên phải có vai trò và nhiệm vụ định hướng
Nghị quyết Đại hội XI của Đảng đã khẳng định: “Chú trọng nâng cao tính tư tưởng, phát huy mạnh mẽ chức năng thông tin, giáo dục, tổ chức và phản biện xã hội của các phương tiện thông tin đại chúng vì lợi ích của nhân dân và đất nước; khắc phục xu hướng thương mại hoá, xa rời tôn chỉ, mục đích trong hoạt động báo chí, xuất bản…”
Trang 3Việc nâng cao tính định hướng chính trị tư tưởng của báo điện tử ngày càng cần thiết và càng gia tăng cùng với sự phát triển của đời sống xã hội nói chung, sự phát triển của báo điện tử nói riêng Xu thế phát triển của xã hội hiện đại trong thời đại bùng nổ thông tin hiện nay đã chứng minh một thực tế: Báo điện tử ngày càng lên ngôi, chiếm ưu thế ngày càng lớn hơn so với các loại hình báo chí khác Dựa trên nền tảng Internet, báo điện tử được xuất bản
đã làm đảo lộn nhiều khái niệm truyền thống về báo chí và xuất bản Trong hơn 10 năm qua, kể từ khi bắt đầu xuất hiện đến nay, hệ thống báo điện tử (chính thức) ở Việt Nam phát triển khá nhanh, mạnh Tính đến tháng 3 năm
2011, cả nước có 45 báo điện tử (được cấp giấy phép), gần 200 trang điện tử của các cơ quan báo in và hàng nghìn trang tin điện tử của các cơ quan đảng, nhà nước, đoàn thể nhân dân, hội, hiệp hội, các doanh nghiệp, tạo nên mạng thông tin báo chí điện tử sôi động, thu hút hàng trăm triệu lượt truy cập mỗi ngày
Tuy nhiên, bên cạnh những mặt tích cực cũng phải nhận thấy những khiếm khuyết, những hạn chế của một số báo điện tử, trang tin điện tử ở nước
ta hiện nay
Trước hết, do việc xuất bản tin, do sức ép cạnh tranh có tin nhanh nhất nên chất lượng thông tin cả về nội dung và hình thức còn sơ suất, nhiều khi thiếu chính xác, thiếu khách quan Thứ hai, bị chi phối bởi khuynh hướng
"thương mại hoá", lợi nhuận kinh tế thuần túy, chạy theo thị hiếu tầm thường, khai thác đời tư cá nhân, những chuyện giật gân, tiêu cực ; ít chú ý đến việc bồi dưỡng những nét đẹp về nhân cách, lối sống, phát hiện, cổ vũ, biểu dương những tấm gương người tốt, việc tốt, những nhân tố mới, điển hình tiên tiến trong sự nghiệp đổi mới, xây dựng và bảo vệ Tổ quốc; buông lỏng tính định hướng dư luận, dẫn dắt quần chúng, làm “nóng” lên những vấn đề không đáng
“nóng” Thứ ba, có những tờ báo trang tin điện tử đã xa rời tôn chỉ, mục đích, đối tượng phục vụ, coi nhẹ chức năng chính trị, tư tưởng của báo chí cách mạng Thêm vào đó, các thế lực thù địch, phản động vẫn đang tiếp tục chống
Trang 4phá Đảng và Nhà nước ta dưới nhiều hình thức, cách thức, trong đó, internet được sử dụng như một kênh thông tin hữu hiệu, và báo điện tử là một địa hạt quan trọng được chúng hướng tới
Nội dung, yêu cầu nâng cao tính định hướng chính trị tư tưởng của báo điện tử thể hiện ở những vấn đề sau:
* Một là, báo điện tử phải nâng cao hiệu quả phản ánh đúng hiện thực khách quan các vấn đề của đời sống xã hội, cao hơn nữa là phải phản ánh chân thật, sinh động
* Hai là, báo điện tử phải nâng cáo hiệu quả phản ánh các vấn đề xã hội và xử lý, phân tích, luận giải nó đúng theo quan điểm của chủ nghĩa Mác – Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách
và pháp luật của Nhà nước
* Ba là, báo điện tử phải nâng cao hiệu quả thực hiện chức năng thông tin, tuyên truyền, giáo dục nhân dân, bao gồm:
- Thông tin, tuyên truyền sâu rộng chủ nghĩa Mác-Lênin và tư tưởng
Hồ Chí Minh, đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của nhà nước
- Phản ánh toàn diện các hoạt động của Đảng, Nhà nước; các tổ chức chính trị, xã hội, gắn với lĩnh vực phạm vi hoạt động theo tôn chỉ, mục đích
đề ra của tờ báo
- Nhận định và bình luận kịp thời theo quan điểm chính thống của Đảng đối với những sự kiện, vấn đề trong nước và thế giới được người đọc quan tâm
- Đáp ứng nhu cầu thông tin, giải trí, sinh hoạt văn hoá tinh thần tích cực của nhân dân
* Bốn là, báo điện tử phải phát huy thế mạnh trực tuyến và đa phương tiện để làm tốt vai trò là diễn đàn của nhân dân:
Trang 5- Tổ chức đối thoại những vấn đề được bạn đọc và nhân dân quan tâm, nhất là trước những vấn đề xã hội “nóng” còn nhiều thông tin khác nhau, đa chiều
- Phản ánh trung thực, đầy đủ những tâm tư, nguyện vọng kiến nghị, kinh nghiệm và sáng kiến của cán bộ, đảng viên và các tầng lớp nhân dân đóng góp với Đảng, Nhà nước
* Năm là, tham gia tuyên truyền thông tin đối ngoại và đấu tranh về mặt chính trị tư tưởng:
- Kịp thời thông tin, tuyên truyền đường lối, pháp luật, chính sách và thành tựu phát triển toàn diện của đất nước trên các trang tiếng nước ngoài để góp phần định hướng dư luận quốc tế về Việt Nam
- Đấu tranh kiên quyết chủ động, kịp thời, sắc bén và có sức thuyết phục chống lại những luận điệu và hành động của các thế lực thù địch phá hoại sự nghiệp cách mạng của nước ta
- Đấu tranh kiên quyết, có trọng tâm trọng điểm, chính xác, đúng pháp luật chống tiêu cực, tham nhũng, buôn lậu, quan liêu, lãng phí và các tệ nạn
xã hội khác
* Sáu là, xây dựng kho thông tin dữ liệu điện tử vừa là tài nguyên, vừa
là phương tiện định hướng chính trị tư tưởng đối với xã hội Kho tư liệu này cần lưu trữ những nguồn thông tin khách quan, chính thống, có giá trị khoa học
Để nâng cao định hướng chính trị- tư tưởng hệ thống báo điện tử chúng ta cần thực hiện tốt một số nội dung, giải pháp chính sau đây:
Thứ nhất, cần tăng cường công tác lãnh đạo, quản lý, quy hoạch, định
hướng sự phát triển của hệ thống báo điện tử
Đây là giải pháp cơ bản nhất, có ý nghĩa quan trọng hàng đầu trong việc quản lý hệ thống báo điện tử Trong đội ngũ báo chí nước ta nói chung,
hệ thống báo điện tử nói riêng, định hướng chính trị - tư tưởng có ý nghĩa như
“kim chỉ nam”, la bàn dẫn đường mọi hoạt động Báo chí nước ta là nền báo
Trang 6chí xã hội chủ nghĩa, của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân, gắn liền với dân chủ xã hội chủ nghĩa, không phải là nền báo chí phục vụ mục đích, quyền lợi của riêng một cá nhân, lực lượng nào nên không thể tách rời yếu tố định hướng chính trị - tư tưởng Nghị quyết Đại hội XI đã khẳng định: “Rà soát, sắp xếp hợp lý mạng lưới báo chí, xuất bản trong cả nước theo hướng tăng cường hiệu quả hoạt động, đồng thời đổi mới mô hình, cơ cấu tổ chức, cơ sở vật chất – kỹ thuật theo hướng hiện đại.” Vì vậy cần có giải pháp thiết thực, hiệu quả thể hiện cụ thể ở một số khía cạnh sau:
- Một là, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật để lãnh đạo, quản lý chặt chẽ hệ thống báo chí nói chung, báo điện tử nói riêng; có văn bản quy định riêng phù hợp với thực tiễn hoạt động của hệ thống báo điện tử, tạo thành hệ thống pháp luật quy định đối với hoạt động của loại hình báo điện tử
- Hai là, quản lý chặt chẽ việc đăng ký, cấp phép hoạt động của hệ thống báo điện tử Xây dựng chiến lược quản lý tài nguyên thông tin, quản lý tên miền, bản quyền tên và thiết kế báo, bảo đảm an ninh và an toàn mạng đối với hệ thống báo điện tử Cơ quan quản lý báo chí và các cơ quan liên quan cần nhanh chóng rà soát, điều chỉnh hợp lý quy hoạch phát triển hệ thống báo mạng, xây dựng quy hoạch, kế hoạch phát triển; xác định tính hợp pháp, sự phù hợp về tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ của một số tờ báo điện tử, trang thông tin điện tử, các chuyên đề điện tử… để sắp xếp lại theo đúng quy định của pháp luật và phương châm phát triển phải đi đôi với lãnh đạo, quản
lý tốt
- Ba là, nâng cao phẩm chất, bản lĩnh chính trị, trình độ chuyên môn nghiệp vụ, đạo đức nghề nghiệp cho đội ngũ những người làm báo nói chung, báo điện tử nói riêng và đội ngũ những người làm báo, đặc biệt là các tổng biên tập, phó tổng biên tập, những cán bộ quản lý cơ quan báo chí phải không ngừng rèn luyện, phấn đấu nâng cao trình độ của mình về mọi mặt: bản lĩnh, lập trường chính trị, phẩm chất đạo đức lối sống, chuyên môn nghiệp vụ; bám sát thực tiễn đời sống của đất nước, của nhân dân Chúng ta phải lãnh đạo,
Trang 7quản lý tốt việc thực hiện quy trình làm báo mạng, khắc phục xu hướng coi nhẹ chức năng chính trị, tư tưởng của báo chí cách mạng, xa rời tôn chỉ, mục đích; thiếu nhạy bén chính trị, bị khuynh hướng "thương mại hóa" chi phối, chạy theo thị hiếu tầm thường, nặng thông tin về những hiện tượng tiêu cực, yếu kém, mặt trái của xã hội Nghị quyết Đại hội XI có nêu: “Tập trung đào tạo, bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ hoạt động báo chí, xuất bản vững vàng về chính trị, tư tưởng, nghiệp vụ và có năng lực đáp ứng tốt nhu cầu của thời kỳ mới.” Cho nên nhanh chóng hình thành đội ngũ cán bộ quản lý, biên tập viên, phóng viên, kỹ thuật viên báo điện tử có phẩm chất chính trị vững vàng, có trình độ nghiệp vụ và kỹ thuật đáp ứng yêu cầu đặt ra
- Bốn là, lãnh đạo, quản lý tốt việc xây dựng và thực hiện quy trình làm báo điện tử một cách khoa học, hợp lý, đảm bảo chất lượng, tốc độ và độ chính xác của thông tin
Thứ hai, nâng cao chất lượng, hiệu quả, tính chuyên nghiệp của báo
điện tử
Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, báo chí nói chung, báo điện
tử nói riêng, dù phát triển đến đâu vẫn rất cần bảo đảm tính chuyên môn hóa cao mới có thể đáp ứng được nhu cầu độc giả của mình Sự chuyên môn hóa của hệ thống báo điện tử tập trung ở một số vấn đề cơ bản sau:
- Một là, xác định rõ và tuân thủ đúng tôn chỉ, mục đích, chức năng, nhiệm vụ, cũng như đối tượng độc giả của mình, trên cơ sở đó, xây dựng cơ cấu, hệ thống tổ chức, số lượng chuyên mục, trang chuyên đề, nội dung, lĩnh vực phản ánh, phạm vi phản ánh… cho phù hợp
- Hai là, nâng cao tính chuyên nghiệp của báo điện tử cũng như tính chuyên nghiệp và yêu cầu về các kỹ năng cần có, khả năng tác nghiệp đối với phóng viên, biên tập viên báo điện tử
- Ba là, thực hiện tốt chức năng tương tác xã hội, trở thành diễn đàn, tiếng nói hiệu quả của đối tượng công chúng mà báo đã xác định Gắn kết sự
Trang 8phát triển về nội dung với sự phát triển về hạ tầng để thu hút đội ngũ bạn đọc ngày càng đông đảo
- Bốn là, quản lý chặt chẽ việc tuân thủ tôn chỉ, mục đích đã xác định của các tờ báo trong quá trình hoạt động, có các biện pháp xử lý kịp thời, phù hợp đối với các cơ quan báo chí vi phạm pháp luật, không thực hiện đúng tôn chỉ, mục đích, để xảy ra sai phạm…
- Năm là, mở rộng hợp tác quốc tế, trao đổi kinh nghiệm với các nước
về chuyên môn nghiệp vụ, kỹ thuật và quản lý báo điện tử Đây là biện pháp giữ vai trò quan trọng không thể thiếu trong lãnh đạo, quản lý báo điện tử
Thứ ba, lãnh đạo, quản lý hệ thống báo điện tử phát triển về cơ sở hạ
tầng, kĩ thuật và nghiệp vụ
Đặc trưng làm nên tính ưu việt của báo điện tử bắt nguồn từ chính yếu
tố khoa học – công nghệ song những hạn chế, khuyết điểm của nó phần lớn cũng bắt nguồn từ yếu tố này Quan tâm phát triển về hạ tầng và kỹ thuật của báo điện tử, cụ thể là: sớm "chuẩn hoá" một số tiêu chí về hạ tầng của hệ thống báo điện tử Việt Nam như: tên miền, hosting, nhà cung cấp, các tiêu chí
về mạng nội bộ, phần cứng… đảm bảo cho một tờ báo điện tử hoạt động; trang bị kỹ thuật công nghệ đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ; đa dạng hoá khả năng lưu trữ thông tin chính thống của báo điện tử, tạo khả năng liên kết, trao đổi thông tin thuận tiện, dễ dàng
Trong tương lai, báo điện tử còn tiếp tục phát triển và có thể có nhiều tính năng, tác dụng cao hơn nhờ những đột phá về công nghệ điện tử, truyền thông Cho nên, lãnh đạo, quản lý báo điện tử phát triển về hạ tầng, nghiệp vụ vừa là đòi hỏi thường xuyên vừa là nhân tố “đi trước, đón đầu” giúp hệ thống báo điện tử ở nước ta phát triển nhanh, bền vững, hội nhập vào thế giới truyền thông hiện đại toàn cầu./
Trang 9III KẾT LUẬN:
Trong hoạt động thông tin truyền thông, báo chí đóng một vai trò không thể thiếu trong cuộc sống hàng ngày của xã hội đương đại
Sự lôi cuốn, nhanh chóng, chính xác của thông tin được chuyển tải qua kênh báo chí chiếm tỉ lệ lớn Trong các văn kiện của Đại hội Đảng, thuật ngữ
“thông tin đại chúng” được đưa vào cương lĩnh hành động : “Bảo đảm quyền được thông tin, quyền tự do sáng tạo của công dân Phát triển các phương tiện thông tin đại chúng đồng bộ, hiện đại, thông tin chân thực, đa dạng, kịp thời, phục vụ có hiệu quả sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc”
Sứ mệnh của báo chí là tuyên truyền, phổ biến những chủ trương chính sách của Đảng và Nhà nước Hiện nay, cần tuyên truyền quán triệt sâu sắc Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XI và đưa Nghị quyết vào cuộc sống; định hướng và tăng cường tính hấp dẫn của báo Đảng; nâng cao ý chí bảo vệ chủ quyền Tổ quốc… Tham gia tích cực vào công tác cổ vũ, động viên các cấp, ngành, nhân dân thực hiện tốt mục tiêu kiềm chế lạm phát, bình ổn giá, đảm bảo an sinh xã hội Đối với công cuộc chống tham nhũng, báo chí bám sát tiêu chí “chống để xây”, phê phán các hiện tượng tiêu cực, tăng niềm tin của nhân dân, đặc biệt không để các thế lực thù địch xuyên tạc chế độ và
sự nghiệp cách mạng Việt Nam
Thực hiện được sứ mệnh này, phải nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, phóng viên, biên tập viên cả về chuyên môn nghiệp vụ lẫn nhận thức chính trị, đảm bảo mỗi người thực sự là chiến sĩ trên mặt trận tư tưởng, văn hóa Đồng thời tạo điều kiện cho báo chí tiếp nhận những thông tin chính thống, bảo đảm chế độ phát ngôn và cung cấp để không thể thiếu nguồn thông tin chính xác Đối với tình trạng gây khó dễ, cản trở, hành hung nhà báo, cần đưa
ra những trường hợp điển hình để xử lý, răn đe làm gương Tuy nhiên, hoạt động báo chí cũng bộc lộ một số khuyết điểm như còn chạy theo thị hiếu kém lành mạnh, đưa đậm về các vụ án, các mặt trái của xã hội,…
Trang 10Với nhiệm vụ quan trọng của Đảng và Nhà nước giao phó, báo chí tiếp tục nâng cao vai trò, vị trí, trách nhiệm xã hội Thông tin báo chí phải góp phần định hướng dư luận xã hội, tạo sự đồng thuận về tư tưởng, nhận thức và hành động, góp phần giữ ổn định chính trị, trật tự, an toàn xã hội