TS. BÙI CHÍ BẢO ĐẠI HỌCY DƯỢC TP. HỒ CHÍ MINH 03-23-2013 LIỆU PHÁP GEN VÀ TẾ BÀO (GENE AND CELL THERAPY) LIỆU PHÁP GEN VÀ TẾ BÀO (GENE AND CELL THERAPY) NỘI DUNG 1. Liệu pháp gen và tế bào 2. Công cụ chuyển gen, cấy ghép 3. Ứng dụng liệu pháp gen và tế bào Tỷ lệ tử vong do bệnh (1900-2010) NJEM, WHO So sánh tỷ lệ tử vong do bệnh của Hoa Kì (1950-2003) UngThư Tim mạch NIH, 2003 Stroke Cúm  Ung thư chiếm tỉ lệ tử vong hàng đầu thế giới.  Mỗi phút có hai người được phát hiện mắc ung thư.  Hơn 11 triệu người đang sống với ung thư.  Hơn 3,5 tri ệ u bệnh nhân ung thư mới được c hẩ n đoán hàng nă m.  1500 bệnh nhân chết mỗi ngày.  Cứ 4 người thì có 1 người chết (2/3 bệnh nhân sống sót >5 năm nhưng phải chịu sự liệu t rị khắt khe.  Bệnh ung thư chiếm khoả ng chi phí 265 tỉ $/ năm cho c hă m sóc y tế Phương pháp điều trị truyền thống có thể làm chậm tốc đ ộ phát triển bện h nhưn g hiếm khi chấm dứt hoàn toàn. Phẫu thuật thì không chắc chắn vị trí, kích cỡ và giai đoạn. Xạ trị gây nguy hiểm cho các bộ phận khác trong cơ thể. Hóa trị liệu tấn công toàn bộ cơ thể để tìm ra khối u. Sau hơn 50 năm nghiên cứu điều trị bệnh ung thư… KHỞI ĐIỂM TỪ GENOMICS • Hiện nay có hơn 70 bộ gen sinh vật đã được giải trình tự (10-2012- Sanger Institute). • Thử thách mới đối với các nhà sinh học là làm sao kết nối giữa gen và chức năng, giữa kiểu gen và kiểu hình; hiểu rõ gen thực sự hoạt động như thế nào • Với tiến bộ rất nhanh trong sequencing, người ta có thể khám phá được nhiều gen mới; nhưng nó hoạt động như thế nào, chức năng ra sao vẫn còn được mô tả rất nghèo nàn Human : Chimpanzee 99% Human : Mouse 80% COMPARATIVE SEQUENCE ANALYSIS 2007 COMPARATIVE COMPLEX DISEASES BY SEQUENCING Xơ vữa động mạch Cao huyết áp Rối loạn lưỡng cực (Bipolar disorder) Tiểu đường týp 1 Tiểu đường týp 1I [...]... tín hiệu tế bào “core pathway” 12 core pathway trong ung thư tuyến tuỵ 100% Kinzler KW, et al., Science, 2008 GIẢI PHÁP GEN 1 Liệu pháp gen mục tiêu + oncogene + tumor suppressor 2 Liệu pháp gen tác động con đường tín hiệu (tạo mạch máu) GLEEVEC® (imatinib mesylate) CÁC TÍN HIỆU ĐỒNG NHẤT… TẠO MẠCH MÁU MỚI “ANGIOGENESIS” GIẢI PHÁP TẾ BÀO 1 Thay thế tế bào bệnh bằng tế bào lành 2 Tiêu diệt tế bào bệnh... liệu trị lành (in vitro) chuyển lại vào cơ thể bệnh Ví dụ: đối với bệnh β-thalassemia, phân lập tế bào vùng tuỷ xương người bệnh, liệu trị in vitro, sau đó bơm lại vùng tuỷ cho bệnh nhân GEN ĐƯỢC TẠO DÒNG Chuyển bằng các vector/nanopar ticles Chuyển Gen Tế bào bệnh nhân Đưa dòng tế bào mới khoẻ mạnh vào bệnh nhân Chọn dòng tế bào mới khoẻ mạnh Nuôi cấy tăng sinh tế bào + “Hàng rào bảo vệ” của cơ thể... Liệu pháp “từ trong ra ngoài” Hơ -Yun, Cho-sun1600 Liệu pháp “từ trong ra ngoài” C Novyi Vi khuẩn kị khí Oxic Hypoxic Anoxic Kết quả của liệu trị C Novyi trên ung thư Trước Tiêm C.Novyi Sau 12 giờ Chết do độc tố vi khuẩn + CÔNG CỤ NGHIÊN CỨU Tạo dòng (Cloning): Gen được tạo dòng và biểu hiện toàn bộ gen hoặc chỉ đoạn gen có chức năng Tế bào, mô, cơ quan mục tiêu: Phân lập tế bào bệnh (ex vivo) liệu. .. bào mới khoẻ mạnh Nuôi cấy tăng sinh tế bào + “Hàng rào bảo vệ” của cơ thể Mạch máu Hệ miễn dịch Bổ thể Hệ thống bên ngoài màng tế bào Dịch ngoại bào Tích thụ tế bào (gan), hàng rào bảo vệ máu não Phóng thích từ endosome Hệ thống bên trong tế bào Giải phóng Di chuyển trong tế bào chất Hấp thụ trong nhân Giải phóng ... “COMPLICATION”… 1 2   Heterogeneity/variation (tính đa dòng) Biến đổi di truyền khác, bao gồm cả epigenetic Sự kháng thuốc Tế bào gốc ung thư tiềm ẩn LÀM THẾ NÀO ỨNG DỤNG DỮ LIỆU THÔNG TIN GENOME ĐỂ ĐƯA VÀO ĐIỀU TRỊ? Harvard Yale UCBerkeley MIT Stanford Texas Columbia Max planck Institute Wellcome Trust Sanger Institute Cold Spring Harbor Lab Riken Kobe Institute GIẢI PHÁP “SIMPLIFICATION”… 1 Phần . MINH 03-23-2013 LIỆU PHÁP GEN VÀ TẾ BÀO (GENE AND CELL THERAPY) LIỆU PHÁP GEN VÀ TẾ BÀO (GENE AND CELL THERAPY) NỘI DUNG 1. Liệu pháp gen và tế bào 2. Công. Liệu pháp gen và tế bào 2. Công cụ chuyển gen, cấy ghép 3. Ứng dụng liệu pháp gen và tế bào Tỷ lệ tử vong do bệnh (1900-2010) NJEM, WHO So sánh tỷ lệ tử vong