+ Sán lá gan có môi trường sống kí sinh trong sinh vật - Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới SV.. Các nhân tố sinh thái được chia thành 2 nhóm: + Nhóm nhân tố s
Trang 1Binh Tho School – Class: 9/5
Name: _
Member of: 21
Giới hạn
Điểm cực thuận 55oC
Điểm gây
chết (0oC)
Điểm gây chết (99oC)
Giới hạn chịu đựng
Giới hạn dưới
Giới hạn trên
Khoảng thuận lợi Điểm cực thuận 32o
Vi khuẩn suối
nước nóng
XR
ĐỀ CƯƠNG ÔN TẬP SINH 9 – HKII
Bài 41: MÔI TRƯỜNG VÀ CÁC NHÂN TỐ SINH THÁI
Ghi nhớ:
- Môi trường sống của SV bao gồm tất cả những gì bao quanh SV
Vd:+ Cá la hán có môi trường sống là nước
+ Gà có môi trường sống là đất – không khí
+ Sán lá gan có môi trường sống kí sinh trong sinh vật
- Nhân tố sinh thái là những yếu tố của môi trường tác động tới SV Các nhân tố sinh thái được chia thành 2 nhóm:
+ Nhóm nhân tố sinh thái vô sinh (không sống) Vd: gió, nước, không khí,…
+ Nhóm nhân tố sinh thái hữu sinh:
nhân tố sinh thái con người Vd: săn bắt, đốt phá rừng, trồng và bảo vệ rừng,…
nhân tố sinh thái các SV khác Vd: ĐV, TV, kí sinh trùng, vi sinh vật, vi khuẩn…
- Giới hạn sinh thái là giới hạn chịu đựng của cơ thể SV đối với một nhân tố sinh thái nhất định
Bài tập: Vẽ sơ đồ mô tả giới hạn sinh thái của:
a) Vi khuẩn suối nước nóng có giới hạn to từ 0oC đến +99oC, có điểm cực thuận là +55oC
b) Xương rồng sa mạc có giới hạn to từ 0oC đến +56oC, có điểm cực thuận là +32oC
Giới hạn trên
Trang 2Bài 42: ẢNH HƯỞNG CỦA ÁNH SÁNG LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
Ghi nhớ:
- Ánh sáng ảnh hưởng tới đời sống TV, làm thay đổi những đặc điểm hình thái, sinh lí của TV Mỗi loài cây thích nghi với điều kiện chiếu sáng khác nhau Có nhóm cây ưa sáng và có nhóm cây ưa bóng
Vd: + Cây lá lốt: ưa bóng: cây nhỏ, lá to xếp ngang, màu lá sẫm, mọc dưới tán cây to khác, nơi
có ánh sáng yếu
+ Cây lúa: ưa sáng: lá nhỏ, dài, màu xanh nhạt, hơi nghiêng để tránh ánh sáng chiếu trực tiếp vào lá
- Ánh sáng ảnh hưởng tới đời sống ĐV, tạo điều kiện cho ĐV nhận biết các vật và định hướng
di chuyển trong không gian Ánh sáng là nhân tố quyết ảnh hưởng tới hoạt động, khả năng sinh trưởng và sinh sản của ĐV Có nhóm ĐV ưa sáng và nhóm ĐV ưa tối
Vd: + Trâu, bò, heo, gà, dê… hoạt động vào ban ngày trong khi cáo, sóc, tu hú,… hoạt động vào ban đêm nhiều hơn
+ Chiều tối: thằn lằn phơi nắng, bề mặt hấp thụ nhiều năng lượng ánh sáng Mặt Trời Trưa đầu giờ chiều: nằm hướng tránh ánh nắng chiếu vào cơ thể
Bài tập: Vì sao các cành dưới của cây sống trong rừng lạ sớm bị rụng?
- Do các cành phía dưới tiếp nhận ít ánh sáng nên quang hợp kém, tổng hợp được ít chất hữu
cơ lượng chất hữu cơ tích luỹ không đủ bù lượng tiêu hao do hô hấp kèm theo khả năng lấy nước kém nên cành phía dưới bị khô héo dần và rụng sớm
Bài 43: ẢNH HƯỞNG CỦA NHIỆT ĐỘ LÊN ĐỜI SỐNG SINH VẬT
Ghi nhớ: Nhiệt độ của môi trường có ảnh hưởng tới hình thái, hoạt động sinh lí của SV Đa
số các loài sống trong phạm vi to 0 – 50oC Tuy nhiên, cũng có một số SV nhờ khả năng thích nghi cao nên có thể sống ở to rất thấp hoặc rất cao SV được chia thành 2 nhóm:
+ SV hằng nhiệt Vd: con người, hổ, chó, trâu, bò, chim,…
+ SV biến nhiết Vd: cá, rắn, bò cạp, ếch, nhái, cóc,…
Vd: + Do xương rồng sống ở sa mạc với to cao nên lá tiêu biến thành gai để giảm sự thoát nước + Gấu sống nóng: kích thước nhỏ, lông mỏng và thưa
lạnh: kích thước lớn, lông dày và dài, có hiện tượng ngủ đông
Bài tập: So sánh đặc điểm khác nhau giữa hai nhóm cây ưa ẩm và chịu hạn.
- Nơi ẩm ướt – thiếu ánh sáng: phiến lá rộng và
mỏng, mô giậu kém phát triển
- Nơi ẩm ướt – nhiều ánh sáng (ven bờ ruộng,
bờ ao): phiến lá hẹp, mô giậu phát triển
- Khô hạn: cơ thể mọng nước, thân hoặc lá cây tiêu giảm biến thành gai
Bài 44: ẢNH HƯỞNG LẪN NHAU GIỮA CÁC SINH VẬT
Bài tập: Các SV cùng loài hỗ trợ hoặc cạnh tranh lẫn nhau trong những điều kiện nào?
- Hỗ trợ: khi SV sống với nhau thành từng nhóm tại nơi có diện tích (thể tích) hợp lý và có nguồn sống đầy đủ
- Cạnh tranh: khi gặp điều kiện bất lợi như số lượng cá thể quá cao dẫn tới thiếu thức ăn, nơi
ở, con đực tranh giành con cái,…
Trang 3Bài 47: QUẦN THỂ SINH VẬT
Ghi nhớ: Quần thể SV bao gồm các cá thể cùng loài, cùng sống trong một khu vực nhất
định, ở một thời điểm nhất định và có khả năng sinh sản tạo thành những thế hệ mới
Vd: + Rừng cây thông nhựa phân bố tại vùng núi Đông Bắc Việt Nam
+ Tập hợp các cá thể cá chép, cá mè, cá rô phi sống chung trong một cái ao
+ Các cá thể chuột đực và cái trên một cánh đồng
Bài 48: QUẦN THỂ NGƯỜI
Bài tập: Vì sao quần thể người lại có một số đặc trưng mà quần thể SV khác không có?
- Con người có lao động và tư duy, nên có khả năng tự điều chỉnh các đặc điểm sinh thái trong quần thể và cải tạo thiên nhiên
Bài 49: QUẦN XÃ SINH VẬT
Ghi nhớ: Quần xã SV là tập hợp nhiều quần thể SV thuộc các loài khác nhau, cùng sống
trong một không gian nhất định và chúng có mối quan hệ mật thiết, gắn bó với nhau
Vd: + Quần xã rừng mưa nhiệt đới
+ Quần xã rừng ngập mặn ven biển
Bài tập: Thế nào là cân bằng sinh học ? Cho ví dụ minh hoạ
- Cân bằng sinh học trng quần xã biểu hiện ở số lượng cá thể SV trong quần xã luôn luôn được khống chế ở mức độ nhất định và phù hợp vói khả năng cung cấp nguồn sống của môi trường
Vd: + Cây xanh tốt sâu ăn lá phát triển chim ăn sâu lá phát triển số lượng sâu giảm + Thời tiết ẩm muỗi phát triển dơi, thạch sùng ăn muỗi phát triển số lượng muỗi giảm
Bài 50: HỆ SINH THÁI
Bài tập: Vẽ lưới thức ăn:
- Cây cỏ bọ rùa, châu chấu
- Ếch nhái bọ tùa, châu chấu
- Rắn ếch nhái, châu chấu
- Cáo gà -…
Châu chấu
Hổ
Rắn
Cáo Diều hâu
Ếch nhái
Bọ rùa
Vi khuẩn Cây cỏ
Gà
Nấm, địa y
Trang 4 Ôn tập về chuỗi thức ăn: theo SGK/ 151
- Cây cỏ Chuột Cầy Đại bàng
- Lá cây Sâu Bọ ngựa Rắn
Ôn tập về lưới thức ăn: theo SGK/ 151
Chuột Hổ
Bài 53: TÁC ĐỘNG CỦA CON NGƯỜI ĐỐI VÓI MÔI TRƯỜNG
Bài tập: Nêu những biện pháp để bảo vệ và cải tạo môi trường tự nhiên
- Hạn chế phát triển dân số tăng quá nhanh
- Sử dụng hiệu quả các nguồn tài nguyên
- Bảo vệ các loài sinh vật
- Phục hồi và trồng rừng mới
- Kiểm soát và giảm thiểu các nguồn chất thải gây ô nhiễm
- Hoạt động khoa học góp phần cải tạo giống cây trồng, vật nuôi có năng suất cao
- Tuyên truyền, vận động ý thức bảo vệ môi trường của mỗi người
Bài 54: Ô NHIỄM MÔI TRƯỜNG
Bài tập: Nguyên nhân của việc ngộ độc thuốc bảo vệ thực vật khi ăn rau quả?
- Do người trồng rau quả đã sử dụng thuốc không đúng cách
Vd: Dùng sai loại thuốc, thuốc không đảm bảo chất lượng, dùng quá liều hoặc không tuân thủ quy định về thời gian thu hoạch rau quả sau khi phun thuốc hoặc thu hoạch quá sớm sau khi phun thuốc và bán cho người tiêu dùng
Thi toát nhen mí poà
3