Giáo án trình chiếu bài rừng xà nu

a, Xà nu là hình tượng nổi bật, xuyên suốt tác phẩm- Trung tâm: được nhắc tới khoảng 20 lần Thủ pháp trùng điệp, tạo kết cấu đầu cuối tương ứng tạo không khí sử thi, góp phần thể hiện ch

Trang 1

Kính chào quý thầy cô

và các em!

Trang 2

Rung xa nu.mp4

Trang 3

1 Trích đoạn phim gợi ấn tượng về vùng đất nào?

2 Chỉ ra những nét đặc trưng trong sinh hoạt văn hóa của vùng đất đó

được thể hiện trong trích đoạn video trên?

2 Chỉ ra những nét đặc trưng trong sinh hoạt văn hóa của vùng đất đó

được thể hiện trong trích đoạn video trên?

Trang 4

RỪNG XÀ NU

(NGUYỄN TRUNG THÀNH)

Trang 6

- Tên thật là nguyễn Văn Báu, quê ở Quảng Nam.

- Là nhà văn quân đội, có duyên và gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ.

- Tên thật là nguyễn Văn Báu, quê ở Quảng Nam.

- Là nhà văn quân đội, có duyên và gắn bó với mảnh đất Tây Nguyên hùng vĩ.

I TÌM HIỂU CHUNG

1 Tác giả

Trang 7

- Sáng tác mang đạm khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạng.

- Tác phẩm tiêu biểu: Đất nước đứng lên,

Rẻo cao (1961), Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc (truyện và ký, 1969)…

- Sáng tác mang đạm khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạng.

- Tác phẩm tiêu biểu: Đất nước đứng lên,

Rẻo cao (1961), Trên quê hương những anh hùng Điện Ngọc (truyện và ký, 1969)…

1 Tác giả

Trang 10

a Xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác:

- Hoàn cảnh sáng tác: 1965

Ngày 8/ 3/1965, Mỹ đổ quân ồ ạt vào bãi biển Chu Lai, bắt đầu cuộc chiến

tranh cục bộ ở miền Nam và chiến tranh phá hoại ở miền Bắc

Dân tộc ta bước vào cuộc đối đầu một mất một còn với đế quốc Mỹ.

Cảm hứng lịch sử, cảm hứng sử thi về cuộc đấu tranh giải phóng dân tộc

2 Tác phẩm

Trang 11

Với chiến lược “Chiến tranh đặc biệt” 1965) và “Chiến tranh cục bộ” (1965-1968),

(1961-có thể nói, cách mạng Việt Nam rơi vào thời

kì đen tối Ngô Đình Diệm đã “lê máy chém khắp miền Nam” công khai thảm sát cán bộ , Đảng viên, đồng bào yêu nước của ta…

Trang 13

b Tóm tắt

BUỔI CHIỀU Rừng xà nu - Tnú được về thăm làng sau 3 năm đi lực lượng Giải phóng quân

+ Tnú tham gia Giải phóng quân

Sáng hôm sau Tnú trở lại đơn vị Cụ Mết, Dít tiễn anh Những đồi xà nu nối tiếp chạy

đến tận chân trời…

( Tác giả kể)

Trang 14

hi n t i ệ ạ

Tái hi n không khí c a ệ ủ phong trào cách m ng ạ

gi i phóng dân t c ả ộ ở

mi n Nam vào nh ng ề ữ năm đen t i tr ố ướ Đ ng c ồ

Kh i ở (1955-1959)

Trang 15

c Nhan đề: Rừng xà nu

Nhan đề Rừng xà nu  giàu sức khái quát, gợi mở:

- Gợi vẻ đẹp hùng tráng, man dại của núi rừng Tây Nguyên

- Gợi lên vẻ đẹp của con người Tây Nguyên bất khuất, kiên cường.

Nhan đề Rừng xà nu tạo khí vị Tây Nguyên

đậm đà cho tác phẩm.

Nhan đề Rừng xà nu tạo khí vị Tây Nguyên

đậm đà cho tác phẩm.

Trang 16

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

1 Hình tượng rừng xà nu

Đọc mở đầu: “ Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc… những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời”(tr 38)

Đoạn kết: “Tnú lại ra đi…những rừng xà

nu nối tiếp chạy đến chân trời” (tr 48)

Đọc mở đầu: “ Làng ở trong tầm đại bác của đồn giặc… những đồi xà nu nối tiếp tới chân trời”(tr 38)

Đoạn kết: “Tnú lại ra đi…những rừng xà

nu nối tiếp chạy đến chân trời” (tr 48)

Trang 17

Trả lời câu hỏi:

Câu 1: Tìm những chi tiết, hình ảnh cho thấy rừng xà nu gắn bó mật thiết với cuộc sống của dân làng Xô Man.

Trang 18

Câu 2: Tìm những chi tiết, hình ảnh câu văn miêu tả rừng xà nu bị tàn phá bởi bom đạn chiến tranh/ có sức sống bất diệt Nhận xét cách miêu tả của nhà văn.

Trang 19

Đặc điểm sinh thái

Xà nu: tên gọi khác của thông ba lá

- Loại cây thân gỗ, họ thông, mọc thành rừng ở

Tây Nguyên

- Cây xà nu có dáng mọc thẳng, tán lá vươn cao,

thân cây vạm vỡ, có sức sống mãnh liệt

“ …loại cây hùng vĩ và cao thượng, man dại và

trong sạch, cây cao vút, vạm vỡ, ứa nhựa, tán lá

vừa thanh nhã vừa rắn rỏi”

(Nguyên Ngọc - Về một truyện ngắn- Rừng xà nu)

Đặc điểm sinh thái

Xà nu: tên gọi khác của thông ba lá

- Loại cây thân gỗ, họ thông, mọc thành rừng ở

Tây Nguyên

- Cây xà nu có dáng mọc thẳng, tán lá vươn cao,

thân cây vạm vỡ, có sức sống mãnh liệt

“ …loại cây hùng vĩ và cao thượng, man dại và

trong sạch, cây cao vút, vạm vỡ, ứa nhựa, tán lá

vừa thanh nhã vừa rắn rỏi”

(Nguyên Ngọc - Về một truyện ngắn- Rừng xà nu)

Hình ảnh cây xà nu

II ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN

Trang 20

a, Xà nu là hình tượng nổi bật, xuyên suốt tác phẩm

- Trung tâm: được nhắc tới khoảng 20 lần

Thủ pháp trùng điệp, tạo kết cấu đầu cuối tương ứng tạo không khí sử thi, góp phần thể hiện chủ đề tư tưởng tác phẩm

-> Cây xà nu trở thành hình tượng đẹp xuyên suốt tác phẩm, đi sâu vào cuộc sống người dân các buôn làng Tây Nguyên cả về mặt vật chất lẫn tinh thần, tình cảm.

- Có mặt trong đời sống hàng ngày của dân làng Xô Man( Lửa xà nu trong mỗi bếp, đuốc xà nu soi đường rừng, khói xà nu xông bảng đen… )

-Tham dự vào các sự kiện trọng đại của làng Xô Man( Lửa xà

nu soi cho dân làng mài vũ khí, giấu vũ khí; giặc đốt hai bàn tay Tnú bằng giẻ tẩm nhựa xà nu; lửa xà nu soi rõ xác bọn giặc … )

Trang 21

b Ý nghĩa biểu tượng:

- hàng vạn cây không có cây nào không bị

thương…; bị chặt đứt ngang nửa thân mình, đổ ào

ào như một trận bão ; .bị đại bác chặt đứt làm đôi năm mười hôm thì cây chết; “ ở chỗ vết thương dần bầm lại thành từng cục máu lớn ”

-> Cách sử dụng từ ngữ: vết thương, từng cục máu

lớn, loét mãi ra,… chứng nhân về tội ác của cuộc

chiến tranh hủy diệt

 Gợi tả sinh động nỗi đau của rừng xà nu trong sự chiếu ứng với sự đau thương của dân làng Xô Man

dưới sự tàn phá, hủy diệt dã man của kẻ thù

- Bị giết hại ( Anh Xút, bà Nhan; mẹ con Mai )

- Phải mang thương tật suốt đời (Tnú)

- So sánh, động từ mạnh, nhân hóa,

ẩn dụ

- Miêu tả tỉ mỉ, giàu tính tạo hình,

từ khái quát đến

cụ thể

- Nghệ thuật chiếu ứng

Trang 22

ấn tượng thị giác để miêu tả chất nhựa xà nu tạo nên vẻ đẹp thi vị.

 Vẻ đẹp mang đậm tính sử thi, biểu tượng cho cuộc sống đau thương nhưng kiên cường và bất diệt của con người Tây Nguyên.

- Người dân Xô Man yêu tự

do Yêu cách mạng

- Ẩn dụ, tương phản, nhân hóa,

hệ thống từ láy,

- Ngôn ngữ giàu sức gợi

- Đậm cảm hứng lãng mạn ngợi ca

- vết thương của chúng chóng lành như trên một thân thể cường tráng; “ cạnh một cây ngã gục, có bốn, năm cây con mọc lên, hình nhọn mũi tên lao thẳng lên bầu trời -> Từ ngữ đối lập (ngã gục>< mọc lên,

một>< bốn năm)  khẳng định nguồn sống bền bỉ, bất diệt

- .Rừng xà nu ưỡn tấm ngực lớn của mình ra che chở cho làng…

đã có Tnu, Mai tiếp bước; bên cạnh thể hệ trưởng thành như

cụ Mết, Tnu đã có Dít, Heng tiếp nối

- Người dân Xô Man yêu thương, đoàn kết, gắn bó với nhau

Trang 23

- Sử dụng nhân hoá, ẩn dụ, bút pháp tả thực, tượng trưng, lời văn đậm chất sử thi, câu văn giàu tính tạo hình, nhạc điệu; tạo

ra kết cấu đầu cuối tương ứng

- Tạo nên một không gian nghệ thuật thấm đẫm chất sử thi và khí vị Tây Nguyên

-> Là một hình tượng ẩn dụ, được xây dựng bằng thủ pháp

nghệ thuật chiếu ứng rừng cây – đời người , rừng xà nu có ý

nghĩa biểu tượng cho đời sống văn hóa, số phận và phẩm chất anh hùng của nhân dân Tây Nguyên.

- Sử dụng nhân hoá, ẩn dụ, bút pháp tả thực, tượng trưng, lời văn đậm chất sử thi, câu văn giàu tính tạo hình, nhạc điệu; tạo

ra kết cấu đầu cuối tương ứng

- Tạo nên một không gian nghệ thuật thấm đẫm chất sử thi và khí vị Tây Nguyên

-> Là một hình tượng ẩn dụ, được xây dựng bằng thủ pháp

nghệ thuật chiếu ứng rừng cây – đời người , rừng xà nu có ý

nghĩa biểu tượng cho đời sống văn hóa, số phận và phẩm chất anh hùng của nhân dân Tây Nguyên.

c Nghệ thuật

Trang 24

Bài ca về sức sống của con người Tây Nguyên

Rừng xà nu

Bài ca về sức sống của đại ngàn Tây Nguyên

Trang 25

Đọc trích đoạn “Anh cán bộ ở trong rừng lúc bấy

giờ là anh Quyết… Và lửa cháy khắp rừng” Đọc

- “Không làm gì được con bé, thằng Dục dùng

đến ngón đòn cuối cùng… và lửa cháy khắp

rừng…”

2 Hình tượng nhân vật Tnú

Trang 26

Câu 1: Cảm nhận chung của em về cuộc đời của Tnú.

Câu 2: Tìm những chi tiết, lời nói, hành động thể hiện nét tính cách/phẩm chất điển hình cho tính cách Tây Nguyên (chú ý mối quan hệ của Tnú với cách mạng, với buôn làng, với vợ con; Tnú đi rừng, làm liên lạc; Tnu trở về làng)

Câu 3: Vì sao có thể nói Tnú là nhân vật điển hình cho bi kịch và con đường đến với cách

mạng của người dân Tây Nguyên (chi tiết mẹ con Mai bị đánh chết, Tnú bị đốt mười đầu ngón

tay; tiếng cụ Mết: Chém! Chém hết! ).

Câu 3: Vì sao có thể nói Tnú là nhân vật điển hình cho bi kịch và con đường đến với cách

mạng của người dân Tây Nguyên (chi tiết mẹ con Mai bị đánh chết, Tnú bị đốt mười đầu ngón

tay; tiếng cụ Mết: Chém! Chém hết! )

Câu 4: Nhận xét những thành công nghệ thuật mà nhà văn vận dụng để xây dựng nhân vật Tnú

Thảo luận nhóm (5 phút)

Trang 27

- Lúc nhỏ, Tnú mồ côi cha mẹ từ nhỏ, được chăm

nó khổ, nhưng bụng dạ nó sạch như nước suối

làng ta

a Số phận

- Khi trưởng thành, mang số phận đau thương:

vợ con bị giặc đánh chết, Tnú bị bắt bị tra tấn dã

man (đôi bàn tay bị đốt bởi nhựa xà nu) => mang

cả nỗi đau thể xác, tinh thần.

Trang 28

b Phẩm chất

- Trung thực, gan góc, táo bạo, dũng cảm ( từ nhỏ đã

tiếp tế, liên lạc, bảo vệ cán bộ; khi bị bắt, bị tra tấn dã

man)

- Giàu tình thương đối (với vợ con, với dân làng, với

quê hương) và cháy bỏng căm hờn khi trong tim mang

ba mối thù…( chi tiết nghe tiếng chày rộn rã , ngụm

nước suối ngọt lành; chi tiết mười ngón tay bị đốt…)

Trang 29

b Phẩm chất

- Có tính kỉ luật cao và tuyệt đối tin tưởng và trung

thành với cách mạng (về phép và trả phép đúng hạn,

khi bị bắt quyết không khai, khi bị đốt mười đầu ngón

tay - Người cộng sản không thèm kêu van )

Trang 30

Nhân vật Tnú được xây

Khi bị tra tấn giặc tẩm dầu xà nu và đốt 10 đầu ngón tay

nghiến răng chịu đựng

Chứng tích tội ác của kẻ thù mà Tnú mang theo suốt đời Đó là ngọn lửa của lòng căm hận, châm bùng ngọn lửa đồng khởi.

Đôi bàn tay trừng phạt kẻ thù (dù mỗi ngón cụt một đốt, Tnú vẫn cầm súng, tự tay bóp cổ tên chỉ huy

 Bàn tay Tnú biểu tượng cho sức mạnh của khối đoàn kết cộng đồng, sự

gắn bó mạch sống của mảnh đất, rừng cây và sức sống con người Đó là đôi bàn tay huyền thoại, vô địch trước sức mạnh của mọi kẻ thù.

 Bàn tay Tnú biểu tượng cho sức mạnh của khối đoàn kết cộng đồng, sự

gắn bó mạch sống của mảnh đất, rừng cây và sức sống con người Đó là đôi bàn tay huyền thoại, vô địch trước sức mạnh của mọi kẻ thù.

Trang 31

- Bi kịch Tnú mang ý nghĩa điển hình cho bi

kịch của người Xô Man khi chưa cầm vũ khí

– cụ Mết nhắc đi nhắc lại việc Tnú không cứu

được vợ con)

c Tnú điển hình cho con đường đấu tranh đến với cách mạng của người Tây Nguyên, sáng tỏ chân lý cách mạng: Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo.

- Tnú chỉ được cứu khi dân làng Xô Man,

dưới sự chỉ huy của cụ Mết – Chém! Chém

gục 10 tên lính giặc.

Trang 32

c Tnú điển hình cho con đường đấu tranh đến với cách mạng của người Tây Nguyên, sáng tỏ chân lý cách mạng: Chúng nó đã cầm súng, mình phải cầm giáo.

 Hình tượng Tnú và cuộc đấu tranh của người Xô Man đặt ra một vấn

đề có ý nghĩa lớn lao của dân tộc và thời đại: Để cho sự sống của đất nước và nhân dân mãi mãi trường tồn, không có cách nào khác hơn là phải cùng nhau đứng lên, cầm vũ khí chống lại kẻ thù tàn ác

Trang 33

 Tnú là cây xà nu đã trưởng thành, là thế hệ nối tiếp cha anh, là lực

lượng nòng cốt của cuộc chiến đấu hôm nay Con người có cuộc đời và

số phận bi tráng, là hình ảnh con người Tây Nguyên bất khuất

Trang 34

a Đề tài: Biến cố trọng đại trong lịch sử dân tộc: Cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu

nước

b Chủ đề: Ngợi ca, khẳng định chân lí về con đường giải phóng dân tộc, cộng đồng,

giải phóng nhân dân: Con đường vũ trang cách mạng

c Hình tượng nghệ thuật: Rừng xà nu, hình tượng dân làng  hùng tráng kì vĩ

d Nhân vật: Tiêu biểu, đại diện cho phẩm chất, quyền lợi, tâm tư, tình cảm của cộng

đồng

e Giọng điệu: trang trọng, hào hùng như lối kể khan.

3 Khuynh hướng sử thi của tác phẩm

Trang 35

1 Nghệ thuật:

- Kết cấu: truyện lồng truyện; đầu cuối tương ứng tạo bối cảnh sử thi hùng vĩ

- Không gian, thời gian nghệ thuật rộng lớn, kì vĩ, hoành tráng được kể lại chỉ trong một đêm  dồn nén về thời gian

- Nghệ thuật xây dựng nhân vật đặc sắc (vừa có những nét riêng cá tính sống động, vừa mang phẩm chất có tính khái quát, tiêu biểu)

- Xây dựng các hình ảnh nghệ thuật mang tính biểu tượng cao (rừng xà nu)

- Truyện mang khuynh hướng sử thi

- Giọng kể linh hoạt

III TỔNG KẾT

Trang 36

2 Nội dung:

- Viết về cuộc nổi dậy của một buôn làng Tây Nguyên trong cuộc kháng chiến chống

Mỹ cứu nước  Tập trung thể hiện chân lí thời đại, ngợi ca tinh thần yêu nước, căm thù giặc, tinh thần quật khởi của nhân dân ta…

III TỔNG KẾT

Trang 37

- Chất sử thi và vẻ đẹp của ngôn ngữ kể chuyện.

Trang 38

BÀI TẬP VẬN DỤNG

Phần I: Trắc nghiệm

sống và con người Tây Nguyên Tác phẩm nào sau đây của nhà văn không thuộc đề tài trên?

A Đất nước đứng lên C Trở lại Mèo Vạc

C

Trang 39

Câu 2: Ai là người viết nên trang sử hào hùng của cộng đồng

người Xô Man?

Trang 40

Câu 3: Hình tượng “rừng xà nu” được miêu tả không có đặc điểm nào sau đây ?

C Càng đau thương càng ngời lên vẻ đẹp.

D Ham ánh sáng mặt trời, khát vọng tự do

A.

Trang 41

Câu 4: Hình tượng Tnu trong cái nhìn nghệ thuật của nhà văn là một con người anh hùng có tính chất sử thi vì:

A anh kết tinh những phẩm chất cao đẹp của cộng đồng

B anh đại diện cho phẩm chất, ý chí và sức mạnh của cộng đồng

C anh chiến đấu ngoan cường dù bị kẻ thù đốt cụt mười đầu ngón tay

D với anh “thằng giặc nào cũng là thằng Dục” cả.

B.

Trang 42

Câu 5: Truyện ngắn “Rừng xà nu” được mệnh danh là:

A bài hịch thời đánh Mỹ

B tuyên ngôn thời đánh Mỹ

C lời kêu gọi đánh Mỹ

D tiếng kèn xung trận đánh Mỹ

A.

Trang 44

Hướng dẫn

1 Chọn 1 trong 7 câu hỏi để tìm 1 từ khoá (ví dụ câu 1)

2 Nhấn lại câu vừa chọn(câu 1) để hiện đáp án

3 Các câu còn lại tương tự

Trang 45

- Phân tích các nhân vật : Cụ Mết, Dít, Heng

- Làm bài tập trong SGK

- Soạn bài mới: Đọc thêm: Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ (Sơn Nam)

- Phân tích các nhân vật : Cụ Mết, Dít, Heng

- Làm bài tập trong SGK

- Soạn bài mới: Đọc thêm: Bắt sấu ở rừng U Minh Hạ (Sơn Nam)

HƯỚNG DẪN TỰ HỌC

Định dạng
Số trang	46
Dung lượng	22,78 MB