Ở những thai phụ bị VGVR, đặc biệt với các sản phụ chuyển dạ đẻ có rất nhiều tai biến cho cả mẹ và con.. Thai nghén không làm thay đổi các triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm kinh điển cũng
Trang 1Viêm gan và thai nghén
Nhiễm virut viêm gan, đặc biệt là nhiễm virut viêm gan B (HBV) là một vấn đề mang tính toàn cầu Trên thế giới có hơn 2 tỷ người nhiễm HBV, hơn 350 triệu người mang HBV mạn tính, trong đó 69 triệu người chết vì ung thư gan nguyên phát và 45 triệu chết vì xơ gan Những người mang HBV mạn tính, khả năng bị ung thư nguyên phát cao gấp 200 lần so với người không mang HBV
Trang 2Có nhiều loại virut gây viêm gan Đến nay, người ta phát hiện được 6 loại virut gây tổn thương chủ yếu ở gan, đó là virut viêm gan A, B, C, D, E và G
Việt Nam là một nước đang phát triển, nơi có tỷ lệ viêm gan virut (VGVR) lưu hành cao Ở những thai phụ bị VGVR, đặc biệt với các sản phụ chuyển dạ đẻ
có rất nhiều tai biến cho cả mẹ và con Tử vong mẹ cao do chảy máu sau đẻ và hôn
mê gan
Tỷ lệ các sản phụ bị VGVR là 2,3% - 3%, tỷ lệ này dao động trong khoảng
từ 0,14% - 0,3% trong các nghiên cứu khác nhau Thai nghén không làm thay đổi các triệu chứng lâm sàng, xét nghiệm kinh điển cũng như tiên lượng của VGVR týp A, B, C, D, ngoại trừ viêm gan E sẽ làm tăng tử vong mẹ và con nhưng ở các nước kém phát triển, nếu bệnh nhân bị VGVR trong thời gian mang thai, tỷ lệ biến chứng viêm gan tối cấp sẽ tăng lên làm tăng tỷ lệ tử vong
VGVR có thể xuất hiện ở bất cứ giai đoạn nào của thai nghén, nếu viêm gan xảy ra vào 3 tháng đầu, nhất là nếu xảy ra vào những ngày đầu hoặc tuần đầu mới mang thai sẽ gây sảy thai, tỷ lệ đẻ non ở các bệnh nhân có thai 3 tháng giữa và
3 tháng cuối dao động từ 22-38,5%, ngoài ra bệnh nhân VGVR sẽ có từ 5% -15% thai bị chết lưu Hậu quả của VGVR đối với thai cũng như trẻ sơ sinh phụ thuộc và
sự kéo dài, mức độ trầm trọng của bệnh ở mẹ
Trang 3Tỷ lệ thai bị chết trong chuyển dạ là 9,2% Nguy cơ xuất hiện trầm trọng lúc sổ thai do rối loạn đông máu ở các sản phụ bị viêm gan có suy giảm chức năng gan
Biến chứng viêm gan nặng chủ yếu xảy ra vào 3 tháng cuối của thai kỳ, rất nghiêm trọng: thai thường chết, cuộc đẻ có thể tiến triển bình thường nhưng thường có biến chứng băng huyết sau đẻ do các tế bào gan bị hoại tử rộng và cấp tính
Trang 4Tử vong mẹ sau khi hôn mê do viêm gan nặng là 75% gan teo nhỏ, độ hôn
mê sâu, phù não, mức tăng bilirubin máu, tỷ lệ prothrombin hạ là những yếu tố để tiên lượng khả năng sống của bệnh nhân
Bệnh nhân mắc bệnh VGVR càng gần đến ngày chuyển dạ thì càng nặng và tiến triển càng nhanh, trở thành ác tính Nếu bệnh nhân bị viêm gan tiến triển trùng với thời kỳ chuyển dạ dễ đưa đến tử vong mẹ
Đối với thai, khả năng lây truyền dọc của HBV từ mẹ sang con Sự lây nhiễm này chủ yếu xảy ra trực tiếp trong cuộc đẻ do trẻ nuốt máu hoặc dịch âm đạo của mẹ có chứa HBV và xảy ra trong thời kỳ hậu sản thông qua việc trẻ bú
mẹ, HBV cũng có thể vượt qua hàng rào nhau thai để sang thai nhi từ trong tử cung nhưng phương thức lây truyền này thấp
Do vậy, cần phát hiện và điều trị sớm các sản phụ bị VGVR khi khám thai
3 tháng cuối, ít nhất là xét nghiệm HBsAg trước tháng thứ 8 của thai kỳ, nếu HBsAg (+), cần xét nghiệm chức năng gan để phát hiện thể viêm gan không có triệu chứng, mọi trường hợp men gan tăng cao khi có thai đều là bất thường
Con của các sản phụ có HBsAg (+) phải được tiêm đồng thời 0,5ml huyết thanh có chứa kháng thể miễn dịch chống viêm gan và vaccin trong vòng 12 giờ đầu sau đẻ ở 2 vị trí khác nhau, rồi tiêm chủng nhắc lại sau đó 1 tháng, 2 tháng và
1 năm Việc tiêm phòng này cho phép tránh lây nhiễm HBV cho 80% trẻ sơ sinh