Bài 20 - Lực từ

a Xác định chiều của đường sức từ gây ra tại các điểm O, M, N, P, Q khi biết chiều dòng điện như hình vẽ... Từ trường đều• Từ trường đều là từ trường mà đặc tính của nó giống nhau tại mọ

• b) Xác định chiều dòng điện

.M

.Q

.O

? I B

B

? I

I

1 Phát biểu định nghĩa từ trường, qui ước về hướng của từ trường

2

a) Xác định chiều của đường sức từ gây ra tại các điểm O, M,

N, P, Q khi biết chiều dòng điện như hình vẽ

Bài 20: Lực từ Cảm ứng từ

1 Từ trường đều

• Từ trường đều là từ trường mà đặc tính của nó giống nhau tại mọi điểm; các đường sức từ

là những đường thẳng song song, cùng chiều và cách đều nhau.

I- LỰC TỪ

2 Xác định lực từ do từ trường đều tác dụng lên đoạn dây dẫn có dòng điện

a.Thí nghiệm :

* Đặt một đoạn dây dẫn

M1M2vuông góc với

đường sức treo bởi 2 sợi

dây mảnh có cùng độ

dài

• Khi chưa có dòng điện

qua M1M2, sợi dây treo

có phương thẳng đứng

• Khi đóng khoá K cho dòng điện có cường độ I chạy qua M1 M2

• Xuất hiện lực từ F tác dụng lên M1M2

2 Xác định lực từ do từ trường đều tác dụng lên 1 đoạn dây dẫn có dòng điện

θ

O

Qui tắc bàn tay trái:

Đặt bàn tay trái duỗi thẳng

hứng các đường sức từ,

chiều từ cổ tay đến các

ngón tay là chiều của dòng

điện, khi đó ngón tay cái

choãi ra 900 chỉ chiều của

lực từ tác dụng lên đoạn

dây dẫn

F

P

T

θ

Hướng từ trường (B)

. I

Bài tâp: Xác định lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn mang

dòng điện

F

Bài tâp: Xác định lực từ tác dụng lên đoạn dây dẫn mang dòng

điện

N

S

I F

F

I

N

S

II Cảm ứng từ

1 Thí nghiệm :

II Cảm ứng từ

a Thí nghiệm 1:

Đặt dây dẫn vuông góc với

đường sức từ, giữ nguyên

chiều dài của dây thay đổi

cường độ dòng điện chạy

qua dây ghi lại số liệu vào

bảng sau

α = 900, l = 4cm

Lần I(A) F(N) F/I

2 120 0,16 0,0013

3 180 0,24 0,0013

4 240 0,32 0,0013

I

F

là không đổi (1)

1 Thí nghiệm :

II Cảm ứng từ

b Thí nghiệm 2:

Đặt dây dẫn vuông góc với đường

sức từ, giữ nguyên cường độ

dòng điện thay đổi chiều dài của

dây ghi lại số liệu vào bảng sau

α = 900, I = 120A

Lần l(cm) F(N) F/l

là không đổi (2)

l F

Il

F

là không đổi, là đại lượng đặc trưng cho tác dụng của từ trường tại vị trí khảo sát và định nghĩa là cảm ứng từ B

Vậy

1 Thí nghiệm :

2 Đơn vị cảm ứng từ.

Il

F

• Trong hệ đơn vị SI đơn vị cảm ứng từ là tesla (T)

• F: Niutơn (N)

• I: (A)

• l: mét (m)

3 Véc tơ cảm ứng từ

Il

F

B =

Véc tơ cảm ứng từ B tại một điểm :

- Có hướng trùng với hướng của từ trường tại điểm đó

- Có độ lớn:

4 Biểu thức tổng quát của lực từ F theo B

I B

F

⊥

B

B//

α

Lực từ F có điểm đặt tại trung điểm của M1M2, có phương

vuông góc với B và l, có chiều tuân theo qui tắc bàn tay trái và

có độ lớn:

F = BIl sin α Trong đó α là góc tạo bởi B và l

1 Một phần tử dòng điện có chiều dài

A B=F/Il B F=B/Il C I=B/Fl D l=F/IB

2 Cảm ứng từ tại một điểm trong từ trường

A Cùng hướng với hướng của từ trường tại điểm đó

B Cùng hướng với lực từ tác dụng lên phần tử dung điện đặt tại điểm đó

C Có độ lớn tỉ lệ nghịch với độ lớn của lực từ tác dụng lên phần tử dòng điện đặt tạo điểm đó

D Có độ lớn tỉ lệ với cường độ của phần tử dòng điện đặt tại điểm đó

3 Điều nào sau đây là không đúng? Cảm ứng từ

tại mỗi điểm trong từ trường

A Tiếp tuyến với đường sức từ tại điểm đó

B Cùng hướng với hướng của từ trường tại điểm đó

C Đặc trưng cho khả năng tác dụng lực từ tại điểm đó là mạnh hay yếu

D Có phương vuông góc với trục của kim nam châm thử nằm cân bằng tại điểm đó