Nhân học nghiên cứu sự tiến hóa của con người, các xã hội, văn hóa khác nhau do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử và tính đa dạng của các xã hội con người trên thế giới ngày
Trang 1Nhân học đại cương
Ra đời vào TK 19
Đối tượng nghiên cứu: con người
Mục đích: Tìm hiểu bản chất con người trong bối cảnh
chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội
Điền dã trong nhân học
Các lĩnh vực nghiên cứu Lịch sử hình thành & phát triển
Đối tượng, Quan điểm nghiên cứu & Quan hệ giữa các ngành
2 Nhân học nghiên cứu sự tiến hóa của con người, các xã hội, văn hóa khác nhau do con người sáng tạo ra trong quá trình lịch sử và tính đa dạng của các xã hội con người trên thế giới ngày nay
1 Nhân học là ngành khoa học nghiên cứu tổng hợp về bản chất con người trên các phương diện sinh học, văn hóa, xã hội của các nhóm người, các cộng đồng dân tộc khác nhau, cả về quá khứ cho đến nay
Mang tính phổ quát hơn Nhấn mạnh tính cụ thể
Định nghĩa
Đều nói rõ nhân học là môn khoa học nghiên cứu về con người
Con người
ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
QUAN ĐIỂM NGHIÊN CỨU
MỐI QUAN HỆ GIỮA CÁC NGÀNH
ĐẶT VẤN ĐỀ: Nhân học nghiên cứu con người -> các ngành khoa học khác nghiên cứu gì? Mối quan hệ?
Khi xem con người là thực thể sinh học - xã hội > KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
NGÀNH KHOA HỌC KHÁC: Chỉ nghiên cứu về một khía cạnh của con người
> trở thành KHÁCH THỂ NGHIÊN CỨU
NHÂN HỌC: Nghiên cứu con người trong tính toàn diện và
so sánh, đối chiếu về không - thời gian
> trở thành ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU
Quan điểm so sánh - đối chiếu
Quan điểm toàn diện
Có tham vọng tích hợp thành tựu nghiên cứu của các ngành khoa học để nghiên cứu con người trong tính toàn diện
Tính toàn diện là đặc điểm trung tâm
Phạm vi không gian và thời gian Quan tâm đến
Quá trình xuất hiện, tiến hóa về mặt sinh học từ xưa đến nay
Tộc người trong 1 không gian nhất định
Mục đích: Nhận thấy sự khác nhau, đa dạng trong phạm vi không - thời gian
Tiếp cận theo 2 hướng
Nhân học văn hóa Nhân học hình thể
Sử học
Triết học
Xã hội học
Địa lý học
Kinh tế học
Luật học
Tôn giáo học Tâm lí học
Quan hệ chặt chẽ
Nhân học nghiên cứu con người về các phương diện sinh học, văn hóa, xã hội thường tiếp cận từ góc độ lịch sử (lịch đại)
Quan hệ giữa 1 ngành KH cụ thể và 1 ngành KH về thế giới quan KH
Triết: Nền tảng thế giới quan Nhân: KH cụ thể
Nhân sử dụng quan điểm về thế giới quan của triết để giải đáp những vấn đề thực tiễn về sinh động trong cuộc sống con người
PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU CỦA NHÂN HỌC MÁC XÍT
Ảnh hưởng tương quan lẫn nhau
Nhân học mở rộng ĐTNC tới xã hội công nghiệp hiện đại > Sử dụng phương pháp nghiên cứu định lượng của XHH
& các Pp #
XHH sử dụng khá quen thuộc những phương pháp nghiên cứu của nhân học như Quan sát tham gia, phỏng vấn sâu
Sử dụng phương pháp nghiên cứu của sử học: So sánh đồng đại & lịch đại
Có mối quan hệ với nhau trong lĩnh vực sinh thái nhằm giải quyết quan hệ tương tác giữa con người với môi trường tự nhiên và hành vi ứng xử của môi trường xã hội và nhân văn
Nghiên cứu liên ngành giữa nhân học và kinh tế học Vận dụng một số quan niệm, phạm trù lí thuyết của kinh tế học vào nghiên cứu của mình Hình thành nhân học kinh tế
MQH xuất hiện trong lĩnh vực nghiên cứu về nhân học tâm
lí hay tâm lí tộc người
Thể hiện xu hướng tâm lý trong nghiên cứu văn hóa và các cặp lý thuyết văn hóa theo xu hướng nhân học tâm lý
Hình thành lĩnh vực Nhân học pháp luật
Nghiên cứu những nhân tố văn hóa - xã hội tác động đến luật pháp trong các nền văn hóa và các tộc người khác nhau
Hình thành lĩnh vực Nhân học tôn giáo
Cộng đồng người và cộng đồng tôn giáo có mối quan hệ gắn bó mật thiết với nhau trong quá trình phát triển
Tôn giáo là thành tố văn hóa của tộc người > Nhân học phải nghiên cứu tôn giáo
Trước đây, tập trung nghiên cứu về dân tộc ngaoif Châu
Âu, để các ngành khoa học khác nghiên cứu nền văn minh phương Tây và các xã hội phức tạp tương đồng
Nửa sau 20 > nay, quan tâm nghiên cứu các dân tộc khác nhau trên thế giới có trình độ phát triển kinh tế - xã hội khác nhau
Ra đời đầu tiên, sớm nhất
Quan tâm chính: con người với tư cách một thực thể sinh vật
Mục đích: khám phá những nét tương đồng và dị biệt của con người và các loại động vật khác
1 Sự xuất hiện & sự tiến hóa sau này để tìm hiểu nguồn gốc và quá trình hình thành con người
2 Như thế nào và tại sao cư dân đương đại khác nhau về mặt sinh học (tập trung sự đa dạng con người - Human
Phân ngành: Cổ nhân học
Nghiên cứu các hóa thạch người, tiền thân người để tái hiện lại sự tiến hóa: người tối cổ > người cổ > người khôn ngoan
Nghiên cứu những động vật có họ hàng gần gũi với con người Từ hóa thạch > nhóm linh trưởng còn tồn tại như khỉ, vượn, đười ươi
Trả lời câu hỏi
3 Giải thích tại sao hiện nay các vùng trên Trái đất con người khác nhau về đặc điểm sinh học và hình thể Chủng tộc học
Ra đời khá sớm ở Châu Âu
Nghiên cứu các chủng tộc khác nhau trên thế giới, tiến hành phân loại cư dân thành 4 đại chủng
Ơropoit Mongoloit Nêgroit Oxtraloit
Tập hợp hành vi, quan niệm mà con người học hỏi được với tư cách là thành viên xã hội
Khảo cổ học
Nhân học ngôn ngữ
Nghiên cứu về văn hóa quá khứ con người
Đa số nghiên cứu về thời tiền sử, thời gian trước ghi chép lịch sử (khảo cổ học tiền sử)
Nghiên cứu các dân tộc có chữ viết cũng như các nền văn hóa, văn minh của các dân tộc, cư dân khác nhau trên thế giới (khảo cổ học lịch sử)
Quan tâm chủ yếu: lịch & cấu trúc ngôn ngữ không có chữ viết trước đây
Một số quan tâm đến sự xuất hiện của ngôn ngữ và sự phân chia, biến đổi của chúng qua hàng ngàn năm cũng như mối quan hệ cội nguồn của chúng (Ngôn ngữ học lịch sử)
Nhân học văn hóa - xã hội (Dân tộc học)
Kết hợp cả Nhân học văn hóa (chủ yếu ở Mỹ) và Nhân học
xã hội (chủ yếu ở Anh) > Nhân học văn hóa - xã hội (Sociocultural anthropology)
chia thành 3 chuyên ngành nhỏ + 1 chuyên ngành mới
Nhân học ứng dụng
Là ngành mà các nhà nghiên cứu áp dụng các dữ liệu, khái niệm, lý thuyết và phương pháp của Nhân học vào việc giải quyết các vấn đề đa dạng khác nhau trong cộng đồng dân
cư của thế giới đương đại Một số lĩnh vực trong Nhân học ứng dụng
Giáo dục
Y tế
Đô thị
Du lịch
Công việc bắt buộc và thường xuyên
Quan sát tham dự Phỏng vấn
Người trong cuộc và người ngoài cuộc điền dã Quan điểm chủ thể và khách thể
Sốc văn hóa trong điền giả Vấn đề đạo đực trong điền dã Phương thức tiếp cận đối tượng trong nghiên cứu gồm 3
nguyên tắc: cùng ăn, cùng ở, cùng làm