KY NANG TIM KIEM DOC HIEU TAI LIEU

Kỹ năng mềm (hay còn gọi là Kỹ năng thực hành xã hội) là thuật ngữ dùng để chỉ các kỹ năng quan trọng trong cuộc sống con người như: kỹ năng sống, giao tiếp, lãnh đạo, làm việc theo nhóm, kỹ năng quản lý thời gian, thư giãn, vượt qua khủng hoảng, sáng tạo và đổi mới

TRƯỜNG ĐẠI HỌC TRÀ VINH TRUNG TÂM HỖ TRỢ - PHÁT TRIỂN DẠY VÀ HỌC

TÀI LIỆU GIẢNG DẠY HỌC PHẦN KỸ NĂNG MỀM

MỤC LỤC

GIỚI THIỆU 1

CHƯƠNG 1 TÌM KIẾM THÔNG TIN TRÊN INTERNET 2

1.1 Thông tin là gì? 2

1.2 Các dạng thông tin 2

1.3 Các lĩnh vực thông tin 3

1.4 Các công cụ tìm kiếm trên Internet 4

1.4.1 Bộ máy tìm kiếm (Search Engines) 4

1.4.2 Cổng thông tin (Portals) 5

1.5 Kỹ năng tìm kiếm thông tin trên Internet 6

1.5.1 Bước 1: Phân tích yêu cầu tìm 7

1.5.2 Bước 2: Diễn đạt lệnh tìm kiếm 7

1.5.3 Bước 3: Đánh giá kết quả tìm kiếm 8

1.5.4 Lưu ý về việc trích dẫn 9

1.6 Giới thiệu máy tìm kiếm Google 9

1.6.1 Các phép toán của lệnh tìm 10

1.6.2 Tìm kiếm nâng cao với Google 11

1.7 Một số cú pháp tìm kiếm nâng cao trong Google 12

1.7.1 Tìm theo loại tài liệu 12

1.7.2 Tìm trong phạm vi một website cụ thể 12

1.7.3 Tìm theo tiêu đề 13

1.7.4 Tìm theo URL (địa chỉ website) 14

CHƯƠNG 2 ĐỌC HIỂU VÀ GHI NHỚ TÀI LIỆU 15

2.1 Các cấp độ đọc 15

ii

2.2 Phương pháp đọc SQ3R 16

2.3 Phương pháp đọc POWER 20

2.4 Phương pháp đọc PRESP 21

2.5 Một số phương pháp ghi nhớ kiến thức khi đọc tài liệu 22

2.5.1 Sơ đồ tư duy Mindmap 22

2.5.2 Một số kỹ thuật giúp hiểu và nhớ bài lâu hơn 25

2.6 Kết luận 27

TÀI LIỆU THAM KHẢO 28

GIỚI THIỆU

Tìm kiếm thông tin là hoạt động phổ biến đối với người sử dụng Internet So với thông tin lưu trữ trên những phương tiện khác, thông tin lưu trữ trên Internet được truy cập và tìm kiếm dễ dàng hơn Ngoài ra, kết quả tìm kiếm đạt được nhiều hơn so với việc tìm kiếm thông tin lưu trữ trên các phương tiện khác Đây là điểm mạnh nhưng đôi khi cũng là điểm yếu của Internet vì khi kết quả trả về quá nhiều, ta phải tốn thời gian để lọc lại những thông tin phù hợp Trên Internet có rất nhiều trang Web cung cấp các công cụ tìm kiếm (search engines) Mỗi công cụ tìm kiếm có những điểm mạnh và điểm yếu riêng

Bên cạnh việc tìm kiếm thông tin trên Internet, đọc sách cũng được xem là một trong những khâu quan trọng đầu tiên giúp sinh viên tiếp thu tri thức và phát triển phương pháp tự học hiệu quả trong quá trình học tập Đọc sách cũng cần xác định mục tiêu cho chính mình như đọc sách gì? liên quan đến chuyên ngành của mình như thế nào? mục đích của việc đọc sách này là gì? chúng có giúp giải quyết vấn đề mình đang tìm kiếm hay không? Tự đặt câu hỏi và xác định mục tiêu sẽ giúp sinh viên hạn chế được vấn đề lan man và tăng sự tập trung cho học tập

Tài liệu này được biên soạn nhằm trang bị cho sinh viên những kỹ năng cơ bản

để tìm kiếm thông tin trên Internet và vận dụng các phương pháp đọc hiệu quả phục

vụ học tập

CHƯƠNG 1 TÌM KIẾM THÔNG TIN TRÊN INTERNET

Trước khi truy cập và tìm kiếm thông tin trên Internet, ta cần chú ý một số đặc điểm sau để nâng cao hiệu quả:

- Internet không phải một thư viện Thông tin trên Internet không được xử lý hay phân loại theo những tiêu chuẩn, quy định nghiệm ngặt giống như một thư viện

- Nội dung trên Internet luôn được cập nhật, bổ sung và đôi lúc bị xóa bỏ

- Internet chỉ là một trong những công cụ hỗ trợ trong việc tìm kiếm thông tin

- Kết quả tìm kiếm của các công cụ tìm kiếm không hẳn là đầy đủ

- Những thông tin tìm thấy trên Internet có thể không chính xác

- Những thông tin bổ ích lại thường không được cung cấp miễn phí

Theo nghĩa thông thường: Thông tin là tất cả các sự việc, sự kiện, ý tưởng, phán

đoán làm tăng thêm sự hiểu biết của con người Thông tin hình thành trong quá trình giao tiếp: một người có thể nhận thông tin trực tiếp từ người khác thông qua các phương tiên thông tin đại chúng, từ các ngân hàng dữ liệu, hoặc từ tất cả các hiện tượng quan sát được trong môi trường xung quanh

Trên quan điểm Triết học: Thông tin là sự phản ánh của tự nhiên và xã hội (thế giới

vật chất) bằng ngôn từ, ký hiệu, hình ảnh v.v hay nói rộng hơn bằng tất cả các phương tiện tác động lên giác quan của con người

Từ điển Oxford English Dictionary thì cho rằng thông tin là "điều mà người ta đánh giá hoặc nói đến; là tri thức, tin tức" Từ điển khác thì đơn giản đồng nhất thông tin với kiến thức: "Thông tin là điều mà người ta biết" hoặc "thông tin là sự chuyển giao tri thức làm tăng thêm sự hiểu biết của con người" v,v

Như vậy, những gì mang lại sự hiểu biết cho con người đều được xem là thông tin

1.2 Các dạng thông tin

Về cơ bản, thông tin có thể được tổ chức dưới các dạng sau:

- Văn bản (Text): tài liệu, giáo trình, sách, bài báo khoa học, tạp chí Dạng này được tổ chức trên máy tính dưới dạng những tập tin có phần mở rộng: DOC (Word), PDF, TXT,

- Hình ảnh (Image): hình chụp, hình vẽ, biểu đồ, đồ thị Dạng này được tổ chức trên máy tính dưới dạng những tập tin có phần mở rộng: JPG, GIF, PNG,

- Nghe nhìn (Multimedia): bao gồm các đoạn âm thanh, video hay hoạt hình Dạng này được tổ chức trên máy tính dưới dạng những tập tin có phần mở rộng: MP3, MP4, AVI,

- Thời sự, sự kiện (ví dụ: chỉ số chứng khoán, thông tin sản phẩm)

- Khoa học, chuyên ngành (ví dụ: các chính sách hiện hành, luật pháp)

- Văn hóa, giải trí (ví dụ: phim, nhạc, truyền hình)

Mỗi lĩnh vực thông tin có thể được cung cấp bởi các nguồn khác nhau Sau đây là một vài ví dụ:

Các hiệp hội và viện nghiên cứu

Viện nghiên cứu quốc tế về phát triển bền

vững (IISD) http://iisd1.iisd.ca

• Thông tin tổ chức, thành viên

• Báo cáo hoạt động; nghiên cứu chuyên môn,…

Các doanh nghiệp

Vinacafe http://www.vinacafe.com.vn

Công ty Ford Việt Nam

http://www.ford.com.vn

• Thông tin về sản phẩm, công ty

• Báo cáo thường niên

• Thông cáo và báo cáo báo chí

• Thông tin về nơi cung cấp dịch vụ

Các phương tiện truyền thông

Thời báo Kinh tế Việt Nam

Các cơ quan giáo dục

Đai học Trà Vinh http://www.tvu.edu.vn

Đai học Bách khoa TPHCM

http://www.hueuni.edu.vn

Viện Công nghệ Massachussette

http://web.mit.edu

• Thông tin về các khóa học

• Thông tin học vụ, thời khóa biểu, điểm số, học bổng

• Danh mục thư viện

• Tài liệu, báo cáo và hướng dẫn nghiên cứu

Các cơ quan chính phủ

Bộ NN&PTNT http://www.mard.gov.vn

Bộ GD&ĐT http://www.moet.edu.vn

Bộ Thương mại http://www.vitranet.com.vn

Liên hợp quốc http://www.un.org

• Dữ liệu thống kê, luật pháp, thông cáo báo chí

• Văn bản, báo cáo, chính sách

• Thông tin liên hệ

• Báo cáo, thông cáo báo chí

• Danh mục, tài liệu toàn văn

• Thông tin tổ chức và các hoạt động

• Kết nối đến các trang web liên quan

Các cá nhân

Các chuyên gia, những người hoạt động

trong một lĩnh vực nào đó, những người nổi

tiếng, không nổi tiếng hoặc bất kỳ ai

• Quan điểm cá nhân, gia đình

• Sở thích và quan tâm cá nhân

• Các hoạt động, công trình nghiên cứu, thông tin hướng dẫn

1.4 Các công cụ tìm kiếm trên Internet

1.4.1 Bộ máy tìm kiếm (Search Engines)

Các máy tìm kiếm làm việc theo nguyên tắc tìm kiếm trong cơ sở dữ liệu được tự động xây dựng bởi một robot, không phải do con người xây dựng Máy tìm kiếm sẽ so sánh các từ khóa do người dùng gõ vào cửa sổ tìm kiếm với các từ trong các trang web mà nó lưu trữ

Lượng thông tin mà các máy tìm kiếm có thể bao quát tùy thuộc vào số lượng trang web mà nó thu thập và xử lý được, tất nhiên nó sẽ phát triển theo thời gian Google có cơ sở

dữ liệu lớn nhất đến thời điểm này Tuy nhiên, cần lưu ý là không có một bộ máy tìm kiếm nào có thể bao quát được toàn bộ thông tin trên Internet về một chủ đề

Kết quả tìm kiếm của bạn có phù hợp hay không là phụ thuộc vào khả năng sử dụng

từ khóa, cú pháp và tính năng của bộ máy tìm kiếm và diện bao quát của máy tìm kiếm mà bạn sử dụng

❖ Điểm mạnh: tìm nhanh và chính xác khi tìm kiếm một tài liệu cụ thể (tên tài

liệu, tên người, tổ chức đã biết), tìm các chủ đề khó phân loại

❖ Điểm yếu: Không cho phép có một cái nhìn tổng quát về một chủ đề cụ thể

(trong đó có những chủ đề nhỏ mà bạn chưa biết), độ tin cậy thấp, số lượng lớn kết quả đối với 1 yêu cầu tìm kiếm đơn giản

Một số máy tìm kiếm tiêu biểu trên thế giới:

1.4.2 Cổng thông tin (Portals)

Cổng thông tin cung cấp các thông tin chuyên biệt về một lĩnh vực cụ thể, thường

có công cụ tìm kiếm của riêng mình và được tổ chức theo thứ bậc

Các cổng thông tin do con người tập hợp thông tin, biên soạn, và sắp xếp theo một

hệ thống phân loại Đôi khi các cổng thông tin do các chuyên gia trong một lĩnh vực tập

hợp Điều này có nghĩa là thông tin nhìn chung đã được thẩm định và đánh giá về sự phù hợp cũng như chất lượng

Trong cổng thông tin, bạn đọc có thể xem lướt theo chủ đề và có thể tìm kiếm

Ví dụ về một số cổng thông tin:

- ELDIS http://www.eldis.org

Cổng thông tin phát triển ELDIS cung cấp một điểm truy cập trung tâm tới các thông tin về phát triển, các hướng dẫn theo từng chủ đề phát triển, thông tin phát triển về từng quốc gia, tin tức, thông tin tuyển dụng, và các tư liệu khác

- Thư viện ảo trên mạng http://www.vlib.org

Thư viện ảo trên mạng được tự mô tả như là danh mục lâu đời nhất trên web do Tim Berners-Lee, người kiến tạo nên mạng web, xây dựng Thư viện ảo được quản lý bởi một nhóm các tình nguyện viên là các chuyên gia về nhiều lĩnh vực Thư viện ảo này được coi là một trong những cổng thông tin có chất lượng về một số lĩnh vực, tuy nhiên nó không phải là cơ sở dữ liệu lớn nhất Thư viện ảo này được sắp xếp theo trật tự chữ cái, theo chủ đề

và cũng có công cụ tìm kiếm riêng

- Cổng thông tin khoa học xã hội SOSIG (Social Science Information Gateway)

http://www.sosig.ac.uk

Cung cấp thông tin về các nguồn tin có chất lượng cao cho những người nghiên cứu về khoa học xã hội Thông tin được sắp xếp theo chủ đề, và cũng có công cụ tìm kiếm riêng

- Một số cổng thông tin ở Việt Nam như:

Cổng thông tin điện tử Chính phủ Việt Nam: http://chinhphu.vn/

Cổng thông tin một cửa quốc gia: https://vnsw.gov.vn/

Cổng thông tin Bộ Y tế: https://moh.gov.vn/

Cổng thông tin điện tử Tỉnh Trà Vinh: https://www.travinh.gov.vn

Cổng thông tin du lịch Tỉnh Trà Vinh: https://www.dulichtravinh.com.vn/

1.5 Kỹ năng tìm kiếm thông tin trên Internet

Nhằm giúp kết quả tìm kiếm đúng với mục đích đề ra, ta nên có chiến lược tìm kiếm phù hợp Sau đây là 3 bước đề xuất:

Bước 1: Phân tích yêu cầu tìm

Bước 2: Diễn đạt lệnh tìm kiếm

Bước 3: Đánh giá kết quả tìm kiếm

1.5.1 Bước 1: Phân tích yêu cầu tìm

Ta cần đặt ra các câu hỏi sau và trả lời chúng để xác định được mục tiêu tìm: Tìm thông tin gì? Cho mục đích gì? Loại thông tin nào bạn cần? Sau đó biến mục tiêu tìm thành một câu hoàn chỉnh

Ví dụ: Bạn quan tâm đến thông tin về nạn buôn bán trẻ em Thực hiện bước 1: Phân

tích, đặt các câu hỏi thích hợp:

- Buôn bán trẻ em ở vùng nào, nước nào?

- Thông tin nóng hổi hiện nay hay lịch sử?

- Tổ chức, cơ quan, hiệp hội nào có thể cung cấp thông tin? Website của họ?

Sau đó, biến thành câu hoàn chỉnh, chẳng hạn như: Nạn buôn bán trẻ em từ Việt Nam sang Trung Quốc

Phân chia thành các khái niệm nhỏ:

Buôn bán trẻ em Việt Nam Trung Quốc

Tìm các từ đồng nghĩa, cách viết khác:

Buôn bán trẻ em Việt Nam Trung Quốc

Bắt cóc trẻ em Vietnam China

Trafficking Viet Nam Chinese

Child Vietnamese

Children

1.5.2 Bước 2: Diễn đạt lệnh tìm kiếm

• Đưa từ khóa quan trọng nhất lên đầu

• Chỉ nhập từ khóa, không nhập câu hoàn chỉnh

• Không phân biệt chữ HOA và chữ thường

• Với mỗi lệnh tìm kiếm, nếu vẫn chưa đạt mục tiêu thì thay đổi lần lượt các khái niệm để có kết quả như mong muốn

Ví dụ: Thử lần lượt các lệnh sau cho đến khi đạt mục tiêu:

- Buôn bán trẻ em Việt Nam Trung Quốc

- “Buôn bán trẻ em” Việt Nam Trung Quốc

- Trafficking Viet Nam China

1.5.3 Bước 3: Đánh giá kết quả tìm kiếm

Để đánh giá độ chính xác của thông tin, ta cần cân nhắc thông tin đó thuộc lĩnh vực nào, chuyên ngành nào để có thể chọn website sao cho phù hợp Ta có thể dựa vào một số yếu tố sau:

• Tác giả

o Bạn có thể tìm thấy tên tác giả bài viết đó hay không?

o Trình độ, chuyên môn của tác giả? Tác giả đó có đáng tin cậy hay không?

o Trang web ấy có uy tín, thông tin liên hệ rõ ràng hay không?

o Trang web ấy thuộc về cá nhân hay tổ chức? (nếu là cá nhân thì mức độ tin cậy thấp hơn của tổ chức)

• Địa chỉ trang web như thế nào?

o Hãy đọc địa chỉ trang web trên cửa sổ trình duyệt xem: nếu có những dấu ~ thì có khả năng đây là trang web của cá nhân

o Quan sát tên miền Website thuộc loại nào, ví dụ:

♦ COM: Thương mại (Commercial)

♦ EDU: Giáo dục (Education)

♦ NET: Mạng lưới (Network)

♦ INT: Các tổ chức quốc tế (International Organisations)

♦ ORG: Các tổ chức khác (Other Organizations)

♦ MIL: Quân sự (Military)

♦ GOV: Nhà nước (Government)

• Tính học thuật: Chú ý sự chính xác của các thông tin

o Những thuật ngữ chuyên ngành, các trích dẫn, thậm chí là chính tả

o Số liệu, thông số kỹ thuật

o Tài liệu tham khảo

• Mục đích của trang web đó là gì?

o Trang web này là trang web thương mại hay là tổ chức phi lợi nhuận

o Trang web này dành cho mọi người hay chỉ dành cho một số người

o Trang web này nêu nhận định hay là công bố sự kiện

o Góc nhìn của tác giả có thiên vị hay không?

• Thông tin có chính xác không?

o Có điều gì để xác minh thông tin đó hay không?

o Đôi khi việc sai chính tả, sai ngữ pháp cũng có thể làm giảm giá trị của thông tin đó

o Bằng cách nào mà bạn có thể liên kết đến trang web: xuất phát từ một diễn đàn hay từ trang web của một tổ chức tin cậy? hay từ một blog của một người nào đó?

• Thông tin đó cũ hay mới?

o Sự cập nhật thông tin (ngày cập nhật cuối cùng)

Cuối cùng, hãy suy nghĩ trước khi nhấp chuột

Có rất nhiều cách để trích dẫn tài liệu trên web Có 2 mẫu chuẩn là MLA và APA Bạn có thể vào 2 trang web sau đây để tham khảo chi tiết định dạng www.apastyle.org,

www.mla.org

1.6 Giới thiệu máy tìm kiếm Google

Hiện nay, có thể nói Google là công cụ tìm kiếm đa năng nhất Nó có khả năng tìm kiếm trên vài tỉ trang Web

Nhập địa chỉ Google.com vào thanh địa chỉ của trình duyệt web Khi tải xong, trang chủ của công cụ tìm kiếm Google hiển thị như sau:

Hình 1 Giao diện của bộ máy tìm kiếm Google

Nhập thông tin muốn tìm vào hộp văn bản rồi nhấp Enter hoặc Nhấp vào nút lệnh Google Search (hình kính lúp) Thông tin tìm kiếm thường là các từ khóa (keyword) hoặc một cụm từ đặc trưng nhất

1.6.1 Các phép toán của lệnh tìm:

■ Dấu “+”: ở trước các từ mà bạn muốn phải xuất hiện trong kết quả

■ Dấu “-”: ở trước các từ mà bạn muốn không xuất hiện trong kết quả

■ Dấu “ ” : (VD: “buôn bán trẻ em”) cụm từ xuất hiện chính xác trong kết quả

■ Dùng các toán tử Boolean: AND, OR, NOT

Ghi chú: Không nên nhập vào những từ khóa có nội dung tổng quát vì kết quả tìm

kiếm sẽ rất nhiều, thông tin được trả về sẽ không gần với nội dung muốn tìm

Ví dụ: Muốn tìm tài liệu hướng dẫn sử dụng Word, ta sử dụng từ khóa “Word” để tìm thì kết quả trả về có thể lên đến vài triệu trang Trong trường hợp này, ta có thể sử dụng cụm từ “How to use Word” hoặc là “How to use MS Word 2019” thay vì chỉ dùng từ “Word”, như thế thì kết quả trả về sẽ tốt hơn Nếu kết quả trả về nhiều thì những trang Web có chứa thông tin gần với thông tin cần tìm nhất sẽ được liệt kê trước, những trang ít thông tin hơn được liệt kê sau

Để xem kết quả tìm kiếm, nhấp chuột vào một trong các liên kết được liệt kê ra Ngoài

ra, ta có thể nhấp chuột phải vào liên kết rồi chọn Open link in New Tab hoặc Open link in

New Window, làm như thế ta vẫn giữ được trang kết quả tìm kiếm

Hình 2 K ết quả tìm kiếm với từ khóa “how to use ms word 2019”

1.6.2 Tìm kiếm nâng cao với Google

Trong trường hợp muốn có kết quả tìm kiếm gần với thông tin đang tìm, ta sử dụng chức năng tìm kiếm nâng cao của Google (Advanced Search)

Ta lựa chọn các thông số tìm kiếm thích hợp (kết quả trên mỗi trang, ngôn ngữ,

loại tệp, ) rồi nhấp vào nút Tìm kiếm nâng cao

1.7 Một số cú pháp tìm kiếm nâng cao trong Google

1.7.1 Tìm theo loại tài liệu

Ta có thể tìm các tập tin Word, Powerpoint hay PDF có liên quan đến từ khóa Tất nhiên, để sử dụng cú pháp này, ta phải biết phần mở rộng của các loại tập tin cần tìm

Cú pháp: [từ khóa] filetype:[phần mở rộng]

Ví dụ: để tìm các tập tin Word có liên quan đến từ khóa Kỹ năng giao tiếp, ta gõ

lệnh tìm kiếm vào Google như sau: Kỹ năng giao tiếp filetype:doc

Đối với các kết quả của cú pháp này, ta nhấp vào link thì sẽ tải được tập tin đó về máy ngay

1.7.2 Tìm trong phạm vi một website cụ thể

Giới hạn kết quả tìm kiếm về những trang trong một website cụ thể

Cú pháp: [từ khóa] site:[địa chỉ website]

Ví dụ: Muốn tìm những thông tin liên quan đến học bổng được đăng trong website

của trường Đại học Trà Vinh, ta có thể gõ lệnh tìm kiếm như sau: học bổng site:tvu.edu.vn

Lưu ý: sau “site” không có www