HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
D. Tiến trình bài dạy
1. Ổn định lớp (1 phút).
Ngày giảng Lớp Sĩ số
6A1 6A2 2. Kiểm tra bài cũ: (4 phút)
Câu hỏi Đáp án- biểu điểm
? Đọc thuộc 5 khổ thơ đầu
? Phân tích hình ảnh Lượm trong cuộc gặp gỡ?
* Yêu cầu:
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu.
- Hình dáng: nhỏ nhắn
- Trang phục: đặc biệt, tiêu biểu - Cử chỉ: nhanh nhẹn, tinh nghịch.
- Lời nói: tự nhiên, chân thật
-> yêu thích hoạt động cách mạng
* Quan sát, hồi tưởng, tưởng tượng, so sánh, từ ngữ gợi tả, từ láy, nhịp thơ nhanh.
=> Lượm hồn nhiên, vui tươi, say mê tham gia kháng chiến, đáng yêu!
3. Bài mới. ( 33 phút) HOẠT ĐỘNG KHỞI ĐỘNG
- Mục tiêu: tạo hứng thú, tâm thế cho học sinh; tạo tình huống/vấn đề học tập nhằm
12
Đ Ề S Ố Đ Ề LUY Ệ N THI VÀO L Ớ P 10
MÔN: NG Ữ VĂN ĐÁP ÁN VÀ BI Ể U ĐI Ể M
Ph ần
huy động kiến thức, kinh nghiệm hiện có của học sinh và nhu cầu tìm hiểu kiến thức mới liên quan đến tình huống/vấn đề học tập
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi
- Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút - Thời gian: ( )
Giáo viên tổ chức cuộc thi Đây là ai?
1. Ai lấy thân mình lấp lỗ châu mai?(Phan Đình Giót)
2. Ai trước khi bị giặc bắn chết đã lừa chúng phải khiêng anh đi suốt ngày trong rừng dụ rằng để chỉ nơi cơ quan kháng chiến.( Vừ A Dính)
3. Ai được mệnh danh là“Em bé đuốc sống”(Lê Văn Tám)
4. Ai trước khi hi sinh vẫn hô vang: "Nhằm thẳng quân thù, bắn!".(Nguyễn Viết Xuân) 5. Ai trước lúc lên máy chém còn hát vang bài Quốc tế ca (Lý Tự Trọng)
6. Ai đã hi sinh oanh liệt hy sinh với hình ảnh “Lấy thân mình làm giá súng”.(Bế Văn Đàn) 7. Ai đã lấy thân mình để chèn pháo và hi sinh một cách anh dũng? (Tô Vĩnh Diện )
Để có được độc lập- tự do cho dân tộc, không chỉ các bậc cha anh mà ngay cả thế hệ thiếu niên nhi đồng đã đấu tranh anh dũng, quả cảm không chịu khuất phục trước kẻ thù, ngay cả khi họ phải đối mặt với cái chết. Nếu ngoài đời thực là sự hi sinh của Phan Đình Giót, Bế Văn Đàn...thì trong thơ ca, ta không thể nào không nhắc đến Lượm- một cậu bé liên lạc bất khuất. Tiết 2 của bài sẽ tô đậm nội dung này.
Hoạt động Thầy – Trò Nội dung
HOẠT ĐỘNG HÌNH THÀNH KIẾN THỨC
- Mục tiêu: Trang bị cho học sinh những kiến thức mới liên quan đến tình huống/ vấn đề nêu ra ở hoạt động khởi động
- Phương pháp: Diễn giảng, thảo luận nhóm, trò chơi, tình huống có vấn đề - Kĩ thuật: Động não, làm việc nhóm, khăn trải bàn, trình bày 1 phút
- Thời gian: ( )
Giáo viên đọc: Bỗng loè... còn không
I. Giới thiệu chung:
II. Đọc-hiểu văn bản:
3. Phân tích:
? Đoạn thơ diễn tả điều gì?
- Lượm đã hi sinh .
- Lượm hi sinh:
Gv: Kể lại, hình dung lại sự việc mà tác giả như phải chứng kiến cái giây phút đau đớn ấy nên không kìm được lòng mình, TG đã phải thốt lên lời đau đớn từ con tim của mình “ Thôi rồi Lượm ơi!” chú bé đã hi sinh dũng cảm giữa tuổi thiếu nhiên hồn nhiên, đầy hứa hẹn của một cuộc đời đã được chắp cánh cùng cách mạng.
?Vậy theo chúng ta, Lượm đã hi sinh trong hoàn cảnh nào? ở đâu? Hãy đánh giá sự hi sinh đó ( học sinh thảo luận nhóm bàn- 2p )
- Lượm đang đưa thư qua cánh đồng lúa. Chú bé đã hi sinh vẻ vang, oanh liệt
? Hình ảnh Cháu nằm... hồn bay... gợi cho em - Cao đẹp, thanh thản, hoá thân vào
đất nước, Lượm hi sinh cho sự sống bất diệt của quê hương.Sự ra đi của Lượm làm tác giả bàng hoàng thốt lên Lượm ơi còn không? Câu thơ duy nhất trong khổ thơ vừa là câu hỏi ngỡ ngàng,đau xót. Tác giả như không muốn tin vào sự hi sự hi sinh của Lượm.
Hs đọc 2 khổ thơ cuối
Hình ảnh nào được nhắc lại ở khổ thơ cuối?
Tác giả có dụng ý gì khi nhắc lại hình ảnh chú bé liên lạc hồn nhiên vui tươi?
*( Lựơm đã hi sinh nhưng hình ảnh Lượm có còn đọng lại trong tâm trí mọi người?) - Hai khổ thơ cuối tái hiện hình ảnh Lượm nhanh nhẹn vui tươi hồn nhiên yêu đời, là sự khẳng định: Lượm vẫn sống mãi trong lòng Tổ quốc, quê hương, đất nước và con người Việt Nam
-> Lượm trở thành bức tượng đài người chiến sĩ nhỏ của non sông gấm vóc, bức tượng đài ấy sẽ sống mãi trong lòng nhân dân VN.
( Liên hệ: Lượm đã tiếp bước cha anh: Lê Văn Tám, Võ Thị Sáu, Kim Đồng- những anh hùng nhỏ tuổi, đã dám hi sinh thân mình để góp phần giành độc lập dân tộc: Lê văn Tám đã tẩm xăng vào mình lao vào kho xăng của địch,anh Kim Đồng hi sinh tính mạng của mình, đánh lạc hướng địch để bảo vệ cuộc họp của Việt Minh an toàn).
Em nào có thể đọc thuộc lòng một vài khổ thơ?
? Tình cảm của em đối với nhân vật Lượm?
Lượm không còn nữa nhưng hình bóng em sẽ sống mãi với quê hương đất nước-> Chúng ta sẽ lưu giữ hình ảnh Lượm và noi gương Lượm:
học tập, tu dưỡng để làm rạng danh non sông gấm vóc, viết tiếp trang sử vàng mà các anh hùng dân tộc đã để lại.
=> Hình ảnh Lượm sống mãi với quê hương, đất nước.
? Phần đầu tác giả xưng hô với Lượm là chú- cháu, cách xưng hô đó thể hiện điều gì?
- Tình cảm thân thiết, ruột thịt.
?Trong toàn bài Lượm được gọi bằng những từ ngữ xưng hô nào?
- Chú bé, Cháu, Lượm , chú đồng chí nhỏ.
? Hai lần tác giả gọi Lượm là đồng chí nhỏ, việc gọi như thế có gì khác với cách gọi ở trên bộc lộ cảm xúc gì của tác giả đối với Lượm ?
- Thân tình, trân trọng, cảm phục, coi Lượm như một người bạn chiến đấu, hình ảnh L
14
Đ Ề S Ố Đ Ề LUY Ệ N THI VÀO L Ớ P 10
MÔN: NG Ữ VĂN ĐÁP ÁN VÀ BI Ể U ĐI Ể M
Ph ần
như đẹp hơn, lớn lên.
? Khi nghe tin Lượm hi sinh, tâm trạng tác giả ra sao? Tìm từ ngữ biểu hiện tâm trạng ấy?
- Ra thế Lượm ơi!...
Thôi rồi, Lượm ơi ! Lượm ơi, còn không?
? Nhận xét về cách cấu tạo các dòng thơ trên?Tác dụng?
- Ra thế
Lượm ơi!...-> một câu được ngắt thành hai dòng tạo ra sự đột ngột và một khoảng lặng giữa dũng thơ, thể hiện sự xúc động đến nghẹn ngào, sững sờ trước tin hi sinh đột ngột của Lượm.
- Thôi rồi, Lượm ơi! -> Ngắt thành 2 vế
- Lượm ơi, còn không? -> Câu thơ được tách ra thành một khổ thơ riêng nhấn mạnh và hướng người đọc về sự còn hay mất của Lượm.
b. Tình cảm nhà thơ với Lượm:
- Xưng hô, gọi:
Tình cảm thân thiết, ruột thịt.`
? Cách cấu tạo những dòng thơ đặc biệt ấy nhằm diễn tả tâm trạng của tác giả ra sao?
-> Tâm trạng nghẹn ngào đau xót, thảng thốt khi nghe tin Lượm hi sinh.
- Nhịp thơ cùng các dấu chấm than đã góp phần diễn tả tâm trạng đó. Đó không chỉ là tâm trạng của tác giả mà còn là tâm trạng của tất cả chúng ta, của nhân dân đất nước này dành cho Lượm.
Thân tình, trân trọng, cảm phục, coi Lượm như một người bạn chiến đấu, hình ảnh Lượm như đẹp hơn, lớn lên.
? Bài thơ đã khép lại, em hiểu gì về chú bé Lượm ? Tình cảm của tác giả đối với Lượm?
- Hình tượng của bé Lượm trong kỉ niệm của tác giả : Hồn nhiên, vô tư, vui tươi, yêu đời, say mê với công việc kháng chiến.
- Câu chuyện cảm động về sự hi sinh anh dũng của Lượm
4. Tổng kết
a. Nội dung và ý nghĩa văn bản:
* Nội dung:
chiến. Đó là một hình tượng cao đẹp trong thơ Tố Hữu. Đồng thời bài thơ đã thể hiện chân thực tình cảm mến thương và cảm phục của tác giả dành cho chú bé Lượm nói riêng và những em bé yêu nước nói chung.
nhiệm vụ kháng chiến. Đó là một hình tượng cao đẹp trong thơ Tố Hữu. Đồng thời bài thơ đã thể hiện chân thực tình cảm mến thương và cảm phục của tác giả dành cho chú bé Lượm nói riêng và những em bé yêu nước nói chung.
? Trình bày những đặc sắc về nghệ thuật của bài thơ?
NT : Sử dụng thể thơ 4 chữ đậm chất dân gian, phù hợp với lối kể chuyện.
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu
- Cách ngắt các dòng thơ đặc biệt - Kết cấu đầu cuối tương ứng.
c. Nghệ thuật:
- Sử dụng thể thơ 4 chữ đậm chất dân gian, phù hợp với lối kể chuyện.
- Sử dụng nhiều từ láy có giá trị gợi hình và giàu âm điệu
- Cách ngắt các dòng thơ đặc biệt - Kết cấu đầu cuối tương ứng.