CHƯƠNG 1 CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ TỔNG QUAN NGHIÊN CỨU
1.1. Cơ sở lý luận
1.1.9. Nhóm nghiên cứu mạnh
Nhóm nghiên cứu mạnh (NNCM) là một NNC nhƣng đƣợc xem là ―mạnh‖
vì những kết quả nổi bật về khả năng giải quyết vấn đề nóng của lĩnh vực nghiên cứu và hiệu quả đạt được đi kèm theo đó là tầm ảnh hưởng của nhóm.
Khái niệm ―mạnh‖ ở đây theo quan điểm của các nhà khoa học đó là: ―nhóm các nhà khoa học đã đạt và có tiềm năng tiếp tục đạt đƣợc các kết quả nghiên cứu tốt nhất trong cộng đồng các NNC hiện có trong mỗi trường, căn cứ trên phải đáp ứng một số tiêu chí nhất định (đặc biệt là số lƣợng các công bố ISI/Scopus trong khoa học tự nhiên hoặc SSCI, AHCI trong khoa học xã hội và nhân văn)‖ (Phạm
21
Hùng Việt, 2019, tr. 126-134); ―nhóm có các thành viên xuất sắc, điều kiện làm việc đầy đủ và những kết quả nghiên cứu có ý nghĩa khoa học/phục vụ thực tiễn lớn, được quốc tế thừa nhận‖ (Trương Quang Học, 2014); ―NNCM là một tập thể những người làm công tác nghiên cứu có trình độ chuyên môn cao, do một nhà khoa học xuất sắc, có uy tín đứng đầu, thực hiện nghiên cứu theo tiêu chuẩn quốc tế. Các sản phẩm KH&CN do nhóm tạo ra là quan trọng, đột phá và đạt trình độ quốc tế‖
(Phạm Xuân Thảo và cộng sự, 2009); ―một tập thể những người làm công tác nghiên cứu có chuyên môn cao; Giải quyết một cách tập trung, hoàn chỉnh một hay một số vấn đề hoặc chương trình, đề tài/dự án quan trọng có qui mô đủ lớn trong một thời gian đủ dài theo định hướng nghiên cứu xác định; Kết quả nghiên cứu của nhóm là quan trọng, đột phá và nhất quán trong các lĩnh vực nghiên cứu‖
(Greenbaum, 2000); ―tập hợp các nhà khoa học hay các trung tâm, phòng thí nghiệm liên kết với nhau trên một hay một số lĩnh vực nhằm nghiên cứu và phát triển những hoạt động KH&CN ở trình độ cao; liên kết các cá nhân lại với nhau trong khoảng thời gian cố định và liên kết với nhau dưới dạng hệ thống hoàn chỉnh‖
(Sessa, London, Taylor, & Group, 2008).
Theo hướng dẫn số 1409/HD-ĐHQGHN ngày 08/5/2013 của Đại học Quốc gia Hà Nội: ―NNCM là tập thể các nhà khoa học được tập hợp theo hướng chuyên môn, hoạt động NCKH và đào tạo đạt hiệu quả tốt, có nhiều sản phẩm chất lƣợng cao, tiếp cận các tiêu chí của ĐH nghiên cứu tiên tiến; có khả năng làm n ng cột hoặc phối hợp với các NNC khác để triển khai các nội dung khoa học của Chương trình‖ (ĐHQGHN, 2013).
Theo Đại học Huế, NNCM là tập thể các nhà khoa học đƣợc tập hợp theo hướng chuyên môn chuyên sâu hoặc liên ngành, hoạt động NCKH và đào tạo đạt hiệu quả tốt và ổn định, tạo ra các sản phẩm KH&CN và đào tạo chất lƣợng cao, có đủ năng lực triển khai các nhiệm vụ KH&CN cấp Bộ trở lên (Đại học Huế, 2018).
Thông tƣ số 37/2014/TT-BKHCN ngày 12/12/2014 của Bộ KH&CN quy định quản lý đề tài nghiên cứu cơ bản do Quỹ Phát triển KH&CN Quốc gia tài trợ giải thích NNCM là tập thể các nhà khoa học xây dựng được hướng nghiên cứu chung, dài hạn; có mục tiêu, kế hoạch nghiên cứu cho từng giai đoạn cụ thể; nội
22
dung nghiên cứu có tính đột phá và cần nhiều thành viên tham gia thực hiện. Các thành viên chủ chốt của nhóm có kết quả nghiên cứu nổi bật (Bộ KH&CN, 2014).
Trên cơ sở cơ sở kết hợp các ý kiến của các nhà khoa học và tham khảo bộ tiêu chí về NNCM ở một số cơ quan, trường ĐH, có thể thấy rằng rằng sự vượt trội của các NNCM so với các NNC thông thường về cơ bản có thể quy về một số đặc điểm sau:
1. NNCM là tập hợp một nhóm các nhà khoa học có năng lực, trình độ chuyên môn cao và có uy tín khoa học, có chung ý tưởng, chí hướng NCKH cùng nhau thực hiện các ý tưởng khoa học hoặc yêu cầu khoa học.
2. Trưởng nhóm NNCM là nhà khoa học có trình độ, năng lực chuyên môn cao;
có uy tín khoa học, có vai trò dẫn dắt cả nhóm, đưa ra các ý tưởng, hướng nghiên cứu, liên kết đƣợc các nhà khoa học trong và ngoài nhóm; thu hút, huy động các nguồn lực đảm bảo điều kiện cho hoạt động của nhóm.
3. Sản phẩm và các kết quả khoa học của NNCM có chất lƣợng chuyên môn, giá trị khoa học cao đƣợc công bố trên các tạp chí khoa học uy tín
4. Hoạt động của NNCM có tính ổn định tương đối: Đặc điểm này đảm bảo cho NNCM theo đuổi những định hướng nghiên cứu có tính bền vững, dài hạn, thu hút đƣợc đa dạng các nguồn đầu tƣ. Đặc điểm này khác biệt với loại hình NNC thông thường theo nhiệm vụ được thành lập tạm thời trong một thời gian ngắn và giải thể sau khi nhiệm vụ kết thúc.
Từ các tổng quan về khái niệm, đặc điểm của NNCM ở trên, có thể diễn đạt lại khái niệm về NNCM nhƣ sau: NNCM là tập thể các nhà khoa học được tập hợp theo hư ng chuyên môn hoạt động NCKH và đào tạo đạt hiệu quả tốt, có định hư ng nghiên cứu, trường phái khoa học riêng biệt, có nhiều sản phẩm chất lượng cao. Dẫn dắt NNCM là một nhà khoa học có tài năng, uy tín khoa học, có khả năng tập hợp các nhà khoa học tham gia NNC; hu động được các nguồn lực đảm bảo điều kiện cho hoạt động của nhóm. NNCM có đủ c c điều kiện cơ bản về cơ sở vật chất, trang thiết bị,…để đảm bảo cho các hoạt động nghiên cứu.