1.2. Con đường thơ Mai Văn Phấn
1.2.3. Quan niệm nghệ thuật của Mai Văn Phấn
Mai Văn Phấn là một trong những nhà thơ có kiến thức sâu rộng và vốn ngoại ngữ tốt. Đối với ông, làm thơ không chỉ là bản năng tự có mà còn là quá trình học hỏi, tích lũy kiến thức văn thơ lâu dài, bền bỉ. Song hành với việc sáng tác, Mai Văn Phấn đã đưa ra những quan niệm về nhân sinh và về nghệ thuật. Điều này được thể hiện rõ trong các bài tiểu luận phê bình hay trong nhiều bài phỏng vấn trên các tạp chí.
Nhà thơ cho rằng, bên cạnh cuộc sống thực, hữu hình luôn tồn tại một thế giới tâm linh, vô hình. Có ý kiến cho rằng Mai Văn Phấn vốn theo đạo Thiên chúa nên điều đó ảnh hưởng tới các sáng tác của ông. Tuy nhiên, trong thơ ông, thế giới tâm linh được phản ánh rất rộng, nhiều khi cõi tâm linh và cõi vô thức của con người có sự giao hòa, gặp gỡ lẫn nhau. Đức tin được thể hiện trong thơ Mai Văn Phấn là một đức tin nguyên thủy, hướng vào thế giới tâm linh để an ủi tinh thần, chứ không chỉ giới hạn trong tình yêu với đạo Thiên chúa.
Là một nhà thơ có cái nhìn sâu sắc về cuộc sống, Mai Văn Phấn đã thể hiện trên các trang viết về sự bận rộn, xô bồ, phức tạp của xã hội hiện đại. Ở đó, con người dễ rơi vào cảm giác cô đơn, lạc lõng. Bằng sự nhạy cảm, tinh tế và chất nhân văn của một nhà thơ, ông cũng đã phát hiện ra những phẩm chất đáng quý, đáng trân trọng ở con người hiện đại: dù họ có bị cuộc sống gây áp lực hay cơ thể mệt mỏi rã rời thì thẳm sâu trong tâm hồn họ vẫn khát khao được yêu thương, được quay về với bản thể tự nhiên của mình.
Tình yêu khởi nguồn sự sống. Mai Văn Phấn tiếp cận thế giới bằng đôi mắt phồn sinh, vạn vật sinh sôi nảy nở. Cuộc sống là một quá trình hóa sinh bất định. Đối với nhà thơ, cái chết được nhìn nhận như một sự khởi đầu mới.
Ông tin vào sự sống bất tử nhờ vào lẽ hóa sinh mầu nhiệm. Mọi thứ đều phải trải qua những đau đớn để vươn lên tìm kiếm một vẻ đẹp hoàn thiện. Trong giai đoạn khó khăn, bế tắc nhất, tình yêu sẽ là nguồn động lực đưa đến kết quả tốt đẹp hơn.
Quan niệm nghệ thuật của Mai Văn Phấn có nhiều điểm khác lạ so với những nhà văn, nhà thơ khác. Ông luôn coi quá trình sáng tạo là một cuộc
“vong thân”. Mỗi nhà thơ phải biết tự phủ định mình, tức là phải coi cái mình vừa viết ra là cái đã cũ thì mới mong đạt đến thành công đỉnh cao trong nghệ thuật. Trong suốt quá trình cầm bút, nhà thơ Mai Văn Phấn luôn trăn trở về vấn đề cách tân nghệ thuật. Thậm chí ông còn đặt vấn đề cách tân làm vấn đề trung tâm trong quan niệm thơ của mình.Đây chính là một trong những nguyên nhân khiến thơ Mai Văn Phấn không bao giờ ổn định phong cách.
Thơ ông đã có sự vận động qua những “sa mạc” trường phái. Cái mới đối với nhà thơ trước hết là mới về hình thức, từ đó mang đến cho người đọc những cảm nhận mới về nội dung.
Theo Mai Văn Phấn, nhà thơ phải là người có kiến thức sâu rộng ở mọi lĩnh vực. Đặc biệt, trong cuộc sống hiện đại này, những người cầm bút phải luôn trau dồi kiến thức văn học, cập nhật lí thuyết, thi pháp của các trường phái, thơ không còn là địa hạt của những người sáng tác theo bản năng. Mai Văn Phấn luôn mang trong mình trách nhiệm của một nhà thơ đương đại. Thơ đối với ông là quá trình chinh phục và phấn đấu lâu dài, bền bỉ. Ông luôn cố gắng đưa thơ Việt giới thiệu ra thế giới. Bước đầu tiên đáng ghi nhận là Mai Văn Phấn đã dịch các tác phẩm của mình ra các thứ tiếng khác. Đó là tinh thần, ý thức hội nhập của một nhà thơ đương đại.
CHƯƠNG 2