De xưa, có một goá phụ nhà rất nghèo thường ngày sinh sống bằng nghề mò cua, bắt ốc, hái rau để nuôi sống ba đứa con gái trưởng thành, cô nào cũng đẹp. Một hôm, bà vào một vùng sâu chung quanh bao bọc rừng núi để hái rau, bà thấy một vũng nướe cạn cá thật nhiều,
bà đang say mê bắt thì bỗng có một con trăn to dài bò đến quấn lấy hai chân, bà càng vùng vay thi tran càng quấn chặt, bà yếu dần vô phương giải thoát chỉ còn chờ chết làm mồi cho trăn.
Con trăn bảo rằng :
- Bà ơi ! Nếu bà chịu gả một trong ba đứa con gái của bà cho tôi, thì tôi sẽ tha cho bà.
Bà lão bảo :
- Nếu vậy, Trăn hãy thả ta ra đi, ta về sẽ hồi con gai ta.
Tran noi :
tuÔy không được. Nếu con gái bà không thuận thì sao ? Chi bằng bà gọi ba đứa con gái ra day gặp tôi đã. Liền lúc đó, từ xa có bác nông dân vác cuốc đi tới, bà gọi bác nông dân lại.
Bác nông dân thấy tình thế nguy hiểm định cứu
bà, nhưng bà không cho. Bà nói :
- Nhờ bác về bảo ba đứa con gái tôi ra đây để mang rau và cá về.
Được tin, ba đứa con gái đến chỗ bà ngay, thấy mẹ đang bị trăn quấn lên tới gối. Thấy ba con ra bà gọi con gái cả : :
- Con ơi ! con lấy trăn làm chồng để cứu mẹ?
Người con gái cả rùng mình thưa : - Con thà chịu chết cùng mẹ, chứ không thể lấy trăn làm chồng được. Bà lại cầu cứu đứa con thứ hai, thì đứa con này cũng trả lời như chị cả.
Thay hai con déu tra lời như vậy bà tuyệt vọng, mếu máo khóc than rằng : Vậy thì mẹ không
còn sống nuôi các con nửa.
Nàng Út thấy vậy rất đau lòng, nàng quỳ uống lay trăn nói .:
- Anh Trăn ơi ! Hãy thả mẹ tôi ra đi, tôi chịu làm vợ trăn suốt đời, Trăn nhìn nàng Ut
gật đầu. Hai mẹ con hẹn ngày giờ hợp hôn Xong, trăn liền buông bà ta ra và biến vào rừng.
Bốn mẹ con vui mừng đi về nhà, bà lão lúc
nào cũng đượm buồn vì lo lắng cho số phận con gái út của mình. Còn nàng Út luôn luôn suy nghĩ chẳng biết cuộc đời của mình với chàng Tran ra sao, nhưng thấy mẹ buồn nàng an ủi:
- Mẹ ơi ! Xin mẹ đừng buôn, mẹ vui con mới yên lòng. Bà mẹ gượng ngôi vuốt tóc con mà rơm rớm nước mắt.
Chẳng bao lâu ngày giao ước đã đến, bà mẹ dọn phòng mua sắm ít đồ trang phục cho nàng Út. Màn đêm buông xuống cảnh vật chung quanh
lặng lẽ như tờ. Nàng Út vào phòng ngôi đợi, bên ngoài bà mẹ và các chị ngồi chờ xem trăn đến, nhưng mệt mỏi rồi ngủ lúc nào không hay.
Quá nửa đêm thì Trăn từ ngoài bò vào phòng
quây chung quanh nàng Út, nàng sợ quá ngồi
cuộn lại nhìn thấy trăn khoanh tròn rồi rùng mình, thì có một chàng thanh niên diện mạo khôi ngô tuấn tú bước ra từ lớp trăn đến tâm Sự cùng nàng. Bấy giờ nàng mới vui mừng, cuộc vui chóng qua, đến gà gáy đầu chàng trai chia tay, lại chui văo vỏ trăn bò đi mất hút. Sáng
148
dậy, bà mẹ và các chị thấy nang Ut nét mat
tươi vui thì hỏi chuyện, nàng Út một mực từ chối không thổ lộ gì cả ; cứ thế đêm đêm Trăn về, vợ chồng ngày càng khang khit, nang nghi ra một kế... Vào một đêm ân ái nàng Út đợi chàng ngủ say, nàng lén lấy lớp trăn giấu nhẹm.
Đến gà gáy đầu chàng thức dậy lấy lớp trăn để chui vào, thì lớp trăn không còn nứa, chẳng hỏi vợ thì nàng ngả đầu vào vai chàng thỏ thẻ:
- Chàng ơi ! em không thể xa chàng được dù thiếu trong giây phút, chàng hãy tha lỗi cho em, vì em đã đốt lớp trăn ấy đi rồi.
Thế là chảng không thể nào đi được, từ đó chàng lộ nguyên hình ở bên cạnh nàng Ut. Hai vợ chông sống hạnh phúc, làm ăn ngày càng giàu có nhanh chóng giúp mẹ không còn làm lụng vất vả nữa.
Cả nhà vui mừng, riêng chị cả thay nang Ut lay chéng Tran, nhung lại hoá người đẹp trai chang bao lau trở nên giàu có, một hôm
nàng nài nỉ mẹ.
- Mẹ ơi ! Con lấy làm hối hận không nghe lời mẹ lúc ban đầu, bây giờ eon rất muốn lấy chéng Tran me a.
Bà mẹ yốn thương và chiều con, nên bà bưng rổ đi đến nơi eủ mói mấy ngày khụng thấy, trờn đường về bà thấy một con trăn to đến bà cả mừng lên tiếng bảo :
- Trăn ơi, chịu lấy con gái cả ta không ? Trăn gật đầu, rồi bà cũng giao ước và hẹn ngày giờ hợp hôn như nàng Út. Về nhà, bà báo tin cho con gái cả biết rằng bà đã tìm được chang Tran cho nang roi, nang cả mừng liền
ôm lấy ba sung suéng. Ngay ngay nàng trang điểm và kiêu hãnh với nàng Út. Thời gian qua nhanh, ngày hẹn đã đến, bà cũng đọn phòng như trước. Trời vừa chập tối, chị cả liền vào phòng chờ đợi, đến quá canh đầu thì thấy con trăn thật to bò đến, nàng cả thấy trăn vào nên rất mừng, vì nghĩ rằng trăn này dài và to hơn trăn nàng Út, chắc chàng sẽ đẹp trai và sẽ giàu có hơn. Nàng không ngần ngại hai tay vay chào trăn nói :
- Chàng nhanh đến với em, hai ta nhất định
trọn đời với nhau. (
Không ngờ trăn quất mạnh vào người nàng, quấn vào hai chân siết chặt lên dần đến đầu gối, chị cả rùng mình rên la cầu cứu với mẹ.
- Mẹ ơi! eứu con với, trăn đã nuốt con gần nửa người rồi !
Bên ngoài bà mẹ cũng tưởng trăn đùa để thử lòng nàng, nên trả lời :
- Ráng đi con để được giàu có...
Một lúc sau chị cả lại kêu cứu mẹ.
- Mẹ ơi ! Trăn đã nuốt đến bụng và ngực con rồi...
Sau đó vọng ra tiếng rên khe khẽ... bà mẹ mỉm cười, bà cũng trả lời như lần trước. Dân dần trăn đã nuốt chứng con gái bà vào bụng.
Đến sáng hôm sau, không thấy con gái ra khỏi phòng, bà đẩy cửa vào không thấy con gái cả đâu, chỉ thấy bụng trăn phình to cham cham bo ra bién mat, ba méi biét con gai minh da làm mồi ngon cho Trăn rồi, bà mới nghĩ âu cũng là sự trừng phạt lòng tham của con người.
Nàng Ut lay chong tran để cứu mẹ, lòng biếu thảo và sự hy sinh vô bo bến đã khắc sâu vào nền tảng đạo đức của con người đối
với cha mẹ, từ đó đã ảnh hưởng lưu truyền trong sinh hoạt tỉnh thần đi vào phong tục tập quán của người Chăm chẳng những từ thuở.
xa xưa, mà còn mãi đến ngày hôm nay. Vì vậy người Chăm luôn luôn lấy con gái Út để thừa tự, đông thời có quyền thừa hưởng gia tài sự nghiệp của cha mẹ để lại.