Trận mưa sấm tiếp trận mưa gió, nước không kịp chảy Chảy đầm đìa ra khe
Hôm nay, nhà có đám cưới, ta cất lời hát lành, hát vui Không làm cho bà con hai họ nổi tức
Trận mưa sấm tiếp trận mưa gió, nước không lối chảy Chảy chan hoà ra ngòi
Hôm nay, nhà có đám rượu, ta cất lời hát vui hát lành
Không làm cho bà con, các cụ nổi giận
Này hỡi anh em họ mạc!
Có một khóm lau mọc ngay bên núi
Đây không phải là chỗ cho trâu bò đọ sừng . Chúng ta đến đám cưới hát lành, hát vui Không phải nơi ta lấy cân đo cân
Này hỡi anh em bè bạn
Có một khóm lau mọc ngay bên đèo
Đây không phải là nơi cho trâu bò cọ sừng Chúng ta đến đám rượu hát vui, hát lành Không phải chỗ ta tranh cãi lộn ẩu.
Mối mai ta ở tận mãi chín ngày đường xa xôi Ong ba nha trai lom khom chống gậy đến mời Mỗi mai ta ở tít mãi chín ngày đường xa lắc Ông bà nhà trai lọm khom chống gậy đến đón Ông bà nói:
- Này ông mối ông mai!
Gái lớn, gai vỡ nổi đầm ruộng to Trai lớn, phải dựng đường chồng vợ
Trai lớn, trai phá nổi thửa ruộng lớn Gái lớn, phải tìm đường lứa đôi.
Mối mai ta không đi không đành Chẳng đi chẳng nỡ
Đi thì đến nhà trai chẳng thấy gì Thấy nước rỉ rỉ trong hốc đá sù sì Chảy róc rách vào trong cái thùng Ông bà trút vào hũ vào chai Mời mối mai ta uống
Rồi đem chuyện tìm dâu hỏi vợ Nhờ mối mai ta đi
Đi thì đến nhà trai chẳng thấy gì
Thấy có chú gà gô
Đứng co ro bên gò
Ông tóm cổ mổ thịt Mời mối mai ta ăn
Rồi đem chuyện hỏi vợ tìm đâu Nhờ mối mai ta giúp
Mối mai ta không đi không đành Chẳng đi chẳng nỡ
Đi thì đến nhà trai chẳng thấy gì
Thấy cô dù thím ô
Treo lửng lơ khép như nếp áo
Ông bà mới giao cho mối mai ta cầm Cầm đi che dọc đường
Đến nhà ông bà chẳng thấy gì
Thấy cô dù thím ô
Treo lơ lửng cụp như nếp váy Ông bà mới đưa mối mai ta mang Mang đi che đọc lối.
760
Thế là ông có việc ông trong nhà Bà có việc bà trong bếp
Ông thu thu xếp xếp Bà dọn dọn dẹp dẹp
Chờ mối mai ta về gặp tốt gặp may...
Mối mai ta không đi không đành
Chẳng đi chẳng nỡ
Đi thì đi tới tận vùng bằng vùng thấp Đến nơi, vào nhà gái
Chỉ thấy cửa đóng then cài ba lần khoá đồng Người biết mở, người lấy chìa khoá mở Mối mai ta không biết mở
Mối mai ta lấy tay kéo_
Đến nơi, vào nhà gái
Chỉ thấy cửa đóng then cài ba lần khoá sắt Người biết mở, người lấy chìa khoá mở Mối mai ta không biết mở
Mối mai ta thò tay lôi Mối mai ta vào nhà
Cạnh cửa có cột vân mây vân hoa Mối mai ta treo dù mắc bao Góc cửa có cột vân mây vân hoa Mối mai ta treo ô mắc túi
Nhà gái hỏi"
- "Này, hai ông người lạ!
Moi năm rừng già nhà ta vắng tiếng chim hót Sao năm nay rừng già nhà ta chim về líu lo Moi năm rừng già nhà ta vắng tiếng chim ca Sao năm nay rừng già nhà ta chim vé riu rit?"
Mối mai rằng:
- "Mối mai ta không đi không đành
Chẳng đi chẳng nỡ
Đi thì đi tận vùng bằng vùng thấp Dọc đường chẳng thấy gì
Chỉ thấy chín dây leo bò lan trên chín ngả đường Có một dây bò tận lên đỉnh cây sơn
Mối mai ta mới cất công về đây Còn dừng chân đứng đợi ngoài cửa
Chỉ thấy chín dây leo bò toả trên chín nẻo lối
Có một dây leo tít lên ngọn cây ớt
Mối mai ta mới dây công về dây
Xin được vào ngồi trong nhà làm khách Dọc đường chẳng thấy gì
Thấy chín đây leo bò lan trên chín đường đi Có một dây leo vút lên đỉnh cây dù
-_ Mối mai ta bỏ công về đây Ộ
Xin nhà chủ thu xếp ổ bông cho chúng tôi nghỉ
Thấy chín dây leo bò lan khắp chín lối lại
Có một dây bò tận lên ngọn cây thông
Mối mai ta gắng công về đây
Xin chủ nhà thu xếp ổ bông cho chúng tôi ngủ!"
Đêm đã qua, ngày đã rạng
Con gà sống chuồng dồn gáy sáng Mối mai ta cất công về đây
Xin chủ nhà cho nước rửa mặt Thế là:
Củi ở trong rừng Ông đi ra tay lôi
Nước ở dưới khe Bà đi dang tay xách
Bà đổ nước ào ào vào xanh đồng Chat cui dun ding ding
Nước sôi réo sùng sục
762
Bà múc ra mời khách Rửa mặt, rửa cho sạch Rửa tai, tai càng rõ Rửa mắt, mắt càng tỏ Mối mai ta ngước mắt ngó Mối mai ta lắng tai nghe Mối mai ta mở miệng nói
Câu chuyện hay thật hay , Câu chuyện vui thật vui
Vui như đi trên con đường phẳng Củi ở trong núi
Ông đi dang tay kéo
Nước ở dưới khe Bà đi ra tay xách
Bà dốc nước ào ào vào chảo sắt Chất củi đun bập bùng
Nước sôi réo sình sịch Bà múc nước ra mời khách Rửa mặt, rửa cho sạch Rửa mắt, mắt càng tỏ
Rửa tai, tai càng rõ
Mối mai ta ngước mắt trông Mối mai ta lắng tai nghe Mối mai ta mở miệng nói Câu chuyện hay thật hay Câu chuyện vui thật vui
Vui như đi trên con đường bằng.
Mối mai ta không đi không đành Chẳng đi chẳng nỡ
Đi thì đi tận vùng bằng vùng thấp Chẳng nghe thấy gì
Thấy tiếng chim lấu đua kêu thánh thót Từ mương cỏ tế vang tận đỉnh đổi Mối mai ta lòng xốn xang vội vã trở lại Nói cho ông bà nhà trai biết
Để ông bà cùng mối mai ta sửa sang lễ hỏi Vụ rẫy, vụ nương hãy tạm để đấy
Thấy tiếng chim lấu đua kêu vang vang Từ nương có tế sang tận đỉnh núi Mối mai ta bồi hồi vội vàng trở về Bảo cho ông bà nhà trai hay
Để ông bà cùng mối mai ta sửa soạn lễ cưới Vụ rẫy vụ.nương hãy tạm gác lại.
- Hỡi này, mối chính mối phụ nhà gái!
Lé vat ở trong rừng Tiền bạc ở trong núi
Mau mau cơm nắm cơm gói
Để mối mai nhà trai ta còn đi lấy đem về Này này mối phụ mối chính nhà gái Tiền bạc ở trong núi
Lễ vật ở trong rừng Gấp gấp cơm nắm cơm gói
Để mối mai nhà trai ta còn đi lấy đem tới - Này ông mối ông mai bên nhà trai Bảo này:
Bò trâu của ông bà bên này nhiều thật nhiều Mối mai bên nhà gái ta mà thả ra
E ăn hết cả ông bà bên ấy hàng chục thửa nương Này ông mối ông mai bên nhà trai
Trâu bò của ông bà bên này lắm thật lắm
764
Mối mai bên nhà gái ta mà thả ra
Sợ ăn hết của ông bà bên ấy hàng chục thửa rẫy.
~ Hới này mối chính mối phụ nhà gái Mối chính mối phụ bên ấy hãy quay vào Hỏi hộ xem ông bà nhà gái ngỏ lời ra sao?
Ông bà rằng:
- "Hỡi mối chính mối phụ!
Các ông hãy trăm lần nghìn lần rộng lòng giúp tôi Ra hỏi lại mối mai nhà trai
Rằng lễ cưới có hay chưa có Rằng bạc tiền đủ hay chưa đủ?"
Mối mai ta gửi lời lại rằng:
"Ông bà bên này sắm váy sửa áo, sắm cho đủ.
Mối mai ta quay về sẽ báo
Ông bà bên kia sắm rượu thịt, sắm cho đầy.
Xin ông bà hẹn cho ngày đón dâu Xin ông bà hẹn cho ngày lễ cưới"
Ông bà nhà gái rằng:
~ "Hẹn không hẹn lâu, hẹn trong ba ngày hai đêm Các ông về báo cho ông bà nhà trai
Xịp mang rượu mang thịt về nộp Nộp phải nộp cho đủ
Đủ ăn ba ngày thịt Đủ uống ba ngày rượu Thịt vừa ăn vừa vứt Rượu vừa uống vừa đổ Nộp phải nộp cho đủ Du ăn ba ngày thịt Đủ uống ba ngày rượu Thịt vừa ăn vừa bất
Rượu vừa uống vita vay!"
Hỡi ông mối chính mối phụ nhà gái Lắng tai nghe đôi lời nhủ đây
Đến giờ dì cu kêu, đì cu kêu gọi ngày Đến giờ gà sống gáy, gà sống gáy gọi sáng Sáng về, sáng chiều tô hiên nhà
Được ngày lành
Đúng kỳ hẹn, mối mai ta sẽ về Xin đưa cô dâu lên đường
Đến giờ dì cu kêu, dì cu kêu gọi sáng Đến giờ gà sống gáy, gà sống gáy gọi ngày Ngày về, ngày sáng chưng sàn gác
Được ngày tốt
Đúng kỳ hẹn, mối mai ta sẽ đến Xin đón dâu về nhà.
Mối mai ta xin tạ ơn mối chính mối phụ nhà gái Tạ ơn mẹ ơn cha nhà gá.
Tạ ơn họ xuân chú bác cô dì
Mối mai ta đưa đàn cháu con trở về Xin ông bà đờng làm chim cấu, chim dì Ngan ngơ kêu bên sười đổi xanh
Nhìn thì nhìn, nước mắt đừng chạy quanh Mối mai ta dẫn đàn cháu con trở lại
Xin ông bà chớ làm chim đì chim cấu Ngơ ngác hót bên sườn đổi đó
Ngó thì ngó, nước mắt chớ có rỏ Mùa sấm mới, xuân về
Đàn ông cày bừa gieo mạ
Bảy ngày đêm mạ mọc xanh rờn
Như những ngón tay thành hàng thẳng tắp Mùa sấm mới, xuân đến
766
Đàn ông cày bừa quải mạ
Bảy ngày đêm mạ mọc xanh ngắt
Như những ngón chân, thành hàng thẳng băng.
Mùa sấm mới, xuân về
Bà làm được vụ nương thu đầy bồ Bà đi sắm lễ hỏi
Ông làm được vụ rẫy thu đầy bịch
Ông đi sắm lễ cưới.
Mối mai tôi đang ở nhà
Ông bà nhà trai cho ngay người miệng thánh
tiếng rồng đến gọi Gọi mối mai vài lời
Mối mai đã về ngay Gọi mối mai đôi câu . Mối mai đã về kịp Ba nha trai to ra don da Bắt ngay con gà m ` vàng Ông nhà trai tỏ ra sốt sing Bắt ngay con gà mái hoa
Dem mổ thết mối mai tôi bữa cơm sáng.
Nào chăn hoa chăn sọc Nào ô tía dù xanh
Đưa tận tay mối mai tôi.cầm Mối mai tôi trèo đèo lên đốc Mối mai tôi vượt núi băng đổi Đi dọc đường bàn định
Ta đến ông bà bên gái Ngủ một đêm, mai sớm
Ta vê thuốc mời ông bà bên gái hút liền ba điếu dưới bếp
Ông bà bên gái cố làm lơ không trả lời
Ta lại mời ông bà bên gái hút luôn ba điếu trên nhà Ông bà bên gái cố tảng lờ không tiếp chuyện
Ta dồn cho ông bà bên gái mấy lời ở bếp lò Bà bên gái mắt làm lơ, phải trả lời
Ông bà bên gái mắt tảng lờ, phải tiếp chuyện Ông bên gái rằng:
- "Cái lệ cưới xin, đệt vải phải có khung thoi
Cái lý dựng vợ gả chồng ông mối biết hay không biết Cái lệ cưới xin quay tơ phải có guông xa
Cái lý dựng vợ gả chồng, ông mối hiểu hay không hiểu?"
Mối mai tôi rằng:
- "Cái lệ cưới xin, đệt vải phải có khung có thoi Cái lý dựng vợ gả chồng, mối mai tôi đã biết Cái lệ cưới xin, quay tơ phải có guồng có xa Cái lý dựng vợ gả chồng, mối mai tôi đã hiểu".
Ông mối nhà trai mới đi dạo khắp thôn khắp xóm Mời được ông già bà lão biết tục biết lệ
Mời được ông già bà cả biết lý biết lẽ Ông già bà lão về nâng bát
Ông gà bà cả về nâng chén Bốn ông mối ngồi bốn bên Bốn ông mai ngồi bốn góc Mối nhà trai rằng:
- "Người Hán hỏi vợ
Người Hán biết chữ, xem sách Người Hmông hỏi vợ
Người Hmông không biết chữ xem xương gà Tính xương gà, xem duyên tốt hay không tốt Đoán xương gà, xem duyên hợp hay không hợp.
Vậy mối mai tôi muốn ông bà bên gái Ăn thịt gà, tính xương gà
768
Hẹn ngày cưới tháng Rồng ngày giữa Ăn thịt gà, xem cánh gà
Hẹn ngày đón trung tuần tháng Rắn.
Ông bà bên gái đưa qua thách que tính trao tay chúng tôi.
Môi mai tôi quay bước trở về
Ông bà đưa que thách tính trao tay chúng tôi Mối mai tôi lại chân trở lại
Mối mai tôi đem que thách que tính ra coi Cuối que vạch khía rõ ràng
Đầu que cắt khấc rõ rệt Cuối que lợn thịt vài con giết Đầu que tiền cheo vài chục nộp
Mối mai tôi trở về nhà Ông bà bên trai
Bà bên trai đón mối mai tôi vào nhà trong Ông mở lời tươi tắn
Bà cất tiếng trong trẻo:
- "Mình đi hỏi dâu tận vùng dưới, may hay không may Mình đi hỏi đâu vượt đèo leo đốc, tốt hay không tốt Mối mai tôi rằng:
- Tôi đi hỏi dâu tận vùng dưới, may thật là may Tôi đi hỏi đâu vượt đèo leo đốc, tốt thật là tốt Bà bên trai nở mặt nở mày vui sướng
Vội vàng đi mổ gà
Ông bên trai nở mặt nở mày hân hoan Vội vàng đi đong rượu”.
Mối rằng:
- "Tôi đi hỏi dâu tận ông bà bên gái
Ăn thịt gà, tính xương gà
Tôi đã hẹn ngày giữa tháng Rồng thì cưới
Ăn thịt gà, xem cánh gà
Tôi đã hẹn trung tuần tháng Rắn sẽ đón".
Bà rằng:
- "Ừ, là đâu tôi, tôi liệu bề lo toan", Ông rằng:
- "Được là con tôi, tôi tính đường thu xếp".
Bà mới sắp lợn Ông mới sắp bạc
Sắp một năm ròng rã
Con to lùa phăng xuống núi _ Con nhỏ mổ ngay cưới hỏi
Con to xua phăng xuống chợ Con nhỏ mổ liền cưới xin.
Cô mang giấy hoa đen Cô ra đi làm vợ
Cô xỏ giầy hoa trắng Cô đi về nhà chồng
Cô đi chín năm, sinh chín con gái Đi mười năm, sinh mười con trai Cô có chín con gái
Theo cô mang chín cái kim thêu chín manh áo
Chồng cô có mười con trai
Theo bố vác mười cái rìu lên rừng chặt cây Cô có chín con gái
Theo cô mang chín cái kim thêu chín tấm váy Chồng cô có mười con trai
Theo bố vác mười cái rìu, lên rừng đẫn gỗ Chồng cô đốn cây phát nương
Cô mang cơm đưa nước
Chồng cô chặt cây đổ kênh Cô giật mình bỏ chạy
Chạy như bay, gió lùa vào váy căng phồng Đến tháng Ba, tháng Tư chồng cô ra đồng vắng Cô ở nhà đem lửa đi đốt nương.
770
Cô đốt từ hai đầu lại Thế là cháy sạch Cô đốt từ hai đầu về Thế là cháy ráo
Cô mới trở lại nhà Lấy hạt giống hạt má Dim rim rím vào vạt áo
Chồng cô lấy hạt má hạt giống Van ram ré vào cạp quần
Dem ra nương reo hai đầu gieo lại Mầm nảy như măng mai
- Rồi lại gieo hai đầu gieo về Mầm trổ như măng sắt Đến tháng Sáu, tháng Bảy Cô cầm dao, chồng cô vác cuốc Dọn cỏ nương sạch lì
Để ngô lúa bốn bề Sẽ tru bông mẩy hat Nằm ngả đè ven đổi Nằm nghiêng đè ven núi
Chồng cô chẳng để chim ăn một bông Cô chẳng để chuột ăn một bắp
Đến tháng Tám trở về tháng Chín Khi lúa ruộng của người Sã chín vàng Cô mới đi thăm nương thăm rẫy
Lúa đã chín vàng óng
Vừa độ gặt của lưỡi liềm sắc bén Chồng cô bèn đi thăm rẫy thăm nương Lúa đã chín vàng rực
Vừa cữ của lưỡi hái sắc ngọt
Cô nói cô giỏi
Cô địu được ba bông
Chồng cô bảo chồng cô tài Chồng cô đeo được ba nhành Cô rằng, cô không có chỗ nghỉ Cô nghỉ bên rìa núi
Chồng cô rằng, chông cô không có nơi nghỉ Chồng cô nghỉ bên ven đổi
Dem vé dé trong nha Lúa đầy nhà chật nich Mang về để trên sàn Lúa đầy ắp khắp sàn.
Mâm thịt bày la liệt còn chưa ai ăn Mối mai tôi đứng đậy xin mời
Câu chuyện muốn nói, không còn bài Trẻ con chờ mãi đói bụng
Bàn rượu bày la liệt còn chưa người uống Mối mai tôi đứng dậy xin mời
Câu chuyện muốn nói, không còn chuyện Người trẻ chờ lâu đói bụng
Người già chờ mãi khô mm
Này ông bà!
Ông muốn sắm lễ hỏi Giống pa còn chưa về Bà muốn sắm lễ cưới
Hạt ngô còn chưa tới
Hỏi rằng:
Người nào mang được giống pa về Vị nào đem được hạt ngô tới
Ai là người đục cối thành thớt trên thớt dưới Thớt trên mới lõm thành rãnh
Thớt trên ngốn ngô no căng bụng
Ai là người đục cối thành thớt đưới thớt trên Thớt dưới mới lồi thành đường
79,
Thớt dưới nuốt ngô no phưỡn bụng Xin thưa:
Bà Sã mang được giống pa về Bà Hán đem được hạt ngô tới
Ông người Sã tài thật tài
Tay búa tay đục ông hì hục Đục đá thành thớt trên
Thớt trên mới lõm thành rãnh Thớt trên ngốn ngô no căng bụng
Ông người Hán khéo thật khéo
Tay đục, tay búa, ông chí chất Đục đá thành thớt dưới Thớt dưới lối thành đường
Thớt dưới mới nuốt ngô no phưỡn bụng
Thớt đưới nhai ngô một thôi Ngô nát thành bột
Thót trên nghiến ngô một hồi Ngô nát thành cám
Bà đem bột pa là men cái
Ông đem bột ngô làm men con
Đúng ba ngày bai đêm Men cái men con đậy mùi Đúng tám ngày ròng rã
Hơi men thơm khắp nhà Là lúc bà đem cất rượu
Ối chà "Rượu ngon thơm
Ngon thơm như mật ong khoái Hôm nay đem rượu ngon ra
Cúng tổ tiên làm lễ tơ hồng Bà đi nấu rượu
Ông đi bắc chõ
Ối chà! Rượu thơm ngọt