I. MỤC TIÊU BÀI HỌC:
Giúp HS nhớ tên bài thơ, tác giả, nắm chắc nội dung và đặc diểm nổi bật của từng bài thơ đã học trong chương trình Ngữ văn 9. Bước đầu thấy được thầnh tựu, đặc điểm về nội dung và nghệ thuật của thơ Việt Nam từ sau cách mạng Tháng Tám 1945 qua các tác phẩm đã học.
II.
TRỌNG TÂM KIẾN THỨC VÀ KĨ NĂNG.
1. Kiến thức.
- Hệ thống lại kiến thức về văn bản thơ đã học trong chương trình Ngữ Văn 9 2. Kĩ năng.
- Tổng hợp, hệ thống hóa những kiến thức về các văn bản thơ đã học trong chương trình Ngữ Văn 9
3. Thái độ.
- Có ý thức rèn luyện cách trình bày những suy nghĩ, cảm nhận về một đoạn thơ hoặc bài thơ.
4. Đ ịnh h ư ớng phát triển n ă ng lực :
- Năng lực chung: Tự học, quan sát, giao tiếp, hợp tác, nhận biết, giải quyết vấn đề - Năng lực chuyên biệt: Năng lực phân tích ngữ liệu, rút ra kết luận
III. CHUẨN BỊ:
- GV: Giáo án, bảng phụ
- HS: Học bài, chuẩn bị bài mới.
IV. TIẾN TRÌNH GIỜ HỌC:
1. Ổn định lớp 2. Bài cũ:
Kiểm tra sự chuẩn bị ở nhà 3. Bài mới
TT Tác phẩm
Tác giả Năm sáng tác
Thể thơ
Giá trị nội dung Giá trị nghệ thuật
chí Hữu do dựa trên cơ sở chung cảnh ngộ và lí tưởng chiến đấu được thể hiện từ nhiên, bình dị mà sâu sắc trong mọi hoàn cảnh, tạo nên sức mạnh và vẻ đẹp tinh thần của người lính.
tự nhiên, bình dị, cô đọng và giàu sức biểu cảm.
- Sử dụng câu thơ sóng đôi, đối xứng.
2 Bài thơ về tiểu đội xe không kính
Phạm Tiến Duật
1969 Tự do
- Khắc hoạ một hình ảnh độc đáo
- Làm nổi bật hình ảnh người lái xe Trường Sơn hồi chống Mĩ cứu nước với tư thế hiên ngang, tinh thân lạc quan, dũng cảm, bất chất mọi khó khăn, gian khổ với ý chí chiến đấu giải phóng miền Nam.
- Đưa vào bài thơ chất liệu hiện thực sinh độngcủa cuộc sống
- Ngôn ngữ vfa giọng điệu: giàu tính khẩu ngữ, tự nhiên, khoẻ khoắn
3 Đoàn
thuyền đánh cá
Huy Cận
1958 Bảy chữ
- Những bức tranh đẹp, rộng lớn, tráng lệ về thiên nhiên, vũ trụ và con người lao động trên biển theo hành trình chuyến ra khơi đánh cá của đoàn thuyền.
Qua đó thể hiện cảm xúc về thiên nhiên và lao động, niềm vui trong cuộc sống
- Nhiều hình ảnh đẹp, rộng lớn được sáng tạo bằng liên tưởng, tưởng tượng.
- Âm hưởng khoẻ khoắn, lạc quan.
4 Bếp lửa Bằng Việt
1963 7 chữ kết hợp với 8 chữ.
- Gợi lại những kỉ niệm đày xúc động về bà và tình bà cháu.
- Lòng kính yêu, trân trọng , biết ơn đối với người bà, đối với gia đình, quê hương và đất nước.
- Hình ảnh bếp lửa mang ý nghĩa biểu tượng.
- Kết hợp miêu tả, biểu cảm, tự sự và bình luận.
- Thể thơ 8 chữ phù hợp với cảm xúc hồi tưởng và suy ngẫm.
5 Khúc
hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
Nguyễn Khoa Điềm
1971 Chử yếu là 8 chữ
- Khúc hát của tình yêu thương con và ước vọng của người mẹ gắn liền với lòng yêu nước, với tinh thần chiến đấu của người mẹ Tà - ôi.
- Khúc hát ru với giọng điệu ngọt ngào, thiết tha
- Hình ảnh ẩn dụ
6 Ánh
trăng
Nguyễn Duy
1978 5 chữ
- Từ hình ản ánh trăng trong thành phố, gợi lại những năm tháng đã qua của cuộc đời người lính gắn bó với thiên nhiên, đất nước bình dị, nhắc
- Hình ảnh bình dị, giàu ý nghĩa biểu tượng
- Giọng điệu: nhỏ nhẹ, tâm tình.
nhở thái độ sống tình nghĩa thuỷ chung
7 Con cò Chế Lan Viên
1962 Tự do
ờT hình tượng con cò trong những lời hát ru, ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru đối với đời sống con người
- Vận dụng sáng tạo hình ảnh và giọng điệu lưòi ru của ca dao
8 Mùa
xuân nho nhỏ
Thanh Hải
1978 5 chữ
Cảm xúc trước mùa xuân của thiên nhiên và đất nước, thể hiện ước nguyện chân thành góp mùa xuân nho nhỏ của đời mình vào cuộc đời chung.
- Thể thơ 5 chữ, gần với điệu dân ca, cso âm hưởng nhẹ nhàng, tha thiết - Gieo vần liền giữa các khổ tạo nên sự liền mạch
9 Viếng lăng Bác
Viễn Phương
1976 8 chữ
Lòng thành kính và niềm xúc động sâu sắc của nhà thơ đối với Bác Hồ trong một lần từ miền Nam ra viếng lăng Bác.
Giọng điệu tha thiết, trang trọng
- Hình ảnh ẩn dụ đẹp và gợi cảm.
- Ngôn ngữ bình dị.
10 Sang thu
Hữu Thình
Sau 1975
5 chữ
Sự cảm nhận tinh tế của tác giả về sự chuyển biến nhẹ nhàng mà rõ rệt từ hạ sang thu.
- Hình ảnh giàu sức biểu cảm
- Từ ngữ: diễn tả cảm giác, trạng thái - Cảm nhận tinh tế.
11 Nói với con
Y
Phương Sau 1975
Tự do
- Qua bài thơ, tác giả thể hiện tình cảm gia đìh ấm cúng, ca ngợi truyền thống cần cù, sức sống mạnh mẽ của quê hương, dân tộc mình
- Giọng điều thơ tha thiết, triù mến
- Hình ảnh cụ thể, có tính khái quát, mộc mạc và vẫn giàu chất thơ.
- Bố cục chặt chẽ, dẫn dắt tự nhiên.
Hoạt động 2: Sắp xếp các bài thơ theo giai đoạn
1945 -1954 1954 - 1964 1965 -1975 Sau 1975
- Đồng chí - Đoàn thuyền đánh cá
- Bếp lửa.
- Con cò
- Bài thơ về tiểu đội xe không kính
- Khúc hát ru những em bé lớn trên lưng mẹ
- ánh trăng
- Mùa xuân nho nhỏ - Viếng lăng Bác - Nói với con - Sang thu
* Các tác phẩm thơ đã tái hiện cuộc sống đất nước và các hình ảnh con người Việt Nam suốt một thưòi kì lịch sử từ sau cách mạng tháng Tám qua nhiều giai đoạn
+ Đất nước và con người Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến chống Pháp và chống Mĩ với nhiều gian khổ, hy sinh nhưng rất anh hùng.
+ Công cuộc lao động và dựng xây quê hương đất nước
- Điều chủ yếu mà các tác phẩm thơ thể hiện chính là tâm hồn, tình cảm, tư tưởng của con người trong một thời kì lịch sử có nhiều biến động lớn lao, nhiều thay đổi sâu sắc
+ tình yêu đất nước, tình quê hương
+ Tình đồng chí, sự gắn bó với cách mạng, lòng kính yêu Bác Hồ
+ Những tình cảm gần gũi và bền chặt của con người: tình mẹ con, tình bà cháu, trong sự thống nhất với tình cảm lớn của dân tộc
Hoạt động 3: Điểm chung và nét riêng trong nội dung và cách biểu hiện tình mẹ con Khúc hát ru những em bé lớn
trên lưng mẹ
Con cò Mây và sóng
* Điểm chung:
- Đều đề cập đến tình mẹ con, ngợi ca tình mẹ con thắm thiết, thiêng liêng - Cách thể hiện: dùng lời ru
- Thể hiện thống nhất của tình yêu con và lòng yêu nước, gắn bó với cách mạng và ý chí chiến đấu của người dân tộc Tà-ôi trong cuộc kháng chiến hết sức gian khổ
Khai thác và phát triển tứ thơ từ hình tượng con cò trong ca dao hat ru để ngợi ca tình mẹ và ý nghĩa của lời ru
Mẹ đối với em bé là vẻ đẹp, là niềm vui, sự hấp dẫn lớn nhất, sâu xa nhất và vô tận hơn tất cả những điều hấp dẫn khác trong vũ trụ.
Hoạt động 4: Hình ảnh người lính và tình đồng chí
Đồng chí Bài thơ về tiểu đội xe không kính Ánh trăng
* Điểm chung:
- Đều viết về người lính cách mạng với vẻ đẹp trong tính cách và tâm hồn họ - Được viết trong thời kì đầu
của cuộc kháng chiến chống Pháp. Xuất thân từ nông dân nơi làng quê nghèo khó, tình nguyện và hăng hái ra đi chiến đấu.
Tình đồng chí dựa trên cơ sở xùng chung cảnh ngộ, cùng chia sẻ những gian lao thiếu thốn và cùng chung lí tưởng chiến đấu
Hình ảnh những chiến sĩ lái xe trên tuyến đường Trường Sơn trong thời kì kháng chiến chống Mĩ.
- Tình thần dũng cảm, bất chấp những khó khăn nguy hiểm, tư thế hiên ngang, niềm lạc quan và ý chí giải phóng miền Nam.
- Tiêu biểu hình ảnh thế hệ trẻ trong kháng chiến chống Mĩ.
- Suy ngẫm của người lính đã đi qua chiến tranh, nay sống giữa thành phố, trong thời bình.
- Bài thơ gợi lại những kỉ niệm gắn bó của người lính với đất nước, với đồng đội trong những năm tháng gian lao, từ đó nhắc nhở về dạo lí tình nghĩa thuỷ chung
Hoạt động 5: Bút pháp xây dựng hình ảnh thơ
* Đồng chí: Bút pháp hiện thực, đưa chi tiết, hiình ảnh thực của đời sống người lính vào thơ gân như trực tiếp.
* Đoàn thuyền đánh cá: Bút pháp tượng trưng, phóng đại với những liên tưởng, so sánh mới mẻ và độc đáo
* Ánh trăng: Bút pháp gợi tả, tuy đưa vào những chi tiết, hình ảnh thực, bình dị nhưng không đi vào cụ thể, chi tiết mà hướng tới khái quát và biểu tượng hình ảnh
* Mùa xuân nho nhỏ
* Con cò
Hoạt động 6: Phân tích khổ thơ mà em thích Học sinh trình bày phần chuẩn bị ở nhà
4.Củng cố : - GV hệ thống húa lại kiến thức cơn bản của tiết ụn tập 5. Dặn dò . - Học bài cũ: HS nắm được những kt cơ bản sau:
+ Nắm được những nội dung cơ bản của tiết ôn tập - Soạn bài: Nghĩa hàm ý (tt) (GVHD)
+ Đọc đoạn văn SGK trang 90 + Nêu hàm ý của câu in đậm?
+ Vì sao chị Dậu không giám nói thẳng với con mà phải dùng hàm ý?
+ Câu 2 trang 91
* Rút kinh nghiệm:……….
………..
*************************************
Ngày soạn:
Ngày dạy:
Tiết 131 : Tiếng Việt