a) Sau đây xin giới thiệu thiết bị an toàn điện được sử dụng trong gia đình và công nghiệp đã được
bán rộng rãi ở thị trườngViệt Nam : SAFE - T - CUT. Đó là loại cầu dao tự động ngắt mạch sự cố chạm đất. Đặc điểm là : có các chế độ cài đặt dòng điện rò theo ý muôn từ
5mA, 15mA và 25mA hoặc trực tiếp H]nh 12 43 Thịết bị an toàn aện trong gla fat, với thời gian cắt là 0,05 giây (hình SAFE . T . CUT 1 pha (15A - 60A) 12.43). Do vậy nó có tác dụng rất
333
tốt trong việc bảo vệ an toàn cho người và thiết bị khi bị chạm điện trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua vỏ các thiết bị đề phòng được điện giật, cháy nổ. Thiết bị này đã đạt tiêu chuẩn ISO 9002 và đã được thẩm định tại Trung tâm 3 - Tổng Cục Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng của Việt Nam. Dòng điện định mức đi qua cầu dao tự động này có các cỡ 15A, 20A, 32A, 50A, 60A và 100A đối với một pha, với 3 pha (4 đây), có các cỡ : 63A, 100A và 125A (Hình 12.43).
b) Các loại áptôrnát và cầu chì có bảo vệ so lệch của hãng CEGLA (Pháp) đượctrình bày ở bang 12.7sauđây :
Bảng 12.7.
Tên gọivà đặctính Ký hiệu tham khảo Hình dạng
1 2 3
1. ÁptOmát nhánh.
a)Bẫo vệ solệch 500mA theo NFC -62411
■ Hai cực 250V,điếu chỉnh (In)15, 30.45A - Hai cực 250V,điều chỉnh 60A
-Hai cực 250V, điều chỉnh30.45. 6ŨA -Hai cực 250V, điếu chỉnh60, 75, 90A - Bốn cực 440V, điều chình 10,15, 20, 25, 30A b) Không có bào vệsolệch theoNFC - 62411 - Bốn cực 440V,điều chình 30,40, 50, 60A
DBC 045-21.500 DBA 060-21.500 DBB 060-21.500 DBA 090-21.500 DBA 030-43.500
DBA 060-43.000 BM ■
2. Áptỡmát có bảo vệ so lệch.
- Bảo vệ sô lệch650mA theo NFC 61450 điềuchỉnh 5Ũ0mA
- Bốn cực 440V, điếu chỉnh30,40, 50, 60A DDRIV 60
1 í
cựcđại
30 • 4.’
3. Áptômát để bảo vệ an toàn cho người, (theo sắc lệnh 14-11-1962)
Hệ thống Sũ lệch: a)Loại 300mA.
-Hai cực250V, điểu chình 10, 15,20, 25, 32A -Hai cực250V, điếu chỉnh 30,40, 50, 60A - Bốn cực 440V.điểu chỉnh 10,15, 20,25, 32A - Bốn cực440V.điếu chỉnh 30,40, 50,60A b) Loai 30mA.
■ Hai cực 250V, điều chỉnh : 10, 15,25,32A - Hai cực 250V,điều Chinh 30. 40, 50. 60A - BốnCỰC440V,điều chình10. 15,20, 25, 32A - Bốncực440V. điếu chinh 30. 40. 50,60A tất cả cácáptỉmát này đếu có báo vê so lệch
DPC 032-21.300 DPM II 60 DPMIV 32 DPMI IV 60 DPC 032-21.030
DPH II - 60 DPH IV - 32 DPH IV -60 à bảo vệdòngđiện
* B12.7
33*
1 2 3 4. Cẩu daocó bảo vệ so lệch có các c8 hựpnhất dùng đế bâovệ an toàn cho người.
a)Bảo vệ so lệch 300mA, độ nhạy trungbình :
Hai cực 220V, 25A ID 25-2-300
Hai cực 220V, 40A ID40-2-300
Hai cực 220V, 63A ID63-2-300
Bốn cực 380V, 25A ID25-4-300
Bốn cực 380V, 40A ID40-4-300 |j j
Bốn cực 380V, 63A ID 63-4-300
Bốn cực 38ŨV, 100A IMS 100-4
■A!.V . -
■Si.
b) Bảo vệ solệch30mA,độ nhạycao: IWn
Hai cực220V, 25A ID25-2-030
Haicực220V, 40A ID40-2-030
Hai cực 220V, 63A ID63-2-030
BỐncực380V, 25A ID 25-4-030
Bốncực 380V, 40A ID 40-4-030
Bốn cực 380V, 63A ID 63-4-030
c)Bào vệso lệch 10mA,độ nhạy rất cao:
HaiCực220V, 10A ID 10-2-010
Hai cực 220V, 16A ID 16-2-010
5. LỖ cắm có bảo vệ so lệch, loại hai cực (2P + T) Dùngđể bảo vệ phụ cho an toàn đối với người Bảo vệso lệch 10mA, độ nhạy rất cao
Haicực 22ŨV,dòng điện định mức 16A gổmcó các loại:
PCE 16.02-010(lỗ cắm lồngkhít trong hộp) PCS16.02.010 (lỗ cắm đượcmắc vào phẩn nổi)
PCM 16.02.010 (lỗcắm đượcmắc vàotrong tuồng trên bệcách điện).
12.8.5. BÀI TOÁN (hình 12.44).
Các bạn phải thực hiệri lắp đặt một máy công cụ loại cũ theo đúng yêu cầu. Để làm được điều này, người ta đã giao cho bạn sơ đồ của phần điều khiển như sau (hình 12.44). Các hậu quả sẽ ra sao, nếu :
1. Xuất hiện sự cố ở 1.
2. Sự cô' xuất hiện đồng thời ở 1 và 2.
3. Sự cô' xuất hiện đồng thời ở 1 và 3.
4. Cần biến đổi sớ đồ ở máy biến áp như thê' nào để có thể loại ra các rối loạn đã được khảo sát ở trên.
335
Bài giải
1. Sự cố 1 ở đầu đường dây thứ cấp này xảy ra không nhận thấy được, vì đường dây thứ cấp còn lại kia không được nối đến vỏ (nối mát). Các dây chảy của cầu chì sẽ không nóng chảy.
2. Cuộn dây công tắc tơ sẽ được cung cấp điện thường xuyên và sẽ xuất hiện rối loạn ở mạch điều khiển nhưng các dây chảy của cầu chì sẽ không nóng chảy.
3. Tiếp điểm côngtắctơ KA1 sẽ không dùng làm gì, nó bị nốì ngắn mạch bởi hai sự cố.
4. Ta hãy nối một một đầu cuộn dây thứ cấp của máy biến áp với vỏ (vỏ được nối đất hay tiếp đất); do vậy nếu ba sự cô' nêu trên xảy ra thì dây chảy của cầu chì sẽ chảy vì đó là dạng ngăn mạch, dòng điện đi qua dây chảy rất lớn (hình 12.45).
Hình 12.44
336
Hình 12.45
337
CHƯƠNG 13
GIỚI THIỆU MỘT SÔ NÉT VE KỸ THUẬT CHÔNG SÉT MỚI XUẤT HIỆN GẦN ĐÂY TRÊN THẾ GIỚI
13.1 . NHỮNG VẤN ĐỀ THựC TÊ' HIỆN NAY
Sự cảm ứng quá điện áp, quá trình quá độ do bởi sét đánh, các hậu quả của đóng ngắt mạch điện, của sự cố lưới điện v.v... và nhiều hiện tượng khác do người ta tạo nên có thể là một trong nhiều nguyên nhân làm hư hỏng các trang thiết bị động lực, các máy vi tính, các thiết bị trong mạng lưới thông tin viễn thông v.v... mà trong quá trình vận hành rất khó phát hiện. Sơ bộ, qua thông kê cho thấy rằng khoảng 70% các sự cô' về thông tin liên lạc, về máy vi tính v.v... là do bởi quá điện áp và quá trình quá độ từ các đường dây điện lực và từ các đường dây dữ liệu đi vào các thiết bị động lực và các thiết bị thông tin viễn thông v.v...
Nhiều vấn đề đã được đề cập đến một cách cấp bách trong những năm gần đây vì các trang thiết bị điện tử đã trở thành các trang thiết bị được sử dụng ngày càng nhiều và rất phổ biến, mạng lưới vi tính đã phát triển rộng khắp và nhiều ngành công nghiệp đã được đặt hệ thông điều khiển và thông tin liên lạc sử dụng linh kiện điện tử.
Hậu quả không mong muốn do sét đánh hoặc do quá điện áp thường gây thảm họa cho các công ty và xí nghiệp. Điều này không chỉ dẫn đến kết quả là các trang thiết bị có giá trị buộc phải được thay thế mà còn gây tổn thất kinh tế do phải nghỉ, không vận hành trong thời gian phát hiện và khắc phục sửa chữa, và mất nhiều cơ hội doanh nghiệp.
Tháng 5 năm 1997, hai doanh nghiệp kỹ thuật lớn là : Doanh nghiệp kỹ thuật chống sét trên toàn thế giới gọi tắt là GLT (Global Lightning Technologies) và Doanh nghiệp Hợp tác quô'c tế gọi là ERICO (ERICO - International Corporation) đã tuyên bố liên kết nhau để trở thành liên doanh lớn chuyên sản xuất các sản phẩm bảo vệ thuộc ngành điện.
Liên doanh kỹ thuật chông sét ERICO được thành lập gần đây, bây giờ đã trở thành : "Trung tâm chuyên ngành bảo vệ chống sét, bảo vệ quá điện áp quá trình quá độ và kỹ thuật chuyển đổi năng lượng". Liên doanh này có các tiềm năng sau :
- Bảo vệ chông sét trên phạm vi toàn thế giới - LPI (Lightning Protection International).
338
- Bảo vệ quá điện áp và trang thiết bị điều phối năng lượng CRITEC - Sản xuất những sản phẩm thi công trong lĩnh vực nối đất CADWELD
- Sản xuất các chi tiết phục vụ cho lắp đặt hệ thống điện ERIFLEX ERI TECH.
- Cung cấp các chuyên viên thực hiện thi công và lắp đặt các sản phẩm trên.
Theo các thông tin được biết, cho đến nay, với những kết quả đạt được trong các lĩnh vực trên đã chứng tỏ Liên doanh kỹ thuật chông sét ERICO có nhiều thiết bị chất lượng tốt và đáng tin cậy.
13.2 HựỚNG DẪN THIẾT KẾ HỆ THỐNG BẢO VỆ CHỐNG SÉT VÀ BẢO VỆ QUÁ ĐIỆN ÁP PHÙ HỢP VỚI TIÊU CHUẨN úc : N z / as 1768/1991 - THựC HIỆN KẾ HOẠCH 6 ĐlỂM
Tiêu chuẩn úc dành cho bảo vệ chông sét đã luôn luôn được thế giới quan tâm. Đó cũng là một tài liệu có uy tín về thiết kế bảo vệ chông sét.
Tiêu chuẩn mới nhất là tiêu chuẩn NZS / AS 1768 - 1991. Nội dung chính gồm phương pháp thiết kế theo "thể tích tập hợp" và những giới thiệu về trang thiết bị lắp đặt phục vụ bảo vệ quá điện áp và quá trình quá độ. Tiêu chuẩn này được thể hiện như là sự nghiên cứu hiện đại nhất và rất đáng tin cậy đối với những kỹ sư thiết kế bảo vệ chông sét.
Kinh nghiệm thực tế rộng rãi trong hai thập niên qua đã chứng tỏ rằng : "Việc bảo vệ chống sét một cách có hiệu quả các cấu trúc, các trang thiết bị bao gồm cả các trang thiết bị điện tử yêu cầu phải thực hiện một cách có phương pháp theo nội dung kế hoạch 6 điểm.
Hướng dẫn đã đề cập đến việc bảo vệ chống sét đánh trực tiếp và quá điện áp cảm ứng đối với đường dây điện lực và đường dây cáp tín hiệu liên quan đến tiêu chuẩn AS 1768 - 1991. Những vấn đề rất quan trọng về nô'i đất và sự hoàn chỉnh của công tác thiết kế cũng đã được đề cập ở tiêu chuẩn này.