Tổng số phiếu phát ra là 220 phiếu khảo sát và thu về đủ 220 phiếu từ 220 nhân viên y tế của 22 khoa/phòng trong Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang.
Qua phân tích số liệu thu được kết quả như sau:
3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu
Bảng 3.1. Đặc điểm của đối tượng nghiên cứu (n=220)
Nội dung Tần số (n) Tỷ lệ (%)
Vị trí công việc
- Bác sĩ (Bác sĩ điều trị + phẫu thuật viên) 23 10 - Điều dưỡng/kỹ thuật viên/nhân viên khác 197 90 Thâm niên làm việc tại BV
- 1-5 năm 56 25
- 6-10 năm 62 28
- 11-15 năm 55 25
- 16-20 năm 34 15
- Từ 21 năm trở lên 13 6
Thâm niên làm việc tại khoa
- < 1 năm 10 5
- 1-5 năm 64 29
- 6-10 năm 65 30
- 11-15 năm 47 21
- 16-20 năm 26 12
- Từ 21 năm trở lên 8 4
Thời gian làm việc trong tuần
- 20-39 giờ 20 9
- 40–59 giờ 175 80
- 60–79 giờ 22 10
- 80–89 giờ 2 1
Công việc của A/C tiếp xúc với người bệnh
- Có 218 99
- Không 2 1
HUPH
Kết quả cho thấy vị trí công tác đối tượng Điều dưỡng/kỹ thuật viên/nhân viên khác chiếm 90%, Bác sĩ chiếm tỷ lệ 10%, có 53% nhân viên công tác tại Bệnh viện dưới 10 năm. Có 64% nhân viên có thâm niên làm việc tại khoa dưới 10 năm.
Có tới 89% thời gian nhân viên làm việc dưới 60 giờ trong một tuần. Có 99% nhân viên có tiếp xúc trực tiếp với người bệnh.
3.2. Thực trạng văn hóa an toàn người bệnh của nhân viên y tế tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang năm 2019
3.2.1. Bảy lĩnh vực văn hóa an toàn người bệnh trong phạm vi từng khoa/phòng (n=220)
Bảng 3.2. Lĩnh vực làm việc nhóm trong khoa (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%) A1 Mọi người trong khoa luôn hỗ trợ lẫn nhau 214 97
A3
Khi có nhiều việc cần phải hoàn tất trong thời gian ngắn, nhân viên trong khoa luôn làm việc theo nhóm để hoàn thành
198 90
A4 Mọi người trong khoa luôn tôn trọng lẫn nhau 207 94
A11
Khi một đơn vị hoặc một bộ phận trong khoa trở nên bận rộn thì nhân viên trong khoa luôn hỗ trợ lẫn nhau để hoàn thành công việc
205 93
Tỷ lệ trung bình 94
Lĩnh vực “Làm việc nhóm trong khoa” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình cao nhất (94%) và là lĩnh vực mạnh trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện. Tất cả các tiểu mục của lĩnh vực “Làm việc nhóm trong khoa”
nhân viên y tế có nhận thức tích cực đều cao trên 90%, trong đó ý kiến nhân viên y
HUPH
tế đồng ý cho rằng “Mọi người trong khoa luôn hỗ trợ nhau” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất (97%).
Bảng 3.3. Lĩnh vực lãnh đạo khoa khuyến khích an toàn người bệnh (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%)
B1
Lãnh đạo khoa luôn nói lời động viên khi nhân viên tuân thủ các qui trình đảm bảo an toàn người bệnh
179 81
B2
Lãnh đạo khoa luôn xem xét nghiêm túc các đề xuất của nhân viên trong việc cải tiến an toàn người bệnh
181 82
B3r
Khi áp lực công việc tăng cao, lãnh đạo khoa luôn muốn nhân viên làm việc nhanh hơn ngay cả khi không tuân thủ đủ các bước của các qui trình
192 87
B4r Lãnh đạo khoa bỏ qua các vấn đề an toàn người
bệnh dù biết các lỗi cứ lập đi lập lại 190 86
Tỷ lệ trung bình 84
Lĩnh vực “Lãnh đạo khoa khuyến khích an toàn người bệnh” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình cao (84%) và là lĩnh vực mạnh trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện. Trong đó ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng “Khi áp lực công việc tăng cao, lãnh đạo khoa luôn muốn nhân viên làm việc nhanh hơn ngay cả khi không tuân thủ đủ các bước của các qui trình” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất (87%).
HUPH
Bảng 3.4. Lĩnh vực học tập – cải tiến liên tục (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%) A6 Khoa chủ động triển khai các hoạt động để đảm
bảo an toàn người bệnh 207 94
A9 Các sai sót xảy ra đã giúp khoa có những thay
đổi theo chiều hướng tích cực hơn 185 84
A13
Sau khi thực hiện các thay đổi để cải tiến an toàn người bệnh, khoa có đánh giá hiệu quả của các can thiệp thay đổi
165 75
Tỷ lệ trung bình 84
Lĩnh vực “Học tập – cải tiến liên tục” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình cao (84%) và là lĩnh vực mạnh trong văn hóa an toàn người bệnh.
Trong đó ý kiến nhân viên y tế đồng ý cho rằng “Khoa chủ động triển khai các hoạt động đảm bảo an toàn người bệnh” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất (94%).
Bảng 3.5. Lĩnh vực thông báo phản hồi về sai sót (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%)
C1
Nhân viên trong khoa được phản hồi về những biệp pháp cải tiến đã được thực hiện dựa trên những báo cáo sự cố
130 59
C3 Nhân viên được thông tin về các sai sót xảy ra
trong khoa 174 79
C5 Khoa có tổ chức thảo luận các biện pháp để
phòng ngừa sai sót tái diễn 159 72
Tỷ lệ trung bình 70
HUPH
Lĩnh vực “Thông báo phản hồi về sai sót” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (70%), có một tiểu mục “Nhân viên được thông tin về các sai sót diễn ra trong khoa” có tỷ lệ đáp ứng tích cực cao (79%). Trong đó ý kiến nhân viên y tế đồng ý cho rằng “Nhân viên trong khoa được phản hồi về những biện pháp cải tiến đã được thực hiện dựa trên những báo cáo sự cố” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (59%).
Bảng 3.6. Lĩnh vực cởi mở trong thông tin về sai sót (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%)
C2
Nhân viên có thể thoải mái nói ra khi họ thấy có những vấn đề ảnh hưởng không tốt đến chăm sóc người bệnh
126 57
C4
Nhân viên cảm thấy thoải mái trong việc chất vấn những quyết định hoặc hành động của lãnh đạo khoa/lãnh đạo bệnh viện
62 28
C6r Nhân viên ngại hỏi khi thấy những sự việc dường
như không đúng 82 37
Tỷ lệ trung bình 41
Lĩnh vực “Cởi mở trong thông tin về sai sót” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp nhất (41%) và là lĩnh vực yếu nhất trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện. Trong đó ý kiến nhân viên y tế cho rằng “Nhân viên cảm thấy thoải mái trong việc chất vấn những quyết định hoặc hành động của lãnh đạo khoa/lãnh đạo bệnh viện” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (28%).
HUPH
Bảng 3.7. Lĩnh vực nhân lực (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%)
A2 Khoa có đủ nhân sự để làm việc 121 55
A5r
Nhân viên trong khoa phải làm việc nhiều thời gian hơn qui định để có thể chăm sóc người bệnh tốt nhất
40 18
A7r Khoa phải sử dụng nhiều nhân viên thời vụ hơn
để có thể chăm sóc người bệnh tốt nhất 88 40
A14r
Nhân viên khoa thường làm việc “cuống cả lên”, cố gắng làm thật nhiều và thật nhanh cho xong việc
159 72
Tỷ lệ trung bình 46
Lĩnh vực “Nhân lực” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (46%) và là lĩnh vực yếu trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện.
Trong đó ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng “Nhân viên trong khoa phải làm việc nhiều thời gian hơn qui định để có thể chăm sóc người bệnh tốt nhất” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (18%).
Bảng 3.8. Lĩnh vực hành xử không buộc tội khi có sai sót (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%) A8r Nhân viên trong khoa cảm thấy bị thành kiến khi
có sai sót 108 49
A12r
Khi có một sự cố xảy ra, cứ như là một cá nhân được nêu tên chứ không phải một vấn đề được nêu ra để phân tích nguyên nhân
121 55
A16r Nhân viên lo lắng các sai sót của họ bị ghi nhận
vào hồ sơ cá nhân 51 23
Tỷ lệ trung bình 42
HUPH
Lĩnh vực “Hành xử không buộc tội khi có sai sót” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (42%) và là lĩnh vực yếu trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện. Trong đó ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng
“Nhân viên lo lắng các sai sót của họ sẽ bị ghi nhận vào hồ sơ cá nhân” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (23%).
Biểu đồ 3.1. Tỷ lệ đáp ứng tích cực văn hóa an toàn trong phạm vi từng khoa (n=220)
Tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình của 7 lĩnh vực trong phạm vi từng khoa cho thấy: 3 lĩnh vực gọi đó là những lĩnh vực mạnh trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện, trong đó lĩnh vực nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất là “(1) Làm việc nhóm trong khoa” (94%); Có 4 lĩnh vực gọi đó là những lĩnh vực yếu trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện, trong đó “(7) Cởi mở trong thông tin về sai sót” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (41%).
3.1.2.2. Ba lĩnh vực văn hóa an toàn người bệnh trong phạm vi toàn bệnh viện (n=220)
Bảng 3.9. Lĩnh vực hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện về an toàn người bệnh (n=220)
HUPH
Câu hỏi Nội dung Tần số (n)
Tỷ lệ (%) F1 Lãnh đạo bệnh viện tạo bầu không khí làm việc
hướng đến an toàn người bệnh 187 85
F8 Hoạt động quản lý bệnh viện cho thấy an toàn
người bệnh là ưu tiên hàng đầu của bệnh viện 192 87 F9r Lãnh đạo bệnh viện chỉ quan tâm đến an toàn
người bệnh khi có sự cố nghiêm trọng xảy ra 121 55
Tỷ lệ trung bình 76
Lĩnh vực “Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện về an toàn người bệnh” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình cao (76%), trong đó ý kiến nhân viên y tế đồng ý cho rằng “Hoạt động quản lý bệnh viện cho thấy an toàn người bệnh là ưu tiên hàng đầu của bệnh viện” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất (87%) và ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng “Lãnh đạo bệnh viện chỉ quan tâm đến an toàn người bệnh khi có sự cố nghiêm trọng xảy ra” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (55%).
Bảng 3.10. Lĩnh vực làm việc nhóm giữa các khoa (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%) F2r Các khoa phòng trong bệnh viện không phối hợp
tốt với nhau 99 45
F4 Có sự phối hợp tốt giữa các khoa phòng liên đới 154 70 F6r Anh/chị cảm thấy không thoải mái khi làm việc
với các nhân viên khoa khác 132 60
F10 Các khoa hợp tác tốt với nhau để đảm bảo chăm
sóc người bệnh tốt nhất 181 82
Tỷ lệ trung bình 64
Lĩnh vực “Làm việc nhóm giữa các khoa” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (64%), trong đó ý kiến nhân viên y tế đồng ý cho rằng “Các
HUPH
khoa hợp tác tốt với nhau để đảm bảo chăm sóc người bệnh tốt nhất” với tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao (82%) và ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng “Các khoa phòng trong bệnh viện không phối hợp tốt với nhau” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (45%).
Bảng 3.11. Lĩnh vực bàn giao và chuyển bệnh (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%) F3r Nhiều việc bị bỏ sót khi chuyển bệnh nhân từ
khoa này sang khoa khác 77 35
F5r
Các thông tin quan trọng trong chăm sóc người bệnh thường bị bỏ sót trong quá trình bàn giao ca trực.
157 71
F7r
Nhiều vấn đề thường xảy ra trong quá trình trao đổi thông tin giữa các khoa/ phòng trong bệnh viện.
69 31
F11r Thay đổi ca trực là một vấn đề đáng lo đối với
người bệnh ở bệnh viện này. 139 63
Tỷ lệ trung bình 50
Lĩnh vực “Bàn giao và chuyển bệnh” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (50%) và trong đó có ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng “Nhiều vấn đề thường xảy ra trong quá trình trao đối thông tin giữa các khoa/phòng trong bệnh viện” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (31%).
Biểu đồ 3.2. Tỷ lệ đáp ứng tích cực văn hóa an toàn người bệnh phạm vi toàn bệnh viện (n=220)
HUPH
Tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình của 3 lĩnh vực phạm vi toàn bệnh viện cho thấy: Lĩnh vực nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất là
“(4) Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện” (76%) và thấp nhất là “(11) Bàn giao và chuyển bệnh” (50%).
3.1.2.3. Hai lĩnh vực về kết quả liên quan an toàn người bệnh (n=220)
Bảng 3.12. Lĩnh vực nhận thức về an toàn người bệnh (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%) A10r Sai sót nghiêm trọng ở khoa không xảy ra là do
may mắn 132 60
A15 Không bao giờ khoa “hy sinh” sự an toàn của
người bệnh để đánh đổi làm được nhiều việc hơn 137 62 A17r Khoa có một số vấn đề không đảm bảo
an toàn người bệnh 104 47
A18 Khoa có những qui trình và biện pháp hiệu quả để
phòng ngừa sai sót xảy ra 187 85
Tỷ lệ trung bình 64
HUPH
Lĩnh vực “Nhận thức về an toàn người bệnh” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (64%), trong đó có ý kiến nhân viên y tế đồng ý cho rằng “Khoa có những qui trình và biện pháp hiệu quả để phòng ngừa sai sót xảy ra”
tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực cao nhất (85%) và có ý kiến nhân viên y tế không đồng ý cho rằng “Khoa có một số vấn đề không đảm bảo an toàn người bệnh” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp (47%).
Bảng 3.13. Lĩnh vực tần suất báo cáo sự cố (n=220)
Câu hỏi Nội dung Tần số
(n)
Tỷ lệ (%)
D1
Khi một sai sót xảy ra nhưng đã được phát hiện và ngăn chặn trước khi ảnh hưởng đến người bệnh, sai sót loại này có thường được báo cáo không?
132 60
D2
Khi một sai sót xảy ra nhưng không có khả năng gây hại cho người bệnh, loại sai sót này có thường được báo cáo không?
117 53
D3
Khi một sai sót xảy ra, đáng lẽ gây hại cho người bệnh nhưng (may mắn) chưa gây hại, loại sai sót này có thường được báo cáo không ?
150 68
Tỷ lệ trung bình 60
Lĩnh vực “Tần suất báo cáo sự cố” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình thấp (60%), trong đó có ý kiến nhân viên y tế đồng ý cho rằng “Khi một sai sót xảy ra nhưng không có khả năng gây hại cho người bệnh, loại sai sót này có thường được báo cáo không?” tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (53%).
Biểu đồ 3.3. Tỷ lệ kết quả về văn hóa an toàn người bệnh (n=220)
HUPH
Tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình của 2 lĩnh vực về kết quả liên quan đến an toàn người bệnh đều thấp, trong đó “(8) Tần suất báo cáo sự cố” là lĩnh vực nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất (60%).
Biểu đồ 3.4. Tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình của 12 lĩnh vực văn hóa an toàn người bệnh (n=220)
Tỷ lệ nhân viên y tế có nhận thức tích cực trung bình của 12 lĩnh vực văn hóa an toàn người bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang là 64,6%. Có 04 lĩnh vực mạnh trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện là lĩnh vực làm việc nhóm trong khoa, lãnh đạo khoa khuyến khích an toàn người bệnh, học tập và cải tiến liên tục, hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện, trong đó lĩnh vực nhân viên y tế có nhận
HUPH
thức tích cực cao nhất là làm việc nhóm trong khoa (94%). Các lĩnh vực còn lại là lĩnh vực yếu trong văn hóa an toàn người bệnh tại bệnh viện, trong đó nhân viên y tế có nhận thức tích cực thấp nhất là “Cởi mở trong thông tin về sai sót” (41%).
Biểu đồ 3.5. Số lượng báo cáo sự cố trong 12 tháng (n=220)
Tỷ lệ nhân viên không có báo cáo sự cố trong 12 tháng chiếm tỷ lệ cao (86%).
Biểu đồ 3.6. Kết quả đánh giá của nhân viên về mức độ an toàn người bệnh của bệnh viện (n=220)
Kết quả đánh giá của nhân viên về mức độ an toàn người bệnh của bệnh viện, có 100% nhân viên đánh giá ở mức rất tốt/chấp nhận được trong đó 56% cho rằng rất tốt và 44% là ở mức chấp nhận được.
HUPH
3.3. Những yếu tố ảnh hưởng đến văn hóa an toàn người bệnh tại Bệnh viện Đa khoa Trung tâm Tiền Giang
Kết quả phỏng vấn sâu và thảo luận nhóm đối tượng nghiên cứu chúng tôi ghi nhận được 4 nhóm yếu tố ảnh hưởng văn hóa an toàn người bệnh bao gồm đặc điểm đối tượng nghiên cứu, yếu tố nhân viên y tế, yếu tố hệ thống và yếu tố người bệnh.
3.3.1 Mối liên quan của đối tượng nghiên cứu với 12 lĩnh vực văn hóa an toàn người bệnh
Bảng 3.14. Mối liên quan giữa các chức danh của đối tượng nghiên cứu với 12 lĩnh vực văn hóa an toàn người bệnh
Số
TT Các lĩnh vực nghiên cứu Bác sĩ Điều dưỡng/
KTV/ khác χ2 p-value
n % n %
1 Làm việc nhóm trong khoa 22 95,7 185 93,9 0,00 1,000 2 Lãnh đạo khoa khuyến khích
ATNB 20 87,0 164 83,2 0,025
1,000 3 Học tập và cải tiến liên tục 19 82,6 167 84,8 0,00
0,763 4 Hỗ trợ của lãnh đạo bệnh viện 20 87,0 148 75,1 1,009 0,315
5 Nhận thức về ATNB 12 52,2 128 65 0,958
0,248 6 Thông báo phản hồi sai sót 19 82,6 135 68,5 1,332 0,248 7 Cởi mở trong thông tin về sai sót 13 56,5 77 39,1 1,919 0,166 8 Tần suất báo cáo sự cố 12 52,2 121 61,4 0,401 0,527 9 Làm việc nhóm giữa các khoa 16 69,9 125 63,5 0,122 0,727
10 Nhân lực 11 47,8 92 46,7 0,00
1,000 11 Bàn giao và chuyển bệnh 14 60,9 98 49,7 0,623 0,430 12 Hành xử không buộc tội khi có
sai sót 16 69,9 77 39,1 6,641
0,01
HUPH