CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.2 Thực trạng tiêm vắc xin sởi cho trẻ dưới 2 tuổi
Xác định thực trạng tiêm vắc xin sởi cho trẻ thông qua việc rà soát sổ/phiếu tiêm chủng cá nhân, những trường hợp không có sổ/phiếu tiêm sẽ rà soát thông qua nguồn khác (sổ tiêm chủng tại TYT, phần mềm hệ thống thông tin TC quốc gia hoặc thông qua hỏi).
Bảng 3.4: Nguồn thông tin thu thập thực trạng tiêm vắc xin sởi Nội dung Tần số (n=303) Tỷ lệ (%)
Nguồn thông tin
Sổ/phiếu tiêm chủng cá nhân 219 72,3
Sổ quản lý tại TYT 63 20,8
Hệ thống TT TCQG 8 2,6
Hỏi 13 4,3
Kết quả cho thấy có 72,3% xem được sổ/phiếu tiêm chủng cá nhân của trẻ, 20,8% thông tin được ghi nhận trong sổ quản lý tiêm chủng tại TYT, từ hệ thống TT TCQG (2,6%), theo hỏi (4,3%).
3.2.1 Thực trạng tiêm vắc xin sởi mũi 1 cho trẻ
Trong 318 trẻ được điều tra, tỷ lệ trẻ được tiêm ít nhất 1 mũi vắc xin sởi là 95,3%, có 15 trẻ (4,7%) chưa được tiêm một mũi vắc xin sởi nào. Trong đó tỷ lệ trẻ được tiêm vắc xin sởi lúc từ 9 tháng đến dưới 1 tuổi theo quy định về lịch tiêm chủng của Bộ Y tế là 62,9%, có 32,4% trẻ được tiêm sởi mũi 1 nhưng ở thời điểm trên 1 tuổi. HUPH
Biểu đồ 3.1: Thực trạng tiêm vắc xin sởi cho trẻ
Hình thứ tiêm mũi 1: trong số 303 trẻ được tiêm sởi mũi 1 có 120 trẻ được tiêm vắc xin miễn phí chiếm tỷ lệ 39,6% và có 183 trẻ được tiêm vắc xin dịch vụ chiếm tỷ lệ 60,4%. Tỷ lệ trẻ được tiêm vắc xin sởi mũi 1 bất kể dưới hình thức miễn phí hay dịch vụ đều được tính là đã được tiêm một mũi sởi.
Về lý do chưa được tiêm sởi của trẻ: Không biết lịch (6,7%), quên lịch (33,3%), sợ phản ứng (6,7%), trẻ ốm chưa được tiêm (40%), thấy không cần thiết (13,3%).
Biểu đồ 3.2: Lý do trẻ chưa được tiêm vắc xin sởi
HUPH
Lý do trẻ không được tiêm vắc xin sởi dưới 1 tuổi chủ yếu do ốm (50,5%), theo lịch hẹn của CBYT (23,3%), quên lịch (13,6%), không biết lịch (11,6%0, chỉ có 1% do sợ phản ứng sau tiêm.
Biểu đồ 3.3: Lý do tiêm sởi mũi 1 muộn hơn so với lịch TCQG (tiêm lúc trên 1 tuổi)
Việc lo ngại về phản ứng sau tiêm chủng vẫn còn có ảnh hưởng đến quyết định tiêm vắc xin cho trẻ của gia đình: “Con em bị tím tái sau khi tiêm mũi Hib từ lúc mấy tháng, phải đưa đi bệnh viện cấp cứu, xong từ lần đấy em chưa dám cho con đi tiêm bất kỳ mũi nào khác, lo lắm chị ạ, chắc ám ảnh còn dài. Em cũng cân nhắc cho con đi tiêm mũi sởi vì cũng sợ con bị mắc bệnh, mà chưa có dũng khí đưa con đi” (PVS_ BÀ MẸ)
Tuy nhiên nghiên cứu định tính phỏng vấn sâu CBYT về vấn đề tâm lý lo ngại về phản ứng sau tiêm vắc xin sởi của CBYT là không đáng lo ngại do vắc xin được đánh giá là khá an toàn.
“Tôi thấy các loại vắc xin sởi hiện nay đang sử dụng cả trong TCMR và tiêm dịch vụ đều rất tốt và an toàn, ít các phản ứng phụ. Vắc xin sởi đơn là của Việt Nam sản xuất và được sử dụng rất nhiều năm rồi, vắc xin sởi – rubella của Ấn Độ được sử dụng trong TCMR từ năm 2014 nhưng cũng với số lượng rất nhiều và cũng rất an toàn. Chỉ
HUPH
có điều là vắc xin trong TCMR thiếu thành phần quai bị, mà nhiều gia đình đặc biệt có con trai rất muốn tiêm vắc xin này, chính vì vậy họ chờ để được tiêm vắc xin sởi – quai bị – rubella là MMR của Mỹ” (PVS_CBYT_TYT)
“Tôi thấy vắc xin sởi đơn là rất tốt, tiêm cho trẻ lúc 9 tháng mũi sởi đơn là rất hợp lý, vắc xin rất an toàn và lại được miễn phí do tiêm chủng mở rộng cấp, sau đó trẻ hơn 1 tuổi thì tư vấn đi tiêm dịch vụ mũi sởi – quai bị - rubella như vậy là tốt cho trẻ, vì ở đây đa số người dân là có tiền nên tiêm một mũi tiêm hơn hai trăm ngàn không phải là vấn đề đối với họ, với con cháu mình tôi cũng có quan điểm như vậy. Nhưng mà người dân vẫn có cái gì đó e dè với tiêm chủng, họ chỉ muốn con em mình tiêm càng ít mũi vắc xin thì càng tốt” (PVS_CBYT_TYT)
Trong việc chỉ định tiêm vắc xin sởi cho trẻ, CBYT có tâm lý khá thoải mái và tự tin, phản ứng sau tiêm không phải vấn đề làm cản trở việc chỉ định tiêm sởi cho trẻ.
Tuy nhiên một số bà mẹ cho rằng vắc xin miễn phí không tốt bằng vắc xin dịch vụ, không tin tưởng vào tiêm chủng mở rộng.
“Đa số người dân thì họ di tiêm dịch vụ vì tiện lợi hơn, không tiêm vào ngày cố định như ở trạm y tế, nhưng có một vài người họ nói luôn với cán bộ trạm Y tế là: tôi không tiêm vắc xin miễn phí, tôi đi tiêm vắc xin dịch vụ tốt hơn. Và họ cũng chẳng cần nghe CBYT tư vấn gì nữa” (PVS_CBYT_TYT)
3.2.2 Thực trạng tiêm vắc xin sởi mũi 2 cho trẻ
Có 57,9% (184/318) trẻ trong nghiên cứu được tiêm đủ 2 mũi vắc xin sởi, trẻ không được tiêm mũi nào chiếm 4,7%, và 37,4% trẻ chỉ được tiêm 1 mũi vắc xin sởi. HUPH
Biểu đồ 3.4: Thực trạng tiêm đầy đủ 2 mũi vắc xin sởi cho trẻ
Trong số 184 trẻ được tiêm đủ 2 mũi sởi có 158 trẻ được tiêm đủ 2 mũi dưới 2 tuổi (49,7%) theo đúng quy định của lịch tiêm chủng Quốc Gia.
Biểu đồ 3.5: Thời điểm tiêm sởi mũi 2 của trẻ
Lý do trẻ không được tiêm mũi 2: do trẻ theo lịch hẹn của vắc xin dịch vụ tiêm mũi 2 sau mũi 1 là 4 năm (52,1%), do trẻ ốm (30,3%), quên lịch (10,9%), không biết lịch (4,2%), lý do khác (2,5%).
HUPH
Biểu đồ 3.5: Lý do chưa tiêm sởi mũi 2
Hình thứ tiêm mũi 2: trong số 184 trẻ được tiêm sởi mũi 2 có 61 trẻ được tiêm vắc xin miễn phí chiếm tỷ lệ 33,2% và có 123 trẻ được tiêm vắc xin dịch vụ chiếm tỷ lệ 66,8%.