CHƯƠNG 3: KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
3.6 Một số yếu tố liên quan đến tiêm đủ 2 mũi vắc xin sởi cho trẻ
3.6.1 Các yếu tố từ phía trẻ
Các yếu tố từ phía trẻ được đưa vào xác định yếu tố liên quan bao gồm: giới, thứ tự con, tình trạng mắc sởi của trẻ, và tình trạng ốm khi đến ngày tiêm chủng của trẻ.
Bảng 3.8: Mối liên quan giữa các yếu tố từ phía trẻ với việc tiêm đủ 2 mũi sởi
Nội dung
Tiêm đủ 2 mũi sởi
OR
(95%CI) p
Không đủ Đủ 2 mũi (n=134) (%) (n=184) (%) Giới
Nữ 66 42,9 88 57,1
1,05
(0,68 – 1,65) 0,8
Nam 68 41,5 96 58,5
Thứ tự con
Con thứ
nhất 64 44,4 80 55,6
1,19
(0,76 – 1,86) 0,45 Con thứ 2
trở lên 70 40,2 104 59,8 Tình trạng mắc
sởi của trẻ
Đã từng
mắc 2 100 0 0 1,39*
(1,11 – 1,71) 0,18 Chưa
mắc 132 41,8 184 58,2
Ốm vào ngày
tiêm chủng Có 71 18,0 20 22,0 9,24
(5,2 – 16,4) 0,001
HUPH
Không 63 27,7 164 72,3 Kiểm định χ2
*Cộng thêm giá trị 1 vào mỗi ô trong bảng 2x2 khi có giá trị 0.
Những trẻ không ốm trong ngày tiêm chủng có khả năng tiêm đủ 2 mũi sởi cao gấp 9,24 lần so với những trẻ còn lại, mối liên quan có ý nghĩa thống kê (p<0,001).
Trong nghiên cứu, chưa có đủ bằng chứng khoa học chứng minh các yếu tố giới tính trẻ, thứ tự con trong gia đình và tình trạng mắc sởi của trẻ có liên quan đến việc tiêm đủ 2 mũi vắc xin sởi cho trẻ.
Nghiên cứu định tính cũng chỉ ra tâm lý của đa số các bà mẹ và người chăm sóc trẻ đều có tư tưởng ủng hộ việc tiêm chủng cho con mình, nhưng điều kiện sức khỏe của trẻ vào thời điểm tiêm chủng quyết định khá nhiều đến việc tiêm chủng cho trẻ.
“Em cũng muốn cho con đi tiêm đủ lắm chứ, nhưng cứ đến ngày tiêm thì con ốm, nhiều khi không sốt chỉ ho với sổ mũi thôi nhưng ra TYT các bác hỏi và khám thì bảo không tiêm được nên lại đi về, đến tháng sau mới lại đến lịch thì con lại ốm. Lúc thì như vậy, lúc thì lại mọc rang đi tướt, nói chung là mấy tháng trời không tiêm được”
(PVS_ BÀ MẸ)
“Em có mỗi một mình trông hai đứa trẻ con, bố nó đi làm xa, đứa lớn còn đỡ chứ đứa nhỏ thỉnh thoảng lại ốm vặt, đến lúc nó khỏe thì lại bận chả có người đưa đi tiêm”
(PVS_ BÀ MẸ)
Lịch tiêm mũi sởi 1 là khi trẻ 9 tháng, 100% các bà mẹ trong độ tuổi lao động, giai đoạn này mẹ trẻ đã hết thời gian nghỉ thai sản, do vậy không có thời gian để đưa trẻ đi tiêm chủng.
“Hai vợ chồng em thì phải đi làm, cuối tuần mới được nghỉ, mà có khi còn phải làm cả thứ 7 nên chẳng có thời gian đưa trẻ ra TYT tiêm vì TYT toàn tiêm vào ngày trong tuần thôi, để ông bà đưa đi tiêm thì không yên tâm, có hôm cuối tuần đưa con đến phòng tiêm dịch vụ thấy xếp hàng chờ đợi đông quá nên lại đi về. Xong thỉnh thoảng bé lại ốm, phải dừng thuốc vài ngày mới được tiêm, nên mãi chưa tiêm được mũi này”
(PVS_ BÀ MẸ)
HUPH
“Nhà em buôn bán bận lắm, chả có người đưa con đi tiêm, toàn phải tranh thủ, nhưng bọn trẻ con bây giờ phải tiêm nhiều loại quá nên có mũi cũng bận đã đưa đi được đâu, có khi còn chả nhớ lịch, chả nhớ sổ tiêm để đâu cơ” (PVS_ BÀ MẸ)
Thành phố Hà Nội quy định tiêm chủng mở rộng được triển khai 2 lần trong tháng, thông thường vào tuần 1 và tuần 3 của tháng, một số trẻ ốm vào ngày tiêm chủng sẽ phải hoãn sang tháng sau. Phỏng vấn sâu với cán bộ y tế về vấn đề này:
“Có nhiều trẻ hay ốm vài ngày tiêm chủng do vậy trẻ bị tiêm muộn, theo quy định khám sàng lọc trước tiêm chủng của BYT, trẻ ốm, sốt hoặc mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính là một trong những trường hợp cần phải hoãn tiêm, nhiều trẻ đang dùng kháng sinh thì chúng tôi cũng yêu cầu hoãn tiêm với trẻ đó, như vậy trẻ sẽ bị trễ lịch đến 2 tuần sau mới tiêm được, có lúc trẻ hết ốm thì gia đình lại bận, không có ai đưa trẻ đi tiêm vì ở đây bố mẹ đa số đi làm hành chính, nhiều khi ông bà không dám đưa trẻ đi tiêm nếu không có bố mẹ” (PVS_CBYT_TYT)
Việc tăng các buổi tiêm chủng trong tháng là yếu tố tăng cường tỷ lệ tiêm vắc xin sởi cho trẻ.
“Tư vấn cho gia đình đặc biệt cho các bà mẹ đưa con đi tiêm vắc xin ở TYT ở đây khó lắm, các bà mẹ bây giờ được tiếp cận nhiều nguồn thông tin và loại hình dịch vụ, có khi trẻ chưa sinh ra gia đình đã mua gói tiêm đủ cho trẻ đến 2 tuổi, mà các gói đó thì trẻ 1 tuổi mới được tiêm sởi, khi TYT đến gửi giấy mời nhiều gia đình tỏ thái độ không cần đến y tế phường, họ chỉ đưa con ra TYT mỗi lần có chiến dịch uống vitamin A thôi”
(PVS_CBYT_TYT)
Lý do cha mẹ bận chưa đưa trẻ đi tiêm chủng được cũng chỉ là phần nào đó, lý do sâu xa hơn vẫn là thái độ cho rằng vấn đề tiêm chủng của trẻ chưa phải là vấn đề ưu tiên hàng đầu ở những gia đình như vậy. Điều đó chứng tỏ quan điểm của những người chăm sóc trẻ về vấn đề tiêm chủng cũng sẽ ảnh hưởng đến tình trạng tiêm đầy đủ hay không đầy đủ của trẻ.
“Em nghĩ rằng tiêm chủng cũng phải chọn lựa từng loại thôi, không phải loại nào cũng cần tiêm, quan điểm của em chỉ cần tiêm những mũi liên quan đến bệnh về não thôi, đấy là những bệnh quan trọng, còn sởi với thủy đậu không cần tiêm, vì tiêm thì
HUPH
vẫn có thể bị mắc, mà mắc rồi thì cũng cần chữa trị như bình thường, mà theo em là tiêm nhiều vắc xin là mầm bệnh vào cơ thể là không tốt, hạn chế thôi” (PVS_ BÀ MẸ)
“Tôi thì cũng muốn đưa con đi tiêm chủng đấy, nhưng mà mẹ nó thì không đồng ý, chả biết nghe ở đâu về bảo là không cần tiêm nên không cho tiêm, mà việc quyết định phải được sự đồng thuận của cả 2 vợ chồng, tôi cũng thuyết phục nhưng chưa được, nên chả biết làm thế nào” (PVS_ÔNG BỐ)