Tác động của gió mùa và sự phân hoá theo độ cao là nét độc đáo của khí hậu nước ta. Khi hậu nhiệt đới ẩm gió mùa đã chi phối các thành phần tự nhiên khác tạo nên đặc điểm chung nổi bật của tự nhiên nước ta, đó là thiên nhiên nhiệt đới ẩm gió mùa. Trong bài 9, chúng ta chỉ tìm hiểu về đặc điểm nhiệt đới ẩm gió mùa của khí hậu.
3. Hoạt động hình thành kiến thức (34 phút)
HOẠT ĐỘNG 1. Tìm hiểu tính chất nhiệt đới.(14 phút) - Mục tiêu:
Hiểu và trình bày được các đặc điểm cơ bản của khí hậu nhiệt đới ẩm gió mùa - Phương pháp/Kĩ thuật: Đàm thoại
- Hình thức tổ chức hoạt động: Cá nhân/ cả lớp - Phương tiện dạy học: Phiếu học tập
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Điều chỉnh, bổ
sung Bước 1. Giao nhiệm vụ
GV giao nhiệm vụ cụ thể cho cả lớp:
Đọc SGK, bảng số liệu, kết hợp với quan sát bản đồ khí hậy, hãy nhận xét tính chất nhiệt đới của khí hậu nước ta theo dàn ý:
+ Tổng bức xạ…., cân bằng bức xạ……
+ Nhiệt độ trung bình năm……….
+ Tổng số giờ nắng……….
+ Lượng mưa trung bình năm: ...
+ Độ ẩm trung bình: ...
Bước 1. Nhận nhiệm vụ - HS đọc SGK
- HS tái hiện và trả lời từng câu hỏi
+ Cân bằng ẩm: ...
+ Tại sao thực vật nước ta chủ yếu là thực vật nhiệt đới?
+ Tại sao các dòng sông ở nước ta có chế độ nước cia mùa rõ rệt?
+ Nguyên nhân nào làm địa hình đồi núi nước ta bị xâm thực mạnh?
Bước 2. Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ (nếu cần)
- Giải thích vì sao Đà Lạt có nhiệt độ thấp hơn 20oC? (Đà Lạt thuộc cao nguyên Lâm Viên, sự phân hoá nhiệt độ theo độ cao làm nhiệt độ trung bình của ĐÀ Lạt chỉ đạt 18,3oC).
- Nhận xét và giải thích về lượng mưa và độ ẩm của nước ta. (Biển Đông cung cấp lượng ẩm lớn. Sự hoạt động của dải hội tụ nhiệt đới cùng với tác động của gió mùa, đặc biệt là gió mùa mùa hạ cũng mang đến cho nước ta một lượng mưa lớn. Chính vì vật so với các nước khác nằm cùng vĩ độ, nước ta có lượng mưa lớn hơn. Tuy nhiên lượng mưa phân bố không đểu, những khu vực đón gió có lượng mưa rất nhiều)
Bước 3. Báo cáo
- Gv yêu cầu hs lần lượt trả lời từng câu hỏi Bước 4. Phương án KTĐG
GV yêu cầu cả lớp nhận xét đánh giá
* Chốt nội dung:
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ - Cả lớp tra đổi trả lời câu hỏi
Bước 3. Báo cáo
- Hs lần lượt trả lời từng câu hỏi Bước 4. Phương án KTĐG Cả lớp nhận xét, bổ sung kết quả HOẠT ĐỘNG 2. Tìm hiểu về gió mùa.(20 phút)
- Mục tiêu:
Phân tích được chế độ gió mùa ở nước ta.
- Phương pháp/Kĩ thuật: Làm việc nhóm - Hình thức tổ chức hoạt động: Nhóm - Phương tiện dạy học: Atlat Địa lí Việt Nam
Hoạt động của GV Hoạt động của HS Điều chỉnh, bổ sung Bước 1. Giao nhiệm vụ
GV chia HS ra thành các nhóm, giao nhiệm vụ cụ thể cho từng nhóm. (Xem phiếu học tập phần phụ lục).
Nhóm 1: Tìm hiểu đặc điểm của gió mùa mùa hạ
Nhóm 2: Tìm hiểu đặc điểm của gió mùa mùa đông.
Bước 2. Hướng dẫn HS thực hiện nhiệm vụ Tại sao miền Nam hầu như không ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc? (Khi di chuyển xuống phía nam, do tác động của bề mặt đệm, khối khí lục địa bị thay đổi tính chất, bớt lạnh và do ảnh hưởng của bức chắn đia hình – dãy núi Bạch Mã nên hầu như chỉ tác động tới khoảng vĩ tuyến 16oB. Từ dãy núi Bạch Mã trở xuống sẽ lại chịu tác động của gió mậu dịch hướng đông bắc tính chất khô và nóng, ít chịu ảnh hưởng của gió mùa Đông Bắc)
Tại sao khu vực ven biển miềnTrung có kiểu thời tiết nóng, khô vào đầu mùa hạ? (Gió mùa Tây Nam mang nhiều hơi nước gặp dayc núi Trường Sơn bị chặn lại và đẩy lên cao, hơi nước ngưng tụ, gậy mưa ở sườn tây, gió vượt sang sườn đông, hơi nước đã giảm đi nhiều, nhiệt độ lại tăng, gió trở nên khô và rất nóng. Gió phơn đôi khi ảnh hưởng tới cả Bắc Bộ)
Bước 3. Thảo luận, trao đổi, báo cáo GV yêu cầu HS thảo luận nhóm
GV yêu cầu Các nhóm trưng bày sản phẩm GV yêu cầu đại diện các nhóm trình bày
Hoạt động của gió mùa đã dẫn tới sự phân chia mùa khí hậu khác nhau giữa các khu vực miền Băc, đồng bằng ven biển miền Trung, Tây Nguyên và Nam Bộ như thế nào?
Bước 4. Phương án KTĐG
Bước 1. Nhận nhiệm vụ
- HS qua sát atlat địa lí Việt Nam
- HS hình thành nhóm - HS nhận phiếu học tập
Bước 2. Thực hiện nhiệm vụ HS tra đổi nhón
Bước 3. Thảo luận, trao đổi, báo cáo
- Các nhóm trưng bày sản phẩm
- Các nhóm lần lượt trình bày
- GV yêu cầu cả lớp tiến hành nhận xét, đánh giá kết quả
- Gv nhận xét, bổ sung, đánh giá
* Chốt nội dung:
Bước 4. Phương án KTĐG Cả lớp nhận xét, đánh giá
4. Hoạt động luyện tập (5 phút)
Câu 1 : Nữa đầu mùa hạ, gió mùa Tây Nam có nguồn gốc từ :
A. Khối khí lạnh phương Bắc B. Cao áp Bắc Ấn Độ Dương
C. Áp thấp Xích đạo D. Áp cao cận chí tuyến Nam Bán Cầu
Câu 2 : Gió mùa tây nam ở nước ta có tính chất :
A. Lạnh khô B. Lạnh ẩm C. Nóng ẩm D. Khô nóng
Câu 3 : Nguyên nhân chủ yếu làm cho khí hậu nước ta mang tính chất nhiệt đới ẩm gió mùa
A. Hình dạng lãnh thổ B. Vị trí địa lí
C. Có 3 mặt giáp biển D. Địa hình chủ yếu là đồi núi
Câu 4 : Nữa đầu mùa đông, Gió mùa đông bắc ở nước ta có tính chất :
A. Lạnh ẩm B. Nóng ẩm C. Lạnh khô D. Khô nóng
Câu 5 : Ý nào sau đây không phải là ảnh hưởng của gió mùa tây nam đến thời tiết và khí hậu nước ta : A. Nữa sau mùa hạ gây mưa trên phạm vị cả nước
B. Gây ra hiện tượng khô nóng ở Đồng bằng ven biển ở Trung bộ C. Gây ra hiện tượng mưa phùn ở đồng bằng Bắc Bộ
D. Nữa đầu mùa hạ gây mưa lớn ở Nam Bộ và Tây Nguyên 5. Hoạt động vận dụng