VI. VẮT SỮA, VẬN CHUYỂN VÀ THU NHẬN SỮA
2. Vận chuyển và thu nhận
Thông thường các cơ sở chăn nuôi ở xa các xí nghiệp chế biến, vì vậy việc vận chuyển sữa từ nơi sản xuất đến nơi chế biến cũng cần đƣợc quan tâm đúng mức.
Để đảm bảo an toàn về chất lượng sữa trên đường vận chuyển cần phải căn cứ vào phương tiện vận chuyển, điều kiện khí hậu, đường xá mà quyết định bán kính nhận sữa. Đối với các nước phát triển, bán kính nhận sữa có thể lên tới 400 500 km. ở nước ta với điều kiện không khí nóng, nhiệt độ không khí cao, đường xá xấu, phương tiện vận chuyển chưa tốt (thiếu xe lạnh) nên bán kính nhận sữa nhỏ hơn, thường vào khoảng 50 150 km.
Để vận chuyển sữa tới nhà máy chế biến, người ta có thể dùng ôtô lạnh, tàu hoả, tàu thuỷ,... Yêu cầu dụng cụ đựng sữa phải là thép không gỉ hoặc nhôm có lớp cách nhiệt.
Trong thực tế, các cơ sở chăn nuôi bò sữa thường không tập trung, có thể cách nhau hàng vài chục kilomet. Để đảm bảo quản ổn định chất lƣợng sữa từ lúc mới vắt ra cho đến khi đƣa vào chế biến, nhà máy chế biến sữa phải đảm nhận thu gom sữa hàng ngày, sao cho thời gian lưu sữa ở các cơ sở chăn nuôi là ngắn nhất.
Sữa tươi được thu gom từ trang trại và chuyển về nhà máy, sau đó qua các công đoạn (kiểm tra chất lƣợng, kiểm tra chỉ tiêu độ sạch, tiến hành lọc, bài khí, làm lạnh, thanh trùng, bảo quản)
Sữa đem đến điểm thu mua đƣợc lấy mẫu để xác định chất lƣợng thông qua các chỉ tiêu cảm quan, chỉ tiêu hoá lý và chỉ tiêu vi sinh vật. Trên cơ sở chất lƣợng của từng mẫu mà có cho phép tiếp nhận vào sản xuất hay không. Sữa đƣợc lấy mẫu để kiểm tra độ tươi, vi sinh vật tổng số và khả năng đông tụ. Còn các chỉ tiêu khác đƣợc làm tại phòng thí nghiệm của nhà máy.
Trước khi nhận sữa, cần chú ý tới độ sạch của dụng cụ đựng sữa (thùng chứa, xitec...). Lúc mở nắp cần xác định mùi của sữa, sau đó khuấy đều, xác định nhiệt độ rồi mới lấy mẫu phân tích các chỉ tiêu hoá học, vật lý, sinh học.
Tiếp nhận lượng sữa tươi mà các xe bồn vận chuyển ra nhà máy một cách nhanh chóng nhất, đảm bảo tiến độ sản xuất của các khâu tiếp theo. Đồng thơi đảm bảo chất lƣợng đầu vào của nguyên liệu theo đúng quy định của nhà máy. Bên cạnh đó tiếp nhận sữa tươi còn xác định thể tích, số lượng sữa tươi đầu vào thông qua bộ đếm thể tích flowmetter để thuận lợi cho viếc tính toán sản lựợng trong sản xuất.
Hình 16. Sơ đồ thu nhận sữa từ xe lạnh vào bồn tạm chứa
Sữa từ xe lạnh đƣợc nối với thiết bị bài khí 1.Từ đây sữa đƣợc bơm qua lọc 3 rồi qua đồng hồ đo 4, sau đó sữa đi qua thiết bị trao đổi nhiệt dạng khung bản rồi vào thùng tạm chứa .Thông qua chỉ số trên đồng hồ đo ta sẽ biết đƣợc lƣợng sữa tiếp nhận.
Giới thiệu chung về thiết bị:
Machine type: MRU- 2
Xuất xứ: Thụy Điển
Năm sản xuất: 2010
Công suất máy: 10.000l/h
Điện áp: 400V – 50Hz – 8A – 4,5 kw
Khí nén: ≥ 5 bar
Hình.1.7. thiết bị tiếp nhận sữa tươi
Hình 1.8. Bồn tiếp nhận sữa tươi
Trên hình 1.9 là sơ đồ cấu tạo của xe xitec đƣợc sử dụng để thu gom sữa ở các cơ sở sản xuất sữa. Đây là loại xe chở sữa chuyên dùng có hệ thống làm lạnh sữa bằng nước đá lưu thông.
Hình1.9. Sơ đồ xe xitec thu gom sữa
1- Bồn thu nhận sữa; 2- đường đi của sữa; 3- thiết bị trao đổi nhiệt dạng ống; 4- đường đi của nước đá; 5- bể chứa đá; 6- đường ống thu hồi nước đá; 7- bộ phận nén; 8- xitec chúa sữa.
Hiện nay, ở một số nước việc vận chuyển sữa được thực hiện theo đường ống.
Dùng phương pháp này giảm đáng kể cường độ lao động và đảm bảo chất lượng sữa, việc rửa và sát trùng đường ống có thể thực hiện dễ dàng nhưng vốn đầu tư cao.