7.4. CÁC LOẠI MÁY NÂNG
7.4.6. Cổng trục và bán cổng trục
a) b) c)
Hình 7-26. Tiết diện dầm chính cầu trục hai dầm: a) Dầm I, b) Dầm 3 mặt hở, c) Dầm hộp
Cổng trục là một loại máy trục mà dầm chính được lắp với chân và liên kết với dầm đầu có bánh di chuyển trên ray đặt trên mặt đất. Nhìn tổng thể loại máy trục này có dạng cổng nên gọi là cổng trục (hình 7-28). Trong trường hợp một bên cổng trục có chân và một bên không có chân nhưng có bánh xe di chuyển trên ray đặt trên cao như cầu trục thì gọi là bán cổng trục (hình 7-29).
Kết cấu chung của cổng trục gồm có: phần kết cấu thép, cơ cấu nâng, cơ cấu di chuyển xe con và cơ cấu di chuyển cầu; ngoài ra còn có cơ cấu điều khiển, cơ
cấu an toàn và hệ thống điện.
Theo công dụng người ta phân cổng trục ra: cổng trục có công dụng chung, cổng trục xây dựng và cổng trục chuyên dùng.
Hình 7-27. Cơ cấu di chuyển
1-Động cơ, 2-Khớp + phanh, 3-Hộp giảm tốc, 4-Khớp mềm, 5-Trục truyền, 6-Bánh xe, 7-Ray, 8-Cặp bánh răng ngoài
c)
d) a)
b)
4 5 1 2
4 5
6 7
7 4 5
8
7
3 7 6
6 3
1 2 3
1 2 4 5
1 2 3
2 1
H
L L
L B
Hình 7-28 Cổng trục có hai đầu công xon.
Cổng trục (bán cổng trục) có công dụng chung thường có tải trọng nâng Q=3,2÷12,5T, có khẩu độ L=6,3÷40m; chiều cao nâng H=3÷16m. Loại cổng trục có xe con di chuyển trên cầu dùng để lắp ráp trong xây lắp có khẩu độ đến 80m, tải trọng nâng Q =50÷400T, chiều cao nâng đến 30m. Đối với cổng trục dùng trong lắp ráp (ví dụ lắp ráp các tải trọng lớn trong nhà máy thuỷ điện, nhiệt điện) phải có nhiều tốc độ nâng khác nhau và trong đó thường có tốc độ chậm vn=
0,05÷0,1m/ph, tốc độ di chuyển chỉ 0,1m/ph.
Thiết bị mang tải của cổng trục cũng đa dạng như ở cầu trục; bao gồm móc treo, gầu ngoạm, nam châm điện, kìm kẹp, và các loại móc chuyên dụng khác.
Theo kết cấu của dầm chính cổng trục có công xôn (hình 7-28) và không có công xôn (hình 7-29). Dầm chính có kết cấu dạng hộp (hình 7-28, 7-29), có thể là dàn (hình 7- 30).
Loại cổng trục có tải trọng nâng Q
>100T thì cơ cấu di chuyển thường là cụm
A
A A-A
H
F R
B L
Hình 7-29 Bán cổng trục có tải trọng nâng 5t đến 50/12,5 t
Hình 7-30. Cổng trục trên công trình
bánh xe và đặt trên cầu cân bằng.
Cũng như ở cầu trục, loại cổng trục có tải trọng nâng lớn thường có thêm một cơ cấu nâng phụ.
*) Các cơ cấu của cổng trục
ở cổng trục, cơ cấu nâng cũng đa dạng và giống như ở cầu trục, có thể dùng cơ cấu nâng đặt
trên xe con hoặc dùng pa lăng điện. Điều này tuỳ thuộc vào kết cấu của dầm chính cổng trục.
Đối với cổng trục một dầm (hình 7-
28) thường sử dụng pa lăng chạy trên mặt cạnh dưới dầm chữ I và loại này thường có tải trọng nâng nhỏ.
Đối với loại tải trọng lớn thường sử dụng cổng trục hai dầm có xe con chạy trên dầm chính (hình 7-28, hình 7-29).
Cơ cấu di chuyển cho cổng trục có hai loại:
dẫn động chung và dẫn động riêng.
Cơ cấu dẫn động chung(hình 7-30) có ưu điểm là các bánh xe được đồng tốc, chống được xô lệch cổng khi di chuyển trên đường ray. Nhược điểm của loại này là kết
23500
4500
Hình 7-32. Cần trục tháp loại cần gật: chuyên chở & tự lắp dựng
II I
II
III
2 3
5 6
7 V
7
II I I
2 1
III
IV III
3
V
Hình 7-31. Cơ cấu di chuyển cầu trục dẫn động chung
cấu cồng kềnh, khó lắp đặt, hiệu suất không cao. Do vậy hiện nay ít được sử dụng.
Cơ cấu dẫn động riêng: thường đặt trên mỗi chân cổng một cơ cấu di chuyển độc lập. Hộp giảm tốc trong trường hợp này thường dùng là loại đặt đứng hoặc loại bánh vít trục vít. Khi tải trọng nâng lớn, từng chân cổng được đặt trên cụm bánh xe đặt trên cầu cân bằng để lực được nén đều.
Để đảm bảo an toàn khi cổng trục làm việc ngoài trời thường có thiết bị kẹp ray, trang bị cơ cấu hạn chế hành trình, cơ cấu cuốn và rải cáp điện theo máy khi di chuyển.
Trong ngành thuỷ lợi thuỷ điện, cổng trục cũng thường được sử dụng để nâng hạ cửa van, lắp ráp bơm, tua bin. Đối với nhà máy thuỷ điện tải trọng nâng tua bin thường rất lớn, có thể đạt đến 500T, tốc độ nâng hạ chậm để bảo đảm an toàn và lắp ráp được chính xác.