……… <Chính Hữu.>
I/Mục tiêu cần đạt:
1.Kiến thức: Giúp HS :
- Cảm nhận được vẻ đep chân thực , giản gị của tình đồng chí, đồng đội và hình ảnh người lính cách mạng được thể hiện trong bài thơ.
- Nắm được đặc sắc nghệ thuật của bài thơ:chi tiết chân thực, hình ảnh gợi cảm và cô đúc, giàu ý nghĩa biểu trưng
2.Tư tưởng:GD tình đồng chí đồng đội, chia sẻ những khó khăn gian khổ.
3.Kĩ năng: Rèn luyện năng lực cảm thụ và phân tích các chi tiết NT, hình ảnh trong tp thơ giàu cảm hứng hiện thực mà không thiếu sức bay bổng.
II/Chuẩn bị:
GV:Tư liệu về tác giả Bảng phụ HS:Bài soạn
III/ Phương pháp, kĩ thuật.
- Phân tích gợi tìm, nêu vấn đề, bình giảng, phát vấn đàm thoại.
- Động não, khăn phủ bàn, mảnh ghép, sơ đồ KWL.
IV/ Các Bước lên lớp:
1.Ổn định tổ chức: (2’):9B:
9C 2. KTBC: (5’):
H:Hai câu thơ nào trong đoạn trích”LVT gặp nạn” làm em xúc động hơn cả?Vì sao?
H: Cái thiện cái ác đối lập ntn qua việc làm của các nhân vật chính?Qua đó NĐC muốn gửi gắm tư tưởng, ước mơ gì
3. Bài mới:
Giới thiệu bài
Hoạt động của thầy Hoạt động của trò Nội dung cần đạt Hoạt động1(10’):
* Mục tiêu: HS đọc bước đầu tiếp cận văn bản và hiểu được tgtp..
* Phương pháp : Phát vấn đàm thoại, nêu vấn đề.
Hướng dẫn HS tìm hiểu tác giả ,
HS dựa vào SGK
I/Đọc –hiểu chú thích 1.Tacgiả:
-Tên khai sinh là Trần Đình Đắc -Sinh:1926 quê Can Lộc, Hà tĩnh -Từ người lính trung đoàn Thủ đô trở thành nhà thơ quân đội.Thơ ông hầu như chỉ viết về
136
tác phẩm
H:Dựa vào phần chú thích, nêu vài nét chính về tác giả tác phẩm?
H:Bài thơ được sáng tác vào thời điểm nào?
=>Chiến dịch VB thu đông 1947 , Chính Hữu cùng đơn vị tham gia chiến đấu, hoàn cảnh chiến đấu thiếu thốn, khó khăn, nhờ có tình đồng chí đã giúp họ vượt qua khó khăn
Lúc đầu được đăng trên tờ báo đại đội, sau đó đăng trên báo sự thật
Hướng dẫn HS đọc
Nhịp thơ chậm, diễn tả tình cảm, cảm xúc, lắng lại, dồn nén.chú ý giọng đọc ở 3 câu cuối nhịp châmh hơn, lên giọng để khắc hoạ rõ hình ảnh vừa cụ thể vừa giàu ý nghĩa biểu tượng
Gọi 2 Hs đọc->Hs khác nhận xét GV nhận xét
Giải thích một số từ khó H:Xác định bố cục của BT?
. Hoạt động 2: Hướng dẫn tìm hiểu chi tiết(20’).
* Mục tiêu: HS hiểu được cơ sở hình thành và những biểu hiện của tình đ/c, hình ảnh người lính
1948 tại nơi ông phải nằm điều trị bệnh
HSđọc
HS nhận xết cách đọc của bạn HS giải nghĩa 1 số từ khó SGK/130
Chia làm 3 phần
7 câu đầu: Cơ sở của tình đồng chí
10câu tiếp:Biểu hiện sức mạnh của tình đồng chí
3 câu cuối:Biểu tượng của tình đồng chí
Cảm hứng về tình đồng chí, đồng đội của những người lính trong cuộc k/c chống Pháp<Chủ yếu>
-Hình ảnh anh bộ đội cách mạng Hoàn cảnh xuất thân:đều là những ng nông dân lao động nghèo khổ
=>
ng lính và 2 cuộc kháng chiến đặc biệt là những tình cảm cao đẹp của ng lính.
2.Tác phẩm:
-Ra đời 1948 trong tập “Đầu súng trăng treo”<1968>
Bài thơ được đồng chí Minh Quốc phổ nhạc
3.Đọc:
4.Từ khó:
II>Tìm hiểu văn bản:
137
trong cuộc k/c chống Pháp.
* Phương pháp : Phát vấn đàm thoại, nêu vấn đề, phân tích gợi tìm, thảo luận, bình giảng.
H:Theo em cảm hứng của bài thơ là gì?Cảm hứng nào là chủ yếu?
H:đọc 6 câu thơ đầu?Theo nhà thơ, tình đồng chí, đồng đội giữa tôi và anh bắt nguồn từ những cơ sở nào?
H:Những hình ảnh “Nước mặn đồng chua, đất cày lên sỏi đá”nói lên điều gì về nguồn gốc xuất thân của anh và tôi?
H:Hãy nhận xét về cách sử dụng từ ngữ của tác giả?
->Như 1 lời tâm tình, Sử dụng thành ngữ: nước mặn...” gợi tả hình ảnh dải đồng bằng Hà Nam, Thái Bình, Nam Định quanh năm chiêm khê mùa thối, sống ngâm da chết ngâm xương;
Còn làng tôi là làng trung du, đất bạc màu hoặc khô cằn sỏi đá.Họ từ nhiều làng quê tập hợp lai thành đội quân cách mạng H: Tác giả viết tôi....
anh đôi người xa lạ”Theo em nhà thơ muốn thể hiện cảm nghĩ gì trong câu đó?
H:Các chi tiết “Súng bên súng ...thành đôi tri kỉ”Gợi ra 1 cách hiểu ntn về tình đ/chí?
H: Dòng thứ 7 của đoạn thơ có gì đặc biệt?
H: Em hãy binh giảng vẻ đẹp
Thành ngữ “nước mặn đồng chua”
Tình đồng chí là 1 tình cảm mới mẻ, có sức liên kết tự nhiên, rộng rãi mọi người cung chung chí hướng
Tình đ/chí gắn kết con người thành 1 sức mạnh to lớn trong đấu tranh;Là sự chia sẻ niềm vui, xoá đi mọi khoảng cách.Họ trở thành đồng đội đồng chí của nhau.
Chỉ có 2 tiếng và dấu chấm cảm Là câu thơ quan trọng được lấy làm nhan đề của bài, nó biểu hiện chủ đề, linh hồn, như bản lề nối 2 đoạn thơ, khép mở 2 ý cơ bản:Những cơ sở của tình đồng chí và những biểu hiên của tình đ/chí
Trước hết là sự cảm thông sâu xa nỗi long của nhau, cụ thể là nỗi nhớ nhà, là tình cảm lúc lên đường tong quân đánh giặc
1.Những cơ sở của tình đồng chí
<6 câu đầu>
Quê hương anh nước mặn đồng chua
...đất cày lên sỏi đá
=>Đều có nguồn gốc xuất thân từ những người nông dân nghèo
>Súng bên súng đầu sát bên đầu Đêm rét chung chăn thành đôi tri kỉ
=>Tạo sức mạnh,
thân thương gắn bó như tình cảm bạn bè chân thật
138
của câu thơ ấy?
...Câu thơ vang lên giản dị, mộc mạc rất đỗi thiêng liêng, cảm động, khẳng định ca ngợi 1t/cảm CM mới mẻ bắt nguồn từ những t/cảm truyền thống:tình bạn tình đồng đội
H:Chú ý những lời thơ tiếp theo, Họ tự biết gì về hoản cảnh của nhau? Đó là cách hiểu ntn?
H:Em nhận xét gì về những hình ảnh mà tác giả sử dụng?
H:Thế mà họ lại “mặc kệ”.em hiểu đó là thái độ ntn?
GV:Từ “mặc kệ”Là bỏ tất cả, để lai không quan tâm.Chàng trai cày vốn gắn bó máu thịt với mảnh ruộng...thế mà nay dứt áo ra đi đến những phương trời xa lạ...Tình cảm lớn đã chiến thắng tình cảm nhỏ.Ngoài ra từ mặc kệ có phần gợi ra chất vui tếu táo hóm hỉnh, tình cảm lac quan..
H:Câu hỏi thảo luận:Tình đồng chí đồng đội còn được thể hiện 1 cách cụ thể nửa. Hình ảnh nào làm em xúc động.Cminh?
GV:Khắc hoạ điều này nhà thơ Quang Dũng có viết:Tây Tiến đoàn binh không mọc tóc....oai hùm
Mỗi nhà thơ có cách thể hiện khác nhau nhưng đều thể hiện cái khó khăn, gian khổ thiếu thốn của các anh bộ đội cụ Hồ trong những năm đầu k/c chống P
Hiểu thấu đáo tường tận, hiểu bằng lòng cảm thông bè bạn Hình ảnh gần gũi... , đ/với ng nông dân thì ruộng nương, mái nhà là những gì quí giá nhất..họ không dễ gì từ bỏ
HS thảo luận 5”
Bệnh sốt rét...áo rách vai, quần vá, chân đất..
Câu thơ như dựng lại 1 thời kì lịch sử gian khổ, khốc liệt nhất của chiến tranh-năm đầu của cuộc k/c chống P.Vũ khí , trang bị thiếu thốn.1 loạt h/ảnh thơ thật mộc mạc, bình dị được sắp xếp thành từng cặp sóng đôi, đối xứng nhau đã thể hiện 1 cách xúc động những nét đẹp trong tình đồng đội.Đặc biệt là chi tiết
“Miệng cười buốt ...bàn tay”.Nụ cười ngời sáng trong gian lao, khó khăn;cái nắm tay ấm áp tình đồng chí
HSđọc 3 câu thơ cuối
Đêm lạnh cứng nơi rừng già.Hai ng lính bồng súng đợi giặc dưới chiến hào.Từ đó nhìn lên, thấy trăng treo đầu ngọn súng
...bởi có thể chỉ chốc lát nữa
2.Biểu hiện của tình đồng chí.
Ruộng nương....nhớ người ra lính.
=>H/ảnh giếng nước, gốc đa Là h/a nhân hoá, hoán dụ chỉ quê hương, người thân nhớ về các anh
=>Sự cảm thông sâu xa, đồng cảm.
Anh với tôi biết....tay nắm lấy bàn tay
139
H:Bài thơ khép lại bằng hình ảnh nào?
H:3 dòng thơ cuối cùng gợi 1 cảnh tượng ntn?
=>Hiện thực vì có <t>, không gian và tình hướng cụ thể
H:Cảnh tượng đó phản ánh hiện thực nào của ng lính trong chiến tranh?
H: Câu thơ “đầu súng...”gợi cho ng đọc nhiều liên tưởng.Nêu cảm nhận của em về hình ảnh đó?
H:Qua bài thơ, em cảm nhận gì về hình ảnh anh bộ đội thời kì kháng chiến chống Ph?
H:Nêu nội dung tư tưởng của bài thơ? Ca ngợi tình đồng chí...
H:Trình bày những đặc sắc nghệ thuật của b/thơ?
H:đọc phần ghi nhớ?
Hoạt động 3: (3’)
* Mục tiêu: HS nắm được kiến thức cơ bản của văn bản
* Phương pháp :Đọc hiểu nêu vấn đề, phát vấn đàm thoại Hướng dẫn HS tổng kết văn bản
thôi, quân thù xuất hiện, súng sẽ nổ và biết đâu in số họ có ng sẽ ngã xuống
Câu hỏi thảo luận
Đó là sự hoà quyện tuyệt vời giữa chất thực và chất LM.Thực bởi theo t/g..suốt đêm, vầng trăng từ bầu trời cao xuống thấp dần và có lúc treo lơ lửng trên đầu mũi súng.Những đêm phục kích chờ giặc, Vầng trăng đối với ch/tôi như 1 ng bạn.Còn lãng mạn bởi vẻ đẹp tâm hồn của ng lính:Khẩu súng in tay và ánh trăng trên trời cao -1 bên là b/tg cho c/tranh khốc liệt, 1 bên là biểu tượng cho sự yên ả, thanh bình.
Hs tự bộc lộ
Phác hoạ h/ảnh những anh bộ đội từ...vẫn ung dung tự tin.Vẻ đẹp tình cảm của họ.
Cô đọng, hàm súc, chắt lọc, hình ảnh ẩn dụ tượng trưng
Vì đồng chí là cùng chung 1 chí hướng, 1 lí tưởng. Ngoài ra, đây cũng là cách xưng hô của những ng cùng in 1 đoàn thểCM.Vì thế, đồng chí là mức độ cao nhất sâu sắc nhất
2HS lên bảng trình bày
Hs ở dưới viết vào vở, sau đó nhận xét bài làm của bạn trên bảng
HS: Đọc ghi nhớ: SGK.
=>Bút pháp miêu tả chân thực
=>Cảm nhận và chia sẻ những đau đớn thể xác., sự gắn bó và đồng cảm sâu sắc
*Đêm nay rừng hoang sương muối
đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới đầu súng trăng treo
=>Khung cảnh kết hợp hài hoà giữa chất hiện thực và chất lãng mạn
=>Gợi lên sự khốc liệt, nghiệt ngã của ch/tranh.
=>T/g khẳng định ý nghĩa cao cả của cuộc chiến đấu:họ cầm súng là để bảo vệ sự bình yên cho đất nước, b/vệ cho vầng trăng hoà bình.
III. Tổng kết.
*Ghi nhớ/131
140
Hoạt động4(5’):Hướng dẫn luyện tập
* Mục tiêu: Củng cố cho HS KTCB của văn bản.
* Phương pháp : Nêu vấn đề, phát vấn đàm thoại.
IV>Luyện tập:
1.Vì sao t/g lại đặt tên cho b/thơvề tình đồng đội của những ng lính là Đồng chí?
2.Viết đoạn văn trình bày cảm nhận của em về đoạn cuối b/thơ?
4.Củng cố(3’):BTTN
Cơ sở và biểu hiện của tình Đồng Chí. Hình ảnh kết thúc bài thơ 5.Dặn dò(2’):
- Học thuộc lòng b/thơ
- Sưu tầm những b/thơ , câu thơ viết về tình đồng chí - Viết tiếp đoạn văn
- Soạn bài “Bài thơ về tiểu đội xe không kính”
Tự rút kinh nghiệm
...
...
...
Ngày soạn :20/10/2010. Ngày giảng: 29/10/2010.
Tuần 10.
Tiết 47: Bài thơ về tiểu đội xe không kính