Hoạt động 1: ổn định tổ chức lớp
- Giáo viên ổn định những nền nếp bình thờng.
Hoạt động 2: Tổ chức trả bài
1, Nhận xét đánh giá bài làm của HS:
* ¦u ®iÓm :
- HS hiểu yêu cầu của đề bài, biết dựa vào bài “ Tôi đi học” của Thanh Tịnh để tởng tợng kể lại kỉ niệm ngày đầu tiên đi học của mình
- Biết kết hợp các phơng thức biểu đạt trong bài viết : Tự sự xen miêu tả biểu cảm - Nhiều HS viết bài có cảm xúc nêu tâm trạng , cảm giác của mình để làm bài
* Nhợc điểm:
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 31
- Một số bài viết cha khoa học sắp xếp bố cục cha hợp lí - Dùng từ cha chính xác, chữ viết xấu cẩu thả
2, Lập dàn ý : GV lập dàn ý mấu cho HS
A- Mở bài: - Giới thiệu kỉ niệm ngày đầu tiên đi học B- Thân bài:
1,Tâm trạng và cảm giác của tôi trớc ngày đi học:
- Chuẩn bị sách vở, quần áo
- Lo âu hồi hộp chờ đợi , trằn trọc không ngủ đợc.
2, Tâm trạng, cảm giác của tôi trên đờng tới trờng - Đờng phố tấp nập xe cộ, nhộn nhịp đông vui - Con đờng trở nên xa lạ đối với tôi
3, Tâm trạng cảm giác trong buổi lễ khai giảng:
- Hình ảnh các thầy cô giáo hiện lên thật đẹp khiến tôi xúc động - Tiếng trống khai trờng làm tôi xốn sang trong lòng
4, Tâm trạng, cảm giác của tôi khi đón nhận giờ học đầu tiên - Ngắm nhìn phòng học, bàn ghế .…
Đón nhận từng nét chữ cô giáo viết trên bảng
C- Kết bài : Đây là một kỉ niệm khó quên, một kí ức về tuỏi thơ thật đẹp
GV sau khi trả bài yêu cầu HS đọc lại bài làm của mình, bổ sung sửa chữa cho hoàn chỉnh GV Cho HS đọc mẫu một số bài viết tốt ở lớp để HS tham khảo
Hoạt động 3: Củng cố dặn dò - Chuẩn bị bài 5
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 32
Bài 6
Tiết 21: cô bé bán diêm I- Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS khám phá nghệ thuật kể chuyện hấp dẫn, có sự đan xen giữa hiện thực và mộng tởng với các tình tiết diễn biến hợp lí của truyện Cô bé bán diêm, qua đó An- đéc- xen truyền cho ngời đọc lòng thơng cảm cua ông đối với em bé bất hạnh.
II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học) Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản
1,Tác giả , tác phẩm GV cÇn lu ý nh÷ng ®iÓm sau:
- Ông sinh ra trong một gia đình nghèo , bố làm thợ giày nên đợc học hành rất ít . Lớn lên rời quê hơng lên Côpenhaghen mong trở thành nhà thơ , nhà soạn kịch nhng mộng ớc không thành Anđecen đi học thêm đỗ tú tài rồi vào đại học.
- Bạn đọc khắp năm châu đều biết đến “ Cô bé bán diêm “ , “ bầy chim thiên Nga” .… - Các truyện của ông dù truyện ngắn hay truyện thần tiên đều bắt nuồn từ cuộc sống và
đều chứa đựng một ý nghĩa nhân loại sâu sắc.
- “ Cô bé bán diêm” không phải là truyện cổ tích mà là câu chuyện do Anđecen sáng tạo ra. Đó là một câu chuyện thơng tâm về một em bé bất hạnh đi bán diêm kiếm sống và chết cóng thảm thơng giữa dêm giao thừa và trong lúc mọi ngời tng bừng , ấm áp trong hạnh phúc gia đình đón chào một năm mới.
2, T×m hiÓu bè côc:
Ch? Có thể chia bố cục - Chia làm 3 phần
của văn bản nh thế + Phần 1 : Từ đầu đến …….cứng đờ ra: Cô bé bán diêm trong đêm nào? giao thừa
+ Phần 2: Tiếp đó đến . th… ợng đế : Hiện thực đau khổ và mộng tởng
+ Phần 3: còn lại : Cái chết của em bé bán diêm Hoạt động 2: Hớng dẫn HS phân tích
1, Cô bé bán diêm trong đêm giao thừa
Ch? Tìm những chi tiết - Mồ côi mẹ, bà nội cũng đã qua đời, Nhà nghèo, cha con em phải miêu tả về gia sống chui rúc trong một xó tối tăm, ở trên gác sát mái nhà. Sống ngời cảnh của cô bé với cha vì quá khổ nên thiếu tình thơng con, em luôn phải nghe bán diêm? những lời mắng nhiếc và phải đi bán diêm để kiếm sống
Ch? Em có nhận xét gì - Gia cảnh thật đáng thơng tâm về gia cảnh của cô
bÐ?
Ch? Truyện đợc đặt - Bối cảnh là đêm giao thừa, đờng phố rét buốt, tuyết rơi dày đặc
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 33
vào khung cảnh thời gian và không gian nh thế nào?
Ch? Bối cảnh không - Làm nổi bật nỗi khổ của em bé đầu trần chân đất đi trong đêm gian thời gian đó có tối
tác dung gì?
Ch? Chỉ ra những hình - Trời giá lạnh >< cô bé đầu trần chân đất
ảnh tơng phản trong - Ngoài đờng buốt lạnh tối đen >< trong nhà sáng rực ánh đèn đoạn văn này và cho - Em bé bụng đói rét >< phố sực nức mùi ngỗng quay
biết tác dụng của - Quá khứ hạnh phúc >< hiện tại đau khổ
những hình ảnh đó? * Làm nổi bật nỗi khổ cực của em bé, em không chỉ khổ về vật chất mà còn khổ về tình thần, ngời bà là chỗ dựa duy nhất của đã mất.
2, Thực tại đau khổ và mộng tởng
Ch?Trong nỗi cô đơn đói - Em thèm một nguồn sáng , một chút hơi ấm vì vậy em chỉ biết khát giữa trời khuya tìm qua những que diêm mỏng manh nhỏ bé.
tối tăm giá lạnh em bé đã làm gì?
Ch?Tác giả mô tả em bé - 5 lần em bé quẹt diêm cho em quẹt diêm mấy lần?
Ch? Điều gì đã diễn ra - Mỗi khi que diêm cháy lên là mộng tởng lại hiện về
trong những lần quẹt + Đầu tiên là “ một lò sởi bằng sắt có những hình nổi bằng diêm? đồng bóng nhoáng” gợi cảm giác nồng ấm.
+ Sau đó là “bàn ăn đã dọn, khăn trải bàn trắng tinh trên toàn bát
đĩa bằng sứ quí giá và có cả một con ngống quay”
+ Tiếp đến là cây thông nôen lớn và trang trí lộng lẫy Hàng ngàn… ngọn nến sáng rực, lấp lánh trên cành lá xanh tơivà rất nhiều bức tranh màu rực rỡ gợi cảm giác ngày lễ tng bừng vui tơi
+ Sau cùng, rực sáng và ấm áp nhất là khi bà nội em hiện lên trong
ánh lửa diêm , khiến em thốt lên gọi bà ơi!.. bà nội mỉm cời với em , hai bà cháu bay lên trời
Ch? Điều gì diễn ra mỗi - Mỗi khi tắt lửa diêm là lúc thực tại trở về phũ phàng nỗi đau khi tắt lửa diêm? thơng và nỗi cô đơn của mình.
+ Lần thứ nhất: Nỗi lo không bán đợc diêm về nhà bị bố mắng + Lần thứ hai: Chỉ còn bức tờng dày đặc và lạnh lẽo
+ Lần thứ ba: Em nghĩ đến cái chết
+ Lần thứ t và lần thứ năm: thực tại đen tối, đau xót nhất đã dụi tắt sự sống leo lét của em bé
Ch? Những mộng tởng - Những mộng tởng đó diễn ra theo trật tự hợp lí và lôgíc chặt của em bé diễn ra có + Vì trời ma, giá rét em mộng tởng đến lò sởi đẹp đẽ và ấm hợp lí không?Vì sao? cúng
+ Khi đói em mộng tởng đến bàn ăn và thức ăn
+ Em đang sống trong đêm giao thừa thì mộng tởng đến cây thông Nôen
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 34
+ Có thời em cũng đợc đón giao thừa ở nhà cùng bà em nghĩ đến bà Ch? Trong nh÷ng méng
tởng ấy điều nào - Các mộng tởng lò sởi, bàn ăn, cây thông Nôen gắn với thực
mộng gắn với thực tế.Con ngỗng quay nhảy ra khỏi đĩa, hai bà cháu bay lên trời tế điều nào chỉ là thuần tuý chỉ là mộng tởng.
thuÇn tuý méng tởng?
Ch? Tác giả nêu những -An- đec- xen đã dồn tụ bao nhiêu tình thơng và nỗi xót xa lên lần em bé quẹt diêm ngòi bút khi miêu tả những lần em bé quẹt diêm với những ảo và những mộng mộng ngây thơ đẹp đẽ xen lần với những thực tại đau thơng làm tởng nh vậy có ý cho ngời đọc không nổi đợc nớc mắt
nghĩa gì? -Nhà văn thấu hiểu lòng con trẻ nghèo khổ, cô đơn, đói khát mông - ớc những gì. Em bé khát khao tình yêu thơng, ánh sáng, miền vui và hạnh phúc gia đình. Nhng em đâu có đợc dù chỉ là chút xíu những cái mà ngời khác thừa thãi phung phí trong đêm giao thừa.
- Em quẹt diêm để tìm ámh sáng, hơi ấm, và tìm hạnh phúc, sung s- ớng trong mộng ảo. Nhng vụt sáng rồi vụt tắt ttheo ánh lửa diêm.
thực tế đen tối phũ phàng , sơng gió ,tuyết băng và sự lạnh lùng của ngời đời ích kỷ dội tắt hơi ấm , niềm vui hạnh phúc trong mộng ảo của em> trái tim em cứ rộn ràng đập gấp trớc hạnh phú rồi lại bị thực tế phũ phàng bị bóp nhẹt ngay.
3, Một cảnh thơng tâm
Ch?Kết thúc câu chuyện - Cả câu chuyện là sự sống tội nghiệp của em nhỏ bất hạnh. Chỉ có là một cảnh rất đỗi hai ngời thơng yêu em là mẹ và bà thì cả 2 đều đã qua đời , để thơng tâm . Tác giả lại em bơ vơ giữa tăm tối giá lạnh và đói rét- và đáng sợ hơn em đã tả cảnh thơng bơ vơ giữa cõi đời đen bạc. Có một ông bố thì bố chỉ vì đói khát và tâm ấy nh thế nào? thiếu tình thơng con, luôn mắng nhiếc, đánh đập em . Ngời đời thì quá
lạnh lụng, nhìn em bé nghèo khổ đói rách bằng đôi mắt ráo hoảnh.
- Trong cái xã hội băng giá thiếu tình thơng ấy , nhà văn viết truyệnvới tất cả tình thơng, nỗi xót xa , đau đớn, niềm thông cảm sâu sa với em bé bán diêm bất hạnh . Chính tình thơng ấy đã khiến cho nhà văn miêu tả thi thể em bé với đôi má hồng và đôi môi đang mỉn cời hình dung ra cảnh huy hoàng hai bà cháu dắt tay nhau bay lên trời để đón những niềm vui ban đầu.
Hoạt động 3 : Hớng dẫn HS tổng kết
Ch? Nêu nết nghệ thuật - Truyện kể bình dị nhng rất tinh tế đặc sắc của tác phẩm? - Biện pháp tơng phản khá nhuần nhị
Ch? Em cảm nhận đợc - Truyện là một khúc bi ca vút lên từ một trái tim giàu tình nhân ái gì sau khi học xong giàu lòng trắc ẩn . Những giọt nớc mắt xót thơng của ông dành truyện ? trọn cho em bé nghèo khổ , cô đơn , bơ vơ giữa ngời đời ích kỷ và
cõi đời lạnh giá. Câu chuyện thơng viết giữa một đất nớc Bắc Âu giá
lạnh mà làm ngời đọc cảm thấy nóng bóng trái tim mình.
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 35
Tiết 22: Trợ từ và thán từ I- Mục tiêu cần đạt:
- HS hiểu đợc thế nào là trợ từ , thán từ
- Biết cách dùng trợ từ thán từ trong trờng hợp giao tiếp cụ thể.
II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học) Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu thế nào là trợ từ
GV cho HS quan sát ví dụ trong SGK
Ch? Tìm hiểu nghĩa của các - Câu thứ nhất nói lên một hiện tợng khách quan là: nó ăn hai câu trong ví dụ gì khác bát cơm ( số lợng)
nhau? - Câu thứ hai thêm từ những có ý nghĩa nhấn mạnh đánh giá
việc ăn hai bát cơm là nhiều, vợt quá mức bình thờng - Câu thứ ba thêm từ có nhấn mạnh việc ăn 2 bát cơm là ít,
không đạt mức độ bình thờng
GV lấy thêm ví dụ trong bài tập 1 để giúp HS các trợ từ khác : chính , đích , ngay để từ đó rút ra kết luận thế nào là trợ từ
GV cho HS làm bài tập 1 để củng cố kiến thức
Hoạt động 2: Hớng dẫn HS tìm hiểu thế nào là thán từ GV cho HS quan sát ví dụ trong sách giáo khoa
Ch? Những từ in đậm trong - Này : là tiếng thốt ra để gây sự chú ý của ngời đối thoại
ví dụ có ý nghĩa gì? - A : Tiếng thốt ra để biểu thị tức giận khi nhận ra một điều gì
đó không tốt ( a còn dùng để biểu thị sự vui mừng)
- Vâng : Tiếng dùng để đáp lại lời ngời khác một cách lễ phép , tá ý nghe theo
GV hớng dẫn HS trả lời - ý đúng : a, d c©u hái 2 trong SGK
Ch? Từ việc phân tích ví dụ - HS rút ra phần ghi nhớ, HS đọc lại ghi nhớ em hãy rút ra thán từ là
g×?
Hoạt động 3: Hớng dẫn HS luyện tập GV hớng dẫn HS luyện tập
Bài tập 1: Những câu a, c, g, i là trợ từ Bài tập 2:
a, Lấy: Nhấn mạnh ý mức tối thiểu , không yêu cầu hơn chỉ cần một lần gửi th, nhắn lời thăm hoặc gửi quà
b, - Nguyên: Chỉ cái gốc, lúc ban đầu của sự việc
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 36
- Đến : Biểu thịnhấn mạnh tính chất bất bình thờngcủa một hiện tợng để làm nổi bật mức độ cao của một tính chất làm ít nhiều ngạc nhiên.
c, Cả: Nhấn mạnh về mức độ cao, không hạn chế của sự việc
d, Cứ: Khẳng định sự việc diễn ra thờng xuyên liên tục theo quy luật Bài tập 3: a, Này, à
b, Êy c, V©ng d, chao ôi e,Hỡi ơi
Bài tập 4: - aí ái : tiếng thốt thể hiện sự sợ sệt
- Ha ha: tiếng cời biểu hiện sự vui mừng, thoải mái
- Than ôi: Lời than cảm thơng cho nỗi đau khổ bất hạnh của mình Bài tập 5: HS tự làm
Bài tập 6: Khuyên chúng ta cách dùng thán từ để biểu thị sự lễ phép.
Tiết 23: miêu tả và biểu cảm trong văn tự sự I- Mục tiêu cần đạt:
- HS nhận biết đợc sự kết hợp và tác động qua lại giữa các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm của ngời viết trong một văn bản tự sự.
- Nắm đợc cách thức vận dụng các yếu tố này trong một bài văn tự sự II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học)
Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu sự kết hợp các yếu tố kể, tả và biểu lộ tình cảm trong văn bản tự sự
GV cho HS đọc đoạn văn trích “ trong lòng mẹ” của Nguyên Hồng
Ch? Đoạn trích kể về sự - Cuộc gặp gỡ cảm động của nhân vật tôi với ngời mẹ lâu ngày việc gì ? Sự việc ấy xa cách
đợc thể hiện qua - Qua các chi tiết sau:
những chi tiết nào? + Mẹ tôi vẫy tôi
+ Tôi chạy theo chiếc xe chở mẹ + Mẹ kéo tôi lên xe
+ Tôi oà khóc
+ Mẹ tôi cũng sụt sùi theo
+ Tôi ngồi bên mẹ ngả đầu vào cánh tay mẹ, quan sát gơng mặt mẹ
Ch?Trong đoạn văn có yếu + Tôi thở hồng hộc, trán đẫm mô hôi, ríu cả chân lại tố nào miêu tả không? + Mẹ tôi không còm cõi xơ xác nh ngày nào
+ Gơng mặt mẹ tôi vẫn tơi sáng với đôi mắt trong và nớc da mịn, làm nổi bật màu hồng của hai gò má
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 37
Ch? Chỉ ra các yếu tố biểu + Hay tại sung sớng bỗng đợc trông nhìn và ôm ấp cái hình cảm trong đoạn trích? hài máu mủ của mình ……( Suy nghĩ)
+ Tôi thấy những cảm giác ấm áp đã bao lâu mất đi ..( Cảm… nhËn)
+ Phải bé lại lăn vào lòng ..( Phát biểu cảm t… ởng)
Ch? Các yếu tố trên có tách - Các yếu tố trên không đứng riêng một mình không tách rời rời nhau không? nhau mà đan xen vào nhau , vừa kể , vừa tả , vừa biểu cảm GV phân tích cụ thể ví dụ trong SGK cho HS thấy đợc đặc điểm đó , cho HS đọc đoạn văn không có yếu tố miêu tả và biểu cảm trong đoạn văn rồi so sánh
Ch? Tõ ph©n tÝch vÝ dô em - HS rót ra phÇn ghi nhí hãy rút ra vai trò , tác
dụng của các yếu tố miêu tả biểu cảm trong v¨n tù sù?
Hoạt động 2: Hớng dẫn HS luyện tập
GV lần lợt hớng dẫn HS luyện tập các bài tập trong SGK
Bài tập 1: HS tự phát hiện , GV có thể chia nhóm cho HS làm , mỗi nhóm một bài sau đó cho HS nhận xét,phân tích tác dụng vai trò của các yếu tố đó
Bài tập 2: HS viết đoạn văn GV cho HS đọc nhận xét sửa chữa cho HS
Giáo án Ngữ văn 8 - Năm học 04- 05 - Lê Thị Liên Trang 38
Bài 7
Tiết 25, 26 : đánh nhau với cối xay gió ( Trích Đôn ki- hô- tê)
I- Mục tiêu cần đạt:
- Giúp HS thấy rõ tài nghệ của Xéc-van-tét trong việc xây dựng cặp nhân vật bất hủ
Đôn ki- hô- tê, Xan-chô Pan- xa tơng phản về mọi mặt ; đánh giá đúng đắn các mặt tốt , mặt xấu của hai nhân vật ấy, từ đó rút ra bài học thực tiễn.
II- Tiến trình tổ chức các hoạt động Dạy - Học
Câu hỏi ( Cho HĐ dạy) Định hớng trả lời ( Cho HĐ học) Hoạt động 1: Hớng dẫn HS tìm hiểu chung về văn bản
1,Tác giả , tác phẩm:
Ngoài những ý trong SGK , GV cần lu ý những điểm sau:
- Xéc-van-téc là nhà văn nổi tiếng của Tây Ban Nha và thế giới
- Là ngời đã từng trải qua cuộc sống nghèo khổ, đi lính, bị thơng, bị cớp biển bắt giam, bị tù đầy 5 năm.
- Ông sống cuộc sống âm thầm sau khi thoát cảnh tù đầy và công bố tiểu thuyết Đôn-ki- hô-tê khi đã 58 tuổi,
- GV cho HS tóm tắt tác phẩm theo gợi ý trong SGK 2, T×m hiÓu bè côc:
Ch? Có thể chia đoạn trích - Chia làm ba phần :
làm mấy phần? + Đôn ki- hô- tê trớc cuộc giao tranh + Đôn ki- hô- tê trong cuộc giao tranh + Đôn ki- hô- tê sau cuộc giao tranh Hoạt động 2: Hớng dẫn HS phân tích
1, Nhân vật Đô-ki-hô-tê
Ch? Đôn-ki-hô-tê đợc giới -Trạc 50 tuổi, gầy gò, cao lênh khênh, cỡi một con ngựa còm, thiệu nh thế nào? mình mặc áo giáp ,đầu đội mũ sắt ,vai vác giáo dài , toàn những thứ
đã hoan gỉ của tổ tiên lục đánh bóng ,bắt chớc những nhân vật trong truyện hiệp sĩ , muốn lang thang để trừ quân gian các, giúp
đỡ ngời lơng thiện.