Đặc trưng chung của kinh tế thị trường Thứ nhất, thừa nhận tính độc lập tương đối của các chủ thể kinh tế, các chủ thể tự chủ trong các quyết định về kinh tế, tự chịu trách nhiệm về các
Trang 1TRƯỜNG CHÍNH TRỊ TỈNH NGHỆ AN
TIỂU LUẬN HẾT MÔN HỌC Môn: ĐƯỜNG LỐI CHÍNH SÁCH
Họ và tên: Cao Xuân Mạnh
Đơn vị công tác: Đoàn TNCS Hồ Chí Minh xã Châu
Đình, huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An Lớp: K51.2 – Trung cấp Lý luận Chính trị
Châu Đình, ngày 16 tháng 11 năm 2021
Trang 2TIỂU LUẬN Môn: Đường lối chính sách.
Họ tên học viên: Cao Xuân Mạnh Lớp: K51.2 - TCLLCT
Chữ ký GVC 1……….
……….………
Chữ ký GVC 2:………
………
Điểm Bằng số:………
Bằng chữ:……….
Đề tài: Vận dụng lý luận về đặc trưng chung của kinh tế thị trường và cơ chế thị
trường để đề xuất các giải pháp nhằm phát triển kinh tế thị trường tại địa phương hiện nay
PHẦN MỞ ĐẦU
Trên cơ sở nhận thức đúng đắn hơn và đầy đủ hơn về chủ nghĩa xã hội và con đường
đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam, Đại hội VI của Đảng Cộng sản Việt Nam (tháng 12-1986) đã đề ra đường lối đối mới toàn diện đất nước nhằm thực hiện có hiệu quả hơn công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội Đại hội đã quyết định chuyển từ nền kinh
tế kế hoạch hóa tập chung sang nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa vừa mang tính chất chung của kinh tế thị trường, vừa có những đặc thù được quyết định bởi các nguyên tắc và bản chất của chủ nghĩa
xã hội Đây là sự vận dụng sáng tạo những kinh nghiệm trong nước và thế giới về phát triển kinh tế thị trường, là sự kết tinh trí tuệ của toàn Đảng trong quá trình lãnh đạo nhân dân xây dựng đất nước Mục đích của kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa là phát triển lực lượng sản xuất, phát triển kinh tế để xây dựng cơ sở vật chất - kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội, nâng cao đời sống nhân dân Phát triển lực
lượng sản xuất hiện đại gắn liền với xây dựng quan hệ sản xuất mới, tiên tiến Sau 28 năm đổi mới chúng ta đã đạt được rất nhiều thành tựu, nền kinh tế nước ta thoát ra khỏi tình trạng trì trệ, luôn giữ tốc độ tăng trưởng ở mức cao Với những thành tựu đã đạt cũng đã chứng minh được phần nào bản chất nền kinh tế thị trường định hướng XHCN Bên cạnh những thành tựu trong nền kinh tế thị trường định hướng XHCN của chúng ta cũng còn rất nhiều hạn chế Vậy thực trạng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN tồn tại những mặt hạn chế nào và cần phải đưa ra những giải pháp gì
để khắc phục những hạn chế đó?
Những nội dung về cơ sở lý luận về nền kinh tế thị trường định hướng XHCN, thực trạng nền kinh tế thị trường định hướng XHCN và một số giải pháp để khắc phục những mặt hạn chế của nền kinh tế thị trường định hướng XHCN sẽ được trình bày ngắn gọn trong bài tiểu luận này
PHẦN NỘI DUNG
Trang 3I LÝ LUẬN VỀ ĐẶC TRƯNG CHUNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG
VÀ CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG.
1 Kinh tế thị trường.
1.1 Khái niệm kinh tế thị trường
Khi bàn về kinh tế thị trường có nhiều quan niệm khác nhau ở những cấp độ, cách tiếp cận khác nhau Có những quan niệm đơn giản cho rằng kinh tế thị trường là kinh tế người mua muốn “mua rẻ” và người bán muốn “bán đắt” Quan niệm này chưa cho thấy nội hàm của kinh tế thị trường, mà chỉ mới tiếp cận đến mục tiêu kinh
tế của người mua, người bán Có quan niệm bao quát hơn khi cho rằng, kinh tế thị trường là nền kinh tế mà việc trao đổi hàng hóa đã phát triển cả về quy mô, chủng loại và phạm vi trao đổi Với quan niệm này cho thấy, kinh tế thị trường đã có sự phát triển so với các mô hình kinh tế trước đó Tuy nhiên quan niệm này mới chỉ đơn thuần hiểu về sự phát triển của sản xuất và lưu thông hàng hóa, còn các nội dung khác như mối quan hệ kinh tế, mục tiêu của nền kinh tế thị trường….chưa được phản ánh đầy đủ
Như vậy, có thể hiểu “kinh tế thị trường” là kinh tế hàng hóa phát triển ở trình
độ cao, trong đó toàn bộ các yếu tố “đầu vào” và “đầu ra” của sản xuất đều thông qua thị trường Nền kinh tế thị trường vận động và phát triển chịu sự chi phối của các quy luật kinh tế khách quan và các hành vi ứng xử của các chủ thể trong nền kinh tế đều hướng tới tìm kiếm lợi ích thông qua sự điều tiết của cơ chế thị trường và giá cả thị trường
Kinh tế thị trường là thành tựu phát triển của nền văn minh nhân loại chứ không phải là sản phẩm riêng có của chủ nghĩa tư bản
1.2 Đặc trưng chung của kinh tế thị trường
Thứ nhất, thừa nhận tính độc lập tương đối của các chủ thể kinh tế, các chủ thể
tự chủ trong các quyết định về kinh tế, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình phù hợp với cơ chế thị trường và quy định của pháp luật, tự mình được hưởng thành quả, đồng thời gánh chịu rủi ro về kinh tế
Thứ hai, nền kinh tế vận động theo các quy luật vốn có của kinh tế thị trường
như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật lưu thông tiền tệ
….sự tác động của các quy luật đó hình thành cơ chế điều tiết của nền kinh tế
Thứ ba, giá cả do thị trường quyết định Cơ chế thị trường, giá cả thị trường là
cơ sở trong huy động và phân bổ nguồn lực cho các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế
Thứ tư, nền kinh tế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của nhà nước thông qua pháp
luật kinh tế, cơ chế, chính sách kinh tế, nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường
Trang 42 Cơ chế thị trường.
2.1 Quan niệm về cơ chế thị trường
Cơ chế thị trường là cơ chế tự điều tiết của nền kinh tế thị trường do sự tác động, chi phối của các quy luật kinh tế khách quan nhằm giải quyết các vấn đề cơ bản của nền kinh tế như: Sản xuất cái gì, sản xuất cho ai và sản xuất như thế nào, thông qua
sự điều tiết của các yếu tố thị trường như cung cầu, giá cả, cạnh tranh vì mục tiêu lợi nhuận
Trên thị trường, quy luật giá trị được biểu hiện thông qua giá cả hàng hóa Sự lên xuống của giá cả hàng hóa xoay quanh giá trị hàng hóa Hay nói cách khác, giá trị
là cơ sở của giá cả Ngoài cơ sở là giá trị, giá cả còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố khác như: quan hệ cung – cầu; quan hệ cạnh tranh; sức mua của tiền tệ và các yếu tố chính trị xã hội khác
Quan hệ cung – cầu thể hiện quan hệ giữa lượng hàng hóa dịch vụ cung ứng với nhu cầu có khả năng thanh toán Cung – cầu thường ở trạng thái mất cân đối hoặc cung lớn hơn cầu, hoặc cung nhỏ hơn cầu, bởi sự co dãn cung – cầu lớn; sự cân đối giữa cung và cầu chỉ là sự cân đối tạm thời Khi cung – cầu không ăn khớp với nhau (về lượng, về chất) thì quy luật giá trị sẽ điều tiết sản xuất hoặc tiêu dùng thông qua giá cả Khi cung lớn hơn cầu giá cả hàng hóa giảm, vì vậy sản xuất có xu hướng thu hẹp, tăng tiêu dùng Ngược lại, khu cung nhỏ hơn cầu giá cả hàng hóa tăng lên, do đó tăng đầu tư, tức tăng cung và tiêu dùng có xu hướng giảm
Trong nền kinh tế thị trường cạnh tranh cũng có tác động trực tiếp đến sản xuất
và tiêu dùng Cạnh tranh trong nền kinh tế thị trường là cạnh tranh giữa những nhà sản xuất để giành giật những điều kiện sản xuất tốt hơn (địa điểm, các yếu tố đầu vào, thị phần, đối tác ) Cạnh tranh giữa người mua với nhau khi hàng hóa dư cầu; cạnh tranh giữa người bán và người mua Mục tiêu cạnh tranh của các đối thủ cạnh tranh là nhằm tối đa hóa lợi ích và công cụ cạnh tranh trên thị trường là giá cả, hàng hóa (số lượng, chất lượng, chủng loại, mẫu mã ) và ngoài ra bằng các hình thức khác như khuyến mại, tặng quà, dịch vụ chăm sóc khách hàng
Quy luật lưu thông tiền tệ là một trong những quy luật điều tiết nền kinh tế thị trường Quy luật lưu thông tiền tệ biểu hiện trên thị trường: Khi lượng tiền lưu thông trên thị trường lớn hơn vật đảm bảo ngang giá (hàng hóa) thì làm cho sức mua của đồng tiền giảm do đó làm giá cả tăng lên và ngược lại Như vậy quy luật lưu thông của tiền tệ tác động trực tiếp đến giá cả hàng hóa và giá cả hàng hóa lại tác động đến cung cầu trên thị trường, tức là nó tác động đến sản xuất kinh doanh Mặt khác bản thân cung tiền nó cũng là điều kiện cần thiết để mở rộng hay thu hẹp quy mô sản xuất kinh doanh
Trên thực tế giữa các quy luật và các quan hệ kinh tế này có tác động lẫn nhau
và thông qua sự hoạt động đó để xác định: Sản xuất cái gí? Sản xuất bao nhiêu? Sản xuất như thế nào? Sản xuất cho ai? Nhằm mục tiêu lợi nhuận bao nhiêu?
Trang 5Những tác động của cơ chế thị trường
2.2 Tác động tích cực.
Để đạt mục tiêu lợi nhuận, các chủ thể tham gia trên thị trường luôn cạnh tranh với nhau và sự cạnh tranh đó là động lực để thúc đẩy sự phát triển kinh tế xã hội, động lực vươn lên làm giàu, bởi nó đòi hỏi các chủ thể kinh tế phải năng động, sáng tạo trong sản xuất kinh doanh; hợp lý hóa quá trình sản xuất; tìm kiếm, khai thác và
sử dụng có hiệu quả cá yếu tố đầu vào; kích thích việc ứng dụng các thành tựu khoa học công nghệ tiên tiến, hiện đại để nâng cao năng suất lao động, nâng cao chất lượng hàng hóa và làm giảm giá thành sản phẩm Mặt khác, với cơ chế thị trường, các chủ thể kinh tế được tự chủ sản xuất kinh doanh đã cung cấp cho thị trường một khối lượng hàng hóa phù hợp, đa dạng về mẫu mã, chủng loại đáp ứng nhu cầu tiêu dùng ngày càng cao cả về lượng và chất; mở rộng thị trường Cơ chế thị trường cùng tạo ra
sự tự điều chỉnh về cơ cấu kinh tế theo hướng ngày càng phù hợp với xu hướng phát triển nhu cầu thị trường và khai thác được lợi thế so sánh Đó cũng là một trong những cơ sở để phân công lao động xã hội
2.2 Tác động tiêu cực.
Với động cơ chạy theo lợi nhuận đơn thuần mà các chủ thể kinh tế có thể dùng các thủ đoạn cạnh tranh không lành mạnh trên thị trường như: Gian lận thương mại, buôn lậu, trốn thuế, sản xuất hàng giả, hàng nhái làm phương hại các đối thủ cạnh tranh, đến người tiêu dùng ĐỒng thời động cơ chạy theo lợi nhuận cũng dễ dẫn đến việc khai thác cạn kiệt tài nguyên, gây tổn hại môi trường sinh thái
Khi kinh tế thị trường vận hành theo cơ chế thị trường dưới tác động của quy luật giá trị sẽ có sự phân hóa các chủ thể kinh tế trong xã hội thành người giàu và người nghèo và sự phân hóa giàu nghèo cũng có thể làm suy thoái đạo đức, lối sống; trật tự xã hội bị đe dọa
Từ đó cho thấy phải có sự quản lý của nhà nước để sửa chữa những thất bại của
cơ chế thị trường, bảo đảm cho kinh tế thị trường phát triển ổn định
II VẬN DỤNG LÝ LUẬN VỀ ĐẶC TRƯNG CHUNG CỦA KINH TẾ THỊ TRƯỜNG VÀ CƠ CHẾ THỊ TRƯỜNG ĐỂ ĐỀ XUẤT CÁC GIẢI PHÁP NHẰM PHÁT TRIỂN KINH TẾ THỊ TRƯỜNG TẠI HUYỆN QUỲ HỢP, TỈNH NGHỆ AN.
1 Đặc điểm tình hình huyện Quỳ Hợp và những kết quả đạt được.
1.1 Đặc điểm tình hình huyện Quỳ Hợp.
Huyện Quỳ Hợp, tỉnh Nghệ An được tách từ huyện Quỳ Châu cũ thành 3 huyện: Quỳ Châu, Quỳ Hợp, Quế Phong theo Quyết định số 53/CP ngày 19/4/1963 của Hội đồng Chính phủ, nay là Chính phủ Từ ngày thành lập huyện 19/4/1963, huyện Quỳ Hợp có 13 xã, đến nay Quỳ Hợp đã có 20 xã và 1 Thị trấn
Trang 6Tính đến ngày 31/12/2020 dân số của huyện có 186.367 người; với 3 dân tộc anh em Thái, Thổ, Kinh trong đó dân tộc Thái, Thổ chiếm 56% dân số cả huyện Cùng với chiều dài lịch sử của đất nước, cộng động các dân tộc anh em Thái, Thổ, Kinh trên quê hương Quỳ Hợp đã cùng chung lưng, đấu cật khai hoang, vỡ đất, ra sức xây dựng xóm làng xây dựng huyện Quỳ Hợp ngày càng đổi thay, khởi sắc và giàu bản sắc văn hóa truyền thống của các dân tộc
Nằm ở phía Tây Bắc tỉnh Nghệ An, Quỳ Hợp là huyện miền núi có vị trí địa lý khá thuận lợi, phía Bắc giáp huyện Quỳ Châu, phía Nam giáp huyện Tân Kỳ, Con Cuông, phía Đông giáp huyện Nghĩa Đàn, phía Tây giáp huyện Con Cuông, Tương Dương và một phần huyện Quỳ Châu Từ Quỳ Hợp chúng ta có thể ngược theo Quốc
lộ 48 nối với Quốc lộ 7 qua huyện Tương Dương và Kỳ Sơn chừng 150 km sẽ đến được nước bạn Lào Nếu xuôi dòng theo Quốc lộ 48, Quỳ Hợp chỉ cách Thành phố Vinh 120km, cách Thủ đô Hà Nội 340km
Quỳ Hợp là một huyện giàu tiềm năng khoáng sản và thế mạnh để phát triển kinh tế Với diện tích đất tự nhiên của huyện là 94.172,8 ha đứng thứ 7 diện tích tự nhiên của tỉnh Nghệ An Trong đó, diện tích đất nông nghiệp có 13.729,24 ha chiếm 14,58%, đất lâm nghiệp có rừng 68.940 ha chiếm 73,2% Quỳ Hợp được thiên nhiên ban tặng nhiều tài nguyên, khoáng sản quý hiếm như: Thiếc, Đá hoa cương(đá trắng);
đá quý thiên nhiên: Đá Rubi, Safia, Spaner….nước khoáng thiên nhiên, đá vôi và đất sét…góp phần làm giàu cho quê hương vững bước trên con đường hội nhập và phát triển Quỳ Hợp có nhiều đỉnh núi cao, đồ sộ như Pù Huống và Pù Khạng, với những hang động, sông suối, với những thảm thực vật đa dạng, phong phú và những di tích lịch sử….đã tạo cho Quỳ Hợp một cảnh quan thiên nhiên kỳ vĩ, là nơi tham quan du lịch cho nhiều du khách gần xa như: Khe nước Lạnh, Hồ Thung Mây ở Thị trấn Quỳ Hợp; Thác Bản Bìa ở Châu Lý; Thác Bản Tạt ở Yên Hợp; Bãi tập - Lê Lợi ở Đồng Hợp, Tam Hợp…
Cùng với bạt ngàn rừng núi tự nhiên và bao la những đồi Keo lai xanh tốt, hệ thống sông suối nhiều như: sông Con, sông Dinh, sông Nậm Huống, sông Nậm Tôn, Nậm Choọng, khe Đá, khe Riềng…đã cung cấp nguồn nước tưới mát, bồi đắp cho các cánh đồng ngô, lúa xanh tươi như ở Châu Quang, Châu Lý, Đồng Hợp; hàng trăm
ha cây cam, cây cao su, cây chè…ở hai nông trường 3/2 và Xuân Thành (trước đây), nay là Công ty Nông-Công nghiệp 3/2 và Công ty Nông nghiệp Xuân Thành; hàng ngàn ha mía xanh tốt đã cung cấp nguồn nguyên liệu cho Công ty liên doanh mía đường Nghệ An Tate & Lyle hoạt động
1.2 Những kết quả đạt được:
Tính đến nay,tốc độ tăng trưởng giá trị tăng thêm (theo giá so sánh 2010) đạt 6,72% Tổng giá trị tăng thêm (VA) (theo giá so sánh 2010) đạt 1.158.574 triệu đồng, đạt 38,0% so với kế hoạch, tăng 6,72% so với cùng Trong đó: Giá trị VA lĩnh vực nông lâm nghiệp đạt 290.252 triệu đồng, đạt 38,8% kế hoạch, tăng 12,22% so với cùng kỳ (do tăng từ sản lượng của Công ty TNHH MNS Farm Nghệ An); Giá trị VA lĩnh vực Công nghiệp - xây dựng đạt 363.406 triệu đồng, đạt 30,0% kế hoạch, tăng
Trang 76,52% so với cùng kỳ; Giá trị VA lĩnh vực Dịch vụ thương mại đạt 504.917 triệu đồng, đạt 46,4% kế hoạch, tăng 3,94% so với cùng kỳ
Tổng giá trị tăng thêm (theo giá hiện hành) đạt: 1.864.532 triệu đồng, đạt 42,6%
so với kế hoạch, tăng 8,98% so với cùng kỳ
Tổng giá trị sản xuất (GO) (theo giá so sánh 2010) đạt 2.917.883 triệu đồng, đạt 33,5% so với KH, tăng 8,29% so với cùng kỳ Trong đó: GO lĩnh vực nông lâm, ngư nghiệp đạt 567.552 triệu đồng, đạt 39,3% so với kế hoạch, tăng 16,29% so với cùng kỳ; GO lĩnh vực Công nghiệp - XDCB đạt 1.531.592 triệu đồng, đạt 27,6%KH năm, tăng 7,75% so với cùng kỳ; GO lĩnh vực Dịch vụ thương mại đạt 818.739 triệu đồng, đạt 47,4%KH năm, tăng 4,31 % so với cùng kỳ
Cơ cấu ngành kinh tế (Tính theo giá hiện hành): Nông lâm, ngư nghiệp chiếm: 28,98%; Công nghiệp, xây dựng cơ bản: 27,71%; Dịch vụ thương mại: 43,31%
Tống thu ngân sách nhà nước (NSNN) trên địa bàn huyện trong 6 tháng đầu năm
2021 đạt 94.701 triệu đồng, bằng 64,36%KH năm huyện và tỉnh giao, bằng 117,8%
so với cùng kỳ năm 2020 (80.382 triệu đồng), (Bao gồm cả phần huy động đóng góp Nhân dân đạt 593 triệu đồng)
Tổng chi ngân sách huyện 6 tháng đầu năm 2021 là: 367.354 triệu đồng
Tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, hỗ trợ, tư vấn pháp luật về chính sách thuế nhằm giúp các tổ chức, các nhân tiếp cận chính sách kịp thời, có hiệu quả Triển khai thực hiện các giải pháp tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh và hỗ trợ người nộp thuế theo Chỉ thị số 11/CT-TTg ngày 04/3/2020 của Chính phủ, Nghị quyết số 42/NQ-CP ngày 09/4/2020 của Chính phủ, Nghị định số 41/2020/NĐ-CP ngày 8/4/2020 của Chính phủ, Công văn số 897/TCT-QLN ngày 3/3/2020 của Tổng Cục thuế về việc gia hạn nộp thuế, miễn tiền chậm nộp do ảnh hưởng bởi dịch bệnh Covid- 19; Kế hoạch số 179/KH-UBND ngày 31/3/2020 về ban hành Kế hoạch hành động đẩy mạnh tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh, bảo đảm an sinh xã hội và trật tự ATXH, ứng phó với dịch Covid-19
Về phát triển doanh nghiệp: Tổng số doanh nghiệp do Chi cục thuế chi nhánh Phủ Quỳ I quản lý hiện nay là 369 doanh nghiệp; trong đó đang hoạt động là 353 doanh nghiệp (trong đó thành lập mới 6 tháng đầu năm là 22 doanh nghiệp), ngừng hoạt động là 16 doanh nghiệp
Ngoài ra, trên địa bàn huyện còn 07 doanh nghiệp lớn, do Cục thuế Nghệ An quản lý như: Công ty TNHH Mía đường Nghệ An Nasu, Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh, Công ty khai thác đá vôi Yabashi Việt - Nhật, Công ty TNHH Thủy Lợi Quỳ Hợp, Công ty cổ phần Nông Công nghiệp 3/2, Công ty TNHH một thành viên Nông nghiệp Xuân Thành, Công ty TNHH MNS Farm Nghệ An
Về phát triển kinh tế tập thể: tiếp tục thực hiện thúc đấy phát triển kinh tế tập thể trên địa bàn, 6 tháng đầu năm đã thành lập được 02 hợp tác xã
Trang 8Về phát triển hộ kinh doanh: Trong 6 tháng đầu năm đã cấp mới 110 giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh hộ các thể, cấp đổi 9 giấy
2 Biểu hiện của các đặc trưng chung của kinh tế thị trường và cơ chế thị trường tại huyện Quỳ Hợp.
2.1 Về việc thừa nhận tính độc lập tương đối của các chủ thể kinh tế, các chủ thể tự chủ trong các quyết định về kinh tế, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình phù hợp với cơ chế thị trường và quy định của pháp luật, tự mình được hưởng thành quả, đồng thời gánh chịu rủi ro về kinh tế.
Trên địa bàn huyện Quỳ Hợp các chủ thể kinh tế tồn tại dưới nhiều hình thức sở hữu khác nhau bao gồm: doanh nghiệp nhà nước như công ty Công ty CP Kim loại màu Nghệ Tĩnh, hợp tác xã Xuân Thành, công ty tư nhân nổi bật như công ty CP khoáng sản và thương mại Trung Hải-Nghệ An, Cty TNHH Toàn Thắng, công ty, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài như Công ty khai thác đá vôi Yabashi Việt -Nhật, các cá nhân, hộ gia đình, tổ hợp tác làm kinh doanh Các chủ thể kinh tế trên địa bàn huyện hoạt động độc lập, có năng lực cạnh tranh cao Các chủ thể có quyền tự chủ trong các quyết định về kinh tế, tự chủ chọn địa bàn, lĩnh vực đầu tư, kinh doanh, chọn hình thức đầu tư, kinh doanh; tự chủ trong quyết định quy mô đầu tư, tự chủ về vốn, kinh doanh, liên doanh, liên kết đầu tư, kinh doanh, tự chịu trách nhiệm về các hoạt động của mình phù hợp với cơ chế thị trường, tuân theo các quy luật thị trường
và quy định của pháp luật, khi kinh doanh có lợi nhuận thì các chủ thể kinh tế được hưởng những thành quả từ hoạt động kinh doanh , thương mại của mình, đồng thời nếu trong quá trình hoạt động kinh tế xảy ra rủi ro thì các chủ thể kinh tế phải tự gánh chịu Ví dụ như các công Công ty TNHH Mía Đường Nghệ An – Nasu hoạt động độc lập, được quyền tự chủ trong các quyết định về định hướng phát triển của công
ty, lựa chọn địa bàn huyện Quỳ Hợp với diện tích đất nông nhiệm lớn thuận lợi cho phát triển nguồn nguyên liệu tại chỗ ; công ty tự chủ trong việc mở rộng quy mô sản xuất, cho đến thời điểm hiện nay, Cty NASU đang quản lý tổng cộng 415 lao động, trong đó có 5 chuyên gia nước ngoài cùng với vùng nguyên liệu rộng 18.500 ha, năng suất bình quân trên 55 tấn/ha, bảo đảm đủ nguyên liệu để sản xuất đạt từ 90.000 -110.000 tấn đường thành phẩm/năm Nhờ đó, sản phẩm đường trắng và đường tinh luyện thương hiệu Meji chiếm tỷ lệ từ 8 - 11% thị trường đường trong nước, trở thành một công ty sản xuất đường mía hàng đầu tại Việt Nam Bên cạnh việc độc lập tự chủ trong hoạt động kinh tế, Công ty tự chịu trách nhiệm về các hoạt động kinh tế của của mình phù hợp với cơ chế thị trường, tuân theo các quy luật thị trường, cụ thể như có những thời điểm giá đường giảm sâu từ đó công ty bắt buộc phải giảm giá thành nhập nguyên liệu dẫn đến người dân chuyển đổi cây trồng làm diện tích mía nguyên liệu giảm rất mạnh, không đủ nguyên liệu cung cấp cho vụ ép Từ đó công ty đã có các chính sách nhằm thu hút người dân quay lại trồng mía như: Công ty cũng đã tiến hành cho bà con nông dân vay trên 700 tỷ đồng để phát triển vùng nguyên liệu mía Trong thời gian chuyển sang Tập đoàn TH, bà con còn được Tập đoàn TH áp dụng chính sách cho vay tiền mua giống (QD93-159, ROC10, ROC16…) từ vùng sạch bệnh với mức bình quân 15 triệu đồng/1ha, trong đó hỗ trợ không hoàn lại 1,5 triệu đồng/1ha Ngoài ra, Cty còn cho nông dân vay bình quân 6 triệu đồng/máy phun
Trang 9thuốc và 25 triệu đồng/máy canh tác loại nhỏ với lãi suất ưu đãi mức 0,6%/tháng và trả nợ dần bằng mía nguyên liệu Riêng tiền vay mua máy cày nhỏ và máy phun thuốc bảo vệ thực vật được áp dụng hình thức không tính lãi suất Mặc dù độc lập, tự chủ trong kinh doanh nhưng Công ty Nasu vân tuân thủ các quy định của pháp luật về kinh doanh, đóng thuế cho ngân sách nhà nước nhà nước và thực hiện các chương trình an sinh xã hội cho huyện nhà như: Cty đã có nhiều chương trình hỗ trợ tích cực cộng đồng trong vùng nguyên liệu mía như chương trình “NASU vì tương lai” cho 26.000 cháu vào lớp 1; xây dựng 91 nhà Đại đoàn kết, ủng hộ Quỹ khuyến học; xây dựng đường nguyên liệu, hưởng ứng chương trình "Tết vì người nghèo" của địa phương với tổng số tiền trên 25 tỷ đồng Bên cạnh đó còn thường xuyên chú trọng đảm bảo xử lý rác thải và bảo vệ môi trường Khi kinh doanh có lợi nhuận thì công ty được hưởng những thành quả từ hoạt động kinh doanh , thương mại của mình, đồng thời nếu trong quá trình hoạt động kinh tế xảy ra rủi ro thì các chủ thể kinh tế phải tự gánh chịu, cụ thể như giá đường xuống thấp, chịu sự cạnh tranh từ sản phẩm đường nhập khẩu từ thái lan là lợi nhuận bị giảm sút
2.2 Nền kinh tế vận động theo các quy luật vốn có của kinh tế thị trường như quy luật giá trị, quy luật cung cầu, quy luật cạnh tranh, quy luật lưu thông tiền tệ
….sự tác động của các quy luật đó hình thành cơ chế điều tiết của nền kinh tế.
Hoạt động sản xuất, kinh doanh, thương mại trên địa bàn huyện Quỳ Hợp tuân theo các quy luật vốn có của kinh tế thị trường chịu tác động của cơ chế tự điều tiết
và quy luật cung cầu Ví dụ như Thời gian đầu giá Cam, quýt lên cao do diện tích cho thu hoạch ít, người dân thấy cam dễ tiêu thụ và được giá đã ồ ạt chuyển đổi sang trồng cam, tuy nhiên do lượng hàng hóa quá nhiều so với nhu cầu tiêu dùng nên khó tiêu thụ, cùng với đó giá cũng giảm mạnh, vì vậy huyện Quỳ Hợp đã có những chính sách quy hoạch cây trồng phù hợp với đặc điểm thổ nhưỡng từng vùng và nhu cầu tiêu thụ sản phẩm và đang từng bước xây dựng thương hiệu cam Quỳ Hợp tách khỏi cam Vinh Huyện đang nỗ lực để đăng ký mã vạch, nhận diện thương hiệu cam Quỳ Hợp nhằm tìm kiếm và mở rộng thị trường, bình ổn giá cho sản phẩm cam Quỳ Hợp
2.3 Giá cả do thị trường quyết định Cơ chế thị trường, giá cả thị trường là
cơ sở trong huy động và phân bổ nguồn lực cho các ngành, các lĩnh vực của nền kinh tế của xã.
Những năm trước đây khi các mặt hàng nông sản như: ngô, mía, sắn, cao su dần mất giá, đất đai hoang hóa, bạc màu, khó khăn trong canh tác, cho năm suất thấp, người dân chuyển sang trồng rừng, người dân tập trung làm việc tại các công ty khai thác khoáng sản Giá trâu bò ổn định nên người dân tập trung phát triển các mô hình nuôi trâu bò nhốt, chuyển đổi một số diện tích đất trồng lúa sang trồng cỏ Như vậy giá cả quyết định đến sự phân bổ nguồn lực cho các ngành, lĩnh vực kinh tế đối với các chủ thể kinh tế
Tuy các chủ thể kinh tế có tính tự chủ nhưng nền kinh tế thị trường luôn có sự điều tiết vĩ mô của nhà nước thông qua pháp luật kinh tế, cơ chế, chính sách kinh tế, nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường Đảng ủy
Trang 10cấp xã luôn có những chính sách kinh tế để thúc đẩy sự phát triển của kinh tế địa phương Chỉ đạo các ban ngành đoàn thể có các chương trình vay vốn, tạo điều kiện cho các chủ thể được hỗ trợ về vốn, khoa học kĩ thuật, chính sách
2.4 Nền kinh tế thị trường có sự điều tiết vĩ mô của nhà nước thông qua pháp luật kinh tế, cơ chế, chính sách kinh tế, nhằm phát huy mặt tích cực và hạn chế mặt tiêu cực của cơ chế thị trường.
Về phát huy mặt tích cực: tạo điều kiện thuận lợi cho các chủ thể tự chủ trong sản xuất, kinh doanh, tích cực ứng dụng thành tựu khoa học công nghệ, cải tiến tổ chức quản lý, tìm kiếm, mở rộng thị trường, nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả kinh tế…
Về hạn chế mặt tiêu cực: tăng cường kiểm tra, kiểm soát hoạt động sản xuất kinh doanh, xử lý nghiêm các vi phạm như sản xuất hàng giả, trốn thuế, gây ô nhiễm môi trường, sản xuất hàng hóa gây ảnh hưởng đến sức khỏe của người tiêu dùng Tích cực thực hiện chương trình mục tiêu quốc gia về xóa đói, giảm nghèo…
3 Những biểu hiện về cơ chế thị trường tại huyện Quỳ Hợp.
Sản xuất hàng hóa trên địa bàn xã tuân theo các quy luật và quan hệ của cơ chế thị trường Trên thị trường, quy luật giá trị được biểu hiện thông qua giá cả hàng hóa Hay nói cách khác, giá trị là cơ sở của giá cả Ngoài cơ sở là giá trị, giá cả còn chịu ảnh hưởng của các yếu tố khác như: quan hệ cung cầu, quan hệ cạnh tranh, sức mua của tiền tệ và các yếu tố chính trị xã hội khác…
Về quy luật giá trị, sự điều tiết của cơ chế thị trường về giá trị thể hiện ở quan hệ cung - cầu mà giá cả thị trường là nơi cung cầu gặp nhau Các hàng hóa trên địa bàn huyện đều sản xuất theo quan hệ cung cầu, lượng hàng hóa sản xuất ra đáp ứng đủ với nhu cầu tiêu dùng Các sản phẩm từ nông nghiệp như trồng trọt và chăn nuôi đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trên địa bàn huyện giúp giá cả bình ổn Khi diện tích cây có múi
ít, sản phẩm cung cấp nhỏ hơn nhu cầu tiêu thụ, giá các loại cam, quýt sẽ đẩy lên cao, nhưng khi diện tích được trồng nhiều thì sản phẩm cung cấp lớn hơn rất nhiều so với nhu cầu tiêu dùng của người dân khi đó giá thành sản phẩm sẽ bị giảm xuống
Bên cạnh đó sản xuất và tiêu dùng tại địa bàn xã cũng chịu ảnh hưởng bởi quy luật cạnh tranh, các mặt hàng nông sản chịu ảnh hưởng bởi quy luật cạnh tranh, các doanh nghiệp, công ty trên địa bàn cũng đồng thời chịu ảnh hưởng bởi quy luật này Các mặt hàng nông sản chịu sự cạnh tranh từ các huyện có cùng loại nông nông sản
đó, cạnh tranh về chất lượng, giá thành Trên địa bàn huyện còn có sự cạnh tranh giữa các công ty, doanh nghiệp cùng một lĩnh vực hoạt động với nhau như các công ty khai thác khoáng sản Chính vì vậy để tránh các rủi ro và đảm bảo lợi nhuận thu về, đối với lĩnh vực nông nghiệp đã áp dụng khoa học kỹ thuật trong canh tác, ứng dụng các kỹ thuật nuôi trồng mục đích nhằm nâng cao năng suất, chất lượng và mẫu mã sản phẩm, trên lĩnh vực công nghiệp các doanh nghiệp, công ty tích cực đầu tư cơ sở