Bai 30 Truyen tin qua xinap

Xuất hiện điện thế hoạt động ở - Nếu chất trung gian hóa học có tác dụng gây ức chế màng sau  lan truyền tiếp trên à tác dụng lên màng sau làm thay đổi trạng thái của tế bào tiê[r]

Ngày soạn: 28/02/2019

Ngày dạy: 06/03/2019

Lớp: 11C

Trường: THPT Kim Anh

Người thực hiện: Giáo sinh Bùi Thị Thùy Dương

Người hướng dẫn: Cô Phạm Thị Lan Hương

TIẾT 33: BÀI 30: TRUYỀN TIN QUA XINAP

I Mục tiêu:

1 Kiến thức:

-Nêu được khái niệm của Xinap

-Mô tả được cấu tạo của Xinap

-Mô tả được quá trình truyền tin qua Xinap

2 Kỹ năng:

- Rèn luyện kỹ năng quan sát, phân tích, khái quát

- Kỹ năng trình bày ý kiến trước nhóm, tổ, lớp

- Kỹ năng lắng nghe tích cực, sáng tạo

- Kỹ năng hợp tác làm việc nhóm

3 Thái độ:

- Vận dụng giải thích được 1 số vấn đề trong thực tế.

- Có niềm tin vào khoa học, yêu thích bộ môn

4 Phát triển năng lực, phẩm chất:

* Năng lực:

- Tự chủ và tự học

- Giao tiếp và hợp tác

- Giải quyết vấn đề, sáng tạo

- Tìm hiểu tự nhiên xã hội

- Thẩm mỹ, ngôn ngữ

*Phẩm chất:

- Trách nhiệm, trung thực, chăm chỉ

II Phương tiện dạy học:

-Tranh phóng to H30.1; 30.2; 30.3 SGK PHT

III Phương pháp dạy học:

IV Tiến trình hoạt động dạy học:

1 Ổn định lớp: Kiểm tra sĩ số HS

2 Kiểm tra bài cũ:Cách lan truyền của xung thần kinh trên sợi thần kinh không bao

miêlin và có bao miêlin diễn ra như thế nào?

3 Bài mới:

Giới thiệu bài: Khi hưng phấn đến cuối sợi trục sẽ chuyển sang TB tiếp theo qua 1 bộ phận gọi là Xináp Vậy xinap là gì? Chúng ta có thể tìm thấy xinap ở những nơi nào trong

cơ thể? Xinap có đặc điểm cấu tạo như thế nào? Cấu tạo xinap có liên quan gì đến sự lan

truyền xung thần kinh trong cung phản xạ? Tại sao xung TK trong cung phản xạ lại chỉ

truyền theo 1 chiều duy nhất? Chúng ta cùng tìm hiểu trong bài ngày hôm nay:

BÀI 30: TRUYỀN TIN QUA XINAP

Hoạt động của giáo viên Nội dung

Hoạt động 1: Tìm hiểu khái niệm Xinap

GV nêu vấn đề: Khi hưng phấn đến cuối sợi

trục chuyển sang TB tiếp theo qua 1 bộ phận

gọi là Xináp

GV yêu cầu HS quan sát H 30.1 trang 121

SGK, trả lời câu hỏi:

- Xinap là gì ?

GV: Bộ phận được điều khiển đó có thể là sợi

nhánh của 1 TB TK khác hoặc TB cơ hoặc TB

tuyến

GV: Tùy theo cấu trúc của bộ phận được điều

khiển mà người ta chia làm các loại xinap khác

nhau

- Vậy có những kiểu xinap nào ?

GV: Sự liên kết trên giúp xung TK lan truyền

từ cơ quan thụ cảm đến trung ương TK và

ngược lại  cơ thể có thể tiếp nhận kích thích và

trả lời kích thích môi trường trong và ngoài cơ

thể

I- Khái niệm Xinap

- Xinap là diện tiếp xúc giữa nơron này với nơron khác hoặc giữa nơron với các TB khác

- Có 3 kiểu xinap:

+ Xinap giữa TBTK – TBTK

+ Xinap giữa TBTK – TB cơ

+ Xinap giữa TBTK – TB tuyến

- Có 2 loại xinap: xinap hóa học và xinap điện

Hoạt động 2: Tìm hiểu cấu tạo của Xinap

GV: Xinap hóa học là loại xinap phổ biến ở ĐV và

hôm nay chúng ta chỉ tìm hiểu về xinap hóa học

GV chia lớp thành 4 nhóm, yêu cầu HS quan sát

H30.2 và tìm hiểu kiến thức phần II trang 122 SGK

Nhóm 1,2 thảo luận vẽ cấu tạo xinap trên giấy A1(3

phút)

Hết thời gian 2 nhóm lần lượt treo sản phẩm lên bảng

và đại diện mỗi nhóm trình bày sản phẩm Các nhóm

nhận xét, bổ sung

GV bổ sung,lưu ý cho HS:

- Chùy xinap là đầu tận cùng của sợi trục TK; Ti thể

có chức năng OXH các chất tạo năng lượng cung cấp

cho các hoạt động của xinap Chất trung gian hóa học

phổ biến ở thú là Axêtincôlin và Norađrênalin

- Khe xinap là 1 khoảng hở nên xung TK không thể

lan truyền liên tục

- Màng sau xinap là màng của bộ phận được điều

khiển bởi chùy xinap của sợi trục TK, trên màng có

1 số vùng chứa các thụ thể có khả năng nhận cảm

với chất trung gian hóa học ở màng trước

II- Cấu tạo của xinap

* Cấu tạo xinap hóa học gồm

3 bộ phận:

- Chùy xinap:

+ màng trước xinap

+ ty thể + các bóng chứa chất trung gian hóa học(Axêtincôlin, Norađrênalin, đôpamin, serôtônin, )

- Khe xinap: là 1 khe nhỏ nằm giữa màng trước và màng sau xinap

- Màng sau xinap:

+ các thụ thể tiếp nhận chất trung gian hóa học

+ Có enzim đặc hiệu phân giải chất trung gian hóa học

Hoạt động 3: Tìm hiểu quá trình truyền tin qua Xinap

GV cho HS xem video về quá trình truyền tin qua

xinap, yêu cầu HS quan sát H30.3 tìm hiểu nội dung

phần III trang 122 SGK, nhóm 3,4 vẽ sơ đồ quá trình

truyền tin qua xinap (5 phút)

Hết thời gian 2 nhóm lần lượt treo sản phẩm lên bảng

Đại diễn mỗi nhóm trình bày sản phẩm, nêu được quá

trình truyền tin qua xinap

Các nhóm nhận xét, bổ sung

GV: Xung TK à vào chuỳ xinap, ion Ca2+ đi vào

chuỳ và tác dụng làm giải phóng chất trung gian hóa

học à qua khe xinap à màng sau xinap.Tác dụng này

gây ra 2 trạng thái hoặc là hưng phấn hoặc là ức chế

- Nếu chất trung gian hóa học gây hưng phấn à tác

dụng lên màng sau làm thay đổi tính thấm của màng

đối với ion Na+ à màng sau xuất hiện hưng phấn và

tiếp tục truyền đi

- Nếu chất trung gian hóa học có tác dụng gây ức chế

à tác dụng lên màng sau làm thay đổi trạng thái của

màng từ phân cực thành tăng phân cực à xuất hiện

điện thế ức chế sau xinap Vậy xung đến xinap dừng

lại không được truyền đi nữa

- Tại sao xung TK truyền qua xinap chỉ theo 1 chiều

từ màng trước qua màng sau mà không theo chiều

ngược lại ?

- Tại sao chất trung gian hóa học không bị ứ đọng lại

ở màng sau xinap ?

GV bổ sung kiến thức cho HS biết: Ngoài xinap hóa

học còn có xinap điện ít phổ biến hơn Xinap điện có

cấu tạo từ các kênh ion nối giữa 2 màng tế bào cạnh

nhau nên xung TK có thể lan truyền thẳng từ nơron

này sang nơron khác

III- Quá trình truyền tin qua Xinap

- Xung thần kinh lan truyền đến chuỳ xinap  kênh Ca2+ mở

 Ca2+ vào chuỳ xináp

- Ion Ca2+ kích thích túi chứa chất trung gian hoá học vận chuyển đến màng trước xinap

và vỡ ra, giải phóng chất trung gian hoá học vào khe xináp

- Chất trung gian hoá học gắn vào thụ quan màng sau xinap làm kênh Na+ ở màng sau mở  ion Na+ từ khe xinap ồ ạt qua kênh Na+ vào trong tế bào  Xuất hiện điện thế hoạt động ở màng sau  lan truyền tiếp trên tế bào tiếp theo

4 Củng cố:

Câu 1: Thông tin được truyền qua xinap nhờ:

A Chất trung gian hóa học

B Sự di chuyển ion Ca2+ từ ngoài vào trong chùy xinap

C Xung thần kinh lan đến xinap

D Sự di chuyển ion Na+ từ khe xinap vào trong tế bào  xuất hiện điện thế hoạt động

ở màng sau

Câu 2: Trong cơ chế lan truyền điện thế hoạt động qua xináp có sự tham gia của:

A Ca2+ B Mg2+ C K+ D Na+

Câu 3: Trong xináp hóa học, thụ quan tiếp nhận chất trung gian hóa học nằm ở:

A Màng sau xináp B Màng trước xináp C Chùy xináp D Khe xináp

Câu 4: Trong xináp hóa học, túi chứa chất trung gian hóa học nằm ở:

A Chùy xináp B Trên màng trước xináp C Khe xináp D.Trên màng sau xináp

Câu 5: Trong cơ chế lan truyền điện thế hoạt động qua Xináp, chất trung gian hóa học

gắn vào thụ quan ở màng sau làm cho màng sau:

A Mất phân cực B Đảo cực và tái phân cực C Tái phân cực D Đảo cực

Câu 6: Sau khi điện thế hoạt động lan truyền tiếp ở màng sau, axêtincôlin bị phân hủy

thành: A Axêtat và Côlin B Axêtin và Côlin C Axêtic và Côlin D.Sêrin và Côlin

Câu 7: Tốc độ truyền tin qua xináp hóa học so với tốc độ lan truyền xung thần kinh trên

sợi TK không có bao miêlin là:

A Chậm hơn B Nhanh hơn C Như nhau D Bằng một nửa

5 Dặn dò:

- Học bài và trả lời các câu hỏi trang 123 SGK

- Xem trước bài 31: “ Tập tính của động vật ” Sưu tầm 1 số VD về tập tính ĐV trong cuộc sống