Chính thông qua những hoạt động được thiết kế tích hợp các mục tiêu, trẻ sẽ học được cách quan sát, phát hiện thế giới, học cách đặt câu hỏi, học cách giải thích, trao đổi nhận xét, trải[r]
Trang 1CỦA TRẺ 4-6 TUỔI PHẦN 1: SÁNG TẠO
Trang 2CHA MẸ CẦN LÀM GÌ ĐỂ PHÁT TRIỂN TÍNH SÁNG TẠO CHO TRẺ?
SÁNG TẠO LÀ TÌM RA CÁI MỚI,
CÁCH GIẢI QUYẾT CÁI MỚI,
KHÔNG BỊ GÒ BÓ, PHỤ THUỘC
VÀO NHỮNG CÁI ĐÃ CÓ.
Mục đích của việc giáo dục trẻ không chỉ
dừng lại ở việc dạy trẻ thành người thông
minh Việc thực sự quan trọng là việc nuôi
dưỡng cá tính của trẻ, dạy trẻ có thể tự suy
nghĩ, có tư duy độc đáo
Vậy làm thế nào để nuôi dạy trẻ thành
những con người không phải chỉ để mô
phỏng lại những cái người khác đã làm mà
thành những con người có đầu óc sáng tạo
đây?
Mọi trẻ em đều tiềm ẩn năng lực sáng tạo,
vấn đề là người lớn cần có những phương
pháp khuyến khích trẻ, giành đủ thời gian
tương tác tích cực với chúng, có giao cho
chúng những nhiệm vụ (trò chơi/tình
huống) đòi hỏi phải có hành vi sáng tạo hay
không
Tính tư duy sáng tạo đó của trẻ sẽ được phát
triển mạnh mẽ hơn nếu chúng ta biết khích
lệ và rèn luyện cho chúng
ĐẶC ĐIỂM CỦA TRẺ CÓ TÍNH SÁNG TẠO:
1 Ham hiểu biết
2 Thích thử nghiệm
3 Hay hỏi Hỏi những câu mà nhiều trẻ thường không hỏi
4 Không thỏa mãn với những câu trả lời qua quít Hỏi cho đến khi hiểu rõ mới thôi
5 Đưa ra nhiều cách nghĩ mới mẻ
6 Thử nghiệm cái gì lần đầu cũng không sợ sệt
7 Hay có suy nghĩ xung đột với
bố mẹ, thầy cô, bạn bè
8 Thích độc lập, hay phản đối
Bồi dưỡng khả năng sáng tạo của trẻ không có nghĩa là bắt trẻ lập tức phải phát minh, sáng tạo, mà là yêu cầu trẻ hình thành tinh thần sáng tạo, tìm tòi, đổi mới Cha mẹ không nên quá hạn chế các hoạt động của trẻ, hãy để trẻ tự đi tìm tòi Trí tò mò của trẻ rất lớn Đối với bất cứ sự vật gì không hiểu, chúng đều
có ước muốn được khám phá, thích tháo đồ chơi, đồng hồ, thích mở ngăn kéo, tìm kiếm kho báu trong tủ…đây đều là biểu hiện của sự ham hiểu biết Trò chơi là hoạt động chủ yếu của trẻ khi còn nhỏ, hãy bồi dưỡng khả năng sáng tạo của trẻ thông qua các trò chơi Khi trẻ tham gia trò chơi,
hãy cỗ vũ chúng nêu ra chủ đề và nội dung của trò chơi Sự phát triển của trò chơi không hoàn
toàn là do tự phát mà cần có sự giúp đỡ, kích thích, hướng dẫn, thúc đẩy ý của cha mẹ Khi chơi,
trẻ được thỏa sức sáng tạo với những ý tưởng của mình Chính xúc cảm nảy sinh trong quá
trình chơi, chứ không phải sản phẩm cuối cùng nuôi dưỡng khả năng sáng tạo trong trẻ
Trang 3CÓ NHỮNG CÁCH NÀO GIÚP TRẺ SÁNG TẠO?
Cho trẻ quan sát một bức tranh, trẻ có thể kể
thành một câu chuyện có tình tiết, có logic,
biết đặt tên cho bức tranh vậy là chúng đã
sáng tạo ra câu chuyện theo ý tưởng và kinh
nghiệm riêng của chúng rồi Cho trẻ xem
những hình tròn, hình vuông, hình tam giác
rồi để trẻ vẽ chúng thành những thứ trẻ thích,
ví dụ ông mặt trời, ngôi nhà, cái đầu của con
chuột , vậy là chúng đã sáng tạo Trẻ
nghĩ ra quy tắc chơi, biết điều chỉnh
quy tắc chơi cho phù hợp với
tình huống
đó là SÁNG TẠO
Trẻ càng được khuyến khích, tự do chơi với ý tưởng của mình càng có nhiều cơ hội để phát triển Sự sáng tạo luôn hiện hữu trong hành vi của trẻ, vấn đề là người lớn
có nhìn ra, có cổ vũ, có biết nhiều phương pháp để nuôi dưỡng
và kích hoạt kịp thời hay không?
Vì thế, cha mẹ hãy cài đặt những tình huống có chủ đích một cách khéo léo thông qua những hoạt động hàng ngày cho trẻ nhé! Sau đây POMATH xin chia sẻ một số tình huống cha mẹ có thể tham khảo để áp dụng nhằm phát huy tính sáng tạo cho trẻ.
Ví dụ trên đưa ra dựa trên
một thực tế là các đoàn tàu
thường không thể quay đầu
cả toa tàu mà chỉ quay đầu
đầu kéo Do vậy ở chiều đi,
đoàn tàu được đánh số tăng
dần, nhưng ở chiều về, đoàn
tàu được đánh số giảm dần
VÍ DỤ 1: Bé hãy giúp nhà ga đánh số lại các toa tàu nhé!
Tàu Hà Nội – Hải Phòng:
Tàu Hải Phòng – Hà Nội:
Tình huống đưa ra cả hai cách
đánh số theo chiều xuôi và
ngược giúp trẻ khắc phục khó
khăn thường gặp khi đếm
cách lùi Các bài toán thuận –
nghịch nếu được rèn luyện
thường xuyên giúp trẻ linh hoạt, mềm dẻo, dễ dàng phát hiện và giải quyết những vấn đề có tính thuận – nghịch gặp phải sau này
Cha mẹ có thể tạo ra nhiều tình huống tương tự như khi đi trong thang máy (đi lên các số tăng
dần, đi xuống các số giảm dần), đếm lùi đến hết thời gian, đặt những câu hỏi lật ngược, …
RÈN LUYỆN TÍNH LINH HOẠT, MỀM DẺO THÔNG QUA NHỮNG
BÀI TOÁN THUẬN – NGHỊCH
Trang 4RÈN LUY ỆN NĂNG L
TẬP HÌNH HỌC KHÁ
C KIỂU
Ở lứa tuổi này, các hoạt động lắp ghép, xếp
hình hình học bằng các dụng cụ trực quan
không những giúp cho trẻ phát triển trí
tưởng tượng không gian mà còn rất hữu ích
trong việc rèn luyện sự linh hoạt, sáng tạo
Cha mẹ có thể chơi cùng con thông qua
những dụng cụ hoặc các bộ đồ chơi đơn
giản, dễ kiếm như que diêm, que tính, bộ
Trí Uẩn, bộ xếp hình, Bộ đồ dùng thực hành
lớp 1…
Cho một hình vuông và một hình tam giác, con có thể ghép thành hình gì? Có trẻ sẽ ghép hình ô tô, hình người, hình ngôi nhà,… phụ huynh hãy để bé sáng tạo và lí giải về kết quả của mình đã làm nhé!
RÈN LUYỆN SỰ LINH HOẠT TRONG CÁC BÀI TOÁN QUY LUẬT, LOGIC
Trên đây là dạng bài tập logic mức độ đơn giản Trẻ chỉ cần có khả năng quan sát tốt, nhận dạng được các đồ vật trong hình vẽ và biết vận dụng được những kinh nghiệm, hiểu biết của mình về các đồ vật
đó là có thể trả lời được Chẳng hạn: muốn có tách trà nóng thì cần ấm đun nước, que kem thì phải để trong tủ lạnh, muốn nấu cơm thì cần phải có nồi và hoa thì được trồng trong chậu
Đáp án hợp lý nhất trong bài này đó là:
Có thể trẻ sẽ nối các sự vật tương ứng một cách
rất dễ dàng Nhưng để có thể giải quyết được
các bài tập tương tự ở mức độ khó hơn, ngoài
kinh nghiệm và sự hiểu biết, trẻ còn cần phải
biết suy luận, lật ngược vấn đề, biết loại trừ Để
rèn luyện những điều đó, phụ huynh nên
thường xuyên đặt ra cho con các câu hỏi tại sao
và yêu cầu con giải thích về sự lựa chọn của
mình Chẳng hạn: Tại sao tách trà lại được nối
với ấm nước mà không phải cái nồi? Tại sao
kem lại được nối với cái tủ lạnh? …
Thêm một lưu ý nữa, đáp án nêu trên là đáp án hợp lý nhất, nhưng có thể không phải là
đáp án duy nhất Cũng giống như cái nồi có chức năng chính là nấu cơm nhưng nó cũng
có thể được dùng để trồng hoa, đun nước pha trà… Vì vậy nếu trẻ đưa ra được một lời
giải thích hợp lý cho sự lựa chọn của mình thì đáp án đó vẫn hoàn toàn có thể chấp
nhận Chẳng hạn: con nối tách trà với cái nồi vì nồi cũng có thể dùng để đun nước
VÍ DỤ 3: Nối các đồ vật cho phù hợp:
VÍ DỤ 2: Điền hình phù hợp vào chỗ trống:
Trang 5Với trẻ từ 4 tuổi trở lên, nên đặt nhiều câu
đố, cho trẻ suy nghĩ tìm cách trả lời Câu đố
là hiệu quả nhất trong việc phát triển tư
duy, vì nó bắt buộc phải suy nghĩ thật sự
mới trả lời được
Khi trẻ hỏi phải nghiêm túc lắng nghe câu
hỏi đó Cùng nghĩ cách trả lời câu hỏi đó với
trẻ, và dạy cho trẻ phương pháp tìm lời giải
Đây là một việc hết sức quan trọng Nếu như
được gợi mở và phát triển tận tình như vậy,
trẻ sẽ rất giỏi trong việc tự suy nghĩ
Chính thông qua những hoạt động được
thiết kế tích hợp các mục tiêu, trẻ sẽ học
được cách quan sát, phát hiện thế giới, học
cách đặt câu hỏi, học cách giải thích, trao đổi
nhận xét, trải nghiệm những xúc cảm, tạo
dựng sự tự tin, phát triển ngôn ngữ
Muốn con sáng tạo, cha mẹ hãy học
cách sáng tạo cùng con và dành thời
gian để chơi cùng trẻ.
Chúng ta cần tạo môi trường tự do cho trẻ thể hiện, chơi với những ý tưởng của mình
mà không có sự cấm đoán Chấp nhận và gợi mở để trẻ phát triển ý tưởng đó hơn là bác bỏ, áp đặt hay cố gắng cấu trúc lại ý tưởng cho giống người lớn Điều quan trọng là chúng ta chấp nhận những ý tưởng bất thường đó, không đánh giá hay phê phán mà nên tạo cơ hội cho trẻ giải thích ý tưởng của mình Hãy cho trẻ có thời gian để khám phá tất cả những điều có thể chuyển
từ ý tưởng thông thường tới những ý tưởng độc đáo và mang tính ứng dụng được cho cuộc sống sau này
Chúc các bậc phụ huynh sẽ có những trải nghiệm thú vị cùng trẻ khi thực hiện các hoạt động này
Các thông tin về phương pháp dạy toán của Pomath anh chị có thể xem thêm tại: pomath.edu.vn
