CHẨN đoán các TỔNG THÀNH ôtô

Chẩn đoán trạng thái kỹ thuật của động cơ Số lượng các hư hỏng có thể xảy ra trong một động cơ khá nhiều: hư hỏng của từng tổng thành cơ cấu trục khuỷu-thanh truyền, cơ cấu phân phối khí

CHẨN ĐOÁN CÁC TỔNG THÀNH ÔTÔ 3.1 Chẩn đoán trạng thái kỹ thuật của động cơ

Số lượng các hư hỏng có thể xảy ra trong một động cơ khá nhiều: hư hỏng của từng tổng thành (cơ cấu trục khuỷu-thanh truyền, cơ cấu phân phối khí, hệ thống cung cấp nhiên liệu, hệ thống làm máy mát v.v…) chỉ có hai hư hỏng có tính chất cá biệt: hỏng gioăng quy lát và gioăng ống nạp

3.1.1 Phương pháp đo mômen,công suất và mức tiêu thụ nhiên liệu

Thông số chuẩn đoán tổng quát về động cơ là trị số công suất có ích Ne, mômen xoắn Mk và tiêu thụ nhiên liệu ứng với cãc trạng thái công suất với các tốc

độ khác nhau của động cơ các thông số này không cho ta khả năng chuẩn đoán cụ thể một hư hỏng nào mà chỉ cho ta biết sự thay đổi trạng thái kỹ thuật tổng quát nhất

Khi đánh giá tình trạng kỹ thuật của động cơ trên cơ sở trị số công suất và trị

số mômen xoắn ta thường chú ý đến trị số nhỏ hơn 10-15%so với trị số ghi trong tài liệu kỹ thuật của động cơ ứng với tốc độ chạy xe là 25-40 km/h Vì đấy là trị số công suất thường sử dụng

3.2 Phương pháp âm học triệu chứng thông thường biểu thị mức độ hư hỏng của động cơ là độ lớn và vị trí xuất hiện tiếng kêu, tiếng gõ và rung động

Trong động cơ người ta phân biệt hai loại tiếng kêu :

- Tiếng kêu khí động học phát ra ở đường ống nạp trong quá trình cháy và qúa trình thải khí khỏi ống thải

- Tiếng kêu cơ giới (tiếng gõ) do sự va đập giữa các chi tiết máy lắp ghép với nhau trong các cơ cấu của động cơ khi chúng đã bị mòn

Ta thường bỏ qua loại tiếng kêu khí động học vì nó ít có giá trị thông tin để chuẩn đoán các hư hỏng của động cơ vùng cần kiểm tra tiếng gõ cơ giới,

Người ta đánh giá về mặt định lượng của tiếng ồn tiếng gõ để xác định triệu chứng chuẩn đoán, vì các thông số này có độ tin cao Thí dụ bằng phương pháp

âm học có thể đánh giá độ dơ trong nhóm xylanh-pittông nghĩa là đánh giá mức độ

mài mòn của chúng Tuy vậy ta vẫn không thể xác định cụ thể trị số của độ dơ được

3.1.3 Phương pháp đo áp suất,lượng khí lọt xuống cacte

Khi các chi tiết nhóm pittông-xylanh bị mòn, độ dơ tăng lên thì hiện tượng lọt khí xuống cacte và dầu nhờn sục lên buồng cháy cũng tăng lên

Vì trong thực tế để kiểm tra độ mài mòn của động cơ người ta còn dùng phương pháp đo áp suất, độ giảm áp suất, hoặc đo số lượng khí thải, dầu nhờn lọt qua khe hở giửa pittông và xylanh khi động cơ làm việc

Tuy vậy phương pháp trên không thể áp dụng để chuẩn đoán vì không biết

cụ thể chi tiết bào mòn , chi tiết nào ảnh hưởng đến việc làm tăng độ lọt khí xuống cacte

Có thể tiến hành chuẩn đoán hệ thống đánh lửa của một động cơ đang làm việc nhờ sử dụng một máy điện tử hiện sóng, vì bất kỳ một hư hỏng nào thuộc mạng điện hạ thế hay cao số đều có ảnh hưởng đến dạng đường cong của sóng hiện trên màn huỳnh quang

3.4 Chuẩn đoán trạng thái kỹ thuật hệ thống truyền lực

Trong thực tế, đối với các ly hợp hiện nay chỉ có hai thông số đặc trưng cho các hư hỏng của nó là góc bám của đĩa ly hợp và hành trình tự do của bàn đạp (chân côn)

Đối với hộp số, cầu xe, hộp số phụ cũng chỉ có hai triệu chứng: tiếng kêu , tiếng gõ và chảy dầu, rò dầu khỏi cácte

Một thông số định lượng khác có thể đánh giá tình trạng hư hỏng tổng quát của các tổng thành hệ truyền động khi không tháo rời chúng ra khỏi xe – đó là tổng

độ dơ quanh tâm trục của tổng thành

Để kiểm tra tình trạng kỹ thuật của tổng thành hệ truyền động người ta sử dụng các thông số hiệu quả như trị số độ dơ tròn (độ lắc tròn) hoặc lắc ngang, lắc dọc…Dùng đồng hồ đo độ lắc tròn cho từng tổng thành hộp số, trục cácđăng, cầu sau v.v… Dùng đồng hồ so ta có thể dễ dàng xác định trị số độ cong của trục

3.5 Chẩn đoán cầu trước và cơ cấu lái

Cầu trước của ôtô đều có lắp cơ cấu chuyển hướng (hình thang lái, chốt (ngõng) quay lái, trục tay lái v.v…) Những hư hỏng thường gặp của cầu trước và

cơ cấu lái là: dầm cầu dẫn hướng bị biến dạng, bạc quay lái, chốt quay lái bị mòn khiến cho góc chụm, góc nghiêng của bánh xe bị thay đổi Các góc của bánh dẫn hướng nếu không đúng quy định, lốp sẽ bị mòn rất nhanh (khi giảm góc nghiêng ngoài (góc doãng) của bánh dẫn hướng đi 1o so với tiêu chuẩn thì lốp của xe mòn nhanh hơn 50%) Mặt khác, khi góc chuyển hướng sai với quy định, tính năng chuyển hướng của xe ôtô cũng xấu đi

Để kiểm tra góc nghiêng ngoài của bánh xe dẫn hướng, góc nghiêng dọc và ngang của chốt quay lái, góc chụm của bánh dẫn hướng v.v… có thể dùng thiết bị

đo kiểm tra

Những hư hỏng thường gặp của hệ thống lái thường là tay lái dơ nhiều, tay lái nặng, cơ cấu dẫn động tay lái dơ rão, bộ trợ lực tay lái không làm việc… Tuy vậy, trong chẩn đoán trạng thái kỹ thuật của cơ cấu lái, người ta thường dung hai thông số cơ bản là độ dơ tự do của vành tay lái và lực quay vành tay lái

3.6 Chẩn đoán hệ thống phanh

Như chúng ta đã biết những hư hỏng của hệ thống phanh khi xe đang vận hành thường dẫn đến những tai nạn rất nghiêm trọng về người và xe Sự thay đổi tính năng kỹ thuật của hệ thống phanh thường diễn biến từ từ cho đến khi xảy ra sự

cố

Những hư hỏng của hệ thống phanh thường xảy ra rất đa dạng như: phanh không ăn, thời gian chậm tác dụng tăng lên do má phanh bị mòn, bàn đạp phanh bị hẫng do không khí lọt vào hệ thống phanh dầu, piston của xylanh phanh bị kẹt do bẩn, bàn đạp phanh bị cứng, phanh ăn không đều, phanh bị bó, bị nóng, bị kêu…

Tuy vậy thông số đặc trưng tính năng kỹ thuật của hệ thống phanh dùng để chẩn đoán trạng thái kỹ thuật của hệ thống này thường là quãng đường phanh và độ giảm gia tốc của xe khi phanh (đo bằng gia tốc kế)

3.7 Chẩn đoán đặc tính kéo của xe tải

Công suất trên bánh chủ động của ôtô là một thông số tổng hợp, đặc trưng cho các cụm tổng thành của ôtô bảo đảm tính năng kéo của xe

Công suất trên bánh xe chủ động có thể đặc trưng cho khả năng hoạt động của tổng thành, bảo đảm sức kéo của ôtô nhưng lại cung cấp ít tin tức về trạng thái

kỹ thuật của từng chi tiết của tổng thành đó

Để tăng khối lượng thông tin ta có thể dùng các thiết bị xác định mức độ tổn thất công suất từng phần như xác định mức độ tổn thất công suất trong hệ thống truyền động, tổn phí công suất động cơ, đồng thời sử dụng thiết bị phân tích dao động và các hiện tượng âm phát sinh trong quá trình tổng thành hoạt động

Ngoài ra, chất lượng của bộ chế hoà khí, bơm cao áp, chất lượng của nhiên liệu, dầu nhờn, chất lượng điều chỉnh của động cơ, của hệ thống truyền động, của

áp suất lốp … đều ảnh hưởng rõ rệt tới lực kéo của bánh xe chủ động