Tài liệu đề tài kinh tế vĩ mô doc

Lý do chọn đề tài:• Việc xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa giữa các nước với những đơn vị tiền tệ khác nhau làm nảy sinh 1 yếu tố kinh tế mới là tỷ giá hối đoái.. • Hiện tượng thâm hụt thư

Trường Đại Học Cửu Long

Khoa Kế Tốn-Tài Chính-Ngân Hàng

Lớp Kế Tốn 2-k9

Giảng Viên: Tưởng Minh Trang

Nhóm:

• Lương Nhất Linh (09044096)

• Lê Thị Ngọc Hằng (09044077)

• Trần Thị Ngọc Dung (09044087)

Lý do chọn đề tài:

• Việc xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa giữa các nước với những đơn vị tiền tệ khác nhau làm nảy sinh 1 yếu tố kinh tế mới là tỷ giá hối đoái

• Tỷ giá hối đoái là mức giá mà đồng tiền một nước

có thể biểu hiện qua đồng tiền nước khác

• Hiện tượng thâm hụt thương mại cao

Kim ngạch xuất nhập khẩu và cán cân thương mại quí I/2010

( Nguồn tổng cục hải quan )

• Từ đầu tuần tháng 4 trở lại đây, tỷ giá đô la Mỹ/ đồng Việt Nam có khuynh hướng giảm, cả trên thị trường chính thức (qua hệ thống ngân hàng thương mại) và thị trường tự do (các tiệm vàng và những điểm thu đổi ngoại tệ không chính thức) Vậy việc tỷ giá giảm như vậy có ý nghĩa và tác động như thế nào?

Cơ sở lý thuyết

• Cung, cầu về ngoại tệ và sự cân bằng trên thị trường ngoại hối

• Các cơ chế tỷ giá hối đoái Vai trò của Ngân hàng Trung Ương trong từng cơ chế tỷ giá

• Tác động của tỷ giá hối đoái

• Cán cân thương mại

ngoại tệ

 Nguồn xuất khẩu hàng hóa và dịch vụ ra nước ngoài

nước

về

DN trong nước

trong nước

 Cơ chế tỷ giá hối đoái cố định: Chính Phủ cam kết can thiệp vào thị trường ngoại hối khi cung cầu trên thị trường ngoại hối thay đổi, nhằm giữ cho tỷ giá không thay đổi hoặc thay đổi rất ít

 Cơ chế tỷ giá hối đoái thả nổi:

tỷ giá được tự do biến động theo mối quan hệ cung – cầu trên thị trường Chính Phủ không can thiệp vào thị trường ngoại hối

có kiểm soát: là cơ chế tỷ giá thả nổi nhưng nếu vượt quá giới hạn cho phép, gây ảnh hưởng xấu đến nền kinh tế thì Chính Phủ sẽ can thiệp

Tỷ giá (e) Se

De

eo

Mo Lượng ngoại tệ

Cán cân thương mại là một thành phần chủ yếu trong cán cân vãng lai

(bao gồm cán cân thương mại, cán cân dịch vụ và chuyển nhượng đơn phương) Cán cân thương mại ghi lại các hoạt động xuất nhập khẩu của một quốc gia trong một thời kỳ nhất định Khi xuất khẩu ghi dấu ( + ), khi nhập khẩu ghi dấu ( - ) Chênh lệnh giữa xuất khẩu và nhập khẩu hàng hóa gọi là giá trị xuất khẩu ròng Xuất khẩu ròng còn thể hiện chênh lệch giữa tiết kiệm trong nước và đầu tư trong nước Cán cân thương mại thặng dư khi xuất khẩu ròng mang dấu dương, thể hiện giá trị xuất khẩu lớn hơn giá trị nhập khẩu, ngược lại là thâm hụt thương mại

Ta có: TB = X – M

Trong đó: TB là cán cân thương mại

X là giá trị xuất khẩu

M là giá trị nhập khẩu

Cán cân thương mại thặng dư khi (X – M) > 0; ngược lại, cán cân thương mại thâm hụt khi (X – M) < 0 15

Vì cán cân thương mại là thành phần quan trọng nhất trong tài khoản vãng lai và xuất khẩu ròng bằng chênh lệch giữa tiết kiệm trong nước và đầu

tư trong nước, nên tài khoản vãng lai còn được thể hiện bằng chênh lệch này Vì vậy, sự thặng dư hay thâm hụt tài khoản vãng lai có quan hệ chặt chẽ với thâm hụt hay thặng dư cán cân thương mại

Tài khoản vãng lai thặng dư khi xuất khẩu ròng, hay khi tiết kiệm nhiều hơn đầu tư Ngược lại, tài khoản vãng lai thâm hụt khi quốc gia nhập khẩu nhiều hơn hay đầu tư nhiều hơn

Nếu các yếu tố không đổi, một sự gia tăng trong giá trị đồng nội tệ có thể làm cán cân thương mại xấu đi Đồng nội tệ tăng giá làm giá hàng hóa trong nước trở nên đắt tương đối so với hàng nước ngoài, điều này gây bất lợi cho hoạt động xuất khẩu và thuận lợi cho nhập khẩu dẫn đến kết quả là xuất khẩu ròng giảm

Đồng nội tệ mất giá (đồng nội tệ được định giá thấp) có thể giúp cải thiện cán cân thương mại Đứng trên khía cạnh của nhà xuất khẩu, đồng nội

tệ giảm giá làm hàng nội rẻ tương đối so với hàng ngoại Ngược lại, đối với nhà nhập khẩu, nội tệ giảm giá làm giá cả hàng hóa nhập khẩu đắt tương đối

so với hàng nội Điều này gây khó khăn cho hàng hoá nước ngoài trên thị trường nội địa và là lợi thế cho hàng xuất khẩu trên thị trường thế giới, dẫn đến kết quả là xuất khẩu ròng tăng

Từ những lý lẽ trên, chúng ta thấy rằng tỷ giá hối đoái có mối quan hệ nghịch biến với cán cân thương mại Nhân tố tỷ giá chỉ tác động đến cán cân thương mại và dịch vụ, các bộ phận còn lại của cán cân thanh toán không chịu ảnh hưởng của những thay đổi của tỷ giá

Ngoài ra, do phạm vi nghiên cứu là tác động của tỷ giá đối với cán cân thương mại nên chỉ trình bày nội dung tác động của phá giá đối với cán cân thương mại mà thôi

Phá giá tiền tệ là làm giảm giá trị đồng nội tệ so với các ngoại tệ khác Phá giá sẽ làm tăng tỷ giá danh nghĩa kéo theo tỷ giá thực tăng sẽ kích thích xuất khẩu và hạn chế nhập khẩu, cải thiện cán cân thương mại

Khi tỷ giá tăng (phá giá), giá xuất khẩu rẻ đi khi tính bằng ngoại tệ,

giá nhập khẩu tính theo đồng nội tệ tăng được gọi là hiệu ứng giá cả Khi tỷ

giá giảm làm giá hàng xuất khẩu rẻ hơn đã làm tăng khối lượng xuất khẩu

trong khi hạn chế khối lượng nhập khẩu Hiện tượng này gọi là hiệu ứng

khối lượng Cán cân thương mại xấu đi hay được cải thiện tùy thuộc vào

hiệu ứng giá cả và hiệu ứng số lượng cái nào trội hơn

Trong ngắn hạn, khi tỷ giá tăng trong lúc giá cả và tiền lương trong nước tương đối cứng nhắc sẽ làm giá hàng hóa xuất khẩu rẻ hơn, nhập khẩu trở nên đắt hơn Ngoài ra, trong ngắn hạn, cầu hàng nhập khẩu không nhanh chóng giảm còn do tâm lý người tiêu dùng Khi phá giá, giá hàng nhập khẩu tăng lên, tuy nhiên, người tiêu dùng có thể lo ngại về chất lượng hàng nội hay trong nước chưa có hàng thay thế xứng đáng hàng nhập làm cho cầu hàng nhập khẩu chưa thể giảm ngay

Do đó, số lượng hàng xuất khẩu trong ngắn hạn không tăng lên nhanh chóng và số lượng hàng nhập cũng không giảm mạnh Vì vậy, trong ngắn hạn hiệu ứng giá cả có tính trội hơn hiệu ứng số lượng làm cho cán cân thương mại xấu đi

Trong dài hạn, giá hàng nội địa giảm đã kích thích sản xuất trong nước và người tiêu dùng trong nước cũng đủ thời gian tiếp cận và so sánh chất lượng hàng trong nước với hàng nhập Mặt khác, trong dài hạn, doanh nghiệp có thời gian tập hợp đủ các nguồn lực để tăng khối lượng sản xuất Lúc này sản lượng bắt đầu co giãn, hiệu ứng số lượng có tính trội hơn hiệu ứng giá cả làm cán cân thương mại được cải thiện

Việc tỷ giá giảm hiện nay không phải do yếu tố làm tăng tổng cung ngoại tệ trong nền kinh tế mà là một sự điều chỉnh tạm thời sự mất cân đối trên thị trường tiền tệ và thị trường ngoại hối

Có nhiều nguyên nhân làm tỷ giá giảm, nhưng ta đi phân tích hai hành

vi sau đây:

Người đi vay: vay đô la mỹ

Người gửi tiền: gửi tiền đồng Tại sao lại có hiện tượng như vậy? một trong những câu trả lời cho câu hỏi trên đó là sự chênh lệch lãi suất giữa đô la Mỹ so với đồng Việt Nam Ta thử làm bài toán đơn giản:

Giả sử tỷ giá niêm yết trên thị trường là 19100 VND/USD

 Th1: đối với người đi vay :

Nếu cần vay 2 tỷ đồng thì lãi phải trả sẽ là 30 triệu/tháng ( mức lãi suất 18%/năm)

Trong khi đó, họ có thể vay khoảng 105000 USD tương đương với 2

tỷ đồng nói trên thì lãi phải trả là 525 USD/tháng ( mức lãi suất 6%/năm) tương đương với 10 triệu đồng

 Người vay lợi đến 20 triệu/tháng khi vay đô la Mỹ.

 Th 2: đối với người gửi tiền :

Nếu gửi 2 tỷ thì sẽ nhận được số tiền lãi trên 19 triệu ( lãi suất 11,5%/năm)

Nhưng nếu gửi 105000 USD thì sẽ nhận lãi là 393.75 USD/tháng (lãi suất 4,5%) Lãi này tương đương với 7,520,625 đồng

 Người gửi tiền sẽ được lợi trên 11 triệu đồng.

Qua bài toán trên, ta có thể thấy rõ được nguyên nhân vì sao tỷ giá lại giảm

Khi người gửi tiền chỉ có đô la Mỹ, họ sẽ bán ra để lấy tiền đồng gữi ngân hàng

Ngược lại, khi người vay cần tiền đồng, họ sẽ vay đô la Mỹ để bán ra lấy tiền đồng họ được hưởng lợi kép từ hành vi này :

 Bán được đô la Mỹ cao hơn giá hiện hành do tiền đồng tăng giá

 Hưởng lợi chênh lệch lãi suất

Cả hai hành vi trên của hai nhóm người gửi và vay đã làm tăng nguồn cung đô la mỹ, góp phần đẩy tỷ giá giao trên thị trường ngoại hối giảm xuống

Se

Tỷ giá (e)

De S’e

eo

e1

Mo M1 Lượng ngoại tệ Tuy nhiên phải nhìn nhận rằng, các tính toán quy đổi tiền tệ trên chưa

ổn thỏa Ta chỉ đơn giản sử dụng một mức tỷ giá thống nhất, đã bỏ qua sự chênh lệch tỷ giá mua và bán của ngân hàng, chưa kể đến việc khi mọi người

đổ xô nhau đi vay ngoại tệ trong ngắn hạn sẽ tạo áp lực tăng lãi suất cho vay ngoại tệ, đồng thời giảm lãi suất vay nội tệ Và còn nhiều tác động khác tác động đến việc thay đổi của lãi suất Như thế, đã làm giảm chênh lệch giữa mức lãi suất đồng ngoại tệ và đồng nội tệ Khi đó cả người đi vay và người gửi tiền sẽ mất hứng thú với việc quy đổi giữa hai đồng tiền và hành vi trên

sẽ ít phổ biến hơn trong tương lai

Tỷ giá giảm nghĩa là tiền đồng đang tăng giá Nếu tiền đồng tăng giá

ở mức thích hợp sẽ là một động lực khuyến khích người dân chuyển dịch tiết kiệm ngoại tệ thành tiết kiệm tiền đồng và bán ngoại tệ cho ngân hàng thay

vì gửi tiết kiệm ngoại tệ Qua đó, nguồn cung đô la thương mại tăng lên và giảm đô la huy động một cách triệt để

Tỷ giá giảm sẽ không khuyến khích xuất khẩu trong khi lại càng khuyến khích nhập khẩu gây áp lực lớn lên cán cân thương mại hiện nay

Xuất khẩu giảm => SE giảm Nhập khẩu tăng => DE tăng

Số liệu thống kê cho thấy nhập siêu trong quý 1-2010 đạt mức 3,5 tỷ

đô la mỹ, bằng 25% kim ngạch xuất khẩu Trong đó kim ngạch nhập khẩu tăng nhiều so với cùng kỳ năm ngoái

Kim ngạch nhập khẩu một số nhóm hàng chính

Quý I/2010 so với Quý I/2009

(Nguồn tổng cục hải quan)

Dưới cơ chế tỷ giá thả nổi, cầu nhập khẩu tăng trong khi cung nhập khẩu giảm => gây áp lực tăng tỷ giá, tức tạo ra cơ chế tự điều chỉnh cho cán cân thương mại

Tỷ giá (e)

S’e

De D’e

Se

e1

e0

MoM1 Lượng ngoại tệ

Tuy nhiên, tỷ giá đô la mỹ/đồng việt nam lại bị kìm hãm bởi sự kiểm soát của ngân hàng nhà nước

ngân hàng nhà nước:

Khi tỷ giá VND/USD trên đường tuột dốc, tiền đồng lên giá mạnh so với USD, xuất hiện tình trạng dư thừa đô la Mỹ Lúc này có thể để cho tỷ giá giảm (NHNN vẫn kiểm soát mức độ giảm của tỷ giá) nhằm giảm giá hàng nhập khẩu giúp hạ nhiệt lạm phát đang tăng rất cao trên toàn cầu, hay cũng

có thể mua USD vào dự trữ nhằm tăng quỹ dự trữ và giúp thị trường thanh khoản trở lại đồng thời kìm hãm bớt đà giảm quá mức của tỷ giá theo ý đồ

ổn định tỷ giá của NHNN

Như nói ở trên, khi doanh nghiệp bán ngoại tệ cho ngân hàng => ngân hàng thừa ngoại tệ nên bán lại cho ngân hàng nhà nước => ngân hàng nhà nước mua ngoại tệ Số ngoại tệ ngân hàng nhà nước mua được đưa vào quỹ

dự trữ ngoại hối

Trong cơ chế tỷ giá hối đoái thả nổi có kiểm soát, chính phủ bằng các chính sách tài chính tiền tệ sẽ cố gắng neo tỷ giá lại ở một giá trị nhất định nhằm ổn định thị trường tránh những biến động bất ngờ gây khó khăn cho nền kinh tế hay để hỗ trợ cho một quan điểm phát triển nào đó chẳng hạn định giá thấp nội tệ để hỗ trợ cho chính sách phát triển hướng về xuất khẩu

Khi cầu ngoại tệ tăng từ D đến D’ tạo áp lực làm tỷ giá hối đoái tăng

từ e0 đến e1, ngân hàng trung ương sẽ bán ra ngoại tệ từ quỹ dự trữ ngoại hối làm tăng cung ngoại tệ từ S đến S’ và tỷ giá được kéo giảm trở lại tại điểm e’, mức cung sẽ dừng lại khi ngân hàng trung ương đạt được mục tiêu

đã định

Tỷ giá (e)

DE D’E

SE

S’E

e1

e’

e0

Mo M1 M’ Lượng ngoại tệ

Hình 1.1 Can thiệp của ngân hàng trung ương nhằm kéo giảm tỷ giá (nâng

đỡ đồng nội tệ) khi cầu ngoại tệ tăng

Theo hình 1.1, khi cầu ngoại tệ tăng từ D sang D’ tạo áp lực tăng tỷ giá lên e1, chính phủ sẽ sử dụng quỹ dự trữ ngoại hối, bán ra ngoại tệ để thu lại đồng nội tệ, đồng nội tệ tăng giá tỷ giá giảm lại

Cơ chế này đòi hỏi dự trữ ngoại hối của ngân hàng trung ương phải đủ mạnh để có thể can thiệp hiệu quả khi có sự biến động tỷ giá

Tuy nhiên, tác động để tỷ giá giảm trong dài hạn nhằm kiềm chế lạm phát có thể không phải là một lựa chọn chính sách thích đáng Trong một vài năm tới Việt Nam vẫn còn phải tiếp tục chính sách phát triển hướng về xuất

khẩu, tỷ giá giảm cĩ thể gây ảnh hưởng xấu đến khả năng cạnh tranh của hàng hĩa xuất khẩu

Tài liệu tham khảo:

 Nguồn số liệu từ tổng cục thống kê và tổng cục hải quan

 Thời báo kinh tế sài gòn

 Báo tuổi trẻ

 Báo điện tử vnexpress.net

 Tài liệu kinh tế vĩ mô

 Và một số thông tin khác lấy từ trên mạng

Cám ơn cơ đã tạo điều kiện cho chúng em làm bài khảo sát này và sự hướng dẫn tận tình của cơ.

Trong quá trình làm bài sẽ có những sơ sót và cũng

sẽ mắc những sai lầm về từ ngữ, có thể bị nhầm lẫn,

chúng em mong cơ thơng cảm Rất mong nhận được ý kiến của cơ để chúng em rút kinh nghiệm và hồn thành tớt trong những bài sau.

THE END