Bài nghiên cứu về sử thi phương Tây, So sánh 2 tác phẩm sử thi Iliade và Odyssey Bởi lẽ được sáng tác ở hai thời điểm khác nhau nên đã cho thấy được sự khác biệt giữa hai tác phẩm. Ở Iliade xây dựng người anh hùng luôn gắn với trận mạc với những chiến công hiển hách, triệt hạ thành trì. Họ là những người Hy Lạp cổ đại không bao giờ lùi bước trước chiến trận, hăng hái chiến đấu để bao vệ danh dự cho dòng họ, cho bản thân. Đồng thời họ cũng ước muốn lâp được những chiến công hiển hách để lưu danh hậu thế. Còn trong Odyssey không xem trọng những chiến công hiển hách được lập nên do gươm đao mà chỉ chú trọng đến sức mạnh trí tuệ và trái tim. Điều đó cũng đánh dấu sự chuyển mình của thời kỳ dã man sang văn minh.
Trang 1Sự khác biệt giữa sử thi “ Iliade” và
“Odyssey”
Mục Lục
I Khái quát chung
1 Tác giả
2 Tác phẩm
II Nội dung chính
1 Chủ đề
2 Mẫu người anh hùng thời đại
3 Giá trị hiện thực của Iliade và Odyssey
4 Iliade:giá trị nhân đạo – Odyssey: quan điểm đạo đức III Nghệ thuật
1 Kết cấu
2 Không gian nghệ thuật
3 Nghệ thuật xây dựng nhân vật
4 Nghệ thuật kể chuyện
IV Tổng kết
Trang 2
I.Khái quát chung
1.Tác giả
Homer là một nhân vật gây nhiều tranh cãi bởi xuất thân cũng như thân thế vẫn còn rất nhiều những hoài nghi Việc Homer có phải là tác giả của hai trường ca “Iliade” và
“Odyssey” hay không đến nay vẫn là một ẩn số Bởi cho đến nay có đến chín bản tiểu sử khác nhau về Homer và có từ 7 đến
11 thành phố tranh nhau vinh dự là quê hương của Homer Chỉ
có thể nói nói rằng, Homer là 1 thiên tài nghệ thuật, trưởng thành và được nuôi dưỡng trong lòng nghệ thuật hát rong Hy Lạp, trong lòng văn học dân gian.Thiên tài này xuất hiện vào khoảng thế kỉ IX hoặc thế kỉ VIII TCN
2.Tác phẩm
1.1Iliade
Iliade là một trong hai tác phẩm sử thi lớn nhất của Hi Lạp Tác phẩm gồm 15.693 câu thơ, lúc đầu được truyền miệng, sau đó đến thời tiếm vương Pizitxtơrat (600-527 tr.CN) của Aten thì được biên soạn lại thành 24 khúc ca Đây là bản trường ca viết về cuộc chiến thành Tơroa ( hay còn gọi là thành Iliông)
1.2Odyssey
Odyssey cùng với Iliade là hai bản trường ca lớn nhất trong trường Hi Lạp Tác phẩm gồm 12.400 câu thơ và cũng được chia làm 24 khúc ca.Odyssey nghĩa là bài ca về chàng Odysseus, một tên gọi khác của Ulisses Nguồn gốc đề tài bắt nguồn từ truyền thuyết cuộc chiến thành Troy ( Tơroa) và dựa vào câu chuyện cuộc trở về quê hương Ithaca của Ulisses làm cốt truyện cơ bản
II.Những nội dung chính
1.Chủ đề
Iliade là bản hùng ca về chiến tranh bộ lạc Đó là cuộc
chiến tranh giữa “bộ tộc chúng ta” và “bộ tộc chúng nó” mà không thể phân định bên nào là chính nghĩa bên nào là phi nghĩa Là bài ca chiến trận ca ngợi phẩm chất tập thể vô song của các chiến binh thời cổ đại Cụ thể đây là cuộc chiến giữa quân Akeen và quân đội thành Troy nhằm chiếm lấy thành Troy Đồng thời còn là cuộc trả thù giết bạn của Asin với Hecto Từ đó cuộc chiến dữ dội trên chiến trường trở thành cuộc đua tài giữa các bộ lạc Sức mạnh của các anh hùng của cả hai bên ngoài sức khỏe vốn do rèn luyện, do thiên phú còn là sức mạnh của cộng đồng, sức mạnh của tập thể Tuy nhiên bên cạnh ca ngợi
sự dũng cảm quên mình vì lý tưởng tập thể thì Hôme cũng chỉ
Trang 3ra những mất mát đổ vỡ mà cuộc chiến tranh để lại Điều này làm nên giá trị nhân đạo của tác phẩm
Trái lại Odyssey là bản hùng ca về bức tranh hoành tráng
hào hùng của người Hy Lạp trong công cuộc chinh phục thiên nhiên và di dân mở đất Odyssey phản ánh một giai đoạn cao trong quá trình tan rã của chế độ công xã thị tộc Đó là thời kỳ những người Hy Lạp đã bước vào cuộc sống lao động hòa bình với khát vọng chinh phục thế giới xung quanh Chủ đề của Odyssey là sự tiếp nối, kế thừa và phát triển của Iliat, thể hiện qua tinh thần chế ngự hoàn cảnh của các nhân vật ( trong đó tiêu biểu là ba nhân vật chính : Uylixơ khôn khéo, Penelope kín đáo và Telemachos thận trọng)
2 Mẫu người anh hùng thời đại
a Trong trường ca Iliade
Homer đã đưa vào thi phẩm Iliad hàng trăm nhân vật, những nhân vật này có chung những đặc điểm của người anh hùng thời đại nhưng mỗi người lại mang một sắc thái riêng, không ai giống ai Mặc dù,đó là những con người khác nhau,nhưng tất cả đều mang lí tưởng thị tộc, bộ lạc Điômet dũng cảm, Menêlax kiêu hùng,… lí tưởng của con người tràn đầy sức sống, nhiệt tình, sôi nổi, khát khao chiến công
Nhân vật chính của trường ca Iliade là Asin Đó là người anh hùng “hoàn hảo” cả về hình dáng lẫn tính cách Sức mạnh, tài năng chiến trận, tâm lí tình cảm của Asin được mô tả tiêu biểu cho mẫu người anh hùng lí tưởng của thời đại
- Qua ngoại hình, sức vóc và vũ khí:
Hình dáng đẹp đẽ, sức vóc như thần, tiếng thét thì âm vang như “tiếng kèn xung trận” làm cho “đầu gối của hết thảy người Tơroa đều run rẩy” và “trái tim thì tan ra như nước” Áo giáp và mũ trụ sáng ngời lên “trông xa như một đám cháy lớn”, như “ vừng đông khi mặt trời mới mọc” đến nỗi chính quân sĩ của chàng cũng “rùng mình run sợ” khi “đánh bạo nhìn vào những vũ khí đó” Con ngựa của Asin là con đẻ của thần gió
-Qua hành động:
+ Hành động ngoại hóa:
Asin xuất hiện lẫy lừng như một vị thần với “đôi chân
nhanh” thần thánh Asin xuất trận, lập nên những chiến công
làm chấn động, lẫy lừng ba cõi Sự xuất hiện của chàng reo rắc
bao nỗi “kinh hoàng, ghê gớm lan khắp quân Tơroa”, làm cho
“đất đen ngập máu”, “ trục xe và tay vịn thành xe nhuốm đẫm máu” Sức mạnh phi thường và những chiến công hiển hách của
Asin đã đem lại cho chàng một uy danh lẫy lừng Chàng đã triệt
hạ 12 thành bằng đường thủy và 11 thành bằng đường bộ quanh vùng đồng bằng Tơroa phì nhiêu màu mỡ Từ lúc xuất
Trang 4trận cho đến khi tiêu diệt được Hecto, Asin đã giết chết tất cả
24 danh tướng của quân đội thành Tơroa (VD: Đêmêlêông,
Hippôđamac, Pôlyđô, ) cùng rất nhiều binh sĩ khác
Ở những năm đầu của cuộc chiến, chàng đã đưa quân
Hy Lạp đi từ thắng lợi này đến thắng lợi khác, cho đến khi Asin rời bỏ chiến trường, không tham chiến, sự vắng mặt của chàng
đã làm quân Tơroa thay đổi được tình thế Quân Tơroa quay trở lại tấn công và liên tiếp dành được những thắng lợi to lớn, đẩy quân Hy Lạp vào tình thế hết sức nguy kịch Patroclơ chết, Asin nguôi giận, chàng chấp nhận tham chiến Sự xuất hiện của chàng một lần nữa làm cục diện chiến trường bị đảo ngược lại Ngay từ lúc chưa xuất trận, chỉ bằng một tiếng hết cất lên từ sự căm thù cùng cực, chàng đã gieo sự khủng khiếp ghê gớm xuống hàng ngũ quân Tơroa Tiếng thét của chàng đã khiến quân Tơroa hồn bay phách lạc:
“Đứng chỗ này, chàng cất tiếng thét vang Phía bên kia, tiếng của Pallax Atênê cũng nổi dậy vang lừng
Sự việc đó khiến quân Tơroa vô cùng náo động
Khi quân giặc giết người đưa quân quanh thành vây hãm,
Tiếng kèn đồng vang dội cất cao, Giờ đây, tiếng thét của con người con Êac Cũng vang dội trong suốt và sắc đanh như vậy
Quân Tơroa, vừa nghe thoảng tiếng động vang dội ấy
Tất cả tâm thần toán loạn thất kinh, Những con ngựa màu tươi kéo xe quay ngược lại phía sau mình,
Bởi có linh tính về những điều tai họa Các chàng thiện kỵ thì mất hồn mất vía Khi thấy ngọn lửa hồng bất tận đang ghê Cháy lung linh trên đầu người con cao thượng của Pêle
Lửa vẫn cháy, nhờ có nữ thần Atêne mắt cú mèo kinh khủng
Ba lần qua con hào vang tiếng thét của Atêne thần thánh
Ba lần quân Tơroa và đồng minh rối loạn đẩy xô nhau.”
(Khúc ca XVIII – 262-278)
Ba lần trên bờ hào,Asin thần thánh đã gieo xuống tiếng thét lớn, ba lần chàng làm cho hàng ngũ của quân Tơroa và quân đồng minh danh tiếng của họ bị đảo lộn Chúng sợ hãi rụng rời khi nhìn thấy người con củ Pêle có đôi chân nhanh xuất hiện, khiên giá Patroclơ sáng ngời, sánh ngang thần Aret, tai họa của loài người
+ Hành động hướng nội:
Khi bị Agamemnong vị chủ tướng của quân đội Akeen xúc phạm Asin rời bỏ chiến trường, không tham chiến Hành
Trang 5động hưu chiến của Asin không phải do những mâu thuẫn cá nhân vị kỷ mà đó là sự đấu tranh chống lại những sai phạm, quy ước chung để bảo vệ sự vững bền của cộng đồng, hàn gắn lại những vết rạn nứt đầu tiên trong lòng chế độ công xã, khi ý thức tư hữu bắt đầu xuất hiện Chống lại Agamemnong, tức là Asin đã dám đứng lên đấu tranh cho lợi ích chung của tập thể, chống lại sự tư hữu cá nhân và những quyền lợi vị kỷ
Nhưng sau cái chết của người bạn thân Patroclơ đã thay mình xuất quân để rồi bỏ mạng khỏi chiến trận Asin đau đớn, dày vò :
“ Lòng Asin phủ nặng lớp mây đau Chàng vốc đầy tay tro bếp đội lên đầu, Làm nét mặt tươi xinh của chàng hoen ố.
Tro đen dính vào chiếc chiến bào long lanh màu cam lộ, Rồi giữa lớp bụi dày, tấm thân to choán một khoảng rộng không
gian Chàng lăn ra, vừa rứt tung vừa xéo bản má tóc chàng”
(Khúc ca XVIII – 26-32)
“Asin rên rỉ khóc than kinh khủng”
(Khúc ca XVIII – 40 )
Trước cái chết của bạn nỗi xúc động đau đớn dâng trào trong lòng chàng khiến chàng tuyệt vọng,kiệt cùng than khóc vật vã Một nỗi buồn đau bao phủ lấy chàng như một đám mây đen Chàng thét lên một tiếng đau đớn Ăngtilocơ phải ghìm chặt đôi cánh tay chàng, vì nếu không chàng sẽ tự vẫn để chết theo bạn Những hành động như : Nằm vật xuống đất, lấy bụi phủi lên mặt, vốc tro bếp dội lên đầu, gào to lên thảm thiết, kêu khóc vang trời… biểu lộ sự xót xa vô hạn trước sự ra đi của người bạn thân.Và tình thương đó đã biến thành sức mạnh để khiến chàng hành động, Asin xung trận và giết được Hécto Lòng yêu thương hòa lẫn với sự căm thù đã tạo nên sức mạnh hành động trong Asin Chàng sẵn sàng gạt bỏ những mâu thuẫn cá nhân vị kỷ, chấp nhận tham chiến, tuyên bố trở lại chiến trường Cái chết của Patroclơ đã làm hồi tỉnh Asin : “Nỗi đau đớn có thể làm người ta mất trí, nhưng cũng có thể làm con người ta tỉnh táo hơn lên, dám dũng cảm nhìn vào sự thật Chính sức mạnh của sự thức tỉnh trong tâm hồn của Asin, cái ý thức trách nhiệm về tình chiến hữu, về vị trí, vai trò của một vị tướng trong cuộc chiến tranh của khối liên minh bộ lạc Hi Lạp,
đã đưa Asin trở lại chiến trường.”
-Qua lời nói:
Xuất hiện trong tác phẩm rất nhiều đoạn đối thoại giữa các nhân vật Asin hình tượng nhân vật trung tâm được Homer
Trang 6dành nhiều bút lực xây dựng nhiều đoạn hội thoại như : Cuộc nói chuyện với cụ già Crydex, viên tư tế của thần Apôlông, cuộc tranh cãi Agamemnong tổng chỉ huy quân đội Hy Lạp, cuộc đàm thoại với Uylix cùng đoàn tướng lĩnh đi thuyết phục Asin nguôi giận… với giọng điệu uy nghi, hào hùng tác giả đã cho ta thấy
vẻ đẹp một anh hùng có nhân cách lớn, tầm vóc lớn
Qua sự phân tích hành động và lời nói của Asin, ta thấy được hình ảnh người anh hùng đại diện cho cộng
đồng-“Asin là một tổng thể những sức mạnh ưu tú của nhân dân” (Bêlinxki) Từ hành động từ bỏ chiến trận đến lúc quay lại đều vì lợi ích cộng đồng Asin là đại diện cho ý muốn của thần linh khi mà các vị thần đã chỉ định chỉ có sự xuất hiện Asin cuộc chiến chiếm thành Tơroa mới có thể dành thắng lợi
Hình tượng nhân vật Asin còn phản ánh sự cố gắng phấn đấu vươn lên chiến thắng những tàn tích của thời đại dã man để giành lấy một cuộc sống văn minh đượm tình nhân loại
b, Trong trường ca Odyseyy
Trong odyseyy nhân vật chính là Uylix, người anh hùng của thời kì xây dựng cuộc sống hòa bình
Người anh hùng trí xảo- biểu tượng của trí tuệ tuyệt vời và nghị lực lớn lao của người Hy Lạp trong thời kì xây dựng cuộc sống hòa bình
Cùng với Asin, nhân vật Uylix là một sự bổ sung tạo nên cái chỉnh thể trọn vẹn của người Hy Lạp, thời đại anh hùng có tài năng chiến trận để chiến thắng và có lòng quả cảm, mưu trí…
để xông pha nơi sóng gió làm giàu cho mình
Nếu Asin, một anh hùng dũng tướng có một người mẹ là một
nữ thần, ở chàng có cái gì đó là “siêu nhân”, thì Uylix hoàn toàn
là con người trần tục,và được Homer xây dựng như một con người lí tưởng của Hy Lạp cổ đại, khi còn là một biểu tượng lí tưởng của con người sẽ vươn lên làm chủ tất cả chiến thắng mọi trở ngại
Trong cuộc chiến thành Tơroa, chàng dung ngựa gỗ để cho binh sĩ nấp ở trong bụng ngựa, chiến thuật ấy đã đem lại thắng lợi Qua kế sách ấy chứng tỏ hình thái chiến tranh vũ khí thông thường đã mất đi vị trí duy nhất và song song tồn tại với nó là hình thái chiến tranh bằng trí tuệ, bằng mưu trí tuyệt vời Trong trận chiến vớ tên khổng lồ Pôliphem: tên khổng lồ một mắt đã nhốt cả đoàn người trong hang và lần lượt túm lấy hai người một, quật chết tươi rồi nướng lên lửa để “chén” Mưu trí tuyệt vời của Uylix đã giúp chàng và đồng đội thoát tai nạn khủng
Trang 7khiếp Qua đoạn này, Homer đã chứng minh “ trí tuệ sánh tựa thần linh” của Uylix một cách tài tình Uylix phải lao động trước, tính toán tất cả và cuối cùng mọi việc được tiến hành từng bước, từng bước, quyết liệt, chu đáo, sáng suốt đểcuối cùng họ thoát khỏi tay Pôliphem và cả bọn khổng lồ khác một cách an toàn
Và cũng với trí tuệ sáng suốt của mình, Uylix đã tính toán
để chịu tổn thất ít nhất khi con thuyền chàng phải đi qua miệng của hai ác quỷ Karip và Xila
Với trí tuệ sáng suốt đã giúp Uylix chiến thắng 108 kẻ cầu hôn để đoàn tụ với gia đình, xây dựng lại hạnh phúc, khôi phục quyền thế và chức vụ của mình ở đảo Itac
Trí tuệ sáng suốt giúp Uylix đón nhận hạnh phúc một cách chắc chắn vì đã vượt qua thử thách của người vợ yêu quý, nói được bí mật về chiếc giường mà chỉ có chàng, vợ chàng và người giúp việc biết
Những hiểm nghèo mà Uylix gặp phải trên chặng đường hồi hương đã trả lời cho tầm cao nghị lực của người anh hùng Chỉ bằng một chiếc thuyền Uylix sống sót thoát khỏi tay khổng lồ
ăn thịt người Lextơrigông (khúc ca X), chinh phục được nữ phù thủy Xiêcxê cứu các bạn đồng hành khỏi bị biến thành lợn, không những thế lại còn được xuống âm phủ gặp mẹ và các chiến hữu đã qua đời, gặp ông già tiên tri quá cố để biết được hậu vận (khúc ca XI) Hình tượng Uylix rõ ràng không chỉ mang khát vọng chinh phục biển cả của người Hy Lạp cổ đại, mà còn
là biểu tượng của khát vọng, làm chủ số mệnh, làm chủ tự nhiên của họ Và muốn được như vậy, có lẽ họ nghĩ, điều kiện cần phải
có trước tiên là trí tuệ Với trí tuệ, con người sẽ chiến thắng lực lượng tự nhiên vốn thù địch với con người và sẽ làm chủ được vận mệnh của mình
Uylix với tình yêu quê hương và gia đình – biểu tượng của những tình cảm cao quý, đẹp đẽ của người Hy Lạp thời đại Homer
Trước hết là tình yêu quê hương, đất nước Homer đã sáng suốt đưa Uylix đứng trước mọi cám dỗ vật chất và tinh thần để chàng buộc phải lựa chọn, khẳng định rõ hơn phẩm chất người anh hùng Ở mảnh đất của người Lotơphagiơ đầy hiểm hách cầm chất người khách lạ bằng những hạt sen ngọt lịm như mật ong vàng, thực chất đó là thứ “thuốc lú” Ai ăn vào thì quên mất quê hương, gia đình, không nghĩ đến đường về Uylix đã nhất quyết khhong ăn thứ thức ăn tai hại này và cố ngăn giữ các bạn đồng hành để bảo vệ tình cảm quê hương trong trái tim họ Hòn đảo thần tiên cùng với nàng tiên nữ Calipxô và cuộc sống bất tử
mà cả loài người thèm muốn cũng không đủ sức mạnh để níu
Trang 8giữ trái tim chàng Đặc biệt Homer đã cụ thể hóa tình yêu đất nước quê hương một cảnh tưởng hết sức đẹp đẽ: Sau 20 năm xa cách, vừa đặt chân lên quê nhà, Uylix đã cúi xuống hôn lên mảnh đất quê hương Hành động ấy không chỉ thể hiện cái anh hùng mà còn thể hiện sự cao cả Trên đảo Oghizi, ngày nào cũng như ngày nào đểu ra “ ngồi trên những tảng đá ở bờ biển, mắt đăm chiêu nhìn biển khơi không sinh nở mà nước mắt tuôn trào” Giọt nước mắt ấy chính là biểu hiện của nhân bản, nhân tính, thứ nước khiến cho thần linh ngự trên đỉnh Ôlimpơ cao ngất phải lay động và khiến cho Calipxôp phải cảm phục mà giúp chồng vượt biển về quê hương Sự thủy chung của Uylix còn được thể hiện ở việc chàng đã từ chối nữ thần Calipxô – quyến rũ, xinh đẹp, công chúa Nôzica – thầm yêu trộm nhớ Không những thế, Uylix còn mang vẻ đẹp của tình người, lòng thương với kẻ nghèo, tình chủ tớ, phụ tử, lòng căm thù, sự phản bội…tất cả những cái đó thể hiện quan điểm đạo đức của con người thời đại Hômer và cho đến ngày nay
*Uylix với khát vọng khám phá – biểu tượng cho khát vọng chinh phục khám phá những vùng đất mới, yêu cái đẹp của người Hy Lạp
Uylix đã phải vượt qua những vùng đất xa xôi, bí hiểm, kì diệu,
lạ lùng…như hồn đảo của người khổng lồ một mắt Xiclôp, của
nữ thần phù thủy Xiêcxê, nơi cửa ngõ âm cung thần Hađex, nơi những câu chuyện về hai con quỷ Karip và Xila, về các nhân ngư Xiren với giọng hát tuyệt vời, về xứ sở của thần gió, thần mặt trời… Có thể nói, cả một thế giới kì diệu, hyền ảo diễn ra trước mắt ta thật khác xa với cuộc đời thực.Nhưng sau những kì ảo,huyền diệu ấy lại lấp lánh ánh sáng của trí tuệ con người, của sức mạnh con người, chiến thắng mọi trở lực của tự nhiên
và xã hội Và cũng qua đó, cái khát vọng mãnh liệt của con người muốn khám phá, hiểu biết, muốn thử thách và đấu tranh
để làm chủ thế giới đã được bộc lộ rõ ràng
3 Giá trị hiện thực của Iliade và Odyssey.
Trường ca Iliade
-Mô tả cảnh chiến trận và ca ngợi chiến công của những anh hùng chiến trận, thế giới của những cuộc hội chiến nơi chiến trường đầy máu lửa Thực chất đó là sự phản ánh cuộc viễn chinh của quân Hy Lạp đi đánh thành Tơroa ở Tiểu Á, đó là
sự tái hiện những hoạt động, khám phá của người Hy Lạp trên vùng biển Êgiê,vùng biển phía Đông Địa Trung Hải
-Trong Iliade, quyền lưc cá nhân phần nào còn bị quyền lực của tập thể chi phối.Người anh hùng Asin đứng lên chiến đấu không chỉ để trả thù mà còn để đem đến lợi ích cho cả cộng đồng khi
Trang 9đánh chiếm được thành Tơroa Đó khôg chỉ là chiến thắng về địa bàn, lãnh thổ mà còn là danh dự, quyền uy của cả bộ tộc
*Trong Odyssey
-Khác với trường ca Iliade,nó là thiên anh hùng ca thuật lại cuộc hành trình trở về quê hương của Uylix và ca ngợi trí tuệ tuyệt vời cũng như nghị lực vô song của người anh hùng trên mặt biển Thế giới của Odyssey là mặt biển mênh mông, với vô vàn gian nguy, hiểm trở, xứ sở xa lạ đầy bí ẩn Vì vậy, nó phản ánh thời kì người Hy Lạp xây dựng cuộc sống hòa bình, mở rộng giao thông đường biển và đi tìm những vùng đất mới để giao lưu Đó là thời kì tài năng chiến trận đã được thay thế bằng trí thông minh, kinh nghiệm sống và những hiểu biết thực tế Trường ca này còn phản ánh một giai đoạn muộn màng hơn của lịch sử Hy Lạp khi mà những cuộc chiến tranh cướp bóc ở vùng biển Êgiê không còn nữa, và người Hy Lạp đã ổn định cuộc sống đang có nhu cầu tìm hiểu về thế giới xung quanh Nhu cầu ấy gắn với sư phát triển kinh tế, giao lưu mậu dịch, cải tiến công cụ sản xuất, mở rộng đất đai… của xã hội đang trên đà phát triển
để rời bỏ ngôi nhà của chế độ thị tộc bước sang ngưỡng cửa của thời đại văn minh
-Thông qua bản trường ca này, ta thấy rõ được quan hệ
xã hội Hy Lạp cổ đại đã có một bước phát triển mới Cụ thể chính là bước đầu có sự phân hóa giai cấp thể hiện ở:Của cải, nô
lệ, cung điện, đất đai của nhà vua Ăngkinôôx xứ Phêaxi, những trại lợn, đàn bò, cung điện, những kẻ hầu người hạ trong nhà Uylix đều được mô tả tỉ mỉ chi tiết Của cải, tài sản của cá nhân các “ông vua” này, của các bazilơx này, của những người đứng đầu bộ lạc và thành bang này quả thật quá phong phú Năm bảy chục ngừơi hầu, những người trong gia đình, và108 kẻ cầu hôn với những người theo hầu hạ chúng…tất cả cái số đông đảo
ấy sống bằng tài sản của Uylix, không chỉ vài ba năm mà cả chục năm Chưa kể những tiệc tùng liên miên,bò cừu hàng ngày
bị giết thịt, rượu tuôn r như suối từ các bình đựng bằng vàng… -Như vậy, đối chiếu với hiện thực được miêu tả trong Iliade, việc tập trung của cải trong tay một người, quyền sở hữu cá nhân về mặt của cải vật chất trong xã hội đã được mở rộng Và trên cơ
sở quyền sở hữu đó, quyền lực của cá nhân cũng được khẳng định hơn, sự phân chia giai cấp cũng bắt đầu hình thành rõ rêt hơn
Trong Odyssey điều khiến cho Têlemac lo lắng về việc tái giá của mẹ không phải là vấn đề hạnh phúc gia đình, tình cả sứt mẻ
mà là việc mất mát tài sản và địa vị thống trị Itac, điều mà theo luật lệ huyết thống anh ta có quyền thừa hưởng từ người cha của mình Têlemac tuy còn ít tuổi,mẹ chưa tái giá nhưng đã biết
Trang 10khẳng định quyền làm chủ của mình trong gia đình: “Ở đây tôi
là chủ, quyền ăn nói và tiếp khách là của người đàn ông” Vai trò của người đàn ông đã được đề cao hơn hẳn người phụ nữ và
“sự thống trị đầu tiên của giai cấp tương ứng với sự thống trị của người đàn ông đối với người đàn bà” (Ăng Ghen) Trong gia đình Uylix và Ăngkinoôx – những gia đình tộc trưởng phần lớn
nô lệ là phụ nữ và một số người còn được mua về (ông già Ơmê chăn lợn được mua về từ hồi bé, bà nhũ mẫu Ơriclê thì được đổi với giá 20 con bò) Điều này chứng tỏ xã hội Homer phản ánh vẫn còn đang ở buổi đầu của việc sử dụng sức lao đọng của nô lệ.Nhìn chung giữa lao động người tự do và lao động nô lệ chưa
có sự phân biệt sâu sắc Lao động chưa bị giao cấp thống trị coi
là điều xấu xa nhục nhã và chưa phải chỉ dành riêng cho người
nô lệ, người bị trị
Odyssey đã lí tưởng hóa mối quan hệ giai cấp chỉ mới hình thành trong buổi giao thời từ chế độ cộng đồng thị tộc sang chế
độ chiếm hữu nô lệ qua lòng trung thành và quý mến vô hạn của ông già chăn lợn Ơmê đối với chủ, hay sự gắn bó của nhũ mẫu Ơriclê đối với vợ chồng Uylix Tuy nhiên trong thiên hùng
ca này bắt đầu đã xuất hiện sự rạn nứt những mối quan hệ chủ
-tớ (trong gia đình Uylix chỉ có thể ti tưởng được một vài người còn trung thành) báo hiệu một thời kì bóc lột nô lệ trong xã hôi sắp bắt đầu
4 Iliade:giá trị nhân đạo – Odyssey: quan điểm đạo đức.
+ Iliade – Giá trị nhân đạo
Iliade là bản trường ca ca ngợi sự nghiệp anh hùng có tính chất toàn dân của người Hy Lạp trong chiến trận Vì vậy, trong bức tranh chiến trân mà sử thi Homer vẽ nên vừa có cái anh hùng cao cả, vừa có cái bi thảm thê lương Homer mô tả những cảnh bi thảm chết chóc trong cảnh tàn khốc khủng khiếp của chiến tranh không hề có dụng ý lên án chiến tranh mà chỉ là biểu hiên nỗi thông cảm sâu xa đối với những đau khổ của con người do chiến tranh gây ra
Thái độ miêu tả khách quan của Homer đã thể hiện rõ điều đó, ông không đứng về một chiến tuyến nào cả, ông ca ngợi dũng khí của quân Hy Lạp nhưng cũng ca ngợi tinh thần chiến đấu của quân Tơroa, ông thương xót Patơrôclơ từ dã cõi đời khi tuổi đời còn đang độ thanh xuân và cũng ngậm ngùi khi Hecto ngã xuống Ông ca ngợi tất cả và thương xót tất cả
Homer còn thể hiên nỗi thông cảm của mình đối với kiếp người,thân phận của con người nói chung, cũng như số phận ngắn ngủ của nó trên mặt đất này Zues trong Iliade, vị thần này
đã gây ra bao đau khổ cho con người, lại được Homer nói đến với những lời lẽ tràn đầy tính nhân bản: “trong tất cả những sinh