“Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượmCháu thương bà biết mấy nắng mưa.” Em hãy tìm biện pháp tu từ và cách sử dụng hình ảnh trong ba câu thơ đầu?. Theo em, hình ảnh
Trang 1CHÀO MỪNG CÁC EM HỌC SINH
Môn Ngữ Văn – Lớp 9
ỦY BAN NHÂN DÂN QUẬN 12 TRƯỜNG THCS NGUYỄN AN NINH
Trang 2Đoạn phim trên cung cấp cho em biết thông tin gì về nạn đói năm 1945?
Trang 3Bếp lửa
- Bằng
Việt-CHỦ ĐỀ: THƠ VIỆT NAM TRƯỚC NĂM 1975
Văn bản:
Trang 4- Bằng Việt, tên khai sinh là Nguyễn Việt Bằng, sinh năm 1941 ở Hà Tây ( nay là HN)
I Đọc - Hiểu chú thích
1 Tác giả: Sgk/146
- Nhà thơ trưởng thành trong kháng chiến chống Mỹ
- Thơ Bằng Việt trong trẻo, mượt mà, khai thác những kỉ niệm và ước mơ của tuổi trẻ
Em hãy trình bày đôi nét về tác giả Bằng
Việt?
Trang 6I Đọc - Hiểu chú thích
1 Tác giả: Sgk/146
cảnh sáng tác
Thể loại
Chủ đề Bố cục
- Hoàn cảnh sáng tác: Được viết năm
1963, khi nhà thơ đang theo học ngành
Luật tại nước Nga.
- Thể thơ: Tự do
- Bố cục: 4 phần
Trang 7Khổ 2,3,4,5: Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà
Bố cục
Khổ đầu: Hình ảnh bếp lửa – Nơi bắt đầu nỗi nhớ
Khổ cuối: Nỗi nhớ bà và bếp lửa
Khổ 6: Suy ngẫm về bà và hình ảnh bếp lửa
Trang 8“Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa.”
Em hãy tìm biện pháp tu từ và cách sử dụng hình ảnh trong ba câu thơ đầu?
Theo em, hình ảnh bếp lửa đánh thức trong lòng người cháu những hồi ức, tình cảm gì?
II Đọc – Hiểu văn bản:
1 Hình ảnh bếp lửa – Nơi bắt đầu nỗi nhớ:
Trang 9II Đọc – Hiểu văn bản:
1 Hình ảnh bếp lửa – Nơi bắt đầu
nỗi nhớ:
Một bếp lửa chờn vờn sương sớm Một bếp lửa ấp iu nồng đượm
Cháu thương bà biết mấy nắng mưa
Trang 102 Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà
Trong hồi tưởng của ng ười cháu , những
kỉ niệm nào về bà và tì nh bà cháu đã
được gợi nhớ lại
Năm lên bốn tuổi
Kỉ niệm tám năm sống
bên bà
Năm giặc đến đốt làng
Trang 11-…đói mòn đói mỏi,
-…khô rạc ngựa gầy
→ Gợi kỉ niệm khó quên
2 Những kỉ niệm tuổi thơ bên bà
Trang 12“Tám năm ròng cháu cùng bà nhóm lửa
Tu hú kêu trên những cánh đồng xa Khi tu hú kêu bà còn nhớ không bà
Bà thường hay kể chuyện những ngày ở Huế
Tiếng tu hú sao mà tha thiết thế!
Mẹ cùng cha công tác bận không về Cháu ở cùng bà, bà bảo cháu nghe
→ Điệp ngữ, câu hỏi tu từ
→ Nỗi hoài niệm, nhớ thương, lo
lắng của cháu.
- Bà: nhóm lửa, hay kể chuyện, bà
bảo, bà dạy, bà chăm
→ Liệt kê, điệp ngữ, động từ
→ Sự tận tụy, tấm lòng đôn hậu, tình
thương bao la của bà.
→ Nỗi nhớ thương và lòng biết ơn
bà sâu nặng.
Trang 13-…làng cháy tàn cháy rụi
-… trở về lầm lụi
→ Thành ngữ, từ láy
→ Làng quê hoang tàn nhưng cưu
mang, đùm bọc lẫn nhau
-… vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh
→ Từ láy, lời dẫn trực tiếp
→ Người phụ nữ mạnh mẽ, kiên
cường, giàu đức hi sinh
→ Tình cảm bà cháu hòa quyện
trong tình yêu quê hương, tổ quốc.
Năm giặc đốt làng cháy tàn cháy rụiHàng xóm bốn bên trở về lầm lụi
Đỡ đần bà dựng lại túp lều tranhVẫn vững lòng, bà dặn cháu đinh ninh:
“Bố ở chiến khu, bố còn việc bố,Mày có viết thư chớ kể này, kể nọ,
Cứ bảo nhà vẫn được bình yên!”
c/ Kỉ niệm thời chiến tranh:
Trang 15- Một ngọn lửa…
→ Điệp ngữ
→ Bà truyền sức sống, niềm tin cho thế hệ sau.
-… lận đận đời bà biết mấy nắng mưa
→ Ẩn dụ, từ láy, đảo ngữ
→ Cuộc đời tần tảo, giàu đức hi sinh.
- Nhóm: bếp lửa, nồi xôi gạo mới sẻ, niềm yêu thương,
những tâm tình tuổi nhỏ
→ Điệp ngữ, liệt kê, ẩn dụ
→ Bà đã nhóm dậy những gì thiêng liêng, cao quý.
- Ôi kì lạ và thiêng liêng – bếp lửa!
→ Đảo ngữ, câu cảm
→ Bếp lửa là biểu tượng của ý chí, tình yêu thương
→ Bà điển hình cho người phụ nữ Việt Nam với nhiều
Nhóm niềm yêu thương khoai sắn ngọt bùi
Nhóm nồi xôi gạo mới sẻ chung vui
Nhóm dậy cả những tâm tình tuổi nhỏ
Ôi kì lạ và thiêng liêng- bếp lửa!
Trang 16Bếp lửa là biểu tượng giàu ý nghĩa:
Bếp lửa gợi lên sự tảo tần, chăm sóc, yêu thương của người bà dành cho người cháu trong những năm tháng đói nghèo, chiến tranh để trưởng thành và khôn lớn.
Bếp lửa gợi lên bao vất vả, cực nhọc của đời bà Song bà nhóm bếp lửa cũng chính là nhóm lên sự sống, niềm vui, niềm tin, và hi vọng cho cháu vào một tương lai phía trước.
Bếp lửa còn là biểu tượng của gia đình, quê hương, đất nước, cội nguồn… đã nâng bước người cháu trên suốt hành trình dài rộng của cuộc đời.
Trang 17- có khói trăm tàu, lửa trăm nhà, niềm vui
trăm ngả
→ Điệp ngữ, liệt kê
→ Cuộc sống tốt đẹp, đầy đủ, hiện đại.
- chẳng lúc nào quên nhắc nhở:
Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
→ Câu hỏi tu từ
→ Niềm tin dai dẳng, nỗi nhớ khôn nguôi.
→ Đạo lý: Uống nước nhớ nguồn
II Đọc – Hiểu văn bản:
- Sớm mai này bà nhóm bếp lên chưa?
Em hãy chỉ ra những biện pháp nghệ thuật được tác giả sử dụng trong khổ cuối? Vì sao cuối bài thơ tác giả lại hỏi “Sớm mai…lên chưa?” Điều này thể hiện đạo lí gì của dân tộc ta?
Trang 18Hình ảnh
bếp lửa
Khơi nguồn cảm hứng
Hồi tưởng
kỉ niệm tuổi thơ sống bên bà
Suy ngẫm
về bà và cuộc đời bà
Cháu ở xa khôn nguôi nhớ bà
Hình ảnh
quen thuộc
Nhớ về tình cảm của hai bà cháu
Những năm tháng đói khổ nhưng bà cháu luôn bên nhau
Bà là người nhóm lửa, giữ lửa và truyền lửa
Hình ảnh
bà gắn với bếp lửa
Trang 19Nhận xét của em về nghệ thuật và nội dung văn bản?
Trang 21Your Picture Here and Send to Back
- Nắm chắc nội dung, nghệ thuật bài thơ.
- Sưu tầm những đoạn thơ, bài thơ viết về tình bà cháu.
- Chuẩn bị bài: Ánh trăng (Tìm hiểu về tác giả; Hoàn cảnh ra đời bài thơ;Tìm hiểu nội dung và nghệ thuật bài thơ theo câu hỏi SGK).
Hướng dẫn tự học