HS: chỉ trên lược đồ GV chuẩn kiến thức GV trình chiếu slide hình ảnh một thị trấn ở đới lạnh Bước 2: Tìm hiểu những vấn đề đang đặt ra ở đới lạnh GV đặt vấn đề: Hiện nay, các hoạt động [r]
Trang 1KẾ HOẠCH DẠY HỌC ĐỊA LÍ 7
Ngày soạn: 2/11/2016
Ngày dạy: 10/11/2016
Lớp: 7A3
TIẾT 23 – BÀI 22: HOẠT ĐỘNG KINH TẾ CỦA CON NGƯỜI Ở ĐỚI LẠNH
Chủ đề: ĐỚI LẠNH
I MỤC TIÊU
Yêu cầu cần đạt:
1 Về kiến thức
- Trình bày và giải thích các hoạt động kinh tế cổ truyền và hiện đại của con người
ở đới lạnh
- Biết một số vấn đề lớn phải giải quyết ở đới lạnh
2 Về kĩ năng
- Đọc lược đồ địa bàn cư trú của các dân tộc ở môi trường đới lạnh phương Bắc để trình bày sự phân bố dân cư đới lạnh
- Qua tranh ảnh, nhận xét về các hoạt động kinh tế của con người ở đới lạnh (kinh tế
cổ truyền, kinh tế hiện đại)
- Lập sơ đồ về mối quan hệ giữa các thành phần tự nhiên, giữa tự nhiên và hoạt động kinh tế của con người ở đới lạnh
3 Về phẩm chất và năng lực
- Phẩm chất:
+ Giáo dục ý thức yêu thích môn học, muốn tìm hiểu thế giới xung quanh
+ Có niềm tin vào sự tiến bộ của khoa học kĩ thuật
+ Có ý thức bảo vệ tài nguyên và môi trường trên Trái Đất, chấp hành pháp luật
- Năng lực chung: tự học, giải quyết vấn đề, sáng tạo, giao tiếp, hợp tác, sử dụng ngôn ngữ, vận dụng kiến thức liên môn
- Năng lực đặc thù: tư duy tổng hợp theo lãnh thổ, sử dụng bản đồ, sử dụng tranh ảnh
II CHUẨN BỊ CỦA GIÁO VIÊN VÀ HỌC SINH
1 Chuẩn bị của giáo viên
- Giáo án điện tử, máy chiếu, máy tính
- Lược đồ môi trường đới lạnh ở Bắc Cực
- Lược đồ địa bàn cư trú của các dân tộc ở môi trường đới lạnh phương Bắc
Trang 2- Tranh ảnh về các hoạt động kinh tế cổ truyền, hiện đại của đới lạnh, cảnh quan.
- Bảng phụ
2 Chuẩn bị của học sinh
- Nghiên cứu trước bài ở nhà
- Sưu tầm tranh ảnh về các hoạt động kinh tế ở đới lạnh
III TỔ CHỨC CÁC HOẠT ĐỘNG HỌC TẬP
1 Ổn định lớp (1 phút)
2 Kiểm tra bài cũ (không kiểm tra - kết hợp kiểm tra trong hoạt động khởi động)
3 Tiến trình các hoạt động
3.1 Hoạt động khởi động (4 phút)
Trò chơi: TIẾP SỨC
GV đưa bảng phụ sơ đồ
GV thành lập 2 đội (mỗi đội gồm 3 thành viên), các thành viên trong mỗi đội lần lượt lên bảng viết ra các cụm từ để mô tả khí hậu, thực vật, động vật của đới lạnh theo hình thức tiếp sức
GV nhận xét
GV yêu cầu HS phán đoán: Với đặc điểm tự nhiên đó theo em ở đới lạnh có mức
độ tập trung dân cư như thế nào và phát triển những hoạt động kinh tế nào? Tại sao?
HS trả lời
GV dẫn vào bài
3.2 Hoạt động hình thành kiến thức
Hoạt động 1: Tìm hiểu các hoạt động kinh tế của các dân tộc ở phương Bắc
(10 phút)
1 Phương pháp dạy học:
- Phương pháp hướng dẫn học sinh khai thác tri thức từ bản đồ
- Phương pháp hình thành kĩ năng xác lập mối quan hệ nhân quả
- Phương pháp đàm thoại gợi mở
- Phương pháp trực quan
2 Hình thức tổ chức
Đới lạnh
Trang 3- Cả lớp
- Cá nhân
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung Bước 1: Tìm hiểu sự phân bố dân cư
GV trình chiếu slide lược đồ hình 22.1 sgk/71
GV:
- Hướng dẫn HS cách khai thác lược đồ (đọc tên, bảng chú
giải để hiểu các kí hiệu sử dụng trên bản đồ)
- Yêu cầu HS quan sát H22.1 kết hợp nghiên cứu nội dung
sgk/72
? Kể tên các dân tộc sinh sống ở phương Bắc và hoạt động kinh tế
của họ?
HS trả lời (các dân tộc: Chúc, I-a-kut, Xa-mô-y-et, La-pông; hoạt
động kinh tế: chăn nuôi, săn bắt)
GV chuẩn kiến thức
GV hỏi
? Xác định địa bàn cư trú của các dân tộc?
HS chỉ trên lược đồ
(dân tộc Chúc, I-a-kut, Xa-mô-y-et ở Bắc Á; dân tộc La-pông ở
Bắc Âu, dân tộc I-núc ở Bắc Mĩ)
(GV lưu ý cho HS cách chỉ bản đồ, nên chỉ theo đường biên của
GV chuẩn kiến thức
GV hỏi
? Nhận xét gì về phân bố dân cư ở đới lạnh?
HS trả lời
1 Hoạt động kinh
tế của các dân tộc ở phương Bắc
Trang 4HS 1: Ít dân
HS 2: Chỉ sống ở ven Bắc Á, Bắc Âu, Bắc Mĩ
GV chuẩn kiến thức
GV hỏi
? Tại sao dân cư đới lạnh chỉ sinh sống ở ven biển phương Bắc mà
không sống ở cực Bắc hay châu Nam Cực?
HS trả lời
(2 cực có khí hậu rất lạnh)
GV chuẩn kiến thức: Khí hậu 2 cực rất lạnh, thiếu nguồn thực
phẩm cần thiết cho con người
Hoạt động 2: Tìm hiểu hoạt động kinh tế cổ truyền
GV
- Trình chiếu slide hình 22.2; 22.3 sgk/72
- Hỏi
? Quan sát hình 22.2 và 22.3 hãy mô tả nội dung trong ảnh?
(GV có thể gợi ý HS mô tả theo các nội dung quang cảnh, con
người đang làm gì, trang phục như thế nào)
HS mô tả hình 22.2
GV chuẩn kiến thức
Hình 22.2: Cảnh một người La – pông đang chăn đàn tuần lộc trên
đài nguyên tuyết trắng, với các đám cây bụi thấp bị tuyết phủ, mặc
quần áo dày, trùm kín người
GV hỏi
? Tại sao các dân tộc chăn nuôi tuần lộc?
HS trả lời (do tuần lộc chịu được khí hậu lạnh)
HS mô tả hình 22.3
GV chuẩn kiến thức
Hình 22.3: Cảnh một người đàn ông I – núc đang ngồi trên xe
trượt tuyết (do chó kéo) câu cá ở một lỗ được khoét trong lớp băng
đóng trên mặt sông Vài con cá câu được để bên cạnh Trang phục:
áo khoác đen trùm đầu, găng tay, ủng Đặc biệt đáng chú ý là ông
ta đeo đôi kính mắt đen sậm
? Tại sao con người ở đới lạnh phải đeo kính đen?
- Dân cư + Rất ít dân sinh sống (Chúc, I-a-kut, Xa-mô-y-ét, La-pông)
- Chỉ sống ở ven biển Bắc Á, Bắc Âu, Bắc Mĩ
Trang 5HS trả lời (để chống lại ánh sáng chói mắt phản xạ trên mặt tuyết
trắng)
GV chuẩn kiến thức
? Ngoài ra ở đới lạnh phương Bắc còn phát triển hoạt động kinh tế
nào?
HS trả lời: săn bắn động vật lấy lông, da, mỡ…
GV chuẩn kiến thức
? Nhận xét gì về trình độ sản xuất các hoạt động kinh tế cổ truyền?
HS trả lời
GV chuẩn kiến thức
? Nguyên nhân nào khiến cho các dân tộc ở phương Bắc chỉ phát
triển các hoạt động kinh tế giản đơn đó?
HS trả lời
HS 1: Khí hậu lạnh
HS 2 bổ sung: đất đóng băng quanh năm
GV chuẩn kiến thức: khí hậu giá lạnh, đất đóng băng gây khó khăn
cho sản xuất nên chủ yếu phát triển kinh tế dựa vào nguồn động
-thực vật sẵn có
GV mở rộng: Đưa hình ảnh về phương tiện đi lại của người dân
tộc ở đới lạnh phương Bắc
? Nhận xét về các phương tiện đó?
HS trả lời
GV chuẩn kiến thức từ đó khẳng định các hoạt động sống của các
dân tộc ở đới lạnh phương bắc rất thủ công
GV chuyển ý: Bất chấp cái lạnh và băng tuyết, người dân tộc
phương Bắc đã sinh sống từ ngàn đời nay bằng nghề chăn nuôi,
săn bắt giản đơn Ngày nay với phương tiện kĩ thuật hiện đại, con
người đã bắt đầu khai thác tài nguyên ở đây như thế nào, những
hoạt động đó tác động như thế nào tới môi trường nơi đây, chúng
ta tìm hiểu phần 2
- Hoạt động kinh tế
cổ truyền: thủ công, giản đơn
+ Chăn nuôi tuần lộc
+ Đánh bắt cá + Săn bắt thú lông quý
Hoạt động 2: Tìm hiểu các hoạt động kinh tế hiện đại và những tác động vấn đề
đang đặt ra ở đới lạnh (20 phút)
Trang 61 Phương pháp dạy học
- Phương pháp giải quyết vấn đề
- Phương pháp thảo luận nhóm
- Phương pháp hướng dẫn học sinh khai thác tri thức từ bản đồ
- Phương pháp hình thành kĩ năng xác lập mối quan hệ nhân quả
2 Hình thức tổ chức
- Cả lớp
- Cá nhân
- Nhóm
Hoạt động của giáo viên và học sinh Nội dung Bước 1: Tìm hiểu các hoạt động kinh tế hiện đại
GV: Trình chiếu hình ảnh các loài sinh vật ở đới lạnh, lược đồ môi
trường đới lạnh ở Bắc Cực
? Kể tên các tài nguyên của đới lạnh? Nhận xét gì về tài nguyên đới
lạnh?
HS: Trả lời
GV: Chuẩn kiến thức: Tài nguyên phong phú
GV mở rộng: Đới lạnh là một trong những nơi dự trữ nguồn dầu
khí lớn trên thế giới Các nhà khoa học ước tính trữ lượng dầu mỏ,
khí đốt ở đới lạnh chiếm 15% trữ lượng thế giới Nếu quy đổi thì
giá trị của tài nguyên này còn lớn hơn quy mô nền kinh tế Mỹ - một
nền kinh tế lớn nhất toàn cầu
GV đặt vấn đề: Tại sao đới lạnh giàu tài nguyên nhưng cho đến
nay nhiều tài nguyên của vùng chưa được khai thác?
HS giải quyết vấn đề: mỗi HS đưa ra một số lí lẽ
GV tổng hợp các ý kiến -> Kết luận: Do điều kiện khai thác khó
khăn: khí hậu lạnh, thiếu nhân lực, thiếu phương tiện vận chuyển, kĩ
thuật…)
GV: Hiện nay nhờ những phương tiện kĩ thuật hiện đại, con người
đã khắc phục những khó khăn, tiến sâu vào vùng cực để nghiên cứu
và khai thác tài nguyên
GV trình chiếu lược đồ môi trường đới lạnh ở Bắc Cực
? Kể tên các loại hình vận tải ở đới lạnh?
2 Việc nghiên cứu và khai thác môi trường
- Tài nguyên phong phú
Trang 7HS trả lời
GV chuẩn xác trên lược đồ
GV trình chiếu hình ảnh các phương tiện vận tải hiện đại
? Nhận xét gì về các phương tiện giao thông?
GV: Trình chiếu slide hình 22.4; 22.5
? Mô tả nội dung thể hiện trên hình 22.4; 22.5
HS: Mô tả
GV: Chuẩn kiến thức
Hình 22.4: Một dàn khoan dầu mỏ trên Biển Bắc, giữa các tảng
băng trôi
Hình 22.5: Các nhà khoa học đang khoan thăm dò địa chất ở châu
Nam Cực Chúng ta thấy rõ căn lếu trắng họ sống và làm việc trong
mùa hạ, vào mùa đông, họ rút về sống ở các trạm nghiên cứu ven bờ
biển để tránh lạnh và bão tuyết
GV: trình chiếu slide hình ảnh các hoạt động kinh tế hiện đại ở đới
lạnh?
? Kể tên các hoạt động kinh tế hiện đại?
? So sánh hoạt động kinh tế hiện đại và cổ truyền ở đới lạnh?
HS trả lời
GV chuẩn kiến thức: Các hoạt động kinh tế cổ truyền mang tính thủ
công, nhằm thích nghi với khí hậu thì các hoạt động kinh tế hiện
nay đòi hỏi trình độ khoa học tiên tiến Con người bằng trí tuệ, công
nghệ tiên tiến đã chinh phục được thiên nhiên để phát triển kinh tế
GV mở rộng: giới thiệu người Việt Nam đầu tiên đặt chân lên Nam
Cực
? Việc phát triển các ngành kinh tế đã ảnh hưởng như thế nào đến
sự phân bố dân cư?
HS: Trả lời
GV: Chuẩn kiến thức: tập trung đông dân cư, hình thành các thành
phố
GV trình chiếu slide lược đồ địa bàn cư trú của các dân tộc ở môi
trường đới lạnh phương Bắc
? Xác định các đô thị của đới lạnh
- Hoạt động kinh tế hiện đại:
+ Khai thác khoáng sản
+ Chăn nuôi thú lông quý
+ Đánh bắt và chế biến hải sản
+ Nghiên cứu khoa học
Trang 8HS: chỉ trên lược đồ
GV chuẩn kiến thức
GV trình chiếu slide hình ảnh một thị trấn ở đới lạnh
Bước 2: Tìm hiểu những vấn đề đang đặt ra ở đới lạnh
GV đặt vấn đề: Hiện nay, các hoạt động sinh sống và phát triển của
con người ở đới lạnh ngày càng trở nên sôi động hơn đang đặt ra
những vấn đề gì?
GV trình chiếu slide hình ảnh các vấn đề đặt ra, giải pháp
GV tổ chức:
- Chia lớp thành 4 nhóm
- Nhiệm vụ: Quan sát hình ảnh, kết hợp nghiên cứu sách giáo
khoa, trả lời câu hỏi:
1 Suy nghĩ: Việc phát triển kinh tế ở đới lạnh đang đặt ra những
vấn đề gì?
2 Giải pháp: Để khai thác hợp lí các nguồn tài nguyên đới lạnh cần
có giải pháp gì?
3 Hành động: Là học sinh em sẽ làm gì để góp phần bảo vệ tài
nguyên và môi trường trên Trái Đất của chúng ta?
- Hướng dẫn cách thảo luận nhóm, thời gian thảo luận (5 phút)
Bước 1: Các cá nhân trong nhóm làm việc độc lập bằng cách hoàn
thiện trên phiếu học tập cá nhân
Bước 2: Cả nhóm thảo luận trên cơ sở kết quả của các cá nhân,
thống nhất ý kiến và viết vào khổ giấy lớn
HS hoạt động dưới sự giám sát của GV
Đây là phần thảo luận mở, rèn luyện tư duy sáng tạo cho học sinh
nên các em có thể đưa ra nhiều giải pháp, hành động
- Vấn đề đặt ra: + Các loài động vật bị đe dọa, tuyệt chủng
+ Thiếu nhân lực
4 Hoạt động vận dụng (8 phút)
4.1 Củng cố kiến thức
GV quay trở lại sơ đồ phần khởi động, tiếp tục hoàn thiện việc mô tả sự phân bố dân cư và các hoạt động kinh tế ở đới lạnh Từ sơ đồ đó, GV yêu cầu HS trình bày những kiến thức cơ bản nhất về đới lạnh
4.2 Luyện tập
Trang 9Bài tập 1: Đóng vai các nhà thám hiểm tới Bắc Cực, chúng ta cần mang theo những vật dụng cần thiết nào?
- Quần áo ấm, găng tay, kính
- Đồ đi trên băng tuyết (ủng, xe trượt)
- Lương thực, thực phẩm, nước
- La bàn để xác định phương hướng
Bài tập 2: Cho những cụm từ sau: Khí hậu rất lạnh, thực vật nghèo nàn, rất ít người sinh sống Vẽ sơ đồ thể hiện mối quan hệ giữa môi trường và dân cư
Đây chỉ là một sơ đồ các mối quan hệ của đới lạnh Vì là bài tập mở, rèn luyện sự suy nghĩ cho học sinh nên các em có thể đưa ra nhiều sơ đồ khác
5 Hoạt động tìm tòi mở rộng, hướng dẫn học tập (2 phút)
GV yêu cầu HS nghiên cứu bài học tiếp theo
o Tìm hiểu nhiệt độ không khí thay đổi như thế nào khi lên cao?
o Sưu tầm tranh ảnh về vùng núi của nước ta?
IV RÚT KINH NGHIỆM SAU BÀI HỌC
Khí hậu rất lạnh Băng tuyết phủ quanh năm Thực vật nghèo nàn
Rất ít người sinh sống
Trang 10PHỤ LỤC PHIẾU HỌC TẬP
Quan sát hình ảnh, kết hợp nghiên cứu sách giáo khoa, trả lời các câu hỏi sau:
1 Suy nghĩ: Việc phát triển kinh tế ở đới lạnh đang đặt ra những vấn đề gì?
………
………
………
2 Giải pháp: Để khai thác hợp lí các nguồn tài nguyên đới lạnh cần có giải pháp gì?
………
………
………
3 Hành động: Là học sinh em sẽ làm gì để góp phần bảo vệ tài nguyên và môi trường trên Trái Đất của chúng ta?
………
………
………
THÔNG TIN PHẢN HỒI PHIẾU HỌC TẬP
1 Suy nghĩ: vấn đề đặt ra
- Thiếu nhân lực
- Nhiều động vật có nguy cơ đe dọa, tuyệt chủng
- Tranh chấp khai thác giữa các quốc gia
- Vấn đề môi trường, tài nguyên, biến đối khí hậu
2 Giải pháp
- Bổ sung nhân lực
- Hạn chế khai thác, đẩy mạnh chăn nuôi
- Bảo vệ các loài thú
- Khuyến khích nghiên cứu
- Tăng cường sử dụng năng lượng sạch
3 Hành động của bản thân
- Tích cực học tập, nghiên cứu
- Nâng cao ý thức bản thân, gia đình, cộng đồng
- Không sử dụng các sản phẩm từ các động, thực vật quý hiếm
- Sử dụng tiết kiệm các nguồn năng lượng