Năm 1996, đền thờ và miếu mộ vua Mai được Bộ Văn Hóa – thông tin xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.Hằng năm, tại đền thờ và mộ vua Mai có nhiều kì lễ, trong đó lễ giỗ vua Ma[r]
Trang 1BÀI THUYẾT TRÌNH VỀ CỤM DI TÍCH MAI HẮC ĐẾ
Trong suốt thời kì bắc thuộc, nhân dân Nghệ An đã hòa mình vào cuộc đấu tranh chung của dân tộc chống ách đô hộ của phong kiến phương Bắc, giành lại độc lập Có nhiều di tích lịch sử ghi dấu, lưu danh, trong đó cụm di tích Mai Hắc Đế là một di tích tiêu biểu trong thời kì chống bắc thuộc trên đất Nghệ An
Vị trí: Khu di tích vua Mai Hắc Đế nằm ở ven sông Lam, thuộc địa phận
thị trấn Nam Đàn (huyện Nam Đàn), cách thành phố Vinh khoảng 22km về phíatây
Đặc điểm: Đền được xây dựng để tưởng nhớ công ơn vua Mai Hắc Đế - vị anh
hùng có công đuổi
đánh giặc Đường, bao
gồm 3 hạng mục là
đền vua Mai, mộ vua
Mai và mộ mẹ vua
Mai
Cụm di tích Mai
Hắc Đế gắn liền với
cuộc khởi nghĩa của
nhân dân Hoan Châu,
Diễn Châu, Ái Châu
và các nước lân bang
do Mai Thúc Loan
lãnh đạo từ 713 đến
năm 722 chống lại ách
đô hộ của nhà Đường Vùng đất xây dựng đền thờ vua Mai xưa nguyên có tên
là Vệ Sơn, là vùng núi cao, rậm rạp nằm kề một khúc song Lam, địa thế hiểm trở nên được Mai Thúc Loan chọn làm trung tâm căn cứ cất giữ quân lương của Mai triều và là nơi lui binh một khi Vệ Sơn bị thất thủ Thành Vạn An dài trên 1000m chạy dọc ven song Lam là nơi đặt tổng hành dinh cuộc khởi nghĩa Năm 722, nhà Dường huy động 10 vạn quân tinh nhuệ đánh chiếm lại Tống Bình, vây hãm thành VẠn An Cuộc chiến đấu giữ thành diễn ra rất quyết liệt, vua Mai bị thương Do bị thương quá nặng, vua Mai qua đời, nghĩa binh bí mật mai tang thi hài vưa Mai tại thung lũng Đụn Sơn Về sau, nhân dân lập đền thờ vua Mai tại đây và bố trí theo kiểu “ tiền miếu, hậu mộ’
Tại khu di tích này có 3 hạng mục là đền vua Mai, mộ vua Mai (cách đền khoảng 3km) và mộ mẹ vua Mai
Đền thờ vua Mai được xây dựng trên một mảnh đất rộng rãi thoáng đãng tại vùng đất Sa Nam Trước đây đền vua Mai là một ngôi đền nhỏ, kiến trúc đơn giản Đến năm Minh Mệnh thứ 2 (1821) được xây dựng khang trang, to đẹp, kiến trúc theo kiểu chồng diêm 8 mái Lần trùng tu gần đây nhất vào đầu thời Nguyễn Đền được giữ nguyên kiến trúc theo kiểu chữ “Tam”, hạ điện 5 gian theo kiểu chồng diêm 8 mái, quy mô tương đối lớn, trang trí rồng phương công phu, các câu đối, đại tự, hương án kiệu rồng được sơn son thiếp vàng lộng lẫy Đền có diện tích trên 10.000m2
Từ đền vua Mai, du khách theo đê 42 hoặc đi thuyền ngược theo tả ngạn sông Lam khoảng 3km về phía tây là đến khu mộ vua Mai Lăng mộ vua Mai được xây dựng ngay trên khu đất an táng hài cốt Ngài qua đời năm 723, trong
Trang 2thung lũng núi Đụn rộng vài chục mẫu, ba mặt có núi bao quanh, ngoảnh mặt
về hướng đông, nhìn thẳng ra dòng sông Lam Ngôi mộ được xây theo kiểu
“thượng miếu hạ mộ” (miếu ở trên, mộ ở dưới) Hiện nay khu mộ đã được tôn tạo lại có qui mô bề thế, trang trí công phu Khu mộ vua Mai Hắc Đế gồm có
mộ, hậu cung, bái đường
Cách khu lăng mộ vua Mai vài ba cây số về phía Bắc, tại núi Giẻ ở làng Ngọc Trừng xã Nam Thái
có lăng mộ mẹ vua Mai, năm 2000, ngôi mộ đã trùng tu và tôn tạo trên cơ
sở giữ nguyên hài cốt tại vị trí người dân địa phương mai táng khi bà tử nạn cách đây hơn 1.300 năm trên đỉnh núi Giẻ
Theo các tài liệu lịch sử để lại, Mai Thúc Loan vốn gốc quê ở Mai Phụ, một làng chuyên nghề làm muối ở ven biển huyện Thạch Hà, tỉnh Hà Tĩnh ngày nay Sau đó mẹ ông rời lên làm nhà dưới gốc cây Mai tại núi Giẻ, làng Ngọc Trừng, thuộc xã Nam Thái, huyện Nam Đàn ngày nay, sinh ra ông Từ nhỏ ông đã phải chứng kiến nỗi gian truân, cực nhục của việc cống nạp sản vật lên triều đình nhà Đường Bản thân ông cũng bao lần phải chịu cảnh cực nhục trên Chính vì vây ông đã dấy binh khởi nghĩa chống quân xâm lược nhà Đường vào năm 722 và được ba quân suy tôn lên làm vua Cuộc kháng chiến kéo dài 5 năm (722-726)
Linh thiêng và uy nghi, đó là cảm nhận của khách thập phương khi đến với khu di tích Vua Mai Hắc Đế ở huyện Nam Đàn
Khu di tích mang đậm dấu ấn lịch sử và văn hóa tâm linh để tưởng nhớ và ngưỡng vọng vị anh hùng tài giỏi Mai Hắc Đế với cuộc khởi nghĩa Hoan Châu lừng lẫy, đánh bại quân xâm lược nhà Đường
Tuy cuộc khởi nghĩa chỉ tồn tại trong một thời gian ngắn nhưng đã để lại một kỳ tích lớn lao Lần đầu tiên trong lịch sử nghĩa quân của Mai Hắc Đế đã quét sạch quân xâm lược ra khỏi bờ cõi, lập nên nhà nước Vạn An độc lập, tự chủ ở thế kỷ 8, buộc nhà Đường sau đó phải bãi bỏ lệ cống nạp sản vật và thay đổi một số chính sách cai trị dân
Trang 3Năm 1996, đền thờ và miếu mộ vua Mai được Bộ Văn Hóa – thông tin
xếp hạng là di tích lịch sử - văn hóa quốc gia.Hằng năm, tại đền thờ và mộ vua
Mai có nhiều kì lễ, trong đó lễ giỗ vua Mai vào ngày 15 tháng 9 (âm lịch) và lễ hội đề vào rằm tháng giêng là hai kì lễ quan trọng, với nhiều hoạt động văn hóa dân gian mang đậm màu sắc thượng võ như: rước kiệu, đua thuyền, vật, chọi gà, đu tiên, múa hát,… trong đó có hoạt động như để nhắc lại điển tích xưa về vua Mai Nếu đến vào dịp lễ hội, bạn sẽ được thưởng thức và cùng tham gia các hoạt động vô cùng ý nghĩa và sôi nổi
Sau đây là một số hình ảnh liên quan đến khu di tích
Trang 5Minh hợp ngày 14 tháng 4 năm 2015
Nhóm tác giả: Hồ Thị Ngọc Linh, Phạm Hồng Quân
Bùi Trần Phương Thảo