Hoạt động công chứng: Chuyên đề: Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng – giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về công chứng trong giai đoạn sắp tới. Chuyên đề: Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng – giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về công chứng trong giai đoạn sắp tới.
Trang 1HỌC VIỆN TƯ PHÁP KHOA ĐÀO TẠO CÔNG CHỨNG VIÊN VÀ CÁC CHỨC DANH KHÁC
-BÁO CÁO KẾT THÚC HỌC PHẦN CÔNG CHỨNG VIÊN VÀ NGHỀ CÔNG CHỨNG
Chuyên đề: Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng – giải pháp nhằm nâng cao chất lượng quản lý nhà nước về công
chứng trong giai đoạn sắp tới.
Họ và tên: LÊ XUÂN TOÀN Sinh ngày 30 tháng 09 năm 1994
Số báo danh: 307 Lớp: D – CCV24.2
TP.HCM, ngày 22 tháng 08 năm 2021
Trang 2MỤC LỤC
2
Trang 3PHẦN I: MỞ ĐẦU
1 Tính cấp thiết của việc nghiên cứu
Quản lý nhà nước về công chứng là hoạt động mang tính chất quyền lực hànhchính của Nhà nước do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quyđịnh của pháp luật Quản lý nhà nước về công chứng nhằm tác động lên quá trình tổchức và hoạt động công chứng làm cho quá trình này diễn ra trong khuôn khổ củapháp luật và đạt mục đích định trước Cụ thể là góp phần bảo đảm an toàn pháp lýtrong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại và quan hệ khác, phòng ngừa tranh chấp,
vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa Với sự phát triển mạnh
mẽ của ngành nghề công chứng như hiện nay, quản lý nhà nước đối với công chứngviên và các tổ chức hành nghề công chứng ngày càng được nhà nước chú trọng.Điều này đặt ra yêu cầu tăng cường sự phối hợp của các cơ quan nhà nước có thẩmquyền để quản lý chặt chẽ, nghiêm nghặt hoạt động của các tổ chức hành nghề côngchứng nói chung và công chứng viên nói riêng Từ đó, các tổ chức này có thể phục
vụ và giải quyết tốt hơn nhu cầu công chứng của người dân
Từ những văn bản pháp lý đầu tiên đặt nền móng cho hoạt động công chứngtại nước ta, sự ra đời của Luật Công chứng 2006 và Luật Công chứng 2014 đã thểchế hóa các chủ trương, quan điểm của Đảng về xã hội hóa hoạt động công chứng.Tạo cơ sở pháp lý cho bước phát triển mới của hoạt động công chứng, đưa côngchứng phát triển mạnh mẽ, nâng cao chất lượng và tính bền vững của hoạt độngcông chứng Đội ngũ công chứng viên và tổ chức hành nghề công chứng tăngnhanh cả về số lượng và chất lượng, đảm bảo an toàn pháp lý cho các hợp đồng,giao dịch Tạo môi trường pháp lý tin cậy cho các hoạt động đầu tư, kinh doanh,thương mại, góp phần quan trọng vào tiến trình cải cách hành chính và cải cách tưpháp Mang lại những lợi ích thiết thực cho người dân, từng bước phát triển nghềcông chứng Việt Nam phù hợp với thông lệ quốc tế, đem lại hiệu quả cho quản lýnhà nước về công chứng, phát huy vai trò tự quản của tổ chức xã hội - nghề nghiệpcủa công chứng viên trong tham gia, hỗ trợ quản lý nhà nước về công chứng
Tuy nhiên, hiện nay Luật Công chứng 2014 đang bộc lộ những hạn chế làmảnh hưởng đến quản lý nhà nước và hiệu quả hoạt động công chứng Mặt khác,quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng còn nhiều bất cập như: việc pháttriển nguồn công chứng viên vô cùng khó khăn, chất lượng đội ngũ công chứngviên không cao; không thành lập được các Văn phòng công chứng ở địa bàn vùngsâu, vùng xa, các huyện miền núi; công tác kiểm tra, thanh tra đối với các tổ chứchành nghề công chứng không được tiến hành thường xuyên và tình trạng vi phạmpháp luật của các tổ chức hành nghề công chứng vẫn còn xảy ra,…
Xuất phát từ thực tiễn đó, học viên chọn đề tài "Trách nhiệm của cơ quan
quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng và giải pháp nhằm nâng cao chất
3
Trang 4lượng quản lý nhà nước về công chứng trong giai đoạn sắp tới" làm đề tài báo cáo
2.2 Nhiệm vụ nghiên cứu
Trên cơ sở nhận thức chung về quản lý nhà nước trong hoạt động công chứngđưa ra khái niệm, đặc điểm quản lý nhà nước và trách nhiệm của cơ quan quản lýnhà nước đối với hoạt động công chứng
Đánh giá những kết quả đạt được, làm rõ những tồn tại, hạn chế, nguyên nhâncủa những tồn tại, hạn chế trong quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng
Đề xuất được các giải pháp nhằm hoàn thiện, nâng cao chất lượng quản lý nhànước về công chứng trong giai đoạn sắp tới
2.3 Đối tượng nghiên cứu
Đối tượng nghiên cứu của Đề tài là các vấn đề lý luận, lấy từ thực tiễn về quản
lý nhà nước đối với hoạt động công chứng
3 Cơ cấu của bài báo cáo
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung củaBài báo cáo gồm có 03 chương:
Chương 1 Những vấn đề lý luận về trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng.
Chương 2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng.
Chương 3 Nguyên nhân, giải pháp, kiến nghị hoàn thiện quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng.
4
Trang 5PHẦN II: NỘI DUNG
CHƯƠNG 1 NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ TRÁCH NHIỆM CỦA CƠ QUAN QUẢN
LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG CÔNG CHỨNG
1.1 Khái niệm quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng
Nhà nước thông qua chức năng quản lý của mình, tác động đến hoạt độngcông chứng nhằm đảm bảo cho hoạt động công chứng phát triển ổn định và phùhợp với xu thế chung của thế giới, đảm bảo cho các giao dịch dân sự, kinh tế,thương mại trong xã hội phù hợp với quy định của pháp luật và không trái đạo đức
xã hội Việc đề ra các chủ trương, kế hoạch, định hướng phù hợp, đúng đắn sẽ làđiều kiện thuận lợi để hoạt động công chứng phát triển lành mạnh, góp phần vàoviệc phát triển kinh tế - xã hội của đất nước Đây chính là nội dung của quản lý nhànước đối với hoạt động công chứng
Như vậy, có thể hiểu: “Quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng là
việc nhà nước thông qua các cơ quan hành chính nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước dùng các biện pháp, công cụ quản lý tác động vào lĩnh vực công chứng” Nó là hoạt động mang tính chất quyền lực hành
chính của Nhà nước do các cơ quan nhà nước có thẩm quyền thực hiện theo quyđịnh của pháp luật nhằm tác động lên quá trình tổ chức và hoạt động công chứnglàm cho quá trình này diễn ra trong khuôn khổ của pháp luật và đạt mục đích địnhtrước Góp phần bảo đảm an toàn pháp lý trong quan hệ dân sự, kinh tế, thương mại
và quan hệ khác, phòng ngừa tranh chấp, vi phạm pháp luật, tăng cường pháp chế
xã hội chủ nghĩa
1.2 Trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng
Xác định được tầm quan trọng trong việc giám sát hoạt động bổ trợ tư phápnói chung và hoạt động công chứng nói riêng, ngay từ những văn bản pháp lý đầu
tiên đặt nền móng cho hoạt động công chứng tại nước ta như: Sắc lệnh số 59 ngày 15/11/1945 về ấn định thể lệ thị thực giấy tờ, Thông tư số 574/QLTPK ngày 10/10/1987 của Bộ Tư pháp về công tác công chứng nhà nước cho đến Nghị định
số 45/HĐBT ngày 27/02/1991 của Hội đồng Bộ trưởng về tổ chức và hoạt động
công chứng nhà nước,… Cho đến khi Luật Công chứng năm 2006 và nay là Luật
Công chứng năm 2014 xuất hiện, các quy định về thẩm quyền, trách nhiệm giám
sát, quản lý đối với hoạt động công chứng luôn được pháp luật ghi nhận
Căn cứ vào vị trí, chức năng của từng cơ quan trong hệ thống các cơ quanhành chính, tư pháp, Luật Công chứng đã dành một chương quy định về quản lýnhà nước về công chứng Theo đó, có các cơ quan quản lý nhà nước về công chứng:
a. Chính phủ
Trang 6Theo quy định tại khoản 1 Điều 69 Luật Công chứng năm 2014 thì: “Chính
phủ thống nhất quản lý nhà nước về công chứng” Chính phủ là cơ quan chấp hành
của Quốc hội, là cơ quan hành chính nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hộichủ nghĩa Việt Nam Chính phủ thống nhất quản lý việc thực hiện các nhiệm vụchính trị, kinh tế - xã hội,… đối với tất cả lĩnh vự của đời sống xã hội, trong đó cóquản lý nhà nước về lĩnh vực công chứng Để thực hiện nhiệm vụ, quyền hạn củamình Chính phủ giao cho các bộ, ngành, cơ quan địa phương chịu trách nhiệm quản
lý như Bộ Tư pháp, Bộ Ngoại giao, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh,…
b. Bộ Tư pháp
Bộ tư pháp chịu trách nhiệm trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ trongviệc thực hiện quản lý nhà nước về công chứng, có các nhiệm vụ, quyền hạn để
thực hiện quản lý nhà nước về công chứng Tại Khoản 2 Điều 69 Luật Công chứng
năm 2014 và Khoản 3 Điều 2 Luật số 28/2018/QH14 ngày 15 tháng 6 năm 2018 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của 11 luật có liên quan đến quy hoạch đã quy định
các nhiệm vụ, quyền hạn của Bộ Tư pháp Cụ thể như sau:
+ Ban hành hoặc trình cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành văn bản
quy phạm pháp luật về công chứng: Sau khi Luật Công chứng được Quốc hội thông
qua và có hiệu lực, Bộ Tư pháp đã tham mưu cho Chính phủ ban hành và ban hànhkịp thời các văn bản quy phạm pháp luật để điều chỉnh hoạt động công chứng như:
Nghị định số 29/2015/NĐ-CP ngày 15/3/2015, Nghị định số 23/2015/NĐ-CP ngày
16/02/2015; Bộ Tư pháp ban hành Thông tư số 06/2015/TT-BTP ngày 15/6/2015,
Thông tư số 04/2015/TT-BTP ngày 15/4/2015,…
+ Xây dựng trình Chính phủ ban hành chính sách phát triển nghề công chứng: Bộ Tư pháp đã thể hiện rất rõ vai trò của mình qua việc hoạch định chính
sách phát triển nghề công chứng, tham mưu Chính phủ về quy hoạch tổng thể pháttriển tổ chức hành nghề công chứng trong cả nước theo hướng xã hội hoá phù hợpvới đường lối, chủ trương của Đảng và Nhà nước
+ Chủ trì, phối hợp với bộ, ngành hướng dẫn, quản lý hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng: Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành có
liên quan hướng dẫn, triển khai, quản lý việc thực hiện Quy hoạch tổng thể pháttriển tổ chức hành nghề công chứng trong cả nước
+ Tuyên truyền, phổ biến pháp luật về công chứng, chính sách phát triển nghề công chứng: Bộ Tư pháp có vai trò tham mưu, giúp Chính phủ trong quản lý nhà
nước về công chứng thông qua các kênh tuyên truyền như báo chí, hội nghị, hộithảo, báo viết, báo hình… để đưa các quy định của pháp luật công chứng; chínhsách hành nghề công chứng đi vào cuộc sống; Chỉ đạo, hướng dẫn Ủy ban nhândân, Sở Tư pháp trên cả nước cần phải quan tâm đến công tác tuyên truyền, phổbiến pháp luật về công chứng, chính sách phát triển nghề công chứng phù hợp vớiđặc điểm, điều kiện của từng địa phương; Quảng bá sâu rộng về hình ảnh công
Trang 7chứng, chính sách phát triển nghề công chứng của Việt Nam trên trường quốc tế đểbạn bè các nước trong khu vực và thế giới biết và hiểu về công chứng Việt Nam
+ Bổ nhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên;
+ Phê duyệt Điều lệ của tổ chức xã hội - nghề nghiệp toàn quốc của công chứng viên sau khi thống nhất ý kiến với Bộ Nội vụ; đình chỉ thi hành và yêu cầu sửa đổi những văn bản, quy định của tổ chức xã hội - nghề nghiệp của công chứng viên trái với quy định của Hiến pháp, Luật Công chứng và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan;
+ Kiểm tra, thanh tra, xử lý vi phạm, giải quyết khiếu nại, tố cáo về hoạt động công chứng theo thẩm quyền;
+ Định kỳ hằng năm báo cáo Chính phủ về hoạt động công chứng;
+ Quản lý và thực hiện hợp tác quốc tế về hoạt động công chứng: Nhằm phát
triển và nâng cao hiệu quả của hoạt động công chứng, đáp ứng yêu cầu ngày càngtăng ở nước ta, Bộ Tư pháp đã tiếp tục mở rộng mối quan hệ với các nước có hệthống công chứng phát triển như Pháp, Đức,
+ Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của Luật Công chứng và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan: Bộ Tư pháp có nhiệm vụ, quyền
hạn về thực hiện chế độ tổng kết, báo cáo, quản lý việc tổ chức, đào tạo nghề côngchứng, bồi dưỡng nghề công chứng; ban hành quy chế tập sự hành nghề côngchứng; ban hành quy tắc đạo đức hành nghề công chứng VD: Học viện Tư pháp tổchức khoá đào tạo nghề công chứng từ thời gian đào tạo, việc đào tạo được thựchiện trên cơ sở chương trình khung đào tạo nghề công chứng được Bộ trưởng Bộ
Tư pháp phê duyệt Ngoài ra, Bộ Tư pháp còn ban hành quy chế tập sự hành nghềcông chứng, ban hành quy tắc đạo đức hành nghề công chứng
c Bộ Ngoại giao
Quy định tại Khoản 3 Điều 69 Luật Công chứng năm 2014 thì “Bộ Ngoại giao
có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc hướng dẫn, kiểm tra, thanh tra việc thực hiện công chứng của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ công chứng cho viên chức lãnh sự, viên chức ngoại giao được giao thực hiện công chứng; định kỳ hằng năm báo cáo Bộ Tư pháp về hoạt động công chứng của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để tổng hợp báo cáo
Chính phủ” Cơ quan đại diện ngoại giao, cơ quan đại diện lãnh sự của nước Cộng
hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài được công chứng di chúc, văn bản từchối nhận di sản, văn bản ủy quyền và các hợp đồng, giao dịch khác theo quy địnhcủa Luật Công chứng năm 2014 và pháp luật về lãnh sự, ngoại giao, trừ hợp đồngmua bán, chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, cho thuê, thế chấp, góp vốn bằngbất động sản tại Việt Nam; Viên chức lãnh sự, viên chức ngoại giao thực hiện công
chứng theo thủ tục quy định tại Chương V của Luật Công chứng năm 2014, có quyền quy định tại các điểm c, d và đ khoản 1 và nghĩa vụ quy định tại các điểm a,
c, d và đ khoản 2 Điều 17 của Luật Công chứng năm 2014.
Trang 8d Bộ, cơ quan ngang bộ
Theo quy định tại Khoản 4 Điều 69 của Luật Công chứng năm 2014 thì “Bộ,
cơ quan ngang bộ trong phạm vi nhiệm vụ, quyền hạn của mình có trách nhiệm phối hợp với Bộ Tư pháp trong việc thực hiện quản lý nhà nước về công chứng”.
Quản lý nhà nước về công chứng luôn đòi hỏi sự tham gia, hợp tác của rất nhiều bộ,ngành khác nhau Chẳng hạn như Bộ Tài chính phối hợp với Bộ Tư pháp quản lý vềchế độ tài chính, phí công chứng, ; Bộ Nội vụ phối hợp với Bộ Tư pháp quản lý vềchế độ định biên chế cho đơn vị sự nghiệp đối với các Phòng công chứng; Bộ Tàinguyên và Môi trường, Bộ Xây dựng trong việc ban hành hoặc trình các cơ quan cóthẩm quyền ban hành văn bản quy phạm pháp luật về ngành, lĩnh vực quản lý củamình có liên quan đến hoạt động công chứng,
Các bộ và cơ quan ngang bộ này sẽ cùng phối hợp với Bộ Tư pháp xây dựngcác thông tư liên tịch để quản lý nhà nước về công chứng trên các lĩnh vực có liênquan đến quản lý nhà nước của ngành mình Ví dụ Thông tư số 257/2016/TT-BTCngày 11/11/2016 của Bộ Tài chính quy định mức thu, chế độ thu, nộp, quản lý, sửdụng phí công chứng, phí chứng thực; phí thẩm định tiêu chuẩn, điều kiện hànhnghề công chứng,…
Nếu không có sự phối hợp và quy định một cách đồng bộ về việc công chứngcác hợp đồng, giao dịch thì sẽ dễ dẫn đến tình trạng chồng chéo, mâu thuẫn gây khókhăn cho công tác công chứng
e. UBND cấp tỉnh
Có các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại Khoản 1 Điều 70 Luật Công chứng
2014 và Khoản 4 Điều 2 Luật số 28/2018/QH14 ngày 15 tháng 6 năm 2018 về Sửa đổi, bổ sung một số điều của 11 luật có liên quan đến quy hoạch Cụ thể như sau:
Tổ chức thi hành, tuyên truyền, phổ biến pháp luật về công chứng, chính sách pháttriển nghề công chứng; Quyết định thành lập Phòng công chứng, bảo đảm cơ sở vậtchất và phương tiện làm việc cho các Phòng công chứng; quyết định việc giải thểhoặc chuyển đổi Phòng công chứng theo quy định của Luật Công chứng năm 2014;Ban hành tiêu chí xét duyệt hồ sơ đề nghị thành lập Văn phòng công chứng; quyếtđịnh cho phép thành lập, thay đổi và thu hồi quyết định cho phép thành lập Vănphòng công chứng, cho phép chuyển nhượng, hợp nhất, sáp nhập Văn phòng côngchứng; Ban hành mức trần thù lao công chứng tại địa phương; Kiểm tra, thanh tra,
xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo về công chứng theo thẩm quyền; phốihợp với Bộ Tư pháp trong công tác kiểm tra, thanh tra về công chứng; Báo cáo Bộ
Tư pháp về việc thành lập, chuyển đổi, giải thể Phòng công chứng; cho phép thànhlập, hợp nhất, sáp nhập, chuyển nhượng Văn phòng công chứng trên địa bàn Định
kỳ hằng năm báo cáo Bộ Tư pháp về hoạt động công chứng tại địa phương để tổnghợp báo cáo Chính phủ; Các nhiệm vụ, quyền hạn khác theo quy định của LuậtCông chứng năm 2014 và các văn bản quy phạm pháp luật khác có liên quan
Trang 9f. Sở Tư pháp
Là chủ thể chịu trách nhiệm giúp UBND cấp tỉnh thực hiện quản lý nhà nước
về công chứng tại địa phương, thực hiện các nhiệm vụ, quyền hạn quy định tại
Khoản 2 Điều 70 Luật Công chứng 2014 và các văn bản quy phạm pháp luật khác
có liên quan như: đề nghị UBND tỉnh cho phép thành lập, hợp nhất, sáp nhập,chuyển nhượng Văn phòng công chứng; đề nghị UBND tỉnh thu hồi quyết định chophép thành lập Văn phòng công chứng; cấp và thu hồi giấy đăng ký hoạt động,đăng ký thay đổi nội dung đăng ký hoạt động của Văn phòng công chứng; cung cấpthông tin về nội dung đăng ký hoạt động của Văn phòng công chứng; đề nghị bổnhiệm, bổ nhiệm lại, miễn nhiệm công chứng viên; đăng ký hành nghề và cấp thẻcho công chứng viên; xóa đăng ký hành nghề công chứng viên; cấp lại và thu hồithẻ công chứng viên; tạm đình chỉ hành nghề công chứng; đề nghị Bộ Tư pháp chotham dự kiểm tra tập sự hành nghề công chứng; đăng ký tập sự hành nghề côngchứng; lập đề án chuyển đổi, giải thể Phòng Công chứng thành Văn phòng côngchứng trong trường hợp không cần thiết phải duy trì Phòng Công chứng tại địaphương; phê duyệt danh sách cộng tác viên phiên dịch của các tổ chức hành nghềcông chứng; kiểm tra, thanh tra, báo cáo về hoạt động công chứng, hành nghề côngchứng viên; cấp lại và thu hồi thẻ công chứng viên; tạm đình chỉ hành nghề côngchứng; đề nghị Bộ Tư pháp cho tham dự kiểm tra tập sự hành nghề công chứng;đăng ký tập sự hành nghề công chứng; lập đề án chuyển đổi, giải thể Phòng Côngchứng thành Văn phòng công chứng trong trường hợp không cần thiết phải duy trìPhòng Công chứng tại địa phương; phê duyệt danh sách cộng tác viên phiên dịchcủa các tổ chức hành nghề công chứng; kiểm tra, thanh tra, báo cáo về hoạt độngcông chứng,
g. Các sở, ngành có liên
Trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn được giao, các sở, ngành cóliên quan có trách nhiệm phối hợp với Sở Tư pháp trong tham mưu, giúp Uỷ bannhân dân cấp tỉnh quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứngnhư: cơ quan thuế thực hiện việc tính và thu thuế đối với các khoản thu của vănphòng công chứng; cơ quan thống kê thực hiện việc thống kê, tổng hợp thông tin,
số liệu về liên quan đến hoạt động của các tổ chức hành nghề công chứng trên địabàn mỗi tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương; cơ quan công an thực hiện việckhắc dấu văn phòng công chứng và điều tra, truy tố xử lý hình sự đối với những
vi phạm hình sự của công chứng viên; Uỷ ban nhân dân cấp huyện và Uỷ bannhân dân cấp xã thực hiện việc phối hợp cung cấp các thông tin liên quan đếnhoạt động của các văn phòng công chứng đặt trên địa bàn để kịp thời phản ánh,kiến nghị Sở Tư pháp, Uỷ ban nhân dân cấp tỉnh xem xét, giải quyết và xử lý,…
Trang 11CHƯƠNG 2 THỰC TIỄN ÁP DỤNG PHÁP LUẬT VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI HOẠT ĐỘNG
CÔNG CHỨNG 2.1 Những mặt đạt được và hạn chế của quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng
2.1.1 Những mặt đạt được
Từ khi triển khai thi hành Luật Công chứng 2014 và thực hiện chủ trương
xã hội hóa hoạt động công chứng, đội ngũ công chứng viên và tổ chức hành nghềcông chứng trên địa bàn cả nước đã phát triển nhanh về số lượng và chất lượng.Công chứng viên, các tổ chức hành nghề công chứng đã có những đóng góp tíchcực cho sự phát triển kinh tế - xã hội, thực hiện tốt nhiệm vụ chính trị Hoạt độngcông chứng từng bước khẳng định vị trí, vai trò của mình trong đời sống xã hội.Thông qua hoạt động hành nghề, đội ngũ công chứng viên cũng đã góp phần vàoviệc thúc đẩy cải cách thủ tục hành chính của các cơ quan nhà nước Nhận thứcđược tính chất phức tạp của lĩnh vực công chứng, vị trí và vai trò của công chứngtrong đời sống xã hội, hàng năm đội ngũ cán bộ làm công tác quản lý nhà nước
về lĩnh vực bổ trợ tư pháp nói chung, công chứng nói riêng đều được Lãnh đạoquan tâm, tạo điều kiện cho tham dự các cuộc hội nghị triển khai, tập huấn phápluật về công chứng do Bộ Tư pháp tổ chức Đồng thời, thường xuyên tổ chức và
cử tham gia các lớp bồi dưỡng về chính trị để nâng cao đạo đức, bản lĩnh chính trịtrong quá trình công tác Ngoài ra, còn được tham gia các lớp đào tạo sau đại học
để nâng cao trình độ chuyên môn, lý luận, đáp ứng tốt hơn yêu cầu công tác Đâychính là một trong những yếu tố đảm bảo cho hoạt động quản lý nhà nước nóichung và công tác tham mưu quản lý nhà nước về công chứng nói riêng trên địabàn cả nước đạt được nhiều kết quả tích cực thời gian qua Hoạt động thanh tra,kiểm tra, xử phạt vi phạm hành chính, giải quyết khiếu nại, tố cáo cũng đạt đượcnhững kết quả quan trọng, đã kịp thời phát hiện và xử lý đối với các trường hợp
vi phạm của công chứng viên trong quá trình hoạt động hành nghề, đảm bảo ren
đe, ngăn ngừa các hành vi vi phạm của các công chứng viên,…
2.1.2 Những hạn chế
Bên cạnh những kết quả đã đạt được, quản lý nhà nước về công chứng nóichung, quản lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng nói riêng vẫncòn những hạn chế nhất định Vướng mắc, bất cập trong việc tổ chức, thực hiệnLuật Công chứng; Chất lượng, năng lực chuyên môn của một bộ phận côngchứng viên được bổ nhiệm không qua đào tạo, bồi dưỡng nghề công chứng cònyếu, không nắm được các quy định của pháp luật, không đảm bảo yêu cầu hànhnghề; Công tác hướng dẫn nghiệp vụ về công chứng gặp nhiều khó khăn, chưa
Trang 12đem lại hiệu quả, chưa nâng cao trình độ năng lực chuyên môn cho đội ngũ côngchứng viên trên địa bàn nhiều tỉnh, thành phố; Công tác thanh tra, kiểm tra chưaphát huy được kết quả cao nhất, chưa đảm bảo tính ren đe, ngăn chặn, phòngngừa vi phạm, chưa phục vụ đắc lực cho hoạt động quản lý nhà nước về côngchứng; Cơ sở dữ liệu công chứng nhiều nơi chưa được xây dựng nên các tổ chứchành nghề công chứng thiếu thông tin chia sẽ, liên kết để kiểm soát các giao dịchtrên thực tế Vì vậy, tình trạng một tài sản đem bán cho nhiều người và thực hiệncông chứng tại nhiều tổ chức hành nghề công chứng vẫn xảy ra,…
2.2 Thực tiễn áp dụng pháp luật về Quản lý nhà nước đối với hoạt động công chứng
+ Về tên gọi của Văn phòng công chứng theo Khoản 3 Điều 22 Luật Công
chứng 2014 trong thực tế gây lãng phí tiền của Văn phòng công chứng vì mỗi lầnthay tên Văn phòng công chứng phải thay đổi hết hệ thống biển hiệu của vănphòng, thay đổi dấu của văn phòng Việc xây dựng nên một thương hiệu Vănphòng công chứng đã khó, giữ được thương hiệu đó lại khó hơn rất nhiều
+ Trường hợp Văn phòng công chứng chấm dứt hoạt động theo Khoản 5
Điều 64 Luật Công chứng 2014 sẽ khó tìm được Văn phòng công chứng đồng ý
tiếp nhận hồ sơ công chứng, Sở Tư pháp có quyền chỉ định tuy nhiên Sở Tư phápchỉ định tổ chức nào, căn cứ vào đâu để chỉ định?
+ Trường hợp công chứng ngoài trụ sở theo Khoản 2 Điều 44 Luật Công
chứng 2014 nếu có lý do chính đáng khác không thể đến trụ sở của tổ chức hành
nghề công chứng thì được công chứng chứng ngoài trụ sở, thì mọi việc người yêucầu công chứng ngoài trụ sở đều sẽ được thực hiện vì các lý do chính đáng VDCác tổ chức hành nghề công chứng cho công chứng viên, chuyên viên tới trựctiếp các tổ chức tín dụng để ký hồ sơ thế chấp,…Dẫn đến cạnh tranh không lànhmạnh giữa các tổ chức hành nghề công chứng, gây khó khăn cho hoạt động quản
lý nhà nước đối với các tổ chức hành nghề công chứng do không thể xử phạthành chính đối với hành vi này
+ Khoản 5, Điều 8 Luật công chứng 2014 quy định “ Bảo đảm sức khỏe để
hành nghề công chứng” Quy định như trên rất khó cho công tác quản lý nhà
nước đối với công chứng viên Vì khi người đề nghị bổ nhiệm công chứng viênthì sức khỏe vẫn báo đảm Tuy nhiên sau khi được bổ nhiệm quá trình hành nghềsức khỏe công chứng viên giảm sút liệu còn bảo đảm hay không?
+ Các công chứng viên hiện nay tại các Văn phòng công chứng đặc biệt tạicác địa phương còn kém phát triển được bổ nhiệm đa phần là đối tượng thuộc
diện miễn đào tạo nghề công chứng theo Điều 10 Luật Công chứng 2014 nên chất
lượng đội ngũ công chứng viên tại các Văn phòng công chứng không cao, hoạtđộng của các công chứng viên bộc lộ khá nhiều hạn chế dẫn đến nhiều sai sóttrong hoạt động công chứng