Vậy ta phải nhờ có ngôn ngữ văn tự mới đạt được tính tình tư tưởng của ta, thì ngôn ngữ văn tự cũng là cái nguyên lý của văn chương?. Nói rút lại thì sở dĩ có văn chương, một là bởi ở tí[r]
Trang 1I ĐỀ BÀI THAM KHẢO
Đề 1: Tuổi trẻ là tương lai của đất nước
Đề 2: Văn học và tình thương
Đề 3: Hãy nó không với các tệ nạn
II GỢI Ý DÀN BÀI
Đề 1:
a) Mở bài
Dẫn dắt vào đề bằng lời dạy của Bác Hồ Nêu vai trò của tuổi trẻ với tương lai đất nước
b) Thân bài
- Tại sao nói “Tuổi trẻ là tương lai đất nước”?
+ Tuổi trẻ bao giờ cũng dồi dào sức khoẻ, có đủ nhiệt tình để cống hiến cho quê hương, đất nước
+ Tuổi trẻ không bao giờ thiếu ước mơ và sự sáng tạo
+ Có nhiệt huyết, sự táo bạo và sẵn sàng dấn thân để đến những nơi khó khăn và làm những việc khó
- Tuổi trẻ nước ta trong quá khứ đã cống hiến cho đất nước như thế nào? (kể về một
số tấm gương mà em biết, như: Trạng Hiền, Lê Văn Tám, Nguyễn Văn Trỗi, Lê Bá Khánh Trình,…)
- Tuổi trẻ hôm nay cần làm gì để cống hiến cho đất nước?
+ Ra sức học tập
+ Tham gia tích cực các hoạt động xã hội
+ Thi đua lập thành tích trong mọi lĩnh vực của đời sống
+ Chủ động tiếp nhận và gánh vác dần những công việc của thế hệ trước
…
- Tuổi trẻ cũng cần khắc phục nhược điểm không có lợi cho bản thân và tương lai của đất nước (sự bồng bột, thói ỷ lại, thó ăn chơi sa đoạ,…)
c) Kết bài
Tuổi trẻ phải ước mơ, phải khát khao cống hiến Có như vậy, cuộc sống mới dồi dào
ý nghĩa
Đề 2:
a) Mở bài
Trang 2Mối quan hệ giữa văn học và tình thương trong lịch sử văn học.
b) Thân bài
- Tại sao văn học luôn gắn bó với tình thương?
+ Vì văn học là tâm hồn dân tộc
+ Một trong những vẻ đẹp nhất của tâm hồn dân tộc ấy là tình thương yêu nhân loại
- Văn học gắn bó với tình thương như thế nào?
+ Văn học nói lên nỗi đau khổ của mọi kiếp người
+ Văn học nói lên sự cảm thông đối với nỗi đau của họ và gợi tình thương yêu trong mỗi tâm hồn người đọc
+ Văn học bồi dưỡng, làm đẹp tâm hồn con người
c) Kết bài
Tình yêu thương đã trở thành một phẩm chất và là thước đo cao quý của văn học Nó cứu vớt, dìu dắt, nâng niu con người trong hiện tại và trên đường đến tương lai
Đề 3:
a) Mở bài
- Những tệ nạ xã hội nào hiện đang rình rập và làm hại tới giới trẻ và tương lai của đất nước?
- Thái độ của giới trẻ ra sao?
b) Thân bài
- Tuổi trẻ hiện nay thường mắc vào các loại tệ nạn như thế nào?
- Tác hại của các tệ nạn đối với mỗi cá nhân và xã hội?
+ Thiệt hại về vật chất
+ Làm tan vỡ hạnh phúc gia đình
+ Bản thân mỗi cá nhân mất sức sản xuất
+ Trở thành nỗi lo của xã hội
+ Làm gia tăng các loại tệ nạn khác
…
- Nhận thức của giới trẻ với các tệ nạn ra sao?
+ Còn mơ hồ
+ Coi thường, thờ ơ, sống buông thả,…
- Cần phải nhận thức vấn đề này ra sao?
+ Đây là một trong những con đường nhanh nhất làm phá tan mọi điều tốt đẹp nhất
Trang 3của mỗi con người.
+ Cần nhận thức đúng đắn, đồng thời góp ý, chỉ bảo mọi người cùng nhau “Nói không với các tệ nạn xã hội”
c) Kết bài
Khẳng định sự nguy hiểm của các tệ nạn Đồng thời khẳng định quyết tâm tiêu trừ nó
Tham khảo một số bài viết:
1 Luận về nguyên lý văn chương
Phàm việc gì cũng có nguyên lý Nguyên lý tức là cái lẽ căn nguyên của việc ấy Văn chương cũng vậy Đặt nên câu thơ câu hát, viết ra bài luận, bài văn, thì gọi là văn chương Song thử xem căn nguyên của văn chương ấy, bởi lẽ gì mà có, vì ở đâu mà sinh ra thì gọi
là nguyên lý văn chương
Cha mẹ dạy con, giảng giải đều hơn lẽ thiệt, rạch ròi kẽ tóc chân tơ Hai người tự tình biệt ly với nhau, ấm lạnh ngọt bùi, kể hết nỗi này kể sang nỗi khác Người đàn bà lỡ bước, thở dài than vắn, phàn nàn những số phận hẩm hưu Đứa mục đồng đi chăn trâu, nhân khi thích chí nghêu ngao vài tiếng giữa đồng, đó toàn là cái mầm của văn chương
cả Nói cho cùng thì một tiếng cười một tiếng khóc của đứa trẻ thơ, cũng là cái gốc văn chương
Người ta có tính tình, có tư tưởng, có ngôn ngữ văn tự, thì tự nhiên phải có văn chương Tính tình người ta cảm xúc với ngoại vật, sinh ra khi mừng, khi giận, khi vui, khi buồn, khi xót xa, khi ham muốn Các mối tình ấy chứa ở trong bụng, tất phải phát tiết ra nhời nói: đó tức là nguyên lý văn chương
Tư tưởng cái suy nghĩ tự trong óc biết phân biệt lẽ phải lẽ trái, biết phán đoán điều
dở điều hay, biết suy xét đến những lý cao xa, mắt không trông thấy tai không nghe tiếng Những điều nghĩ ra được lại muốn tỏ cho người khác biết, đó cũng là nguyên lý văn chương
Có tính tình, có tư tưởng, mà nếu không có ngôn ngữ văn tự thì cũng không thành văn chương được Xem như giống súc vật có cảm giác, có tri thức, mà không có văn chương là bởi vì không có ngôn ngữ văn tự Vậy ta phải nhờ có ngôn ngữ văn tự mới đạt được tính tình tư tưởng của ta, thì ngôn ngữ văn tự cũng là cái nguyên lý của văn chương Nói rút lại thì sở dĩ có văn chương, một là bởi ở tính tình, hai là bởi ở tư tưởng, ba là bởi ở ngôn ngữ văn tự, đó là ba cái căn nguyên trước nhất Có ba cái căn nguyên ấy, rồi những sự quan cảm ở bề ngoài đưa đến mới thành ra văn chương vậy
Quan cảm bề ngoài, thì lại do ở cảnh tượng của tạo hoá, do ở công việc của cuộc đời
và ở cảnh ngộ của một mình
Cảnh tượng của tạo hoá hiển hiện ra trước mắt ta, nghìn hình muôn trạng, làm cho ta
Trang 4phải nhìn phải ngắm, phải nghĩ ngợi ngẩn ngơ Ta cứ theo cái cảnh tượng ấy mà tả ra thì gọi là văn chương tả cảnh
Công việc của cuộc đời, xảy qua đến mắt ta, chạm đến tai ta, việc gần việc xa, việc nhớn việc nhỏ, có việc ta ghét, có việc ta ưa, làm cho ta phải khen phải chê, phải cười phải khóc Ta cứ theo công việc đó mà ghi chép lại thì gọi là văn chương tự sự hay là nghị luận
Cảnh ngộ của một mình, khi gặp được cảnh sung sướng, khi gặp phải cảnh chua cay
Ta nhân cái cảnh ngộ đó, ta muốn giãi tỏ cái tình của ta thì gọi văn chương tự tình hay là thuật hoài
Văn chương tuy nhiều, nhưng đại ý thì bất ngoại ba điều ấy
Cứ như vậy thì văn chương cũng là một cái lẽ tự nhiên, phải có của trời phú bẩm cho người ta Song người ta tuy có sẵn cái phú bẩm ấy, nhưng phi có tài cũng không tả được,
mà có tài phi có học thì văn chương cũng không sao hay được
Văn chương khác nhau với nhời nói thường Nhời nói thường thì gặp đâu nói đấy, miễn là nói cho xuôi nhời, cho người ta hiểu được ý mình thôi Chớ văn chương thì phải nói cho có ý nhị, có văn hoa, phải xếp đặt cho ra nhời óng chuốt, ý tứ đầu đuôi phải quán xuyến với nhau, mới thành được văn chương
Người làm văn chương, cũng như một tay hoạ công Hoạ công có khéo tay thì mới vẽ đúng được hình tượng, văn chương có tài tình mới tả đúng được tinh thần
Người có văn chương, lại như cây có hoa Cây có bồi dưỡng được nhiều khí lực thì
nở ra hoa mới được phổng pháp Người có hàm súc được nhiều kiến thức tư tưởng thì tả
ra văn mới được dồi dào
Bởi các lẽ ấy mà tài văn chương là tài hiếm có, mà khoa văn chương là khoa tối cao vậy
Phan Kế Bính
2 Suy nghĩ về việc học
Học để làm gì? Câu hỏi ấy nghe ra thật là tầm thường cũ rích, tưởng như không ai để
ý đến; nhưng cứ như những câu trả lời của các nhà học giả xưa nay thì có một câu vắn tắt
mà có thể bao quát được toàn thể và công dụng sự học là:
Học để làm người
Theo câu nói ấy, có kẻ lại cãi rằng: Vậy thì không học không làm người được sao? Kìa như ông Hán Cao Tổ không học mà làm một ông vua anh hùng; ông Hoắc Quang không học mà làm được công nghiệp lớn Bên Âu Tây, nhiều nhà đại chính trị đại sáng tạo, hoặc trọn đời ở trong các mỏ, các công xưởng mà làm được công việc to đó thì sao? Còn ở trên đời biết bao nhiêu người vào trường nọ, đậu bằng kia, đào mãi trong trăm ngàn bộ sách, miệng nói ra rành là chuyện văn hào đông tây, mà xét đến phẩm cách tính
Trang 5chất, có điều mất cả tư cách làm người nữa Thế thì câu nói "học để làm người" không phải là không đúng sao?
Phải, chỉ nói trông không là "học", thì có hơi không rõ ràng mà lẫn lộn như trên, nên trước phải hiểu cái "học làm người" này không phải như người mình thường gọi là "đi học" Theo lối thông thường người mình thì có ôm sách tới trường, có thầy dạy, có thi có
đỗ, mới gọi là học Nhưng cái học làm người này thì khác hẳn thế Sao vậy? Cái học làm người này, nói về học khoá cần thiết thì người thông thường ai cũng có thể theo sức lực cùng bản năng của mình mà làm hết phận sự; mà nói đến chỗ cao diệu thì dầu thánh hiền hào kiệt cũng không ai dám tự phụ, rằng đã làm được hoàn toàn cực điểm Bởi vì, đã là
"người" thì ai cũng là người, mà nói đến sự làm người thì rất là mênh mông mà không có hạn lượng Trăm năm ngắn ngủi, trẻ, lớn, già, chết không cái gì mới lạ Song kẻ thì thánh hiền hào kiệt, kẻ thì ngu tiện dung phàm; người thì có công với nhân loại, muôn đời ai cũng hinh hương, người lại hại giống hại nòi, trăm miệng cũng đều thoá mạ Không những thế mà thôi, làm một người về thời đại cổ, và làm một người ở thời đại nay khác nhau; làm người ở nước giàu mạnh với làm người ở nước hèn yếu khác nhau, suy ra đối với nước nhà mình và đối với thế giới nhân loại chung, nên làm người thế nào Cảnh địa của người trăm chiều không đồng nhau thì cái cách làm người cho xứng đáng thích hợp cũng không phải cùng một cách Những chuyện mấy bậc vĩ nhân đông tây xưa nay, biết bao nhiêu điều đủ làm gương cho người sau học theo mà người nào có chân tướng người nấy, mỗi người dạy cho người sau một việc; bắt chước được một việc thì dầu ai đọc thuộc trăm nghìn quyển sách cũng chẳng hơn chi
Cái trường học để "làm người" đó tức là cái cõi đời ta ở vậy Bao nhiêu sự khốn khó
ở đời, bao nhiêu sự kinh nghiệm người trước để lại đều là những bài dạy cho ta "Làm người" ở đời đã khó như trên đã nói thì "học làm người" chắc không phải chuyện dễ Trong cái trường học mông mênh kia, trắng vàng chen lộn, sự lành sự ác, điều dở điều hay không thiếu thứ gì; nên ai đã đem thân tòng học ở cái trường ấy thì cần phải có cặp mắt biết quan sát và cái não biết phán đoán để lựa những chuyện đáng làm theo, cùng những chuyện đáng chữa cãi
Cái mục đích chân chính của sự học là thế đó Học như thế mới mong bổ ích cho đời, làm được một phần việc trong xã hội Trái lại, nếu mới cặp sách đến trường mà trong não
đã mơ tưởng đến chức kia hàm nọ, thấy người ta xuống ngựa lên xe, mà cũng ao ước cho được cửa cao nhà rộng, thì cái bả hư vinh, cái mồi phú quý ấy chắc không sao nhắc ta lên cái địa vị làm một người chân chính ở đời được Vậy ai muốn khỏi cái tiếng hư sinh thì cần phải "học để làm người"; mà học để làm người không phải nhất định có cắp sách đến trường và thi đỗ bằng này bằng nọ, nhưng chính là noi gương kim cổ mà học theo, làm cho hết nghĩa vụ một người đối với nhân quần xã hội vậy (Báo Tiếng dân, số 282, ngày 17-5-1930)