1,0 điểm Yêu cầu học sinh ghi đủ 4 câu thơ có hình ảnh ngọn lửa, ghi đúng mỗi câu 0,25 điểm: Lặng yên bên bếp lửa 1 Đốt lửa cho anh nằm 2 Ấm hơn ngọn lửa hồng 3 Bác nhìn ngọn lửa hồng 4 [r]
Trang 1KỲ THI HOC SINH GIỎI LỚP 6
NĂM HỌC: 2013 -2014 Môn thi: Ngữ văn Ngày thi: 22/4/2014 Thời gian làm bài: 120 phút ( không kể thời gian giao
đề)
Câu 1: (4,0 điểm)
a Xác định và nói rõ tác dụng của phép tu từ so sánh, nhân hóa trong các câu thơ sau:
Lúc vui biển hát, lúc buồn biển lặng, lúc suy nghĩ biển
mơ mộng và dịu hiền.
Biển như người khổng lồ, nóng nảy, quái dị, gọi sấm, gọi chớp.
Biển như trẻ con, nũng nịu, dỗ dành, khi đùa, khi khóc.
(Khánh Chi, Biển)
b Từ mắt trong các câu sau được dùng theo nghĩa gốc hay nghĩa chuyển? Hãy giải thích nghĩa của từ mắt
- Thương ai con mắt lá răm
Lông mày lá liễu thương năm nhớ mười
(Ca dao)
- Cây này nhiều mắt quá
Câu 2: (6,0 điểm)
Sau đây là đoạn văn trích trong văn bản Cô Tô:
Sau trận bão, chân trời, ngấn bể sạch như tấm kính lau hết mây hết bụi Mặt trời nhú lên dần dần, rồi lên cho kỳ hết Tròn trĩnh phúc hậu như lòng đỏ một quả trứng thiên nhiên đầy đặn Quả trứng hồng hào thăm thẳm và đường bệ đặt lên một mâm bạc đường kính mâm rộng bằng cả một cái
Trang 2chân trời màu ngọc trai nước biển ửng hồng Y như một mâm lễ phẩm tiến ra từ trong bình minh để mừng cho sự trường thọ của tất cả những người chài lưới trên muôn thuở biển Đông.
( Nguyễn Tuân)
Em hãy viết một văn bản ngắn (khoảng 1 trang giấy thi) nói về cái hay của đoạn trích trên
Câu 3: (10,0 điểm)
Trong kì thi học sinh giỏi cấp trường năm nay, em đã đạt giải cao Phần thưởng bố mẹ tặng em là một chuyến đi tham quan vùng sông nước Cà Mau
Dựa vào văn bản Sông nước Cà Mau của nhà văn Đoàn Giỏi, bằng trí tưởng
tượng và sự kết hợp hài hòa giữa phương thức
tự sự và miêu tả, em hãy kể lại chuyến du lịch
kì thú của mình khi đến với vùng sông nước có
vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang
dã ấy và cuộc sống tấp nập, trù phú, độc đáo của vùng tận cùng phía Nam Tổ quốc
- Hết
-Họ tên thí sinh :……… Giám thị số 1 :
………
Số báo danh : ……… Giám thị số 2:
………
* Giám thị không giải thích gì thêm.
Trang 3
-HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HSG LỚP 6
I Yêu cầu chung
Giám khảo cần:
- Nắm bắt kĩ nội dung trình bày của thí sinh để đánh
giá được một cách tổng quát và chính xác, tránh đếm ý cho
điểm
- Vận dụng linh hoạt hướng dẫn chấm, nên sử dụng
nhiều mức điểm một cách hợp lí Đặc biệt khuyến khích
những bài viết có cảm xúc và sáng tạo
II Yêu cầu cụ thể
điểm
Câu
1
(4,0
điểm)
a -Xác định được các phép so sánh, nhân hóa
+ So sánh: biển như người khổng lồ, biển như con trẻ
+ Nhân hóa: vui, buồn, suy nghĩ, hát, mơ mộng, dịu
hiền, nóng nảy, quái dị, nũng nịu, dỗ dành, khi đùa,
khi khóc
- Tác dụng:
+ Biển được miêu tả như một con người với nhiều tâm
trạng khác nhau
+Biển được nhà thơ cảm nhận như những con người
cụ thể: Khi thì to lớn, hung dữ như người khổng lồ,
khi thì nhỏ bé, hiền lành, đáng yêu như trẻ con Nhờ
các biện pháp tu từ so sánh, nhân hóa đã gợi rõ cụ thể
màu sắc ánh sáng theo thời tiết, thời gian tạo nên bức
tranh khác nhau về biển
b Chỉ ra được nghĩa gốc,nghĩa chuyển và giải nghĩa
được từ mắt:
- Mắt trong (con mắt lá răm): nghĩa gốc
1,0
0,5 0,5
1,0
0,25 0,75
2,0 1,0 1,0
Trang 4Nghĩa: là bộ phận trên khuôn mặt của người dùng
để nhìn
- Mắt trong (mắt cây): nghĩa chuyển
Nghĩa: chỗ lồi lõm, giống hình con mắt, mang
chồi ở thân cây
Câu
2
(6,0
điể
m)
a Về kĩ năng: Biết viết một văn bản ngắn
khoảng 1 trang giấy thi có bố cục ba phần, lời văn
trong sáng, dùng từ dễ hiểu, ít sai chính tả
1,0
b Về kiến thức: Bài viết cần đảm bảo các ý
sau:
- Giới thiệu tác giả, tác phẩm và khái quát được nội
dung đoạn văn: miêu tả cảnh mặt trời mọc trên biển
Cô Tô
- Chỉ ra được những nét đặc sắc trong nghệ thuật
miêu tả: biện pháp so sánh đặc sắc, sử dụng nhiều
tính từ gợi tả, ngôn ngữ chính xác tinh tế
- Những đặc sắc nghệ thuật đã góp phần khắc họa
rõ nét về bức tranh mặt trời mọc trên biển Cô Tô:
+ Khung cảnh rộng lớn, bao la với tất cả vẻ trong
trẻo, tinh khôi của biển Cô Tô sau trận bão
+ Vẻ đẹp rực rỡ, tráng lệ
+ Tình cảm của tác giả: yêu mến, gắn bó, ca ngợi
vẻ đẹp của thiên nhiên vùng biển đảo
5,0
1,0 1,0 3,0
Câu
3
(10,
0
a Về kĩ năng: Biết viết một văn bản tự sự kết
hợp với miêu tả, biểu cảm Có bố cục ba phần rõ
ràng, trình bày mạch lạc, lời văn trong sáng, dùng từ
dễ hiểu, ít sai chính tả
1,0
b Về kiến thức: Dựa vào hiểu biết về văn bản
Sông nước Cà Mau của Đoàn Giỏi kết hợp với trí
tưởng tượng của học sinh, bài viết cần tập trung kể
9,0
1,0
Trang 5)
lại diễn biến chuyến tham quan, miêu tả được vẻ đẹp
của vùng sông nước Cà Mau
- Giới thiệu lí do của chuyến du lịch, cảm xúc chung
khi được tham quan vùng sông nước Cà Mau
- Tập trung kể và tả các cảnh:
+ Vẻ đẹp chung của vùng sông nước Cà Mau
+ Vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã
của vùng sông nước Cà Mau như: vẻ đẹp kênh rạch,
sông ngòi, dòng sông Năm Căn
+ Vẻ đẹp tấp nập, trù phú và độc đáo của cuộc sống
con người ở tận cùng phía Nam Tổ quốc
- Cảm xúc ấn tượng khi tạm biệt vùng sông nước Cà
Mau
1,0 3,0 3,0 1,0
Lưu ý: - Trân trọng những bài viết sáng
tạo, cá tính của học sinh
- Cần vận dụng linh hoạt biểu chấm Nếu bài làm
của học sinh không đảm bảo các ý theo hướng dẫn, kể
lan man thì không cho quá ½ số điểm.
ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH GIỎI
NĂM HỌC 2014-2015
Môn: Ngữ văn 6
Thời gian làm bài: 120 phút (Không kể thời
gian giao đề)
Câu 1 (2,0 điểm):
Viết đoạn văn ngắn (từ 7 đến 10 câu) có sử dụng biện
pháp tu từ ẩn dụ ghi lại cảm xúc của em khi được tham dự
kỳ khảo sát chất lượng học sinh giỏi cấp huyện năm học
2014-2015 (không ghi cụ thể tên học sinh, tên trường )
Câu 2 (3,0 điểm):
Trang 6Nhà thơ Minh Huệ từng nói: Bên cạnh hình tượng Bác Hồ, ngọn lửa là “một nhân vật không thể thiếu” trong bài thơ Đêm nay Bác không ngủ.
Nghĩa là hình ảnh ngọn lửa ở đây rất sinh động và
mang nhiều ý nghĩa sâu xa Qua bài thơĐêm nay Bác không ngủ, em hãy:
a) Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn lửa
b) Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình ảnh ngọn lửa trong bài thơ
Câu 3 (5,0 điểm):
“Sau khi về đến nhà, ông lão sửng sốt, lâu đài, cung điện biến mất; trước mặt ông lão lại thấy túp lều nát ngày xưa và trên bậc cửa, mụ vợ đang ngồi trước cái máng lợn sứt mẻ Ông lão tâm sự với vợ.”
(Trích Ông lão đánh cá và con cá vàng – Ngữ văn 6, tập
một)
Em hãy tưởng tượng và kể lại những lời tâm sự đó
-Hết -Lưu ý: Giám thị coi thi không giải thích gì thêm
Họ tên học sinh: SBD
Trang 7HƯỚNG DẪN CHẤM ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG
HỌC SINH GIỎI NĂM HỌC 2014-2015
MÔN: Ngữ văn 6
I HƯỚNG DẪN CHUNG
- Hướng dẫn chấm chỉ gợi ý các ý chính, đáp ứng được yêu cầu cơ bản, giám khảo cần nắm vững yêu cầu của
hướng dẫn chấm để đánh giá tổng quát bài làm của học sinh, tránh trường hợp đếm ý cho điểm
- Do đặc trưng của bộ môn Ngữ văn nên giáo viên cần chủ động, linh hoạt trong việc vận dụng đáp án và thang điểm; khuyến khích những bài viết có ý tưởng riêng và giàu chất văn
- Giáo viên cần vận dụng đầy đủ các thang điểm Tránh tâm lí ngại cho điểm tối đa Cần quan niệm rằng một bài
đạt điểm tối đa vẫn là một bài làm có thể còn những sơ suất nhỏ
- Điểm lẻ toàn bài tính đến 0,25 điểm
II HƯỚNG DẪN CHẤM CỤ THỂ
điểm
1 Đoạn văn đảm bảo các yêu cầu:
- Số lượng câu không vượt quá quy định (trên
hoặc dưới 1, 2 câu có thể bỏ qua); Không ghi
thông tin cụ thể người viết ( tên HS, tên
2,0
Trang 8- Nội dung là những xúc cảm của bản thân khi
được tham dự kỳ khảo sát chất lượng học sinh
giỏi cấp huyện năm học 2014-2015;
- Diễn đạt trôi chảy, có cảm xúc và có sử dụng
biện pháp tu từ ẩn dụ
* Tuỳ theo mức độ đạt được của đoạn văn mà
giáo viên có thể định điểm sao cho phù hợp Nếu
không sử dụng biện pháp tu từ ẩn dụ trừ 0.5 điểm
2 a Ghi ra những câu thơ có hình ảnh ngọn
lửa (1,0 điểm)
Yêu cầu học sinh ghi đủ 4 câu thơ có hình ảnh
ngọn lửa, ghi đúng mỗi câu 0,25 điểm:
Lặng yên bên bếp lửa (1)
Đốt lửa cho anh nằm (2)
Ấm hơn ngọn lửa hồng (3)
Bác nhìn ngọn lửa hồng (4)
1,0
b Nêu cảm nhận của em về ý nghĩa của hình
ảnh ngọn lửa trong bài thơ (2,0 điểm)
+ Trong bài thơ Đêm nay Bác không
ngủ, hình ảnh này có rất nhiều ý nghĩa, trước
hết đó là hình ảnh thực rất đẹp, là ngọn lửa tự tay
Bác đốt lên, tỏa sáng, tỏa ấm giữa rừng khuya
giá lạnh
+ Hình ảnh ngọn lửa xuất hiện ở cả phần đầu và
cuối bài thơ mang nhiều ý nghĩa sâu xa Ngọn
lửa soi sáng bức chân dung Bác - vị lãnh tụ kính
yêu của dân tộc với những nét thật gần gũi, giản
dị
0,5 0,5 0,5
0,5
Trang 9+ Hình ảnh ngọn lửa soi tỏ cả tấm lòng Bác với các chiến sĩ, với nhân dân, như tình cảm của người cha dành cho những đứa con yêu (Bác không ngủ, đốt lửa sưởi ấm cho các anh, đi dém chăn cho từng người với bước chân nhẹ nhàng, trầm ngâm lo nghĩ, ) Nhờ thế, hình ảnh Bác hiện ra thật thiêng liêng mà cũng thật gần gũi + Nhà thơ còn dùng hình ảnh ngọn lửa để so sánh:
Bóng Bác cao lồng lộng
Ấm hơn ngọn lửa hồng
Hình ảnh “ngọn lửa” ở đây lại gợi tả được sự
lớn lao bao trùm cả không gian, ngang tầm trời đất, tôn vinh sự vĩ đại của Bác và ngợi ca tình yêu thương Người dành cho các chiến sĩ ấm áp, mạnh mẽ hơn “ngọn lửa hồng”.
3 * Yêu cầu về kĩ năng
- Học sinh biết xây dựng một câu chuyện có bố cục đầy đủ, trình bày các sự việc rõ ràng, trình tự hợp lí
- Chọn ngôi kể phù hợp (ngôi thứ nhất hoặc ngôi thứ ba) Lời kể tự nhiên, sinh động
* Yêu cầu về nội dung
- Phải tưởng tượng ra câu chuyện giữa hai vợ chồng ông lão đánh cá dựa trên tình huống đã cho ở đề bài
- Đề bài tương đối tự do, tạo điều kiện cho trí tưởng tượng của học sinh được phát huy, tuy nhiên học sinh phải biết xây dựng nhân vật, cốt truyện bám vào nội dung tác phẩm “Ông lão đánh cá và con cá vàng” đã được học
Trang 10- Bài viết có thể có những sáng tạo riêng song
cần đảm bảo được các nội dung cơ bản sau:
a Mở bài
Giới thiệu nhân vật và hoàn cảnh xảy ra câu
chuyện:
- Từ biển xanh trở về, ông lão buồn bã, lo sợ vì
cá vàng không cho vợ lão được làm Long
Vương
- Đến nơi, ông sửng sốt khi thấy lâu đài, cung
điện biến mất, mụ vợ lão đang ngồi trước cái
máng lợn sứt mẻ
0,5
b Thân bài
- Kể lại cuộc trò chuyện giữa hai vợ chồng ông
lão
- Nhắc lại những việc làm của vợ, của cá vàng
trước đó đối với họ
- Ông lão chia sẻ những điều không hợp lí,
những yêu cầu quá đáng của vợ
- Mụ vợ ân hận về sự tham lam quá quắt; sự bội
bạc đến tàn nhẫn của mình với chồng và với cá
vàng
- Ông lão an ủi vợ
- Vợ ông lão hứa sẽ thay đổi tâm tính, không
phạm những sai lầm như trước
4,0
c Kết bài
Hai vợ chồng ông lão cùng nhận thức ra và tâm
niệm sẽ sống nhân hậu; biết ơn những người đã
giúp đỡ mình
[HSG Văn 6] Chọn học sinh giỏi cấp trường Xuân
Thắng 2013-2014
Trang 11- -HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HSG LỚP 6
điểm
Trang 12Câu 1:
(2
điểm)
* Giống nhau: Cả câu (a) và (b) đều là
câu trần thuật đơn không có từ là
* Khác nhau:
-Về mặt hình thức:
+Cấu tạo của câu (a): có chủ ngữ đứng trước
vị ngữ
+Cấu tạo của câu (b): có vị ngữ được đảo lên trước chủ ngữ
-Về mặt ý nghĩa:
+ Câu (a): Miêu tả hoạt động của nhân vật (hai cậu bé) được nêu ở chủ ngữ
+ Câu(b): Thông báo về sự xuất
hiện của nhân vật (hai cậu
bé). > Câu(a): Câu miêu tả -> Câu(b): Câu tồn tại
0,5đ
0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ 0,25đ
Câu 2
(2,0
điểm)
* Xác định được các phép so sánh và nêu được tác dụng:
+ So sánh Dượng Hương Thư “như một pho tượng đồng đúc” thể hiện nét ngoại hình khỏe mạnh, gân guốc, vững chắc của nhân vật
+ So sánh Dượng Hương Thư “giống như một hiệp sĩ của Trường Sơn oai linh hùng vĩ” thể hiện vẻ dũng mãnh, tư thế hào hùng của con người trước thiên nhiên
+ So sánh Dượng Hương Thư khi vượt thác
“khác lúc ở nhà…nói năng nhỏ nhẻ, nhu mì”
để càng làm nổi bật vẻ đẹp mạnh mẽ của nhân vật
=> Với nghệ thuật so sánh vừa cụ thể gợi cảm lại vừa có sức khái quát hóa, qua nhân
0,5đ 0,5đ
0,5đ 0,5đ
Trang 13vật Dượng Hương Thư tác giả đã khắc họa nổi bật vẻ đẹp đầy sức sống của con người lao động cả về ngoại hình và phẩm chất trong công cuộc lao động chinh phục thiên nhiên
Câu 3:
( 6,0 điểm
Thí sinh cần bảo đảm các yêu cầu sau:
+ Về hình thức:
- Viết được đoạn văn trọn vẹn về ý nghĩa và hoàn chỉnh về hình thức
- Không mắc lỗi về dùng từ, đặt câu, chính tả…
+ Về nội dung :
- Viết đúng chủ đề đoạn văn theo yêu cầu:
suy nghĩ về khổ thơ cuối trong bài thơ"
Mưa" của Trần Đăng Khoa
- Thí sinh có thể có nhiều cách trình bày và
có những suy nghĩ khác nhau nhưng cần chỉ
ra được:
* Nêu khái quát về nội dung của bài thơ: Sự biến đổi của vạn vật trong thiên nhiên bởi cơn mưa rào bất chợt ở làng quê
*Hình ảnh con người trong bài thơ được hiện lên qua hình ảnh " Bố em đi cày về" xuất hiện ở cuối bài thơ,lớn lao khác thường với một tư thế hiên ngang, kiêu hãnh
* Tình cảm kính yêu, trân trọng, tự hào của đứa con về người cha kính yêu của mình
1,0đ
5,0đ
2,0đ 2,0đ
1.0đ
a Về kĩ năng: Biết viết một văn bản tự1,0 đ
Trang 14Câu 4
(10
điểm)
sự kết hợp với miêu tả, biểu cảm Có bố cục
ba phần rõ ràng, trình bày mạch lạc, lời văn trong sáng, dùng từ dễ hiểu, ít sai chính tả
b Về kiến thức: Dựa vào hiểu biết về văn bản Sông nước Cà Mau của Đoàn Giỏi kết hợp với trí tưởng tượng của học sinh, bài viết cần tập trung kể lại diễn biến chuyến tham quan, miêu tả được vẻ đẹp của vùng sông nước Cà Mau
Mở bài:.
- Giới thiệu lí do của chuyến du lịch, cảm xúc chung khi được tham quan vùng sông nước Cà Mau
Thân bài:
- Tập trung kể và tả các cảnh:
+ Vẻ đẹp chung của vùng sông nước Cà Mau
+ Vẻ đẹp rộng lớn, hùng vĩ, đầy sức sống hoang dã của vùng sông nước Cà Mau như: vẻ đẹp kênh rạch, sông ngòi, dòng sông Năm Căn
+ Vẻ đẹp tấp nập, trù phú và độc đáo của cuộc sống con người ở tận cùng phía Nam
Tổ quốc
Kết bài:
- Cảm xúc ấn tượng khi tạm biệt vùng sông nước Cà Mau
9,0 đ
1,đ
2,0 đ 2,0 đ
2,0 đ 1,5đ
Lưu ý: - Trân trọng những bài viết sáng tạo, cá tính của học sinh
Trang 15- Cần vận dụng linh hoạt biểu chấm Nếu bài làm của học sinh không đảm bảo các ý theo hướng dẫn, kể lan man thì không cho quá ½ số điểm.